કાલિકાપુરાણમ્ · અધ્યાય 33

કાલિકાપુરાણમ્ ત્રયસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ અકાલપ્રલય કથનમ્
અથ કાલિકા પુરાણ અધ્યાય ૩૩
॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
તં તથા પીવરતનું દૃષ્ટા માત્સ્યં મનુઃ સ્વયમ્ ।
ગૃહીત્વા પાણિના ફુલ્લનલિનીં સરસીં યયૌ

તત્સરસ્તત્ર વિપુલં પુણ્યે નારાયણાશ્રમે ।
એકયોજનવિસ્તીર્ણં સાર્ધયોજનમાયતમ્ ।
નાનામીનગણોપેતં શીતામલજલોત્કરમ્

તદાસાદ્ય સરો મત્સ્યં વિનિધાય મનુસ્તદા ।
પાલયામાસ સુતવત્ કૃપયા પરયા યુતઃ

સોઽચિરેણૈવ કાલેન પીનો વૈસારિણોઽભવત્ ।
ન મમૌ તત્ર સરસિ બૃહત્ત્વાત્ દ્વિજસત્તમાઃ

સ એકદા મહામત્સ્યઃ પૂર્વાપરતરદ્વયે

શિરઃ પુચ્છે નિધાયાશુ તુઙ્ગદેહઃ સમુચ્છ્રિતઃ ।
સ્વાયમ્ભુવં મહાત્માનં ચુક્રોશ ત્રાહિ મામિતિ

તં તથા ચ મનુર્જ્ઞાત્વા ક્રોશન્તં સ્થૂલપુચ્છકમ્ ।
આસસાદ તદા મત્સ્યં જગ્રાહ ચ કરેણ તમ્

ન શક્નોમ્યહમુદ્ધર્તું પૃથરોમાણમદ્ભુતમ્ ।
ઇતિ સંચિન્તયન્નેવ પ્રોદ્દધાર કરેણ તમ્

ભગવાનપિ વિશ્વાત્મા મત્સ્યરૂપી જનાર્દનઃ ।
સ્વાયમ્ભુવકરં પ્રાપ્ય લઘિમાનમુપાશ્રયત્

તતઃ કરાભ્યામુદ્ધૃત્ય સ્કન્ધે કૃત્વા દ્રુતં મનુઃ ।
નિનાય સાગરં તત્ર તોયે ચ નિદધે તતઃ

યથેચ્છમત્ર વર્ધસ્વ ન કોઽપિ ત્વાં વધિષ્યતિ ।
અચિરેણૈવ સમ્પૂર્ણદેહં ત્વં સમવાપ્નુહિ

ઇત્યુક્ત્વા સ મહાભાગઃ સર્વપ્રાણભૃતાં વરઃ ।
લઘુત્વં ચિન્તયંસ્તસ્ય વિસ્મયં પરમં ગતઃ

મત્સ્યોસ્પિ નચિરાદેવ પૂર્ણકાયસ્તદા મહાન્ ।
સર્વતઃ પૂરયામાસ દેહાભોગેન સાગરમ્ ॥૧૩।
તં પૂર્ણકાયમાલોક્ય વ્યતીત્યામ્ભઃ સમુચ્છ્રિતમ્ ।
શિલાભિર્નિચિતં સ્ફીતં માનસાચલસંનિભમ્

રુન્ધન્તં સાગરં સર્વં દેહાભોગાચલીકૃતમ્ ।
સ્વાયમ્ભુવો મનુર્ધીમાન્ મેને માત્સ્યં ન તં તદા

તતઃ પપ્રચ્છ તં સામ્ના મત્સ્યં સ્વાય્ભુવો મનુઃ ।
વિચિન્ત્ય લઘિમાનં ચ પશ્યન્ મૂર્તિં તદાદ્ભુતમ્

॥ મનુરુવાચ ॥
ન ત્વાં મત્સ્યમહં મન્યે કસ્ત્વં મે વદ સત્તમ ।
મહત્વં લઘિમાનં ચિન્તયન્ સુમહત્તર

ત્વં બ્રહ્માપ્યથવા વિષ્ણુઃ શમ્ભુર્વા મીનરૂપધૃક્ ।
ન ચેદ્ગુહ્ય મહાભાગ તન્મે વદ મહામતે

॥ મત્સ્ય ઉવાચ ॥
આરાધ્યોઽહં ત્વયાનિત્યં યો હરિઃ સઃ સનાતનઃ ।
તવેષ્ટકામસિદ્ધ્યર્થં પ્રાદુર્ભૂતઃ સમાહિતઃ

યત્ ત્વમિચ્છસિ ભૂતેશ મત્તસ્ત્વં મીનમૂર્તિતઃ ।
તત્ કરિષ્યેઽદ્ય તાં મૂર્તિમિમાં વિદ્ધિ મનો મમ

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વિષ્ણોરમિતતેજસઃ ।
જ્ઞાત્વા પ્રત્યક્ષતો વિષ્ણું મનુસ્તુષ્ટાવ કેશવમ્

॥ મનુરુવાચ ॥
નમસ્તે જગદવ્યક્તપરાપરપતે હરે ।
પાવકાદિત્યશીતાંશુ નેત્રત્રયધરાવ્યય

જગત્કારણ સર્વજ્ઞ જગદ્ધામ હરે પર ।
પરાપરાત્મરૂપાત્મન્ પારિણાં પારકારણ

આત્માનમાત્મના ધૃત્વા ધરારૂપધરો હરે ।
વિભર્ષિ સકલાન્ લોકાનાધારાત્મંસ્ત્રિવિક્રમ

સર્વવેદમય શ્રેષ્ઠ ધામધારણકારણ ।
સુરૌધપરમેશાન નારાયણ સુરેશ્વર

અયોનિસ્ત્વં જગદ્યોનિરપાદસ્ત્વં સદાગતિઃ ।
ત્વં તેજ: સ્પર્શહીનશ્ચ સર્વેશસ્ત્વમનીશ્વર

ત્વમનાદિઃ સમસ્તાદિસ્ત્વં નિત્યાનન્તરોઽન્તરઃ ।
યદ્વૈમમણ્ડં જગતાં બીજં બ્રહ્માણ્ડસંજ્ઞિતમ્

તદ્વીજં ભવતસ્તેજસ્ત્વયોક્તં સલિલેષુ ચ ।
સર્વાધારો નિરાધારો નિર્હેતુઃ સર્વકારણમ્

નમો નમસ્તે વિશ્વેશ લોકાનાં પ્રભવ પ્રભો ।
સૃષ્ટિસ્થિત્યન્તહેતુસ્ત્વં વિધિવિષ્ણુહરાત્મધૃક્

યસ્ય તે દશધા મૂર્તિરૂર્મિષટ્કાદિવર્જિતા ।
જ્યોતિઃ પતિસ્ત્વમમ્ભોધિસ્તસ્મૈ તુભ્યં નમો નમઃ

કસ્તે ભાવં વક્તુમીશઃ પરેશ સ્થૂલાત્સ્થૂલો યોઽરૂપોર્થવર્ગાત્ ।
તસ્મૈ નિત્યં મે નમોઽસ્ત્વદ્ય યોઽભૂદાદિત્યવર્ણં તમસઃ પરસ્તાત્

સહસ્રશીર્ષા પુરુષ: સહસ્રપાત્ સહસ્રચક્ષુઃ પૃથિવીં સમન્તતઃ ।
દશાઙ્ગુલં યો હિ સમત્યતિષ્ઠત્ સ મે પ્રસીદત્વિહ વિષ્ણુરુગ્ર:

નમસ્તે મીનમૂર્તે હે નમસ્તે ભગવન્ હરે ।
નમસ્તે જગદાનન્દ નમસ્તે ભક્તવત્સલ

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
સ્વાયમ્ભુવેન મનુના સંસ્તુતો મત્સ્યરૂપધૃક્ ।
વાસુદેવસ્તદા પ્રાહ મેઘગમ્ભીરનિઃસ્વનઃ

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥
તુષ્ટોઽસ્મિ તપસા તેઽદ્ય ભક્ત્યા ચાપિ સ્તુતો મુહુઃ ।
સપર્યયા ચ દાનેન વરં વરય સુવ્રત

ઇષ્ટાર્થં સમ્પ્રદાસ્યામિ તુભ્યં નાત્ર વિચારણા ।
વરયસ્વેપ્સિતાન્ કામાન્ લોકાનાં વા હિતં ચ યત્

॥ મનુરુવાચ ॥
યદિ દેયો વરોમેઽદ્ય લોકાનાં યો હિતો ભવેત્ ।
તન્મે દેહિ વરં વિષ્ણો તં વક્ષ્યામિ શૃણુષ્વ મે

શશાપ કપિલ: પૂર્વં મદર્થે ભુવનત્રયમ્ ।
હતપ્રહતવિધ્વસ્તં સકલં તે ભવેદિતિ

યેનેયમુદ્ધૃતા પૃથ્વી યેનેયં પ્રતિપાલિતા ।
સંહરિષ્યતિ યસ્ત્વેનાં તેઽધુના પ્લાવયન્ત્વિમામ્

તતોઽહં દીનહૃદયસ્ત્વામેવ શરણં ગતઃ ।
ન યથેદં ત્રિભુવનં ભવિષ્યતિ જલપ્લુતમ્ ।
હતપ્રહતવિધ્વસ્તં તથા ત્વં દેહિ મે વરમ્

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥
ન મત્તઃ કપિલો ભિન્નસ્તથા ન કપિલાદહમ્ ।
યદુક્તં તેન મુનિના મયોક્તં વિદ્ધિ તન્મનો

તસ્માદ્ યદુદિતં તેન તત્સત્યં નાન્યથા ભવેત્ ।
કરિષ્યે તત્ર સાહાય્યં સ્વાયમ્ભુવ નિબોધ તત્

હતપ્રહતવિધ્વસ્તે તોયમગ્ને જગત્ત્રયે ।
શ્યામલેનાથ શૃઙ્ગેણ ત્વં માં જ્ઞાસ્યસિ વૈ તદા

યાવજ્જલપ્લવસ્તાવદ્યથા કાર્યં ત્વયા મનો ।
તન્મે નિગદતઃ પથ્યં શૃણુષ્વાવહિતોઽધુના

સર્વયજ્ઞિયકાષ્ઠૌઘૈરેકા નૌકા વિધીયતામ્ ।
તામહં દ્રઢયિષ્યામિ યથા નો ભિદ્યતે જલૈઃ

દશયોજનવિસ્તીર્ણાં ત્રિંશદ્યોજનમાયતામ્ ।
ધારિણીં સર્વબીજાનાં ભુવનત્રયવર્ધિનીમ્

સર્વયજ્ઞિયવૃક્ષાણાં ભૂરિવલ્વલતન્તુભિઃ ।
નવયોજન દીર્ઘાં તુ વ્યામત્રય- સુવિસ્તૃતામ્

કુરુષ્વ ત્વં મનો તૂર્ણં બૃહતીમીરિકાં વટીમ્ ।
જગદ્ધાત્રી જગન્માયા લોકમાતા જગન્મયી ।
દ્રઢયિષ્યતિ તાં રજ્જું ન ત્રુટ્ત્યતિ યથા તથા

સર્વાણિ બીજાન્યાદાય સવેદાન્ સપ્ત વૈ ઋષીન્ ।
તસ્યાં નાવિ નિષણ્ણસ્ત્વં વર્તમાને જલપ્લવે ।
દક્ષેણ સહ સંગમ્ય સ્મરિષ્યસિ મનો મમ

સ્મૃતોઽહં તૂર્ણમાયાસ્યે ભવતો નિકટં પ્રતિ ।
શ્યામલેનાથ શૃઙ્ગેણ ત્વં માં જ્ઞાસ્યસિ વૈ તદા

યાવત્ પ્રહતવિધ્વસ્ત- હતં સ્યાદ્ભુવનત્રયમ્ ।
તાવત્ પૃષ્ઠેન તાં નાવં વોઢાહં નાત્ર સંશયઃ

જલપ્લુતે તુ સમ્પૂર્ણે શૃઙ્ગે મમ ચ તાં તરીમ્ ।
ત્વં તદા વટીરિકયા સન્ધાનિષ્યસિ વૈ દૃઢમ્

બદ્ધાયાં નાવિ મે શૃઙ્ગે દેવમાનેન વત્સરાન્ ।
સહસ્રં પ્રેરયિષ્યામિ તાં નાવં શોષયન્ જલમ્

તતઃ શુષ્કેષુ તોયેષુ પ્રોત્તુઙ્ગે શિખરે ગિરેઃ ।
હિમાચલસ્ય બદ્વાહં તસ્મિન્નાવમહં મનો

અહમારાધિતો યેન જપ્યેન ભવતા મનો ।
સર્વસિદ્ધિર્ભવેત્તસ્ય યસ્તોષયતિ તેન મામ્

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇતિ દત્વા વરં તસ્મૈ મત્સ્યસ્તેન નમસ્કૃતઃ ।
અન્તર્દધે જગન્નાથો લોકાનુગ્રહકારકઃ

સ્વાયમ્ભુવોઽપિ ભગવાનન્તર્ધાનં ગતે હરૌ ।
યથોક્તં હરિણા પૂર્વં નાવં રજ્જું તથાકરોત્

સર્વયજ્ઞિયવૃક્ષૌઘા છિત્વા સ્વાયમ્ભુવસ્તદા ।
ઉદ્ધૃત્ય કારયામાસ વાસ્યાદિભિરસૌ તરિમ્

તેષાં વલ્કસમુદ્ભૂતસૂત્રસઙ્ઘૈર્વટીરિકામ્ ।
પૂર્વોક્તેન પ્રમાણેન કારયામાસ વૈ મનુઃ

તતઃ કાલેન મહતા વૃત્તં યુદ્ધં મહાદ્ભુતમ્ ।
વિષ્ણોર્યજ્ઞવરાહસ્ય શરભસ્ય હરસ્ય ચ

તતો જલપ્લવે જાતે વિધ્વસ્તે ભુવનત્રયે ।
તથા રજ્જ્વા તરિં બધ્વા બીજાન્યાદાય સર્વશઃ

વેદાનૃષીંસ્તદા સપ્તદશઞ્ચાદાય વૈ મનુઃ ।
તસ્યાં નાવિ સમાધાય તોયમગ્રે ચરાચરે ।
સ્વાયમ્ભુવસ્તદા મત્સ્યં હરિં સસ્માર નૌગતઃ

તતો જલાનામુપરિ સશૃઙ્ગ ઇવ પર્વતઃ

ઉદિતશ્ચૈકશૃઙ્ગેણ વિષ્ણુર્મત્સ્યસ્વરૂપધૃક્ ।
આગતસ્તત્ર નચિરાદ્યત્રાસ્તે તરિણા મનુઃ

તરિમારુહ્ય વિપુલે તોયરાશૌ ભયઙ્કરે ।
યાવચ્ચલાચલં તોયં તાવત્ પૃષ્ઠે તરિં ન્યધાત્

જલે પ્રકૃતિમાપન્ને શૃઙ્ગે બધ્વા વટીરિકામ્ ।
તાં નાવં નોદયામાસ સહસ્રં દૈવવત્સરાન્

સ્વં નાવં ચ અવષ્ટભ્ય દધાર પરમેશ્વરઃ ।
યોગનિદ્રા જગદ્ધાત્રી સમાસીદતદ્વટીરિકામ્

તતઃ શનૈઃ શનૈસ્તોયે શોષં ગચ્છતિ વૈ ચિરાત્ ।
પશ્ચિમં હિમવચ્છઙ્ગ સુમગ્નં તોયમધ્યતઃ

દ્વે સહસ્ત્રે યોજનાનામુચ્છ્રિતસ્ય હિમપ્રભોઃ ।
પઞ્ચાશત્તુ સહસ્રાણિ શૃઙ્ગં તત્તસ્ય ચોચ્છ્રિતમ્

તસ્મિન્ શૃઙ્ગે તતો નાવં બધ્વા મત્સ્યાત્મધૃગ્ હરિઃ ।
જગામ શોષણાયાશુ જલાનાં જગતાં પતિઃ

એવં હિ મત્સ્યરૂપેણ વેદાસ્ત્રાતાશ્ચ શાર્ઙ્ગિણા

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
કપિલસ્ય તુ શાપેન કૃત આકાલિકો લયઃ

અકાલિકોઽયં પ્રલયો યતો ભગવતા કૃતઃ ।
ઇતિ વઃ કથિતં સર્વં યથાવદ્ દ્વિજસત્તમાઃ

॥ ઇતિ શ્રીકાલિકાપુરાણે અકાલપ્રલયકથને ત્રયસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ

કાલિકા પુરાણ હિન્દી અનુવાદ પઢને કે લિએ દેખેં-[હ્ત્ત્પ્સ્:॥પ્ત્વૈસ્હ્નવિ.બ્લોગ્સ્પોત્.ચોમ્।2023।07।કલિક-પુરન્-અધ્યય્-33.હ્ત્મ્લ્ દ્પ્ કર્મકન્દ્]