કાલિકાપુરાણમ્ · અધ્યાય 18

કાલિકાપુરાણમ્ અષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ શિવવિષાદવર્ણનમ્
અથ કાલિકા પુરાણ અધ્યાય ૧૮
॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
દાક્ષાયણીગુણગણાન્ ગણયન્ ગોરઙ્ગસ્તદા ।
વિલલાપાતિદુઃખાર્તો મનુજઃ પ્રાકૃતો યથા

વિલપન્તં તદા ભર્ગ વિજ્ઞાય મકરધ્વજઃ ।
રતીબસન્તસહિત આસસાદ મહેશ્વરમ્

તં શુચાતિપરિભ્રષ્ટં યુગપત્ સ રતિપતિઃ ।
જઘાન પઞ્ચભિર્બાણૈઃ રુદન્તં ભ્રષ્ટચેતનમ્

શોકાભિહતચિત્તોઽપિ સ્મરબાણ સમાકુલઃ ।
સઙ્કીર્ણભાવમાપન્નઃ શુશોચ ચ મુમોહ ચ

ક્ષણં ભૂમૌ નિપતતિ ક્ષણમુત્થાય ધાવતિ ।
ક્ષણં ભ્રમતિ તત્રૈવ નિમીલતિ વિભુઃ પુનઃ

ધ્યાયન્ દાક્ષાયણીં દેવીં હસમાનઃ કદાચન ।
પરિષ્વજતિ ભૂમિષ્ઠાં રસભાવૈરિવ સ્થિતામ્

સતી સતીતિ સતતં નામ વ્યાહૃત્ય શઙ્કરઃ ।
માનં ત્યજ વૃથેત્યેવમુક્ત્વા સ્પૃશતિ પાણિના

પાણિનાપરિમાજ્યૈનામલઙ્કારાન્ યથાસ્થિતાન્ ।
તસ્યા વિશ્લિષ્ય ચ પુનસ્તત્રૈવાનુયુયોજ ચ

એવં કુર્વતિ ભૂતેશે મૃતા નોવાચ કિઞ્ચન ।
યદા સતી તદા ભર્ગઃ શોકાદ્ગાઢં રુરોદ હ

રુદતસ્તસ્ય પતતો વાષ્પાન્ વીક્ષ્ય તદા સુરાઃ ।
બ્રહ્માદયઃ પરાં ચિન્તાં જગ્મુશ્ચિન્તાપરાયણાઃ

વાષ્પાઃ પતન્તો ભૂમૌ ચેદ્દહેયુઃ પૃથિવીમિમામ્ ।
ઉપાયસ્તત્ર કઃ કાર્ય ઇતિ હા હેતિ ચુક્રુશુઃ

તતો વિમૃષ્યતે દેવા બ્રહ્માદ્યાસ્તુ શનૈશ્ચરમ્ ।
તુષ્ટુવુર્મૂઢભર્ગસ્ય વાષ્પધારણકારણાત્

શનિસ્તોત્ર
॥ દેવા ઊચુઃ ॥
શનૈશ્ચર મહાભાગ લોકાનુગ્રહકારક ।
મૂલશક્તિસમુદ્ભૂત નમસ્તે સૂર્યસમ્ભવ

નમસ્તે શૂલહસ્તાય પાશહસ્તાય ધન્વિને ।
તથા વરદહસ્તાય તમશ્છાયાત્મજાય તે

નીલમેઘ પ્રતીકાશ ભિન્નાઞ્જનચયોપમ ।
નમસ્તે સર્વ-લોકાનાં પ્રાણધારણહેતવે

ગૃધ્રધ્વજ નમસ્તેઽસ્તુ પ્રસીદ ભગવન્ દૃઢમ્ ।
વાષ્પેભ્યઃ શોકજેભ્યશ્ચ પાહિ ભર્ગસ્ય નઃ ક્ષિતિમ્

યથા પુરા શતં વર્ષાનવજગ્રાહ વર્ષણમ્ ।
ભવાનેવ તુ મેઘેભ્યસ્તથા કુરુ હરામ્બુનિ

તવ ચાપગ્રહં દૃષ્ટ્વા મેઘાસ્તે પુષ્કરાદયઃ ।
મુમુચુઃ સતતં વર્ષ મહેન્દ્રસ્ય કિલાજ્ઞયા

આકાશ એવ વર્ષામ્ભસ્તત્સર્વં ભવતા પુરા ।
વિનાશિતં યથા વાષ્પં તથા નાશય શૂલિનઃ

ન ત્વામૃતેઽન્યઃ શક્તોઽસ્તિ હરવાષ્પનિવારણે ।
દહેત્ સદેવગન્ધર્વબ્રહ્મલોકાન્ સપર્વતાન્ ।
પૃથિવીં પતિતો વાષ્પસ્તસ્માદ્ધારય માયયા

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ । ।
ઇત્યેવમ્ભાષમાણેષુ દેવેષુ મિહિરાત્મજઃ ।
પ્રત્યુવાચ સ તાન્ દેવાન્નાતિહૃષ્ટમના ઇવ

॥ શનૈશ્વર ઉવાચ ॥
કરિષ્યે ભવતાં કર્મ યથાશક્તિ સુરોત્તમાઃ ।
તથા કિન્તુ વિદગ્ધં હિ ન માં વેત્તિ યથા હરઃ

દુઃખશોકાકુલસ્યાસ્ય સમીપે વાષ્પધારિણઃ ।
કોપાન્નશ્યેચ્છરીરં મે નિયતં નાત્ર સંશયઃ

તસ્માદ્ યથા માં ભૂતેશો ન જાનાતિ સતીપતિઃ ।
તથા કુરુધ્વં નેત્રેભ્યો હરલોતકધારિણમ્

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
તતો બ્રહ્માદયો દેવાસ્તે સર્વે શઙ્કરાન્તિકમ્ ।
ગત્વા હરં સમ્મુમુહુઃ સાંસાર્યા યોગમાયયા

શનૈશ્ચરોઽપિ ભૂતેશમાસાદ્યાન્તર્હિતસ્તદા ।
વાષ્પવૃષ્ટિં દુરાધર્ષામવજગ્રાહ માયયા

યદા સ નાશકદ્વાષ્પાન્ સન્ધારયિતુમર્કજઃ ।
તદા મહાગિરૌ ક્ષિપ્તા વાષ્પાસ્તે જલધારકે

લોકાલોકસ્ય નિકટે જલધારાહ્વયો ગિરિઃ ।
પુષ્કરદ્વીપપૃષ્ઠસ્થસ્તોયસાગર પશ્ચિમે

સ તુ સર્વપ્રમાણેન મેરુપર્વતસન્નિભઃ ।
તસ્મિન્ વિન્યસ્તવાન્ વાષ્પાંસ્તદાશક્તઃ શનૈશ્ચરઃ

સ પર્વતોપિ તાન્ વાષ્પાન્ન ધર્તું ક્ષમ ઈશિતુઃ ।
વિદીર્ણસ્તૈસ્તુ વાષ્પૌઘૈર્ભગ્નમધ્યોઽભવદ્દ્ભુતમ્

તે વાષ્પાઃ પર્વતં ભિત્વા વિવિશુસ્તોયસાગરમ્ ।
સાગરોઽપિ ગ્રહીતું તન્ન શશાક ખરાનતિ

તતસ્તુ સાગરં મધ્યે ભિત્વા વાષ્પાઃ સમાગતાઃ ।
તોયધેઃ પ્રાગ્ભવાં વેલાં સ્પર્શમાત્રાદ્વિભેદ તામ્

વિભિદ્ય વેલાં તે વાષ્પાઃ પુષ્કરદ્વીપમધ્યગાઃ ।
નદી ભૂત્વા વૈતરણી પૂર્વસાગરગાભવત્

જલધારસ્ય ભેદેન સંસર્ગાત્ સાગરસ્ય ચ ।
અવાપ્ય સૌમ્યતાં કિઞ્ચિદ્વાષ્પાસ્તે નાભિન્દન્ ક્ષિતિમ્

વૈવસ્વતપુરદ્વારે યોજનદ્વયવિસ્તૃતા ।
અદ્યાપિ તિષ્ઠત્યપગા હરલોતકસમ્ભવા

॥ શક્તિ પીઠ સ્થાપન ॥
અથ શોકવિમૂઢાત્મા વિલપન્ વૃષભધ્વજઃ ।
જગામ પ્રાચ્યદેશાંસ્તુ સ્કન્ધે કૃત્વા સતીશવમ્

ઉન્મત્તવદ્ગચ્છતોઽસ્ય દૃષ્ટ્વા ભાવં દિવૌકસઃ ।
બ્રહ્માદ્યાશ્ચિન્તયામાસુઃ શવભ્રંશનકર્મણિ

હરગાત્રસ્ય સંસ્પર્શાચ્છવો નાયં વિશીર્ણતામ્ ।
ગમિષ્યતિ કથં તસ્માદસ્ય ભ્રંશો ભવિષ્યતિ

ઇતિ સઞ્ચિન્તયન્તસ્તે બ્રહ્મવિષ્ણુશનૈશ્ચરાઃ ।
સતીશવાન્તર્વિવિશુરદૃશ્યા યોગમાયયા

પ્રવિશ્યાથ શવં દેવાઃ ખણ્ડશસ્તે સતીશવમ્ ।
ભૂતલે પાતયામાસુઃ સ્થાને સ્થાને વિશેષતઃ

દેવીકૂટે પાદયુગ્મં પ્રથમં ન્યપતત્ ક્ષિતૌ ।
ઉડ્ડીયાને ચોરુયુગ્મં હિતાય જગતાં તતઃ

કામરૂપે કામગિરૌ ન્યપતત્યોનિમણ્ડલમ્ ।
તત્રૈવ ન્યપતદ્ભૂમૌ પર્વતે નાભિમણ્ડલમ્

જાલન્ધરે સ્તનયુગં સ્વર્ણહારવિભૂષિતમ્ ।
અંશગ્રીવં પૂર્ણગિરૌ કામરૂપાત્તતઃ શિરઃ

યાવદ્ભુવં ગતો ભર્ગઃ સમાદાય સતીશવમ્
પ્રાચ્યેષુ યાજ્ઞિકો દેશસ્તાવદેવ પ્રકીર્તિતઃ

અન્યે શરીરાવયવા લવશ: ખણ્ડિતાઃ સુરૈઃ ।
આકાશગઙ્ગામગમન્ પવનેન સમીરિતાઃ

યત્ર યત્રાપતન્ સત્યાસ્તદાપાદાદયો દ્વિજાઃ ।
તત્ર તત્ર મહાદેવ: સ્વયં લિઙ્ગસ્વરૂપધૃક્ ।
તસ્થૌ મોહસમાયુક્તઃ સતીસ્નેહવશાનુગઃ

બ્રહ્મવિષ્ણુશનિશ્ચાપિ સર્વે દેવગણાસ્તથા ।
પૂજયાઞ્ચક્રુરીશસ્ય પ્રીત્યા સત્યાઃ પદાદિકમ્

દેવીકૂટે મહાદેવી મહાભાગેતિ ગીયતે ।
સતીપાદયુગે લીના યોગનિદ્રા જગત્ પ્રભુઃ

કાત્યાયની ચોડ્ડીયાને કામાખ્યા કામરૂપિણી ।
પૂર્ણેશ્વરી પૂર્ણગિરૌ ચણ્ડી જાલન્ધરે ગિરૌ

પૂર્વાન્ત કામરૂપસ્ય દેવી દિક્કરવાસિની ।
તથા લલિતકાન્તેતિ યોગનિદ્રા પ્રગીયતે

યત્રૈવ પતિતં સત્યા: શિરસ્તત્ર વૃષધ્વજઃ ।
ઉપવિષ્ટઃ શિરો વીક્ષ્ય શ્વસઞ્છોકપરાયણઃ

ઉપવિષ્ટે હરે તત્ર બ્રહ્માદ્યાસ્તે દિવૌકસઃ ।
સમીપમગમંસ્તસ્ય દૂરત: સાન્ત્વયન્ હરમ્

દેવાનાગચ્છતો દૃષ્ટ્વા શોક- લજ્જાસમન્વિતઃ ।
ગત્વા શિલાત્વં તત્રૈવ લિઙ્ગત્વં ગતવાન્ હરઃ

હરે લિઙ્ગત્વમાપન્ને બ્રહ્માદ્યાસ્તુ દિવૌકસઃ ।
તુષ્ટુવુત્ર્યમ્બકં તત્ર લિઙ્ગરૂપં જગદ્ગુરૂમ્

શિવ સ્તુતિ
॥ દેવા ઊચુઃ ॥
મહાદેવં શિવં સ્થાણુમુગ્રં રૂદ્રં વૃષધ્વજમ્ ।
શ્મશાનવાસિનં ભર્ગં સર્વાન્તકરણં પરમ્

ત્વાં નમામો વયં ભક્ત્યા શઙ્કરં નીલલોહિતમ્ ।
ગિરીશં વરદં દેવં ભૂતભાવનમવ્યયમ્

અનાદિમધ્યસંસારયોગવિદ્યાય શમ્ભવે ।
નમઃ શિવાય શાન્તાય બ્રહ્મણે લિઙ્ગમૂર્તયે

જટિલાય ગિરીશાય વિદ્યાશક્તિધરાય તે ।
નમઃ શિવાય શાન્તાય બ્રહ્મણે લિઙ્ગમૂર્તયે

જ્ઞાનામૃતાન્તસમ્પૂર્ણશુદ્ધદેહાન્તરાય ચ ।
નમઃ શિવાય શાન્તાય બ્રહ્મણે લિઙ્ગમૂર્તયે

આદિમધ્યાન્ત ભૂતાય સ્વભાવાનલદીપ્તયે ।
નમઃ શિવાય શાન્તાય બ્રહ્મણે લિઙ્ગમૂર્તયે

પ્રલયાર્ણવસંસ્થાય પ્રલયસ્થિતિહેતવે ।
નમઃ શિવાય શાન્તાય બ્રહ્મણે લિઙ્ગમૂર્તયે

યઃ પરેભ્યઃ પરસ્તસ્માત્ પરાય પરમાત્મને ।
નમઃ શિવાય શાન્તાય બ્રહ્મણે લિઙ્ગમૂર્તયે

જ્વાલામાલાવૃતાઙ્ગાય નમસ્તે વિશ્વરૂપિણે ।
નમઃ શિવાય શાન્તાય બ્રહ્મણે લિઙ્ગમૂર્તયે

નમઃ પરમાર્થાય જ્ઞાનદીપાય વેધસે ।
નમઃ શિવાય શાન્તાય બ્રહ્મણે લિઙ્ગમૂર્તયે

નમો દાક્ષાયણીકાન્ત મૃડ શર્વ મહેશ્વર ।
નમસ્તે સર્વભૂતેશ પ્રસીદ ભગવઞ્છિવ

સશોકે ત્વયિ લોકેશે ચેષ્ટમાને મહેશ્વર ।
સુરાઃ સમાકુલાઃ સર્વે તસ્માચ્છોકં પરિત્યજ

નમો નમસ્તે ભૂતેશ સર્વકારણકારણ ।
પ્રસીદ રક્ષ નઃ સર્વાંસ્ત્યજ શોકં નમોઽસ્તુતે

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇતિ સંસ્તૂયમાનસ્તુ મહાદેવો જગત્પતિઃ ।
નિજં રૂપં સમાસ્થાય પ્રાદુર્ભૂતઃ શુચાહતઃ

તં શુચા વિહ્વલં દૃષ્ટા પ્રાદુર્ભૂતં વિચેતસમ્ ।
શોકાપહં વિધિં સામ્ના તુષ્ટાવ વૃષભધ્વજમ્

બ્રહ્મકૃતા શિવસ્તુતિ
॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
હિરણ્યબાહો બ્રહ્મા ત્વં વિષ્ણુસ્ત્વં જગતઃ પતિઃ ।
સૃષ્ટિસ્થિતિવિનાશાનાં હેતુસ્ત્વં કેવલં હર

ત્વમષ્ટમૂર્તિભિઃ સર્વં જગદ્વ્યાપ્ય ચરાચરમ્ ।
ઉત્પાદકઃ સ્થાપકશ્ચ નાશક શ્ચાપિ વિશ્વકૃત્

ત્વામારાધ્ય મહાદેવ મુક્તિં યાતા મુમુક્ષવઃ ।
રાગદ્વેષાદિભિસ્ત્યક્તાઃ સંસારવિમુખા બુધાઃ

વિભિન્નવાય્વગ્નિજલૌઘવર્જિતં ન દૂરસંસ્થં રવિચન્દ્રસંયુતમ્ ।
ત્રિમાર્ગમધ્યસ્થમનુપ્રકાશકં તત્ત્વં પરં શુદ્ધમયં મહેશ્વર

યદષ્ટશાખસ્ય તરોઃ પ્રસૂનં ચિદમ્બુવૃદ્ધસ્ય સમીપજસ્ય ।
તપશ્છદઃ સંસ્થગિતસ્ય પીનં સૂક્ષ્મોપગં તે વશગં સદૈવ

અધઃ સમાધાય સમીરણસ્વનં નિરુદ્ધ્યં ચોર્દ્ધં નિશિ હંસમધ્યતઃ ।
હૃત્પદ્મમધ્યે સુમુખીકૃતં રજઃ પરન્તુ તેજસ્તવ સર્વદેક્ષ્યતામ્

પ્રાણાયામૈઃ પૂરકૈઃ સ્તમ્ભકૈર્વા રિક્તૈશ્ચિત્રૈશ્ચોદનં યત્પરાખ્યમ્ ।
દૃશ્યાદૃશ્યં યોગિભિસ્તે પ્રપઞ્ચાઃ શુદ્ધં વૃદ્ધં તત્ત્વતસ્તેઽસ્તિ લબ્ધમ્

સૂક્ષ્મં જગદ્વ્યાપિ ગુણૌઘપીનં મૃગ્યમ્બુધેઃસાધનસાધ્યરૂપમ્ ।
ચૌરૈર ક્ષૈનોજ્ઝિતં નૈવ નીતં વિત્તં તવાસ્ત્યર્થહીનં મહેશ

ન કોપેન ન શોકેન ન માનેન ન દમ્ભતઃ ।
ઉપયોજ્ય તુ તદ્વિત્તમન્યથેવ વિવર્ધતે

માયયા મોહિતઃ શમ્ભો વિસ્મૃતં તે હૃદિ સ્થિતમ્ ।
માયાં ભિન્નં પરિજ્ઞાય ધારયાત્માનમાત્મના

માયાસ્માભિઃ સ્તુતા પૂર્વં જગદર્થે મહેશ્વર ।
તયા ધ્યાનગતં ચિત્તં બહુયત્નૈઃ પ્રસાધિતમ્

શોકઃ ક્રોધશ્ચ લોભશ્ચ કામો મોહઃ પરાત્મતા ।
ઈર્ષ્યામાનૌ વિચિકિત્સા કૃપાસૂયા જુગુપ્સતા

દ્વાદશૈતે બુદ્ધિનાશહેતવો મનસો મલાઃ ।
ન ત્વાદૃશૈર્નિષેવ્યન્તે શોકં ત્યજ તતો હર

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇતિ શામ્ના સ્તુત: શમ્ભુઃ સંસ્મૃત્યપિ સ્વવાઞ્છિતમ્ ।
નાવદધ્રે તદાત્માનં શોકાત્ સત્યા વિનાકૃતઃ

અધોમુખઃ સ્થિતં વીક્ષ્ય બ્રહ્માણં સઃ શનૈરિદમ્ ।
પ્રાહ બ્રહ્મન્નાયતિગં વદ કિં કરવાણ્યહમ્

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્તો વામદેવેન વિધાતા સર્વદેવતૈઃ ।
ઇદમાહ તદેશસ્ય શોકવિધ્વંસકં વચઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ત્યજ શોકં મહાદેવ સંસ્મૃત્યાત્માનમાત્મના ।
ન ત્વં શોકસ્ય સદનં પરં શોકાત્તવાન્તરમ્

સશોકે ત્વયિ ભૂતેશ દેવા ભૂતાઃ સસાધ્વસાઃ ।
ભ્રંશયેજ્જગતીં કોપઃ શોકઃ સર્વાંશ્ચ શોષયેત્

ત્વદ્વાષ્પવ્યાકુલા પૃથ્વી વિદીર્ણા સ્યાન્ન ચેચ્છનિઃ ।
અવજગ્રાહ તે વાષ્પં સોઽપિ કૃષ્ણોઽભવદ્ હઠાત્

યત્ર દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સદા ક્રીડન્તિ સોત્સુકાઃ ।
સુમેરુસદૃશો યોઽસૌ માનતઃ પર્વતોત્તમઃ

યસ્મિન્ પ્રવિશ્ય શિશિરે પદ્મનાલનિભે ઘનાઃ ।
ઉત્પિબન્તિ સ્મ તોયાનિ પુષ્કરાવર્તકાદયઃ

મન્દરાત્ સતતં યત્ર કુમ્ભયોનિર્મહામુનિઃ ।
ગત્વા ગત્વા તપસ્તેપે હિતાય જગતો હરઃ

યસ્મિન્ સ્થિત્વા ગિરૌ પૂર્વમગસ્ત્યસ્તોયસાગરમ્ ।
પપૌ તપોબલાત્ કૃત્વા કરમધ્યગતં કિલ

શનૈશ્ચરેણ તે વોઢુમસમર્થેન લોતકૈઃ ।
ક્ષિપ્તૈર્વિદારિતસ્તેઽસૌ જલધારાહ્વયો ગિરિઃ

વિભિદ્ય પર્વતં શમ્ભો વાષ્પાસ્તે સાગરં યયુઃ ।
ભિત્ત્વા તુ સાગરં શીઘ્રં પ્રભીતાણ્ડજસંકુલમ્

જગ્મુસ્તે પૂર્વપુલિનં તસ્ય દ્વિભિદુશ્ચ તે ।
ભિત્વા વેલાં તતઃ પૃથ્વીં યિભિદ્યાશુ તરઙ્ગિણીમ્

ચક્રુર્વૈતરણીં નામ્ના પૂર્વસાગરગામિનીમ્ ।
ન નાવા ન વિમાનેન ન દ્રોણ્યા સ્યન્દનેન ચ

તર્તું શક્યા સા તુ નદી તપ્તતોયાતિભીષણા ।
દુઃખેન તાન્તુ પૃથિવી વિભર્તિ મહતાધુના

સદા ચોર્દ્ધગતૈર્વાષ્પૈર્વિક્ષિપન્તી નભશ્ચરાન્ ।
તસ્યાસ્તૂપરિ નો યાન્તિ દેવા અપિ ભયાતુરાઃ

યમદ્વારં પરાવૃત્ય યોજનદ્વયવિસ્તૃતા ।
નિમ્ના વહતિ સમ્પૂર્ણા ભીષયન્તી જગત્ત્રયમ્

ત્વન્નિઃશ્વાસમરુજ્જાતૈર્વ્યસ્તા પર્વતકાનનાઃ ।
સમાકુલદ્વીપિનાગા નાદ્યાપિ પ્રતિશેરતે

તવ નિઃશ્વાસજો વાયુઃ પીડયન્ જગતઃ સુખમ્ ।
નાદ્યાપિ પ્રશમં યાતિ બાધાહીનઃ સનાતનઃ

સતીશવં તે વહતઃ શીર્યમાણા પદે પદે ।
નાદ્યાપિ વ્યાકુલા પૃથ્વી વ્યાકુલત્વં વિમુઞ્ચતિ

ન સ્વર્ગે ન ચ પાતાલે તત્સત્ત્વં વિદ્યતેઽધુના ।
યત્તે ક્રોધેન શોકેન નાકુલં વૃષભધ્વજ

તસ્માચ્છોકમમર્ષઞ્ચ ત્યક્ત્વા શાન્તિં પ્રયચ્છ નઃ।
આત્માનઞ્ચાત્મના વેત્થ ધારયાત્માનમાત્મના

સતી ચ દિવ્યમાનેન વ્યતીતે શરદાં શતે ।
સા ચ ત્રેતાયુગસ્યાદૌ ભાર્યા તવ ભવિષ્યતિ

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્તો વેધસા શમ્ભુસ્તૂષ્ણીં ધ્યાનપરાયણઃ ।
અધોમુખસ્તદા પ્રાહ બ્રહ્માણમમિતૌજસમ્

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥
યાવદ્ બ્રહ્મન્નહં શોકાદુત્તરામિ સતીકૃતાન્ ।
તાવન્મમ સખા ભૂત્વા કુરુ શોકાપનોદનમ્

તસ્મિન્નવસરે યત્ર યત્ર ગચ્છામ્યહં વિધે ।
તત્ર તત્ર ભવાન્ ગત્વા શોકહાનિં કરોતુ મે

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એવમસ્ત્વિતિ લોકેશ પ્રોક્ત્વા વૃષભવાહનમ્ ।
હરેણ સાર્ધં કૈલાસં ગન્તું ચક્રે મનસ્તતઃ

બ્રહ્મણા સહિતં શમ્ભું કૈલાસગમનોત્સુકમ્ ।
સમાસેદુર્ગણા દૃષ્ટ્વા નન્દિભૃંગિમુખાશ્ચ યે

તતઃ પર્વતસંકાશો વૃષભ: પુરતો વિધેઃ ।
ઉપતસ્થે સિતાભ્રસ્ય સદૃશો ગૈરિકો યથા

વાસુક્યાદ્યાશ્ચ યે સર્પા યથાસ્થાનઞ્ચ તે હરમ્ ।
ભૂષયાંચક્રુરુદ્રમ્ય શિરોબાહ્વાદિષુ દ્રુતમ્

તતો બ્રહ્મા ચ વિષ્ણુશ્ચ મહાદેવઃ સતીપતિઃ ।
સર્વૈઃ સુરગણૈઃ સાર્ધં જગ્મુઃ પ્રાલેયપર્વતમ્

તતસ્તાનૌષધિપ્રસ્થાન્ નિઃસૃત્ય નગરાદ્ગિરિઃ ।
સર્વૈરમાત્યૈઃ સહિત ઉપતસ્થે સુરોત્તમાન્

તતઃ સમ્પૂજિતાસ્તેન સુરૌઘા ગિરિણા સહ ।
સચિવૈઃ પૌરવર્ણૈશ્ચ મુમુદુસ્તે સુરર્ષભાઃ

તતો દદર્શ તત્રૈવ ગિરીન્દ્રસ્ય પુરે હરઃ ।
વિજયામૌષધિપ્રસ્થે સખીભિર્ગૌતમાત્મજામ્

સાપિ સર્વાન્ સુરવરાન્ પ્રણમ્ય હરમુક્તવાન્ ।
ચુક્રોશ માતૃભગિનીં પૃચ્છન્તીં ગિરિશં સતીમ્

ક્વ સતી તે મહાદેવ શોભસે ન તયા વિના ।
વિસ્મૃતાપિ ત્વયા તાત મધૃદો નાપસર્પતિ

મમાગ્રે સા પુરા પ્રાણાન્ યદા ત્યજતિ કોપતઃ ।
તદૈવાહં શોકશલ્યવિદ્ધા નાપ્નોમિ વૈ સુખમ્

ઇત્યુક્ત્વા વદનં વસ્ત્રપ્રાન્તેનાચ્છાદ્ય સા ભૃશમ્ ।
રુદન્તી પ્રાપતદ્ભૂમૌ કશ્મલઞ્ચાવિશત્તદા

॥ ઇતિ શ્રીકાલિકાપુરાણે શિવવિષાદવર્ણનમ્ નામ અષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ

કાલિકા પુરાણ હિન્દી અનુવાદ પઢને કે લિએ દેખેં-[હ્ત્ત્પ્સ્:॥પ્ત્વૈસ્હ્નવિ.બ્લોગ્સ્પોત્.ચોમ્।2023।03।કલિક-પુરન્-અધ્યય્-18.હ્ત્મ્લ્ દ્પ્ કર્મકન્દ્]