કાદમ્બરીકથાસાર · અધ્યાય 6

અથ પ્રવિશ્ય નગરીમુપાસ્ય પિતરૌ ચિરમ્ ।
શુકનાસં ચ સો ઽધ્યાસ્ત કુમારભવનં પુનઃ ॥

તત્ર કાદમ્બરીધ્યાનનિરતૈકાગ્રચેતસઃ ।
બભૂવ રતયે નાસ્ય કિઞ્ચિત્સ્થાસ્નુ ચરિષ્ણુ ચ ॥

નાકરોત્ પ્રિયમ્ આહારં નાબોધિ મધુરં રસમ્ ।
ન ચાદ્રિયત વાસાંસિ ન સિષેવે વિલેપનમ્ ॥

સાર્થચ્યુત ઇવાધ્વન્યો યૂથભ્રષ્ટ ઇવ દ્વિપઃ ।
વાગુરાપાશસંરુદ્ધ ઇવ સારઙ્ગશાવકઃ ॥

દિવા વિભાવરીં ધ્યાયન્ નિશિ વાઞ્છન્ દિનાગમમ્ ।
ઉદીચીમ્ એવ સાસ્રાક્ષો વીક્ષમાણો ઽનિશં દિશમ્ ॥

કેયૂરકાદિહાયાતં જ્ઞાત્વા માં કિં ભજેદસૌ ।
કિં વદેત્ પત્ત્રલેખાં વા સાપિ કિં વોચ્યતે તયા ॥

ઇતિ નક્તન્દિનં ધ્યાયન્ન્ અનવાપિતનિર્વૃતિઃ ।
કાલં કિયન્તમ્ અપ્ય્ એવં ચન્દ્રાપીડો ઽત્યવાહયત્ ॥

આકારઃ સંવૃતસ્ ત્વ્ ઈદૃગ્ અસ્ય ગૂઢાત્મનો ઽભવત્ ।
યથા તાં શૂન્યતાં તસ્ય પિતરૌ નાધિજગ્મતુઃ ॥

દિનેષ્વ્ અથ વ્યતીતેષુ પત્ત્રલેખા તદન્તિકમ્ ।
પ્રાપદ્ બલાહકાશ્વીયનિર્વૃત્તપથસૌષ્ઠવા ॥

ચન્દ્રાપીડો ઽપિ તાં દૃષ્ટ્વા સમુચ્છ્વસિતમાનસઃ ।
કાદમ્બરીમ્ ઇવામંસ્ત પસ્પર્શ ચ મુહુર્મુહુઃ ॥

અથ વિસ્રબ્ધમ્ અપ્રાક્ષીદ્ વદ કાદમ્બરીકથામ્ ।
કિમ્ અસ્માકં સ્મરત્ય્ એષા રુષિતેહાગમનેન કિમ્ ॥

સાભ્યસૂયમ્ ઇવાલોક્ય ચન્દ્રાપીડમ્ ઉવાચ સા ।
કિમ્ એતચ્ચિન્તયા દેવ ગુરૂન્ આરાધય સ્થિરમ્ ॥

અસૌ હિ સુપ્રસન્નેન સ્વયં મકરકેતુના ।
ત્વય્યર્પિતા વિધિવશાચ્છ્રીપતૌ શ્રીરિવાબ્ધિના ॥

તાં ચાભિનવભાવાર્દ્રાં બાલાં તરુલતામ્ ઇવ ।
તીવ્રે વિરહદાવાગ્નૌ ક્ષિપ્તવાનસિ કિં વૃથા ॥

કેયૂરકમુખાદ્ બુદ્ધ્વાગમનં દેવ તાવકમ્ ।
વજ્રાશનિહતા શાલિવલ્લરીવ વ્યકમ્પત ॥

લબ્ધસ્થૈર્યાવદન્ માં ચ પત્ત્રલેખે કિમ્ ઈદૃશમ્ ।
યુક્તમ્ એતસ્ય યન્મન્યે રક્ષાંસ્ય્ અપિ ન કુર્વતે ॥

તતઃ પ્રભૃતિ નિઃશ્વાસૈર્ વર્ધમાનૈર્ દિનૈર્ ઇવ ।
ક્રાન્તા ગ્રીષ્મનિશેવાસાવક્ષીયત શનૈઃ શનૈઃ ॥

અલબ્ધકુસુમામોદાઃ પ્રાગભ્યાસાદુપાગતાઃ ।
દૂરાત્પરિહરન્ત્યસ્યાઃ કબરીમદ્ય ષટ્પદાઃ ॥

રોદનારુણિતાપાઙ્ગે ચિરં વિસ્મૃતકજ્જલે ।
નેત્રે માધુર્યમુત્સૃજ્ય ગતે તસ્યાઃ કષાયતામ્ ॥

ચિરં પત્ત્રલતાલેખ્યં વિહાય ક્રિયતે નવમ્ ।
મણ્ડનં ગણ્ડયોર્ અશ્રુકણમુક્તાવલી તયા ॥

મૃદુઃ સ્વભાવરક્તશ્ ચ પ્રવૃદ્ધૈર્ અસમોષ્મભિઃ ।
મ્લાનિમ્ આનીયતે તસ્યા નિઃશ્વાસૈર્ અધરઃ સ્વરૈઃ ॥

સ્તનૌ ચ વિરહે તસ્યાઃ શોકાન્ ન હિ બહિષ્કૃતૌ ।
દાહપ્રતિક્રિયાભ્યસ્તૈર્ હારકર્પૂરચન્દનૈઃ ॥

વિરહજ્વલનસ્ તસ્યા લાવણ્યરસનિર્ઝરૈઃ ।
વાડવશ્ ચાબ્ધિના નૈતિ શમમ્ ઇત્ય્ અદ્ભુતદ્વયમ્ ॥

મુહુઃ સરસિ હંસીવ મૃગીવોપવને મુહુઃ ।
પુલિને ચક્રવાકીવ મુહુર્ લુઠતિ વિહ્વલા ॥

મુહુર્ ભવન્તમ્ આલિઙ્ગ્ય પુરઃ સંકલ્પકલ્પિતમ્ ।
શૂન્યે ભુજલતે વીક્ષ્ય વિલક્ષા પતતિ ક્ષિતૌ ॥

મા ગાદ્ અયમ્ ઉપાલબ્ધઃ સંકલ્પાદ્ અપિ દૂરતઃ ।
ઇત્ય્ ઉપાલભતે ન ત્વાં ભીતેવ મનસાપિ સા ॥

ત્વદાકારમયં ધ્યાનં ત્વદ્ગોત્રપ્રવણા ગિરઃ ।
ત્વદ્ગાત્રકીલિતા દૃષ્ટિસ્ તસ્યાઃ સમ્પ્રતિ વર્તતે ॥

કિયતી વર્ણ્યતે તસ્યાઃ પરેણ વિરહવ્યથા ।
સ્વસંવેદનગમ્યા હિ સા તયૈવાનુભૂયતે ॥

કિમ્ અપ્ય્ આખ્યાતુકામેવ બહુશઃ સ્ફુરિતાધરા ।
હૃદયસ્થેન કેનાપિ ગુરુણેવ નિષિધ્યતે ॥

ભૂમૌ વિવેષ્ટમાનાઙ્ગી ભુજઙ્ગીવ કદાપ્ય્ અસૌ ।
દિશો વીક્ષ્ય મદુત્સઙ્ગે નિધાય મુખમ્ અબ્રવીત્ ॥

ઉત્તિષ્ઠાનય તં ગત્વા જીવન્તીં માં યદીચ્છસિ ।
અહં ગન્તુમ્ અશક્તા હિ સુદૂરમ્ ઇદમ્ અન્તરમ્ ॥

સ્થિતાયાં ત્વયિ જીવામિ ત્વત્સ્પર્શેન યથા તથા ।
ગતાયાં તુ ચિરં કાલં ન સહન્તે મમાસવઃ ॥

ઇતિ શ્રુત્વા ચ દૃષ્ટ્વા ચ સમાયાતાસ્મ્ય્ અતઃ પરમ્ ।
દેવઃ પ્રમાણમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા રુદતી વિરરામ સા ॥

ચન્દ્રાપીડસ્ તદ્ આકર્ણ્ય ગતસ્મૃતિર્ ઇવાભવત્ ।
લબ્ધસ્મૃતિશ્ ચિરં દધ્યૌ ગમને હેતુમ્ આત્મનઃ ॥

દિનેષ્વ્ અથ વ્યતીતેષુ વક્તું કાદમ્બરીદશામ્ ।
આગાત્ કેયૂરકો ઽપ્ય્ આશુ દીર્ઘાધ્વશ્રાન્તવાહનઃ ॥

સ ચોજ્જયિન્યા વિભવં પ્રવિશન્ વીક્ષ્ય વિસ્મિતઃ ।
સ્થાને નનુ મનો લગ્નં સ્વામિન્યા ઇત્ય્ અમન્યત ॥

પ્રવિશ્ય દદૃશે તેન ચન્દ્રાપીડઃ કૃશાકૃતિઃ ।
ચક્રવાક ઇવૈકાકી પ્રિયાવિરહવિહ્વલઃ ॥

દધત્યા પાર્શ્વવર્તિન્યા ચામરં પત્ત્રલેખયા ।
સંવીજ્યમાનઃ પર્યઙ્કનિષણ્ણગ્લાનવિગ્રહઃ ॥

પ્રણિપત્યોપવિષ્ટો ઽસૌ ગાઢં શિરસિ પસ્પૃશે ।
કુર્વતા કુશલપ્રશ્નં ચન્દ્રાપીડેન સાદરમ્ ॥

તતઃ કાદમ્બરીવાર્તાં પૃષ્ટઃ કેયૂરકો ઽમુના ।
પત્ત્રલેખામુખં વીક્ષ્ય સંક્ષિપ્તમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્ ॥

ઉક્તો ઽસિ નાનયા કિઞ્ચિદ્ ઉક્તશ્ ચેત્ કિમ્ ઇહ સ્થિતઃ ।
ઉક્તશ્ ચેહ સ્થિતશ્ ચાસિ કૃતમ્ આગમનેન મે ॥

તથાપિ વદ સંદેશમ્ ઇતિ તેન તુ ચોદિતઃ ।
પુનઃ કેયૂરકઃ પ્રાહ ન હિ વિજ્ઞાપ્યસે મૃષા ॥

કથં જીવત્સુ યુષ્માસુ વિરહો હન્તિ મામ્ ઇતિ ।
તસ્યાઃ સાકૂતયા દૃષ્ટ્યા વિસૃષ્ટો ઽસ્મિ ન તદ્ગિરા ॥

કિમ્ અત્ર બહુનોક્તેન તથાસ્યા વિરહવ્યથા ।
અદ્યાપિ જીવતીત્ય્ અત્ર યથા દોલાયતે મનઃ ॥

તત્કથાભિસ્ તથા સ્થિત્વા તસ્મિન્ન્ અથ દિને ચિરમ્ ।
ચન્દ્રાપીડઃ સુખાવાસં કેયૂરકમ્ અકારયત્ ॥

ન રાક્ષસો ન ચાણ્ડાલો ન કિરાતશ્ ચ યદ્ય્ અહમ્ ।
અચ્છોદસરસસ્ તીરં પ્રાપ્તં માં વેત્થ સર્વથા ॥

અન્યેદ્યુર્ ઇતિ સંદિશ્ય સહિતં પત્ત્રલેખયા ।
કેયૂરકમ્ અસૌ રત્નૈઃ પ્રાહિણોત્ કૃતમણ્ડનમ્ ॥

તયોસ્ તુ ગતયોર્ આસ્ત સુતરાં ખિન્નમાનસઃ ।
ગમનાય ધિયા કિઞ્ચિન્ નિમિત્તમ્ અનુસંદધત્ ॥

શુશ્રાવાથ નિયુક્તેભ્યઃ સ્કન્ધાવારમ્ ઉપાગતમ્ ।
યોજનદ્વયમાત્રં ચ પુનઃ કૃતનિવેશનમ્ ॥

વૈશમ્પાયનતો લપ્સ્યે કિઞ્ચિત્ કારણમ્ ઇત્ય્ અસૌ ।
પ્રત્યુદ્ગન્તુમ્ અગાદ્ એનં કટકં પિતુર્ આજ્ઞયા ॥

તત્ર રાજકમ્ આલોક્ય બલાહકનિવેદિતમ્ ।
ક્વ વૈશમ્પાયનાવાસ ઇતિ સેનાન્યમ્ અભ્યધાત્ ॥

બલાહકસ્ ત્વ્ અધોદૃષ્ટિર્ ઉલ્લિખન્ મેદિનીં મુહુઃ ।
ન વૈશમ્પાયનો ઽત્રેતિ સન્નકણ્ઠમ્ અભાષત ॥

તતો ઽવતીર્ય તુરગાદુપવિશ્ય તરોર્ અધઃ ।
હા વયસ્યેતિ વિલપન્પ્રાવર્તત સ રોદિતુમ્ ॥

બલાહકો નિપત્યાથ ચન્દ્રાપીડસ્ય પાદયોઃ ।
દેવ મૈવં કૃથાઃ સો ઽસ્તિ જીવન્ન્ એવેત્ય્ અવોચત ॥

ચન્દ્રાપીડસ્ તુ તં પ્રાહ નૈવ શ્રદ્ધીયતે મય ।
ન વૈશમ્પાયનો જીવન્ મુહૂર્તં માં વિમુઞ્ચતિ ॥

ઇતિ સમ્ભ્રાન્તચિત્તં તં પુનર્ આહ બલાહકઃ ।
શ્રૂયતાં દેવ તદ્વૃત્તં યથાસાવ્ ઇહ નાગતઃ ॥

દેવ તાદૃશમ્ આદિશ્ય પ્રસ્થિતં ત્વામ્ અનુવ્રજત્ ।
તતઃ પ્રતિનિવૃત્તો ઽસૌ તત્રૈવાસ્ત યથાસ્થિતિ ॥

અપરેદ્યુર્ અથોત્થાય વિધાય પ્રકૃતાઃ ક્રિયાઃ ।
વિનોદયિતુમ્ આત્માનં સ ચચાર વનસ્થલીઃ ॥

તત્ર સપ્રત્યભિજ્ઞાનં સ્થાનં સ્થાનં નિરૂપયન્ ।
કિઞ્ચિન્ નષ્ટમ્ ઇવાન્વેષ્ટુમ્ ઐચ્છદ્ ઉત્ત્રસ્તલોચનઃ ॥

તતો ઽસ્તાભિમુખે ભાનાવ્ અસ્માભિઃ સો ઽભ્યધીયત ।
સ્થીયતામ્ અદ્ય શિષ્ટાસ્ તુ શ્વો દ્રષ્ટાસિ વનસ્થલીઃ ॥

અથાસૌ વિચરન્ન્ એવ સાભ્યસૂયમ્ ઇવાવદત્ ।
યાત યૂયં ન ગન્તવ્યં યાવજ્જીવમ્ ઇતો મયા ॥

સ બહૂનિ દિનાન્ય્ આસ્ત તત્રૈવ વિચરન્ વને ।
ન ચ કેનાપ્યુપાયેન શક્તશ્ ચલયિતું તતઃ ॥

કૃતપ્રાયોપવેશેન પાદયોઃ પતતાનિશમ્ ।
ઇયતા રાજચક્રેણ નાર્થિતો ઽપ્ય્ અત્યજદ્ ગ્રહમ્ ॥

તતસ્ તત્ર ચિરં સ્થિત્વા કાર્યશેષમ્ અપશ્યતા ।
આયાતમ્ ઇહ સૈન્યેન ત્વં પ્રમાણમ્ અતઃ પરમ્ ॥

ઇતિ શ્રુત્વા નિપતિતઃ શોકવિસ્મયસંકટે ।
ચન્દ્રાપીડસ્તથૈવાસ્ત તરુમૂલે કૃતાસનઃ ॥

અથ વાર્તાં વિદિત્વેમાં સામાત્યાન્તઃપુરો નૃપઃ ।
અનપેક્ષિતવૃત્તાન્તસ્ તમ્ એવોદ્દેશમ્ આગમત્ ॥

તત્ર ક્ષણમ્ ઇવ સ્થિત્વા સ્વયં પૃષ્ટ્વા બલાહકમ્ ।
અધિક્ષિપન્ન્ ઇવ પ્રાહ ચન્દ્રાપીડં ક્ષિતીશ્વરઃ ॥

નૂનમુત્પાદિતો મન્યુર્ અવિનીત ત્વયાસ્ય સઃ ।
યેનાન્તઃસ્ફુરતા સો ઽદ્ય ત્વાં વિહાય વનં શ્રિતઃ ॥

વિયુક્તૌ ન પુરા દૃષ્ટૌ યુવાં ક્ષણમ્ અપિ ક્વચિત્ ।
કિં જાતમધુના યેન ત્વં ગૃહે સ તપોવને ॥

વિના ન હિ નિમિત્તેન શક્યા સોઢું ગરીયસી ।
માતાપિતૃસુહૃદ્બન્ધુદેશવિત્તવિયોગિતા ॥

ઇત્ય્ ઉક્તવતિ ભૂપાલે શુકનાસસ્ તતઃ પરમ્ ।
અન્તઃ સ્ફુરિતશોકો ઽપિ સ્તમ્ભિતક્ષોભમ્ અભ્યધાત્ ॥

કિમ્ એતદ્ અવિચાર્યૈવ વસ્તુતત્ત્વમ્ અતર્કયન્ ।
શઙ્કાનુમાનમાત્રેણ કૃતધીર્ અપિ ભાષસે ॥

અલાતવૃષ્ટિર્ ઇન્દોર્ વા ક્ષીરાદ્ વા કણ્ટકોદ્ગમઃ ।
તસ્ય મન્યુઃ કુમારાદ્ વા કસ્ય સમ્ભાવનાસ્પદમ્ ॥

પાપઃ સ એવ દુર્જાતઃ સુચિરં પાઠિતઃ શુકઃ ।
યત્રામૃતરસો ઽપ્ય્ ઉપ્તઃ ફલિતઃ કાલકૂટવત્ ॥

સ ત્વં કુમાર સર્વસ્યાઃ પૃથિવ્યા એકજીવિતમ્ ।
દુરાત્મનો ન તસ્યાર્થે શોકમ્ ઉદ્વોઢુમ્ અર્હસિ ॥

તસ્મિન્ વિરતવાક્યે તુ પતિત્વા પાદયોઃ પિતુઃ ।
સાશ્રુકણ્ઠમ્ અથોવાચ ચન્દ્રાપીડઃ કૃતાઞ્જલિઃ ॥

તાત શઙ્કિતદોષસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તમ્ ઇદં મમ ।
ગત્વા તમ્ આનયામીહ ત્વમ્ અનુજ્ઞાતુમ્ અર્હસિ ॥

તમ્ આગતમ્ ઇહાલોક્ય પૃષ્ટ્વા શપથપૂર્વકમ્ ।
તતો ગુણં વા દોષં વા ક્રમેણ મમ વેત્સ્યસિ ॥

તત્રસ્થં તમ્ અનાનીય મયૈતત્ સ્વગૃહં પુનઃ ।
ન પ્રવેષ્ટવ્યમ્ ઇત્ય્ એષ ગૃહ્યતાં મમ નિશ્ચયઃ ॥

તથોક્તવતિ તસ્મિંસ્ તુ રાજા બાષ્પાકુલેક્ષણઃ ।
અપશ્યન્ મન્ત્રિણો વક્ત્રં સ ચ તત્ર બહૂક્તવાન્ ॥

સર્વોપાયપ્રયોગેણ પિત્રા તેન ચ મન્ત્રિણા ।
ચન્દ્રાપીડો નિરુદ્ધો ઽપિ નાચલન્ નિશ્ચયાત્ તતઃ ॥

સિઞ્ચન્તી બાષ્પધારાભિર્ મૌલિમ્ અસ્ય મનોરમા ।
કરુણં વિલપન્તી ચ ચિરમ્ એનમ્ અબોધયત્ ॥

ત્વયિ સ્થિતે નિજોત્સઙ્ગસ્થિતં પશ્યામિ પુત્રકમ્ ।
નૂનમ્ અન્ધીભવામ્ય્ એવ ત્વયિ પુત્ર ગતે પુનઃ ॥

ઇત્થં વિલાસવત્યા ચ તયા ચ કરુણોક્તિભિઃ ।
ચિરમ્ આર્દ્રીકૃતો ઽપ્યેષ ન જહાતિ સ્મ નિશ્ચયમ્ ॥

તતો ઽશ્રુભરસંરુદ્ધગદ્ગદાક્ષરયા ગિરા ।
યથા જાનાસિ પુત્રેતિ કથમ્ અપ્ય્ અવદન્ નૃપઃ ॥

દત્તાનુજ્ઞસ્ તતઃ પિત્રા પ્રણમ્ય સકલાન્ ગુરૂન્ ।
શ્રુત્વા ચ યત્નસંરુદ્ધબાષ્પધારાસ્ તદાશિષઃ ॥

ચન્દ્રાપીડઃ પથિ શ્રાન્તાન્ વિનિવર્ત્ય યથા તથા ।
પાર્થિવાન્ પરિવારેણ પ્રાતિષ્ઠત લઘીયસા ॥

કિં તન્ મયાભ્યધાયીતિ દૂયમાનમનાઃ શુચા ।
સેનયા સહ રાજાપિ વિવેશ નગરીં શનૈઃ ॥

બલાહકસ્ તુ સેનાનીર્ વાર્યમાણો ઽપિ ભૂભુજા ।
સ્વગૃહાન્ અપ્રવિશ્યૈવ સ ચન્દ્રાપીડમ્ અન્વગાત્ ॥

ચન્દ્રાપીડસ્ તતો ગચ્છન્ દયિતાદર્શનોત્સુકઃ ।
અમન્યત તૃણાયૈવ મધ્યં કૈલાસવિન્ધ્યયોઃ ॥

નાજીગણદ્ દ્રુમાન્ અદ્રીન્ ન નદીર્ ન વનસ્થલીઃ ।
ન રાત્રિં નાપિ દિવસં ધાવન્ન્ ઇન્દ્રાયુધેન સઃ ॥

તતઃ પ્રાવર્તત પ્રાવૃટ્ પીનોન્નતપયોધરા ।
કાન્તા નવરસાર્દ્રેવ પ્રત્યુદ્ગન્તુમ્ ઇવાગતા ॥

તામ્ અપ્ય્ અગણયિત્વાસૌ વ્રજન્ કતિપયૈર્ દિનૈઃ ।
અચ્છોદસરસસ્ તીરમ્ અવાપાકલુષામ્ભસઃ ॥

અપનીતસમાયોગઃ પરિવર્ત્ય ચ વાસસી ।
મહાશ્વેતામ્ અથ દ્રષ્ટું સ જગામ તદાશ્રમમ્ ॥

તત્રાપશ્યન્મહાશ્વેતાં તદાલોકનલજ્જિતામ્ ।
વદન્તીં નિજદૌરાત્મ્યં પ્રલાપકરુણસ્વનામ્ ॥

તત્કારણાપરિજ્ઞાનમોહનિષ્પન્દપક્ષ્મણા ।
નિરીક્ષ્ય ચક્ષુષા પૃષ્ટા ચન્દ્રાપીડેન સાબ્રવીત્ ॥

કેયૂરકમુખાદ્ બુદ્ધ્વાગતં ત્વાં પિતુર્ આજ્ઞયા ।
દિનાનિ કતિચિત્ સ્થિત્વા કાદમ્બર્યા નિકેતને ॥

તત એત્ય યથાન્યાયમ્ આસીનાત્ર તપોવને ।
વિપ્રં યુવાનમ્ અદ્રાક્ષં વિચિન્વન્તં વનસ્થલીઃ ॥

સપ્રત્યભિજ્ઞમ્ આલોક્ય મામ્ અસૌ મન્મથોન્મુખઃ ।
તીવ્રમ્ ઉદ્વેજયામાસ નર્મવક્રોક્તિચાપલૈઃ ॥

તતો નિર્ભર્ત્સ્યમાનો ઽપિ વાર્યમાણો ઽપિ યત્નતઃ ।
સ બહૂનિ દિનાન્ય્ આસ્ત તથા મામ્ ઉપપીડયન્ ॥

એકદા તુ શયાનાં મામ્ આગત્ય નિશિ નિસ્ત્રપઃ ।
કૃતાઞ્જલિર્ અનઙ્ગાર્તો યયાચે રતિદક્ષિણામ્ ॥

તતો ધિગિતિ સક્રોધમ્ અભિધાય કમણ્ડલોઃ ।
જલમ્ ઉદ્ધૃત્ય શપ્તો ઽસૌ મયાનુધ્યાય દેવતાઃ ॥

શુકવન્મુખરાગેણ વક્તુમ્ એવાસિ શિક્ષિતઃ ।
ગચ્છ દૂરં દુરાચાર શુક એવ ભવિષ્યસિ ॥

શાપેન તેન મહતા મદનાગ્નિના વા જન્માન્તરોપચિતદુષ્કૃતકર્મણા વા ।
ચિત્રેણ વા ભગવતશ્ ચરિતેન ધાતુઃ પ્રાણાન્ અસાવ્ ઉદસૃજન્ નિપપાત ચોર્વ્યામ્ ॥

આક્રન્દતઃ પરિજનાત્મશુચો ઽપરેદ્યુર્ જ્ઞાતો મયા સ શુકનાસસુતઃ સખા તે ।
તત્ પશ્ય માં પ્રિયવયસ્યવિયોગહેતુમ્ અસ્તત્રપામ્ અકરુણાં પ્રખલામ્ અભવ્યામ્ ॥

ઇતિ શ્રુત્વા ભિન્નઃ પ્રસભમ્ ઇવ શૂલાગ્રશિખયા કદા ત્વાં પશ્યેયં કમલમુખિ કાદમ્બરિ પુનઃ ।
વદન્ન્ એવં શોકસ્ફુટિતહૃદયસ્ તત્ક્ષણમ્ અસૂઞ્ જહચ્ ચન્દ્રાપીડસ્ તરુર્ ઇવ પપાત ક્ષિતિતલે ॥

તતો ભુગ્નગ્રીવં મુકુલિતસિતાપાઙ્ગનયનં પ્રભાં તન્વીં દીનામ્ ઇવ વિદધતં દિક્ષુ શનકૈઃ ।
ક્ષિતૌ વિસ્રસ્તાઙ્ગં પતિતમ્ અમુમ્ આલોક્ય વિવશા મહાશ્વેતા સદ્યઃ કથમ્ અપિ ન યાતિ સ્મ દલશઃ ॥

દ્રષ્ટું દીનામ્ ઇવ વસુમતીમ્ અક્ષમસ્ તેન શૂન્યાં કુર્વન્નુદ્યન્દ્વિરદકરુણાક્રન્દિનશ્ ચક્રવાકાન્ ।
અબ્રહ્મણ્યધ્વનિમ્ ઇવ કરૌરૂર્ધ્વશાખૈર્ વિમુઞ્ચન્ન્ અસ્તં તિગ્મદ્યુતિર્ અપિ તતઃ ક્ષામધામા જગામ ॥