જ્ઞાનેશ્વરી · અધ્યાય 9
તરિ અવધાન એકવેળેં દીજે । મગ સર્વ સુખાસિ પાત્ર હોઈજે ।
હેં પ્રતિજ્ઞોત્તર માઝેં । ઉઘડ ઐકા
પરિ પ્રૌઢી ન બોલેં હો જી । તુમ્હાં સર્વજ્ઞાંચાં સમાજીં ।
દેયાવેં અવધાન હે માઝી । વિનવણી સલગીચી
કાં જે લળેયાંચે લળેં સરતી । મનોરથાચે મનૌરે પુરતી ।
જરી માહેરેં શ્રીમંતેં હોતી । તુમ્હા ઐસી
તુમચેયા દિઠિવેચિયા વોલે । સાસિન્નલે પ્રસન્નતેચે મળે ।
તે સાઊલી દેખોનિ લોળેં । શ્રાંતુ જી મી
પ્રભૂ તુમ્હી સુખામૃતાચે ડોહો । મ્હણોનિ આમ્હી આપુલિયા સ્વેચ્છા વોલાવોં લાહોં ।
યેથ જરી સલગી કરૂ બિહોં । તરી નિવો કેં પાં
નાતરી બાલક બોબડાં બોલીં । કાં વાકુડાં વિચુકાં પાઊલીં ।
તેં ચોજ કરૂનિ માઊલી । રિઝે જેવીં
તેવી તુમ્હા સંતાંચા પઢિયાવો । કૈસેનિ તરિ આમ્હાંવરી હો ।
યા બહુવા આળુકિયા જી આહોં । સલગી કરીત
વાંચૂનિ માઝિયે બોલતીયે યોગ્યતે । સર્વજ્ઞ ભવાદૃશ શ્રોતે ।
કાય ધડ્યાવરી સારસ્વતેં । પઢોં સિકિજે
અવધારાં આવડે તેસણાં ધુંધુરુ । પરિ મહાતેજીં ન મિરવે કાય કરૂં ।
અમૃતાચ્યા તાટી વોગરૂં । ઐસી રસસોય કૈંચી
અહો હિમકરાસી વિંજણે । કી નાદાપુઢે આઇકવણે ।
લેણિયાસી લેણેં । હેં કહીં આથી
સાંગા પરિમળેં કાય તુરંબાવેં । સાગરેં કવણે ઠાયીં નાહાવેં ।
હેં ગગનચિ આડેં આઘવેં । ઐસા પવાડુ કૈંચા
તૈસેં તુમચેં અવધાન ધાયે । આણિ તુમ્હી મ્હણા હેં હોયે ।
ઐસેં વક્તૃત્વ કવણા આહે । જેણે રિઝા તુમ્હી
તરિ વિશ્વપ્રગટતિયા ગભસ્તી । હાતિવેનિ ન કીજે આરતી ।
કાં ચુળોદકેં અપાંપતી । અર્ઘ્યુ નેદિજે
પ્રભુ તુમ્હી મહેશાચિયા મૂર્તી । આણિ મી દુબળા અર્ચિતસે ભક્તી ।
મ્હણોનિ બેલ જહી ગંગાવતી । તહી સ્વીકારાલ કી
બાળક બાપાચિયે તાટીં રિગે । રિગૌનિ બાપાતેંચ જેવઊં લાગે ।
કી તો સંતોષલેનિ વેગેં । મુખચિ વોડવી
તૈસા મી તુમ્હાંપ્રતી । ચાવટી કરિતસે બાળમતી ।
તરી તુમ્હીં સંતોષિજે ઐસી જાતી । પ્રેમાચી યા
આણિ તેણે આપુલેપણાચેનિ મોહેં । તુમ્હી સંત ઘેતલે અસા બહુવે ।
મ્હણોનિ કેલિયે સલગીચા નોહે । આભારુ તુમ્હાં
અહો તાન્હેયાચી લાગતા ઝટે । તરી અધિકચિ પાન્હા ફુટે ।
રોષેં પ્રેમ દુણવટે । પઢિયંતયાચેનિ
મ્હણઊનિ મજ લેંકુરવાચેનિ બોલેં । તુમચેં કૃપાળૂપણ નિદૈલે ।
તે ચેઇલેં હેં જી જાણવલેં । યાલાગીં બોલિલોં મી
એહવીં ચાંદણે પિકવિજત આહે ચેપણી । કીં વારયા ધાપત આહે વાહણી ।
હાં હો ગગનાસી ગંવસણી । ઘાલિજે કેવી
આઇકાં પાણી વોથિજાવે ન લગે । નવનીતીં માથુલા ન રિગે ।
તેવિં લાજિલેં વ્યાખ્યાન ન નિગે । દેખોનિ જયાંતે
હેં અસો શબ્દબ્રહ્મ જિયે બાજે । શબ્દ માવળલેયા નિવાંતુ નિજે ।
તો ગીતાર્થુ મહાટિયા બોલિજે । હા પાડુ કાઈ
પરિ ઐસિયાહી મજ ધિંવસા । તો પુઢતિયાચિ યેકી આશા ।
જે ધિટીંવા કરૂનિ ભવાદૃશ્યાં । પઢિયંતા હોઆવેં
પરિ આતાં ચંદ્રાપાસોનિ નિવવિતે । જેં અમૃતાહૂનિ જીવવિતેં ।
તેણેં અવધાન કીજો વાઢતેં । મનોરથા માઝિયા
કાં જૈં દિઠિવા તુમચા વરુષે । તૈં સકળાર્થસિદ્ધિ મતી પિકે ।
એહવી કોંભેલા ઉન્મેષુ સુકે । જરી ઉદાસ તુમ્હી
સહજેં તરી અવધારા । વક્તૃત્વા અવધાનાચા હોય ચારા ।
તરી દોંદેં પેલતી અક્ષરાં । પ્રમેયાચીં
અર્થ બોલાચી વાટ પાહે । તેથ અભિપ્રાવો અભિપ્રાયાતેં વિયે ।
ભાવાચા ફુલૌરા હોત જાયે । મતિવરી
મ્હણૂનિ સંવાદાચા સુવાવો ઢળે । તરી હૃદયાકાશ સારસ્વતેં વોળે ।
આણિ શ્રોતા દુશ્ચિતા તરિ વિતુળે । માંડલા રસુ
અહો ચંદ્રકાંતુ દ્રવતા કીર હોયે । પરિ તે હાતવટી ચંદ્રી કીં આહે ।
મ્હણઊનિ વક્તા તો વક્તાચિ નવ્હે । શ્રોતેનિ વીણ
પરી આતાં આમુતેં ગોડ કરાવેં । ઐસે તાંદુળી કાયસા વિનવાવે ।
સાઇખડિયાને કાઇ પ્રાર્થાવેં । સૂત્રધારાતેં
કાય તો બાહુલિયાંચિયા કાજા નાચવી । કીં આપુલિયેં જાણિવેચી કળા વાઢવી ।
મ્હણઊનિ આમ્હાં યા ઠેવાઠેવી । કાય કાજ
તંવ ગુરુ મ્હણતી કાઇ જાહલેં । હેં સમસ્તહી આમ્હાં પાવલેં ।
આતાં સાંગે જેં નિરોપિલેં । નારાયણેં
યેથ સંતોષોનિ નિવૃત્તિદાસેં । જી જી મ્હણઊનિ ઉલ્હાસેં ।
અવધારાં શ્રીકૃષ્ણ ઐસે । બોલતે જાહલે
નાતરિ અર્જુના હેં બીજ । પુઢતી સાંગિજેલ તુજ ।
જેં હેં અંતઃકરણીંચે ગુજ । જીવચિયે
યેણેં માનેં જીવાચેં હિયેં ફોડાવેં । મગ તુજ કાં પાં મજ સાંગાવે ।
ઐસેં કાહીં સ્વભાવેં । કલ્પિશી જરી
તરી પરિયેસીં પ્રાજ્ઞા । તૂં આસ્થેચીચ સંજ્ઞા ।
બોલિલિયે ગોષ્ટીંચી અવજ્ઞા । નેણસી કરું
મ્હણોનિ ગૂઢપણ આપુલેં મોડો । વરિ ન બોલાવેંહી બોલાવેં ઘડો ।
પરિ આમુચિચે જીવીંચેં પડો । તુઝાં જીવીં
અગા થાનીં કીર દૂધ ગૂઢ । પરિ થાનાસીચિ નવ્હે કીં ગોડ ।
મ્હણોનિ સરો કાં સેવિતયાચી ચાડ । જરી અનન્ય મિળે
મુડાહૂનિ બીજ કાઢિલેં । મગ નિર્વાળલિયે ભૂમી પેરિલેં ।
તરી તેં સાંડીવિખુરીં ગેલેં । મ્હણોં યે કાયી
યાલાગીં સુમનુ આણિ શુદ્ધમતી । જો અનિંદકુ અનન્યગતી ।
પૈં ગા ગૌપ્યહી પરિ તયાપ્રતી । ચાવળિજેં સુખેં
તરિ પ્રસ્તુત આતાં ગુણીં ઇહીં । તૂં વાંચૂનિ આણિક નાહીં ।
મ્હણોનિ ગુજ તરી તુઝાં ઠાયીં । લપવૂં નયે
આતાં કિતી નાવાનાવા ગુજ । મ્હણતાં કાનડેં વાટેલ તુજ ।
તરિ જ્ઞાન સાંગેન સહજ । વિજ્ઞાનેંસીં
પરિ તેંચિ ઐસેનિ નિવાડેં । જૈસેં ભેસળલેં ખરેં કુડેં ।
મગ કાઢિજે ફાડોવાડેં । પારખૂનિયાં
કાં ચાંચૂચેનિ સાંડસેં । ખાંડિજે પય પાણી રાજહંસેં ।
તુજ જ્ઞાન વિજ્ઞાન તૈસેં । વાંટૂનિ દેઊં
મગ વારયાચિયાં ધારસાં । પડિલા કોંડા કાં નુરેચિ જૈસા ।
આણિ અન્નકણાચા આપૈસા । રાશિ જોડે
તૈસેં જેં જાણિતલેયાસાઠીં । સંસાર સંસારાચિયે ગાંઠી ।
લાઊનિ બૈસવી પાટીં । મોક્ષશ્રિયેચાં
જેં જાણણેયાં આઘવેયાંચાં ગાંવીં । ગુરુત્વાચી આચાર્યપદવી ।
જેં સકળ ગુહ્યાંચા ગોસાવી । પવિત્રાં રાવો
આણિ ધર્માચેં નિજધામ । તેંવિંચિ ઉત્તમાચે ઉત્તમ ।
પૈં જયા યેતાં નાહીં કામ । જન્માંતરાચેં
મોટકેં ગુરુમુખેં ઉદૈજત દિસે । આણિ હૃદયીં સ્વયંભચિ અસે ।
પ્રત્યક્ષ ફાવો લાગે તૈસેં । આપૈસયા
તેવિંચિ પૈં ગા સુખાચાં પાઉટીં । ચઢતાં યેઇજે જયાચિયા ભેટી ।
મગ ભેટલ્યા કીર મિઠી । ભોગણેયાહિ પડે
પરિ ભોગાચિયા ઐલીકડિલિયે મેરે । ચિત્ત ઉભેં ઠેલેંચિ સુખા ભરે ।
ઐસેં સુલભ આણિ સોપારેં । વરિ પરબ્રહ્મ
પૈં ગા આણિકહી એક યાચેં । જેં હાતા આલે તરી ન વચે ।
આણિ અનુભવિતાં કાંહીં ન વેચે । વરિ વિટેહિ ના
યેથ જરી તૂં તાર્કિકા । ઐસી હન ઘેસી શંકા ।
ના યેવઢી વસ્તુ હે લોકાં । ઉરલી કેવિં પાં
એકોત્તરેયાચિયા વાઢી । જે જળતિયે આગીં ઘાલિતી ઉડી ।
તે અનાયાસેં સ્વગોડી । સાંડિતી કેવિં
તરિ પવિત્ર આણિ રમ્ય । તેવિંચિ સુખોપાયેંચિ ગમ્ય ।
આણિ સ્વસુખ પરિ ધર્મ્ય । વરિ આપણપાં જોડે
ઐસા અવઘાચિ સુરવાડુ આહે । તરી જનાહાતીં કેવિં ઉરો લાહે ।
હા શંકેચા ઠાવ કીર હોયે । પરિ ન ધરાવી તુવાં
પાહેં પાં દૂધ પવિત્ર આણિ ગોડ । પાસીં ત્વચેચિયા પદરાઆડ ।
પરિ તેં અવ્હેરુનિ ગોચિડ । અશુદ્ધ કાય નેઘતી
કાં કમલકંદા આણિ દર્દુરીં । નાંદણુક એકેચિ ઘરીં ।
પરિ પરાગુ સેવિજે ભ્રમરીં । જવળિલાં ચિખલુચિ ઉરે
નાતરી નિદૈવાચાં પરિવરીં । લોહ્યા રુતલિયા આહાતિ સહસ્ત્રવરીં ।
પરિ તેથ બૈસોનિ ઉપવાસુ કરી । કાં દરિદ્રેં જિયે
તૈસા હૃદયામધ્યેં મી રામુ । અસતાં સર્વસુખાચા આરામુ ।
કીં ભ્રાંતાસી કામુ । વિષયાવરી
બહુ મૃગજળ દેખોનિ ડોળાં । થુંકિજે અમૃતાચા ગિળિતાં ગળાળા ।
તોડિલા પરિસુ બાંધિલા ગળા । શુક્તિકાલાભેં
તૈસીં અહંમમતેચિયે લવડસવડી । માતેં ન પવતીચિ બાપુડીં ।
મ્હણોનિ જન્મમરણાચી દુથડી । ડહુળિતેં ઠેલીં
એહવીં મી તરી કૈસા । મુખાપ્રતી ભાનુ કાં જૈસા ।
કહીં નસે ન દિસે ઐસા । વાણીચા નવ્હેં
મયા તતમિદં સર્વં જગદવ્યક્તમૂર્તિના ।
માઝેયા વિસ્તારલેપણાચેનિ નાંવેં । હે જગચિ નોહે આઘવેં ।
જૈસેં દૂધ મુરાલેં સ્વભાવેં । તરિ તેંચિ દહીં
કાં બીજચિ જાહલેં તરુ । અથવા ભાંગારચિ અળંકારુ ।
તૈસા મજ એકાચા વિસ્તારુ । તેં હેં જગ
હેં અવ્યક્તપણેં થિજલેં । તેંચિ મગ વિશ્વાકારેં વોથિજલેં ।
તૈસેં અમૂર્તમૂર્તિ મિયાં વિસ્તારલેં । ત્રૈલોક્ય જાણેં
મહદાદિ દેહાંતેં । ઇયેં અશેષેંહી ભૂતેં ।
પરિ માઝાં ઠાયીં બિંબતે । જૈસે જળીં ફેણ
પરિ તયા ફેણાંઆંતુ પાહતાં । જેવીં જળ ન દિસે પંડુસુતા ।
નાતરી સ્વપ્નીંચી અનેકતા । ચેઇલિયા નોહિજે
તૈસીં ભૂતેં ઇયેં માઝાં ઠાયીં । બિંબતી તયાંમાજી મી નાહીં ।
ઇયા ઉપપત્તી તુજ પાહીં । સાંગિતલિયા માગાં
મ્હણઊનિ બોલિલિયા બોલાચા આતિસો । ન કીજે યાલાગીં હેં અસો । તરી મજાઆંત પૈસો । દિઠિ તુઝી
આમચા પ્રકૃતીપૈલીકડીલ ભાવો । જરી કલ્પનેવીણ લાગસી પાહોં ।
તરી મજમાજિ ભૂતેં હેંહી વાવો । જે મી સર્વ મ્હણઊનિ
એહવીં સંકલ્પાચિયે સાંજવેળે । નાવેક તિમિરેજતી બુદ્ધીચે ડોળે । મ્હણોનિ અખંડિત પરિ ઝાંવળેં । ભૂતભિન્ન ઐસેં દેખેં
તેચિ સંકલ્પાચી સાંજ જૈં લોપે । તૈં અખંડિતચિ આહે સ્વરુપેં ।
જૈસેં શંકા જાતખેંવો લોપે । સાપપણ માળેચેં
એહવીં તરી ભૂમીઆંતૂનિ સ્વયંભ । કાય ઘડેગાડગેયાંચે નિઘતી કોંભ । પરિ તે કુલાલમતીચે ગર્ભ । ઉમટલે કીં
નાતરી સાગરીંચાં પાણીં । કાય તંરગાચિયા આહાતી ખાણી ।
તે અવાંતર કરણી । વારયાચી નવ્હે
પાહેં પાં કાપસાચાં પોટીં । કાય કાપડાચી હોતી પેટી ।
તો વેઢિતયાચિયા દિઠી । કાપડ જાહલા
જરી સોનેં લેણેં હોઊનિ ઘડે । તરી તયાચેં સોનેપણ ન મોડે ।
યેર અળંકાર હે વરચિલીકડે । લેતયાચેનિ ભાવેં
સાંગેં પડિસાદાચી પ્રત્યુત્તરેં । કાં આરિસાં જેં આવિષ્કરે ।
તેં આપલેં કીં સાચોકારેં । તેથેંચિ હોતેં
તૈસી ઇયે નિર્મળે માઝાં સ્વરુપીં । જો ભૂતભાવના આરોપી ।
તયાસી તયાચાં સંકલ્પીં । ભૂતાભાસુ અસે
તેચિ કલ્પિતી પ્રકૃતી પુરે । આણિ ભૂતાભાસુ આધીંચ સરે ।
મગ સ્વરુપ ઉરે એકસરેં । નિખળ માઝેં
હેં અસો આંગીં ભરલિયા ભવંડી । જૈશા ભોંવત દિસતી અરડીદરડી । તૈશી આપુલિયા કલ્પના અખંડીં । ગમતી ભૂતેં
તેચિ કલ્પના સાંડૂનિ પાહીં । તરિ મી ભૂતીં ભૂતેં માઝિયા ઠાયીં ।
હેં સ્વપ્નીંહી પરિ નાહીં । કલ્પાવયાજોગેં
આતાં મી એક ભૂતાતેં ધર્તા । અથવા ભૂતામાજિ મી અસતા ।
યા સંકલ્પસન્નિપાતા । આંતુલિયા બોલિયા
મ્હણોનિ પરિયેસીં ગા પ્રિયોત્તમા । યાપરી મી વિશ્વેંસીં વિશ્વાત્મા ।
જો ઇયા લટકિયા ભૂતગ્રામા । ભાવ્યુ સદા
રશ્મીચેનિ આધારેં જૈસેં । નવ્હતેંચિ મૃગજળ આભાસે ।
માઝાં ઠાયીં ભૂતજાત તૈસેં । આણિ માતેંહી ભાવીં
મી યે પરીચા ભૂતભાવનુ । પરિ સર્વ ભૂતાંસિ અભિન્નુ ।
જૈસી પ્રભા આણિ ભાનુ । એકચિ તે
હા આમચા ઐશ્વર્યયોગુ । તુંવા દેખિલા કીં ચાંગુ ।
આતાં સાંગેં કાંહીં એથ લાગુ । ભૂતભેદાચા અસે
પૈં ગગન જેવઢેં જૈસેં । પવનુ ગગનીં તેવઢાચિ અસે ।
સહજેં હાલવિલિયા વેગળા દિસે । એહવીં ગગન તેંચિ તે
તૈસેં ભૂતજાત માઝાં ઠાયીં । કલ્પિજે તરી આભાસેં કાંહીં ।
નિર્વિકલ્પીં તરિ નાહીં । તેથ મીચ મી આઘવે
મ્હણઊનિ નાહીં આણિ અસે । હેં કલ્પનેચેનિ સૌરસેં ।
જે કલ્પનાલોપેં ભ્રંશેં । આણિ કલ્પનેસવેં હોય
તેંચિ કલ્પિતેં મુદલ જાયે । તૈં અસેં નાહીં હેં કેં આહે ।
મ્હણઊનિ પુઢતી તૂં પાહેં । હા ઐશ્વર્યયોગુ
ઐસિયા પ્રતીતિબોધસાગરીં । તૂં આપણપેયાતેં કલ્લોળુ એક કરીં ।
મગ જંવ પાહાસી ચરાચરીં । તંવ તૂચિ આહાસી
યા જાણણેયાચા ચેવો । તુજ આલા ના મ્હણતી દેવો ।
તરી આતાં દ્વૈતસ્વપ્ન વાવો । જાલેં કીં ના
તરી પુઢતી જરી વિપાયેં । બુદ્ધીસિ કલ્પનેચી ઝોંપ યે ।
તરી અભેદબોધુ જાયે । જૈં સ્વપ્નીં પડિજે
મ્હણોનિ યે નિદ્રેચી વાટ મોડે । નિખળ ઉદ્બોધાચેંચિ આપણપેં ઘડે ।
ઐસેં વર્મ જેં આહે ફુડેં । તેં દાવો આતાં
તરી ધનુર્ધરા ધૈર્યા । નિકેં અવધાન દેઈં બા ધનંજયા ।
પૈં સર્વ ભૂતાંતેં માયા । કરિ હરિ ગા
જિયે નાંવ ગા પ્રકૃતી । જે દ્વિવિધ સાંગિતલી તુજપ્રતી ।
એકી અષ્ટધા ભેદવ્યક્તી । દુજી જીવરુપા
હા પ્રકૃતીવિખો આઘવા । તુંવા માગાં પરિસિલાસે પાંડવા ।
મ્હણોનિ અસો કાઇ સાંગાવા । પુઢતપુઢતી
તરી યે માઝિયે પ્રકૃતી । મહાકલ્પાચાં અંતી ।
સર્વ ભૂતેં અવ્યક્તીં । ઐક્યાસી યેતી
ગ્રીષ્માચાં અતિરસીં । સબીજે તૃણેં જૈસીં ।
માગુતી ભૂમીસી । સુલીનેં હોતી
કાં વાર્ષિયે ઢેંઢેં ફિટે । જેવ્હાં શારદીયેચા અનુઘડુ ફુટે ।
તેવ્હાં ઘનજાત આટે । ગગનીંચેં ગગનીં
નાતરી આકાશાચિયે ખોંપે । વાયુ નિવાંતુચિ લોપે ।
કાં તરંગતા હારપે । જળીં જેવીં
અથવા જાગિનલિયે વેળે । સ્વપ્ન મનીંચેં મનીં માવળે ।
તૈસેં પ્રાકૃત પ્રકૃતી મિળે । કલ્પક્ષયીં
મગ કલ્પાદીં પુઢતી । મીચિ સૃજીં ઐસી વદંતી ।
તરી ઇયેવિષયીં નિરુતી । ઉપપત્તી આઇક
તરી હેચિ પ્રકૃતિ કિરિટી । મી સ્વકીયા સહજેં અધિષ્ઠીં ।
તેથ તંતુસમવાયપટીં । જેવિં વિણાવણી દિસે
મગ તિયે વિણાવણીચેનિ આધારેં । લહાનાં ચૌકડિયાં પટત્વ ભરે ।
તૈસી પંચાત્મકે આકારેં । પ્રકૃતિચિ હોયે
જૈસેં વિરજણિયાચેનિ સંગેં । દૂધચિ આટેજોં લાગે ।
તૈશી પ્રકૃતિ આંગા રિગે । સૃષ્ટિપણાચિયા
બીજ જળાચિ જવળીક લાહે । આણિ તેંચિ શાખોપશાખીં હોયે ।
તૈસેં મજ કરણેં આહે । ભૂતાંચે હેં
અગા નગર હેં રાયેં કેલેં । યા મ્હણણયા સાચપણ કીર આલેં ।
પરિ નિરુતેં પાહતાં કાય શિણલે । રાયાચે હાત
આણિ મી પ્રકૃતિ અધિષ્ઠીં તેં કૈસેં । જૈસા સ્વપ્નીં જો અસે ।
મગ તોચિ પ્રવેશે । જાગૃતાવસ્થે
તરિ સ્વપ્નૌનિ જાગૃતી યેતાં । કાય પાય દુખતી પંડુસુતા ।
કીં સ્વપ્નામાજીં અસતાં । પ્રવાસુ હોય
યા આઘવિયાચા અભિપ્રાવો કાયી । જે હેં ભૂતસૃષ્ટીચેં કાંહીં ।
મજ એકહી કરણેં નાહીં । ઐસાચિ અર્થુ
જૈશી રાયેં અધિષ્ઠિલી પ્રજા । વ્યાપારે આપુલાલિયા કાજા ।
તૈસા પ્રકૃતિસંગુ માઝા । યેર કરણેં તેં ઇયેચેં
પાહેં પાં પૂર્ણચંદ્રાચિયે ભેટી । સમુદ્ર ભરતેં અપાર દાટી ।
તેથ ચંદ્રાસિ કાય કિરીટી । ઉપખા પડે
જડ પરિ જવળિકા । લોહ ચળે તરિ ચળો કાં ।
કવણુ શીણુ ભ્રામકા । સન્નિધાનાચા
કિંબહુના યાપરી । મી નિજપ્રકૃતિ અંગીકારીં ।
આણિ ભૂતસૃષ્ટી એકસરી । પ્રસવોંચિ લાગે
જો હા ભૂતગ્રામુ આઘવા । અસે પ્રકૃતિઆધીન પાંડવા ।
જૈસી બીજાચિયા વેલપાલવા । સમર્થ ભૂમિ
નાતરિ બાળાદિકાં વયસાં । ગોસાવી દેહસંગુ જૈસા ।
અથવા ઘનાવળી આકાશા । વાર્ષિયેં જેવીં
કાં સ્વપ્નાસિ કારણ નિદ્રા । તૈસી પ્રકૃતિ હે નરેંદ્રા ।
યા અશેષાહિ ભૂતસમુદ્રા । ગોસાવિણી ગા
સ્થાવરા આણિ જંગમા । સ્થૂળા અથવા સૂક્ષ્મા ।
હે અસો ભૂતગ્રામા । પ્રકૃતિચિ મૂળ
મ્હણોનિ ભૂતેં હન સૃજાવીં । કાં સૃજિલીં પ્રતિપાળાવીં ।
ઇયેં કરણીં ન યેતી આઘવીં । આમુચિયા આંગા
જળીં ચંદ્રિકેચિયા પસરતી વેલી । તે વાઢી ચંદ્રે નાહીં વાઢવિલી ।
તેવિ માતેં પાવોનિ ઠેલીં । દુરી કર્મેં
આણિ સુટલિયા સિંધુજળાચા લોટુ । ન શકે ધરું સૈંધવાચા ઘાટુ ।
તેવિ સકળ કર્મા મીચ શેવટુ । તી કાઇ બાંધતી માતેં
ધૂમ્રરજાંચી પિંજરી । વાજતિયા વાયુતેં જરી હોકારી ।
કાં સૂર્યબિંબામાઝારીં । આંધારે રિગે
હેં અસો પર્વતાચિયે હૃદયીંચેં । જેવિં પર્જન્યધારાસ્તવ ન ખોંચે ।
તેવિં કર્મજાત પ્રકૃતીચેં । ન લગે મજ
એહવીં ઇયે પ્રાકૃતીં વિકારીં । એકુ મીચિ આહે અવધારીં ।
પરિ ઉદાસીનાચિયા પરિ । કરીં ના કરવી
દીપુ ઠેવિલા પરિવરીં । કવણાતેં નિયમી ના નિવારી ।
આણિ કવણ કવણિયે વ્યાપારીં । રાહાટે તેંહિ નેણે
તો જૈસા કા સાક્ષિભૂતુ । ગૃહવ્યાપારપ્રવૃત્તિહેતુ ।
તૈસા ભૂતકર્મીં અનાસક્તુ । મી ભૂતીં અસેં
હા એકચિ અભિપ્રાવો પુઢતપુઢતી । કાય સાંગો બહુતાં ઉપપત્તીં । યેથ એકવેળાં સુભદ્રાપતી । યેતુલેં જાણ પાં
જે લોકચેષ્ટાં સમસ્તાં । જૈસા નિમિત્તમાત્ર કાં સવિતા ।
તૈસા જગત્પ્રભવીં પંડુસુતા । હેતુ મી જાણેં
કાં જેં મિયાં અધિષ્ઠિલિયા પ્રકૃતી । હોતી ચરાચરાચિયા સંભૂતી । મ્હણોનિ મી હેતુ હેં ઉપપત્તી । ઘડે યયા
આતાં યેણેં ઉજિવડેં નિરુતેં । ન્યાહાળીં પાં ઐશ્વર્યયોગાતેં ।
જે માઝાં ઠાયીં ભૂતેં । પરી ભૂતીં મી નસેં
અથવા ભૂતેં ના માઝાં ઠાયીં । આણિ ભૂતાંમાજિ મી નાહીં ।
યા ખુણા તું કહી । ચુકોં નકો
હેં સર્વસ્વ આમુચેં ગૂઢ । પરિ દાવિલેં તુજ ઉઘડ ।
આતાં ઇંદ્રિયાં દેઊનિ કવાડ । હૃદયીં ભોગીં
હા દંશુ જંવ નયે હાતાં । તંવ માઝેં સાચોકારેપણ પાર્થા ।
ન સંપડે ગા સર્વથા । જેવિં ભુસીં કણુ
એહવીં અનુમાનાચેનિ પૈસેં । આવડે કીર કળલેં ઐસેં ।
પરિ મૃગજળાચેનિ વોલાંશેં । કાય ભૂમિ તિમે
જેં જાળ જળીં પાંગિલેં । તેથ ચંદ્રબિંબ દિસે આંતુડલેં ।
પરિ થડિયે કાઢૂનિ ઝાડિલેં । તેવ્હાં બિંબ કેં સાંગે
તૈસેં બોલવરિ વાચાબળેં । વાયાંચિ ઝકવિજતી પ્રતીતીચે ડોળે ।
મગ સાચોકારેં બોધાવેળે । આથિ ના હોઈજે
કિંબહુના ભવા બિહા યા । આણિ સાચેં ચાડ આથિ જરી મિયાં ।
તરિ તુમ્હીં ગા ઉપપત્તી ઇયા । જતન કીજે
એહવીં વેધલી દિઠી કવળેં । તે ચાંદણિયાતે મ્હણે પિંવળેં ।
તેવિં માઝાં સ્વરુપીં નિર્મળે । દેખાલ દોષ
નાતરી જ્વરેં વિટાળલે મુખ । તે દુધાતેં મ્હણે કડૂ વિખ ।
તેવિં અમાનુષા માનુષ । માનાલ માતેં
મ્હણઊનિ પુઢતી તૂં ધનંજયા । ઝણેં વિસંબસી યા અભિપ્રાયા ।
જે ઇયા સ્થૂલદૃષ્ટી વાયાં । જાઇજેલ ગા
પૈં સ્થૂલદૃષ્ટી દેખતી માતેં । તેંચિ ન દેખણેં જાણ નિરુતેં ।
જૈસેં સ્વપ્નીંચેનિ અમૃતેં । અમરા નોહિજે
એહવીં સ્થૂલદૃષ્ટી મૂઢ । માતેં જાણતી કીર દૃઢ ।
પરિ તેં જાણણેંચિ જાણણેયા આડ । રિગોનિ ઠાકે
જૈસા નક્ષત્રાચિયા આભાસા- । સાઠીં ઘાતુ ઝાલા તયા હંસા ।
માજીં રત્નબુદ્ધીચિયા આશા । રિગોનિયાં
સાંગે ગંગા યા બુદ્ધી મૃગજળ । ઠાકોનિ આલિયાચેં કવણ ફળ ।
કાય સુરતરુ મ્હણોનિ બાબુળ । સેવિલી કરી
હા નિળયાચા દુસરા । યા બુદ્ધી હાતુ ઘાતલા વિખારા ।
કાં રત્ને મ્હણોનિ ગારા । વેંચી જેવિં
અથવા નિધાન હેં પ્રગટલેં । મ્હણોનિ ખદિરાંગાર ખોળે ભરિલે ।
કાં સાઉલી નેણતાં ઘાતલેં । કુહાં સિંહેં
તેવિં મી મ્હણોનિ પ્રપંચીં । જિહીં બુડી દિધલી કૃતનિશ્ચયાચી ।
તિહીં ચંદ્રાસાઠીં જેવિં જળીંચી । પ્રતિમા ધરિલી
તૈસા કૃતનિશ્ચય વાયાં ગેલા । જૈસા કોણ્હી એકુ કાંજી પ્યાલા ।
મગ પરિણામ પાહોં લાગલા । અમૃતાચા
તૈસેં સ્થૂલાકારીં નાશિવંતે । ભરંવસા બાંધોનિ ચિત્તેં ।
પાહતી મજ અવિનાશાતેં । તરી કૈંચા દિસેં
કાઇ પશ્ચિમસમુદ્રાચિયા તટા । નિઘિજત આહે પૂર્વિલિયા વાટા ।
કાં કોંડા કાંડતાં સુભટા । કણુ આતુડે
તૈસેં વિકારલેં હેં સ્થૂળ । જાણિતલેયા મી જાણવતસેં કેવળ ।
કાઇ ફેણ પિતાં જળ । સેવિલેં હોય
મ્હણોનિ મોહિલેનિ મનોધર્મેં । હેંચિ મી માનૂનિ સંભ્રમેં ।
મગ યેથિંચીં જિયેં જન્મકર્મેં । તિયેં મજચિ મ્હણતી
યેતુલેનિ અનામા નામ । મજ અક્રિયાસિ કર્મ ।
વિદેહાસિ દેહધર્મ । આરોપિતી
મજ આકારશૂન્યા આકારુ । નિરુપાધિકા ઉપચારુ ।
મજ વિધિવિવર્જિતા વ્યવહારુ । આચારાદિક
મજ વર્ણહીના વર્ણુ । ગુણાતીતાસિ ગુણુ ।
મજ અચરણા ચરણુ । અપાણિયા પાણી
મજ અમેયા માન । સર્વગતાસી સ્થાન ।
જૈસેં સેજેમાજી વન । નિદેલા દેખે
તૈસેં અશ્રવણા શ્રોત્ર । મજ અચક્ષૂસી નેત્ર ।
અગોત્રા ગોત્ર । અરુપા રુપ
મજ અવ્યક્તાસિ વ્યક્તી । અનાર્તાસી આર્તી ।
સ્વયંતૃપ્તા તૃપ્તી । ભાવિતી ગા
મજ અનાવરણા પ્રાવરણ । ભૂષણાતીતાસિ ભૂષણ ।
મજ સકળકારણા કારણ । દેખતી તે
મજ સહજાતેં કરિતી । સ્વંયભાતેં પ્રતિષ્ઠિતી ।
નિરંતરાતે આવ્હાનિતી । વિસર્જિતી ગા
મી સર્વદા સ્વતઃસિદ્ધુ । તો કીં બાળ તરુણ વૃદ્ધુ ।
મજ એકરુપા સંબંધુ । જાણતી ઐસે
મજ અદ્વૈતાસિ દુજેં । મજ અકર્તાયાસિ કાજેં ।
મી અભોક્તા કીં ભુંજેં । ઐસેં મ્હણતી
મજ અકુળાચેં કુળ વાનિતી । મજ નિત્યાચેનિ નિધનેં શિણતી ।
મજ સર્વાંતરાતે કલ્પિતી । અરિ મિત્ર ગા
મી સ્વાનંદાભિરામુ । તયા મજ અનેકાં સુખાંચા કામુ ।
અવઘાચી મી અસે સમુ । કીં મ્હણતી એકદેશી
મી આત્મા એક ચરાચરીં । મ્હણતી એકાચા કૈંપક્ષ કરીં ।
આણિ કોપોનિ એકાતેં મારીં । હેંચિ વાઢવિતી
કિંબહુના ઐસે સમસ્ત । જે હે મનુષ્યધર્મ પ્રાકૃત ।
તયાચિ નાંવ મી ઐસેં વિપરીત । જ્ઞાન તયાંચેં
જંવ આકારુ એક પુઢાં દેખતી । તંવ હા દેવ યેણેં ભાવેં ભજતી ।
મગ તોચિ બિઘડલિયા ટાકિતી । નાહીં મ્હણોનિ
માતેં યેણેં યેણેં પ્રકારેં । જાણતી મનુષ્ય ઐસેનિ આકારેં ।
મ્હણઊનિ જ્ઞાનચિ તેં આંધારેં । જ્ઞાનાસિ કરી
યાલાગીં જન્મલેચિ તે મોઘ । જૈસેં વાર્ષિયેવીણ મેઘ ।
કાં મૃગજળાચે તરંગ । દુરુનીચિ પાહાવે
અથવા કોલ્હેરીચે અસિવાર । નાતરીં વોડંબરીચે અળંકાર ।
કીં ગંધર્વનગરીચે આવાર । આભાસતી કાં
સાંવરી વાઢિન્નલ્યા સરળા । વરિ ફળ ના આંતુ પોકળા ।
કાં સ્તન જાલે ગળાં । શેળિયે જૈસે
તૈસેં મૂર્ખાચેં તયાં જિયાલેં । આણિ ધિક્ કર્મ તયાંચેં નિપજલેં ।
જૈસેં સાંવરી ફળ આલેં । ઘેપે ના દીજે
મગ જેં કાંહીં તે પઢિન્નલે । તેં મર્કટેં નારળ તોડિલે ।
કાં આંધળ્યા હાતીં પડિલેં । મોતી જૈસેં
કિંબહુના તયાંચીં શાસ્ત્રેં । જૈશી કુમારીંહાતી દિધલીં શસ્ત્રેં ।
કાં અશૌચ્યા મંત્રેં । બીજેં કથિલીં
તૈસેં જ્ઞાનજાત તયાં । આણિ જેં કાંહીં આચરલેં ગા ધનંજયા ।
તેં આઘવેંચિ ગેલેં વાયાં । જે ચિત્તહીન
પૈં તમોગુણાચી રાક્ષસી । જે સદ્બુદ્ધીતેં ગ્રાસી ।
વિવેકાચા ઠાવોચિ પુસી । નિશાચરી
તિયે પ્રકૃતી વરપડે જાલે । મ્હણઊનિ ચિંતેચેનિ કપોલેં ગેલે ।
વરિ તામસીયેચિયે પડિલે । મુખામાજીં
જેથ આશેચિયે લાળે । આંતુ હિંસા જીભ લોળે ।
તેવીંચિ સંતોષાચે ચાકળે । અખંડ ચઘળી
જે અનર્થાચે કાનવેરી । આવાળુવેં ચાટીત નિઘે બાહેરી ।
જે પ્રમાદપર્વતીંચિ દરી । સદાચિ માતલી
જેથ દ્વેષાચિયા દાઢા । ખસખસાં જ્ઞાનાચા કરિતી રગડા ।
જે અગસ્તીગવસણી મૂઢાં । સ્થૂલબુદ્ધી
ઐસે આસુરિયે પ્રકૃતીચાં તોંડીં । જે જાલે ગા ભૂતોંડીં ।
તે બુડોનિ ગેલે કુંડીં । વ્યામોહાચાં
એવં તમાચિયે પડિલે ગર્તે । ન પવિજતીચિ વિચારાચેનિ હાતેં ।
હેં અસો તે ગેલે જેથેં । તે શુદ્ધીચિ નાહીં
મ્હણોનિ અસોતુ ઇયેં વાયાણીં । કાયશીં મૂર્ખાચીં બોલણીં ।
વાયાં વાઢવિતાં વાણી । શિણેલ હન
ઐસેં બોલિલે દેવેં । તેથ જી મ્હણિતલેં પાંડવેં ।
આઇકેં જેથ વાચા વિસવે । તે સાધુકથા
તરી જયાંચિયે ચોખટે માનસીં । મી હોઊનિ અસેં ક્ષેત્રસંન્યાસી ।
જયાં નિજેલિયાંતેં ઉપાસી । વૈરાગ્ય ગા
જયાંચિયા આસ્થેચિયા સદ્ભાવા । આંતુ ધર્મ કરિ રાણિવા ।
જયાંચેં મન ઓલાવા । વિવેકાસી
જે જ્ઞાનગંગે નાહાલે । પૂર્ણતા જેઊનિ ધાલે ।
જે શાંતીસિ આલે । પાલવ નવે
જે પરિણામા નિઘાલે કોંભ । જે ધૈર્યમંડપાચે સ્તંભ ।
જે આંનદસમુદ્રીં કુંભ । ચુબકળોનિ ભરિલે
જયાં ભક્તીચી યેતુલી પ્રાપ્તી । જે કૈવલ્યાતેં પરૌતેં સર મ્હણતી । જયાંચિયે લીલેમાજીં નીતિ । જિયાલી દિસે
જે આઘવાંચિ કરણીં । લેઇલે શાંતીચી લેણીં ।
જયાંચેં ચિત્ત ગવસણી । વ્યાપકા મજ
ઐસે જે મહાનુભાવ । જે દૈવિયે પ્રકૃતીચેં દૈવ ।
જે જાણોનિયાં સર્વ । સ્વરુપ માઝે
મગ વાઢતેનિ પ્રેમેં । માતેં ભજતી જે મહાત્મે ।
પરિ દુજેપણ મનોધર્મેં । શિવતલેં નાહી
ઐસેં મીચ હોઊનિ પાંડવા । કરિતી માઝી સેવા ।
પરિ નવલાવો તો સાંગાવા । અસે આઇક
તરી કીર્તનાચેનિ નટનાચેં । નાશિલે વ્યવસાય પ્રાયશ્ચિત્તાંચે ।
જે નામચિ નાહીં પાપાચેં । ઐસેં કેલેં
યમદમા અવકળા આણિલી । તીર્થેં ઠાયાવરુનિ ઉઠવિલી ।
યમલોકીં ખુંટિલી । રાહાટી આઘવી
યમુ મ્હણે કાય યમાવેં । દમુ મ્હણે કવણાતેં દમાવેં ।
તીર્થેં મ્હણતી કાય ખાવેં । દોષ ઓખદાસિ નાહીં
ઐસે માઝેનિ નામઘોષેં । નાહીં કરિતી વિશ્વાચીં દુઃખેં ।
અવઘેં જગચિ મહાસુખેં । દુમદુમિત ભરલેં
તે પાહાંટેવીણ પાહાવિત । અમૃતેંવીણ જીવવિત ।
યોગેંવીણ દાવિત । કૈવલ્ય ડોળાં
પરિ રાયા રંકા પાડ ધરું । નેણતી સાનેયાં થોરાં કડસણી કરું ।
એકસરેં આંનદાચે આવારુ । હોત જગા
કહીં એકાધેનિ વૈકુંઠા જાવેં । તેં તિહીં વૈકુંઠચિ કેલેં આઘવેં ।
ઐસેં નામઘોષગૌરવેં । ધવળલેં વિશ્વ
તેજેં સૂર્ય તૈસે સોજ્વળ । પરિ તોહિ અસ્તવે હેં કિડાળ ।
ચંદ્ર સંપૂર્ણ એખાદે વેળ । હે સદા પુરતે
મેઘ ઉદાર પરિ વોસરે । મ્હણઊનિ ઉપમેસી ન પુરે ।
હે નિઃશંકપણેં સપાંખરે । પંચાનન
જયાંચે વાચેપુઢાં ભોજે । નામ નાચત અસે માઝેં ।
જેં જન્મસહસ્ત્રીં વોળગિજે । એકવેળ મુખાસિ યાવયા
તો મી વૈકુંઠીં નસેં । એક વેળ ભાનુબિંબીંહી ન દિસેં ।
વરી યોગિયાંચીંહી માનસેં । ઉમરડોનિ જાય
પરિ તયાંપાશીં પાંડવા । મી હારપલા ગિંવસાવા ।
જેથ નામઘોષુ બરવા । કરિતી તે માઝે
કૈસે માઝાં ગુણીં ધાલે । દેશકાળાતેં વિસરલે ।
કીર્તનસુખેં ઝાલે । આપણપાંચિ
કૃષ્ણ વિષ્ણુ હરિ ગોવિંદ । યા નામાચે નિખળ પ્રબંધ ।
માજી આત્મચર્ચા વિશદ । ઉદંડ ગાતી
હેં બહુ અસો યાપરી । કીર્તિત માતેં અવધારીં ।
એક વિચરતી ચરાચરીં । પાંડુકુમરા
મગ આણિક તે અર્જુના । સાવિયા બહુવા જતના ।
પંચપ્રાણા મના । પાઢાઊ ઘેઉની
બાહેરી યમનિયમાંચી કાંટી લાવિલી । આંતુ વજ્રાસનાચી પૌળી પન્નાસિલી ।
વરી પ્રાણાયામાંચી માંડિલીં । વાહાતીં યંત્રેં
તેથ ઉલ્હાટશક્તીચેનિ ઉલ્હાટશક્તીચેનિ । મનપવનાચેનિ સુરવાડેં ।
સતરાવિયેચેં પાણિયાંડે । બળિયાવિલેં
તેવ્હાં પ્રત્યાહારેં ખ્યાતિ કેલી । વિકારાંચી સંપિલી બોહલી ।
ઇંદ્રિયેં બાંધોનિ આણિલીં । હૃદયાઆંતુ
તંવ ધારણાવારુ દાટિલે । મહાભૂતાંતેં એકવટિલેં ।
મગ ચતુરંગ સૈન્ય નિવટિલેં । સંકલ્પાચેં
તયાવરી જૈત રે જૈત । મ્હણોનિ ધ્યાનાચેં જૈત રે જૈત વાજત ।
દિસે તન્મયાચેં ઝળકત । એકછત્ર
પાંટી સમાધિશ્રિયેચા અશેખા । આત્માનુભવરાજ્યસુખા ।
પટ્ટાભિષેકુ દેખાં । સમરસેં જાહલા
ઐસેં હેં ગહન । અર્જુના માઝેં ભજન ।
આતાં ઐકેં સાંગેન । જે કરિતી એક
તરી દોન્હી પાલવવેરી । જૈસા એક તંતુ અંબરીં ।
તૈસા મીવાંચૂનિ ચરાચરીં । જાણતી ના
આદિ બ્રહ્મા કરુની । શેવટીં મશક ધરુની ।
માજી સમસ્ત હેં જાણોની । સ્વરુપ માઝેં
મગ વાડ ધાકુટેં ન મ્હણતી । સજીવ નિર્જીવ નેણતી ।
દેખિલિયે વસ્તૂ ઉજૂ લુંટિતી । મીચિ મ્હણોનિ
આપુલેં ઉત્તમત્વ નાઠવે । પુઢીલ યોગ્યાયોગ્ય નેણવે ।
એકસરેં વ્યક્તિમાત્રાચેનિ નાંવેં । નમૂંચિ આવડે
જૈસેં ઉંચીં ઉદક પડિલેં । તેં તળવટવરી યે ઉગેલેં ।
તૈસેં નમિજે ભૂતજાત દેખિલેં । ઐસા સ્વભાવોચિ તયાંચા
કાં ફળલિયા તરુચી શાખા । સહજેં ભૂમીસી ઉતરે દેખા ।
તૈસેં જીવમાત્રાં અશેખાં । ખાલાવતી તે
અખંડ અગર્વતા હોઊનિ અસતી । તયાંતેં વિનયો હેચિ સંપત્તી ।
જે જયજયમંત્રેં અર્પિતી । માઝાંચિ ઠાયીં
નમિતાં માનાપમાન ગળાલે । મ્હણોનિ અવચિતેં તે મીચિ જહાલે ।
ઐસે નિરંતર મિસળલે । ઉપાસિતી
અર્જુના હે ગુરુવી ભક્તી । સાંગિતલી તુજપ્રતી ।
આતાં જ્ઞાનયજ્ઞેં યજિતી । તે ભક્ત આઇકેં
પરિ ભજન કરિતી હાતવટી । તૂં જાણત આહાસિ કિરીટી ।
જે માગાં ઇયા ગોષ્ટી । કેલિયા આમ્હીં
તંવ આથિ જી અર્જુન મ્હણે । તેં દૈવિકિયા પ્રસાદાચેં કરણેં ।
તરિ કાય અમૃતાચેં આરોગણેં । પુરે મ્હણવે
યા બોલા અનંતેં । લાગટા દેખિલેં તયાતેં ।
કીં સુખાવલેનિ ચિત્તેં । ડોલતુ અસે
મ્હણે ભલેં કેલેં પાર્થા । એહવીં હા અનવસરુ સર્વથા ।
પરિ બોલવીતસે આસ્થા । તુઝી માતેં
તંવ અર્જુન મ્હણે હેં કાયી । ચકોરેંવીણ ચાંદિણેંચિ નાહીં ।
જગ નિવવિજે હા તયાચાં ઠાયીં । સ્વભાવો કીં જી
યેરેં ચકોરેં તિયેં આપુલિયે ચાડે । ચાંચુ કરિતી ચંદ્રાકડે ।
તેવિં આમ્હી વિનવું તેં થોકડે । દેવો કૃપાસિંધુ
જી મેઘ આપુલિયે પ્રૌઢી । જગાચી આર્તિ દવડી ।
વાંચૂનિ ચાતકાચી તાહાન કેવઢી । તો વર્ષાવો પાહુની
પરિ ચુળા એકાચિયા ચાડે । જેવિં ગંગેતેંચિ ઠાકાવેં પડે ।
તેંવિં આર્ત કા બહુ કાં થોડેં । તરિ સાંગાવેં દેવા
તેથેં દેવેં મ્હણિતલેં રાહેં । જો સંતોષુ આમ્હાં જાહલા આહે ।
તયાવરી સ્તુતિ સાહે । ઐસેં ઉરલેં નાહી
પૈં પરિસતુ આમ્હાસિ નિકિયાપરી । તેંચિ વક્તૃત્વા વહાડીક કરી । ઐસેં પુરસ્કરોનિ શ્રીહરી । આદરિલેં બોલોં
તરી જ્ઞાનયજ્ઞુ તો એવંરુપુ । તેથ આદિસંકલ્પુ હા યૂપુ ।
મહાભૂતેં મંડપુ । ભેદુ તો પશુ
મગ પાંચાંચે જે વિશેષ ગુણ । અથવા ઇંદ્રિયેં આણિ પ્રાણ ।
હેચિ યજ્ઞોપચારભરણ । અજ્ઞાન ધૃત
તેથ મનબુદ્ધીચિયા કુંડા- । આંતુ જ્ઞાનાગ્નિ ધડફુડા ।
સામ્ય તેચિ સુહાડા । વેદિ જાણેં
સવિવેકમતિપાટવ । તેચિ મંત્રવિદ્યાગૌરવ ।
શાંતિ સ્ત્રુકસ્ત્રુવ । જીવ યજ્વા
તો પ્રતીતીચેનિ પાત્રેં । વિવેકમહામંત્રેં ।
જ્ઞાનાગ્નિહોત્રેં । ભેદુ નાશી
તેથ અજ્ઞાન સરોનિ જાયે । આણિ યજિતા યજન હેં ઠાયે ।
આત્મસમરસીં ન્હાયે । અવભૃથીં જેવ્હાં
તેવ્હાં ભૂતેં વિષય કરણેં । હેં વેગળાલેં કાહીં ન મ્હણે ।
આઘવેં એકચિ ઐસેં જાણે । આત્મબુદ્ધી
જૈસા ચેઇલા તો અર્જુના । મ્હણે સ્વપ્નીંચી હેં વિચિત્ર સેના ।
મીચિ જાહાલોં હોતોં ના । નિદ્રાવશેં
આતાં સેના તે સેના નવ્હે । હેં મીચ એક આઘવેં ।
ઐસેં એકત્વેં માનવે । વિશ્વ તયા
મગ તો જીવુ હે ભાષ સરે । આબ્રહ્મ પરમાત્મબોધેં ભરે ।
ઐસે ભજતી જ્ઞાનાધ્વરેં । એકત્વેં યેણેં
અથવા અનાદિ હેં અનેક । જે આનાસારિખેં એકા એક ।
આણિ નામરુપાદિક । તેંહી વિષમ
મ્હણોનિ વિશ્વ ભિન્ન । પરિ ન ભેદે તયાંચેં જ્ઞાન ।
જૈસે અવયવ તરી આન આન । પરિ એકેચિ દેહીંચે
કાં શાખા સાનિયા થોરા । પરિ આહાતિ એકાચિયે તરુવરા ।
બહુ રશ્મિ પરિ દિનકરા । એકાચે જેવીં
તેવિં નાનાવિધા વ્યક્તી । આનાનેં નામેં આનાની વૃત્તી ।
ઐસેં જાણતી ભેદલાં ભૂતીં । અભેદા માતેં
યેણેં વેગળાલેપણેં પાંડવા । કરિતી જ્ઞાનયજ્ઞુ બરવા ।
જે ન ભેંદતીં જાણિવા । જાણતે મ્હણૌનિ
ના તરી જેધવાં જિયે ઠાયીં । દેખતી કાં જેં જેં કાંહીં ।
તેં મીવાંચૂનિ નાહીં । ઐસાચિ બોધુ
પાહેં પાં બુડબુડા જેઉતા જાયે । તેઉતેં જળચિ એક તયા આહે ।
મગ વિરે અથવા રાહે । તહી જળાચિમાજિ
કાં પવનેં પરમાણુ ઉચલલે । તે પૃથ્વીપણાવેગળે નાહીં ગેલે ।
આણિ માઘૌતેં જરી પડલે । તરી પૃથ્વીચિવરી
તૈસેં ભલતેથ ભલતેણેં ભાવેં । ભલતેંહી ન હો અથવા હોઆવેં ।
પરિ તેં મી ઐસેં આઘવેં । હોઊનિ ઠેલેં
અગા હે જેવ્હડી માઝી વ્યાપ્તિ । તેવ્હડીચિ તયાંચિ પ્રતીતિ ।
ઐસે બહુધાકારીં વર્તતી । બહુચિ હોઉનિ
હેં ભાનુબિંબ આવડેતયા । સન્મુખ જૈસેં ધનંજયા ।
તૈસેં તે વિશ્વા યા । સમોર સદા
અગા તયાંચિયા જ્ઞાના । પાઠી પોટ નાહીં અર્જુના ।
વાયુ જૈસા ગગના । સર્વાંગી અસે
તૈસા મી જેતુલા આઘવા । તેંચિ તુક તયાંચિયા સદ્ભાવા ।
તરી ન કરિતાં પાંડવા । ભજન જહાલેં
એહવીં તરી સકળ મીચિ આહેં । તરી કવણીં કેં ઉપાસિલા નોહેં ।
એથ એકેં જાણણેવીણ ઠાયે । અપ્રાપ્તાસી
પરિ તેં અસો યેણેં ઉચિતેં । જ્ઞાનયજ્ઞેં યજિતસાંતે ।
ઉપાસિતી માતેં । તે સાંગિતલે
અખંડ સકળ હેં સકળાં મુખીં । સહજ અર્પત અસે મજ એકીં ।
કીં નેણણેયાસાઠીં મૂર્ખીં । ન પવિજેચિ માતેં
તોચિ જાણિવેચા ઉદયો જરી હોયે । તરી મુદલ વેદુ મીચિ આહેં ।
આણિ તો વિધાનાતેં જયા વિયે । તો ક્રતુહી મીચિ
મગ તયા કર્માપાસૂનિ બરવા । જો સાંગોપાંગુ આઘવા ।
યજ્ઞુ પ્રગટે પાંડવા । તોહી મી ગા
સ્વાહા મી સ્વધા । સોમાદિ ઔષધી વિવિધા ।
આજ્ય મી સમિધા । મંત્રુ મી હવિ
હોતા મી હવન કીજે । તેથ અગ્નિ તો સ્વરુપ માઝેં ।
આણિ હુતક વસ્તૂ જેં જેં । તેહી મીચિ
પૈં જયાચેનિ અંગેસંગેં । ઇયે પ્રકૃતીસ્તવ અષ્ટાંગે ।
જન્મ પાવિજત અસે જગેં । તો પિતા મી ગા
અર્ધનારીનટેશ્વરીં । જો પુરુષ તોચિ નારી ।
તેવિં મી ચરાચરીં । માતાહી હોય
આણિ જાહાલેં જગ જેથ રાહે । જેંણે જિત વાઢત આહે ।
તેં મીચિ વાચૂનિ નોહે । આન નિરુતેં
ઇયેં પ્રકૃતિપુરુષેં દોન્હી । ઉપજલીં જયાચિયા અમનમનીં ।
તો પિતામહ ત્રિભુવનીં । વિશ્વાચા મી
આણિ આઘવેયાં જાણણેયાંચિયા વાટા । જયા ગાંવા યેતી ગા સુભટા ।
જે વેદાંચિયાં ચોહટાં । વેદ્ય જેં મ્હણિજે
જેથ નાના મતાં બુઝાવણી જાહાલી । એકમેકાં શાસ્ત્રાંચી અનોળખી ફિટલી ।
ચુકલીં જ્ઞાનેં જેથ મિળોં આલીં । જે પવિત્ર મ્હણિજે
પૈ બ્રહ્મબીજા જાહલા અંકુરુ । ઘોષધ્વનીનાદાકારુ ।
તયાંચેં ગા ભુવન જો ૐકારુ । તોહી મી ગા
જયા ૐકારાચિયે કુશી । અક્ષરેં હોતી ઔમકારેંસીં ।
જિયેં ઉપજત વેદેંસીં । ઉઠલીં તિન્હીં
મ્હણોનિ ઋગ્યજુઃસામુ । હે તિન્હી મ્હણે મી આત્મારામુ ।
એંવ મીચિ કુલક્રમુ । શબ્દબ્રહ્માચા
હેં ચરાચર આઘવેં । જિયે પ્રકૃતી આંત સાઠવે ।
તે શિણલી જેથ વિસવે । તે પરમગતી મી
આણિ જયાચેનિ પ્રકૃતિ જિયે । જેણેં અધિષ્ઠિલી વિશ્વ વિયે ।
જો યેઊનિ પ્રકૃતી ઇયે । ગુણાતેં ભોગી
તો વિશ્વશ્રિયેચા ભર્તા । મીચિ ગા પંડુસુતા ।
મી ગોસાવી સમસ્તા । ત્રૈલોક્યાચા
આકાશેં સર્વત્ર વસાવેં । વાયૂનેં નાવભરી ઉગેં નસાવેં ।
પાવકેં દહાવેં । વર્ષાવેં જળેં
પર્વતીં બૈસકા ન સંડાવી । સમુદ્રીં રેખા નોલાંડાવી ।
પૃથ્વીયા ભૂતેં વાહાવીં । હે આજ્ઞા માઝી
મ્યા બોલવિલ્યા વેદુ બોલે । મ્યાં ચાલવિલ્યા સૂર્યુ ચાલે ।
મ્યાં હાલવિલ્યા પ્રાણુ હાલે । જો જગાતેં ચાળિતા
મિયાંચિ નિયમિલાસાંતા । કાળુ ગ્રાસિતસે ભૂતાં ।
ઇયેં મ્હણિયાગતેં પંડુસુતા । સકળેં જયાચીં
ઐસા જો સમર્થુ । તો મી જગાચા નાથુ ।
આણિ ગગનાઐસા સાક્ષિભૂતુ । તોહિ મીચિ
ઇહીં નામરુપીં આઘવા । જો ભરલા અસે પાંડવા ।
આણિ નામરુપાંહિ વોલ્હાવા । આપણચિ જો
જૈસે જળાચે કલ્લોળ । આણિ કલ્લોળ આથી જળ ।
ઐસેનિ વસવિતસે સકળ । તો નિવાસુ મી
જો મજ હોય અનન્ય શરણ । ત્યાચેં નિવારીં મી જન્મ મરણ ।
યાલાગીં શરણાગતા શરણ્ય । મીચિ એકુ
મીચિ એક અનેકપણેં । વેગળાલેનિ પ્રકૃતીગુણેં ।
જીત જગાચેનિ પ્રાણેં । વર્તત અસે
જૈસા સમુદ્ર થિલ્લર ન મ્હણતાં । ભલતેથ બિંબે સવિતા ।
તૈસા બ્રહ્માદિ સર્વાં ભૂતા । સુહૃદ તો મી
મીચિ ગા પાંડવા । યા ત્રિભુવનાસી વોલાવા ।
સૃષ્ટિક્ષયપ્રભાવા । મૂળ તેં મી
બીજ શાખાંતેં પ્રસવે । મગ તેં રુખપણ બીજીં સામાવે ।
તૈસે સંકલ્પેં હોય આઘવેં । પાઠીં સંકલ્પીં મિળે
ઐસેં જગાચેં બીજ જો સંકલ્પુ । અવ્યક્ત વાસનારુપુ ।
તયા કલ્પાંતીં જેથ નિક્ષેપુ । હોય તેં મી
ઇયેં નામરુપેં લોટતી । વર્ણવ્યક્તી આટતી ।
જાતીંચે ભેદ ફિટતી । જૈં આકાશ નાહીં
તૈં સંકલ્પુ વાસનાસંસ્કાર । માઘૌતેં રચાવયા આકાર ।
જેથ રાહોનિ અસતી અમર । તેં નિધાન મી
મી સૂર્યાચેનિ વેષેં । તપેં તૈં હેં શોષે ।
પાઠીં ઇંદ્ર હોઊનિ વર્ષેં । તૈં પુઢતી ભરે
અગ્નિ કાષ્ઠેં ખાયે । તેં કાષ્ઠચિ અગ્નિ હોયે ।
તેવિ મરતેં મારિતેં પાહેં । સ્વરુપ માઝેં
યાલાગીં મૃત્યૂચાં ભાગીં જેં જેં । તેંહી પૈં રુપ માઝેં ।
આણિ ન મરતેં તંવ સહજેં । અવિનાશુ મી
આતા બહુ બોલોનિ સાંગાવેં । તેં એકિહેળાં ઘે પાં આઘવેં ।
તરી સતાસતહી જાણાવેં । મીચિ પૈં ગા
મ્હણોનિ અર્જુના મી નસેં । ઐસા કવણુ ઠાવ અસે ।
પરિ પ્રાણિયાંચેં દૈવ કૈસે । જે ન દેખતી માતેં
તરંગ પાણિયેંવીણ સુકતી । રશ્મિ વાતીવીણ ન દેખતી ।
તૈસે મીચિ તે મી નવ્હતી । વિસ્મો દેખે
હેં આતબાહેર મિયાં કોંદલેં । જગ નિખિલ માઝેંચિ વોતિલેં ।
કીં કૈસેં કર્મ તયાં આલેં । જે મીંચિ નાહી મ્હણતી
પરિ અમૃતકુહાં પડિજે । કાં આપણયાતેં કડિયે કાઢિજે ।
ઐસેં આથી કાય કીજે । અપ્રાપ્તાસિ
ગ્રાસા એકા અન્નાસાઠીં । અંધુ ધાંવતાહે કિરીટી ।
આડળલા ચિંતામણિ પાયેં લોટી । આંધળેપણે
તૈસેં જ્ઞાન જૈં સાંડુનિ જાયે । તૈં ઐસી હે દશા આહે ।
મ્હણોનિ કીજે તેં કેલેં નોહે । જ્ઞાનેંવીણ
આંધળેયા ગરુડાચે પાંખ આહાતી । તે કવણા ઉપેગા જાતી ।
તૈસેં સત્કર્માચે ઉપખે ઠાતી । જ્ઞાનેંવીણ
દેખ પાં ગા કિરીટી । આશ્રમધર્માચિયા રાહાટી ।
વિધિમાર્ગા કસવટી । જે આપણચિ હોતી
યજન કરિતાં કૌતુકેં । તિહીં વેદાંચા માથા તુકે ।
ક્રિયા ફળેંસિ ઉભી ઠાકે । પુઢાં જયાં
ઐસે દીક્ષિત જે સોમપ । જે આપણચિ યજ્ઞાચેં સ્વરુપ ।
તીંહીં તયા પુણ્યાચેનિ નાંવેં પાપ । જોડિલેં દેખેં
જે શ્રુતિત્રયાંતે જાણોનિ । શતવરી યજ્ઞ કરુનિ ।
યજિલિયા માતેં ચુકોનિ । સ્વર્ગુ વરિતી
જૈસેં કલ્પતરુતળવટીં । બૈસોનિ ઝોળિયે પાડી ગાંઠી ।
મગ નિદૈવ નિઘે કિરીટી । દૈન્યચિ કરું
તૈસે શતક્રતૂં યજિલેં માતેં । કીં ઈપ્સિતાતિ સ્વર્ગસુખાંતેં ।
આતાં પુણ્ય કીં હેં નિરુતેં । પાપ નોહે
મ્હણોનિ મજવીણ પાવિજે સ્વર્ગુ । તો અજ્ઞાનાચા પુણ્યમાર્ગુ ।
જ્ઞાનિયે તયાતેં ઉપસર્ગુ । હાનિ મ્હણતી
એહવીં તરી નરકીંચેં દુઃખ । પાવોનિ સ્વર્ગા નામ કીં સુખ । વાંચૂનિ નિત્યાનંદ ગા નિર્દોષ । તેં સ્વરુપ માઝેં
મજ યેતાં પૈં સુભટા । યા દ્વિવિધા ગા અવ્હાંટા ।
સ્વર્ગુ નરકુ યા વાટા । ચોરાંચિયા
સ્વર્ગા પુણ્યાત્મકેં પાપેં યેઈજે । પાપાત્મકેં પાપેં નરકા જાઇજે ।
મગ માતેં જેણેં પાવિજે । તેં શુદ્ધ પુણ્ય
આણિ મજચિમાજીં અસતાં । જેણેં મી દૂરી હોય પાંડુસુતા ।
તેં પુણ્ય ઐસેં મ્હણતાં । જીભ ન તુટે કાઈ
પરિ હેં અસો આતાં પ્રસ્તુત । ઐકેં યાપરિ તે દીક્ષિત ।
યજુનિ માતેં યાચિત । સ્વર્ગભોગુ
મગ મી ન પવિજે ઐસેં । જેં પાપરુપ પુણ્ય અસે ।
તેણેં લાધલેનિ સૌરસેં । સ્વર્ગા યેતી
જેથ અમરત્વ હેંચિ સિંહાસન । ઐરાવતાસારિખેં વાહન ।
રાજધાનીભુવન । અમરાવતી
જેથ મહાસિદ્ધીંચી ભાંડારેં । અમૃતાચીં કોઠારેં ।
જિયેં ગાંવીં ખિલ્લારેં । કામધેનૂંચીં
જેથ વોળગે દેવ પાઇકા । સૈઘં ચિંતામણીચિયા ભૂમિકા । વિનોદવનવાટિકા । સુરતરુંચિયા
ગંધર્વગાન ગાણીં । જેથ રંભેઐશિયા નાચણી ।
ઉર્વશી મુખ્ય વિલાસિની । અંતૌરિયા
મદન વોળગે શેજારે । જેથ ચંદ્ર શિંપે સાંબરેં ।
પવના ઐસેં મ્હણિયારેં । ધાંવણેં જેથ
પૈં બૃહસ્પતિ આપણ । ઐસે સ્વસ્તીશ્રિયેચે બ્રાહ્મણ ।
તાટિયેચે સુરગણ । વિકાર જેથેં
લોકપાળરાંગેચે । રાઉત જિયે પદીચે ।
ઉચૈઃશ્રવા ખાંચે । ખોલણિયે
હેં બહુ અસો જે ઐસે । ભોગ ઇંદ્રસુખાસરિસે ।
તે ભોગિજતી જંવ અસે । પુણ્યલેશુ
મગ તયા પુણ્યાચી પાઉટી સરે । સવેંચિ ઇંદ્રપણાચી ઉટી ઉતરે ।
આણિ યેઊં લાગતી માઘારેં । મૃત્યુલોકા
જૈસા વેશ્યાભોગીં કવડા વેંચે । મગ દારહી ચેપૂં ન યે તિયેચેં ।
તૈસેં લાજિરવાણેં દીક્ષિતાંચેં । કાય સાંગો
એવં થિતિયા માતેં ચુકલે । જીહીં પુણ્યેં સ્વર્ગ કામિલે ।
તયાં અમરપણ તેં વાવોં જાલેં । આતાં મૃત્યુલોકુ
માતેચિયા ઉદરકુહરીં । પચૂનિ વિષ્ઠેચાં દાથરીં ।
ઉકડૂનિ નવમાસવરી । જન્મજન્મોનિ મરતી
અગા સ્વપ્નીં નિધાન ફાવે । પરિ ચેઇલિયા હારપે આઘવેં ।
તૈસેં સ્વર્ગસુખ જાણાવેં । વેદજ્ઞાચેં
અર્જુના વેદુ જહી જાહલા । તરી માતેં નેણતાં વાયાં ગેલા ।
કણુ સાંડૂનિ ઉપણિલા । કોંડા જૈસા
મ્હણઊનિ મજ એકેંવિણ । હે ત્રયીધર્મ અકારણ ।
આતાં માતેં જાણોનિ કાંહીં નેણ । તૂં સુખિયા હોસી
પૈં સર્વભાવેંસી ઉખિતેં । જે વોપિલે મજ ચિત્તેં ।
જૈસા ગર્ભગોળુ ઉદ્યમાતેં । કોણાહી નેણે
તૈસા મીવાચૂનિ કાંહી । આણિક ગોમટેંચિ નાહીં ।
મજચિ નામ પાહીં । જિણેયા ઠેવિલેં
ઐસે અનન્યગતિકેં ચિત્તેં । ચિંતિતસાંતે માતેં ।
જે ઉપાસિતી તયાંતેં । મીચિ સેવીં
તે એકવટૂનિ જિયે ક્ષણીં । અનુસરલે ગા માઝિયે વાહણી ।
તેવ્હાંચિ તયાંચી ચિંતવણી । મજચિ પડલી
મગ તીહીં જેં જેં કરાવે । તેં મજચિ પડિલેં આઘવેં ।
જૈશી અજાતપક્ષાંચેનિ જીવેં । પક્ષિણી જિયે
આપુલી તહાનભૂક નેણે । તાન્હયા નિકેં તેં માઉલીસીચિ કરણેં ।
તૈસે અનુસરલે જે મજ પ્રાણેં । તયાંચેન કાઇસેનિહિ ન લજેં મી
તયા માઝિયા સાયુજ્યાચી ચાડ । તરિ તેંચિ પુરવીં કોડ ।
કાં સેવા મ્હણતી તરી આડ । પ્રેમ સુયેં
ઐસા મનીં જો જો ભાવો । તો તો પુઢાં પુઢાં લાગેં તયાં દેવોં ।
આણિ દિધલિયાચા નિર્વાહો । તોહિ મીચિ કરીં
હા યોગક્ષેમુ આઘવા । તયાંચા મજચિ પડિલા પાંડવા ।
જયાંચિયાં સર્વભાવાં । આશ્રયો મી
આતાં આણિકહી સંપ્રદાયેં । પરિ માતેં નેણતી સમવાયેં ।
જે અગ્નિ-ઇંદ્ર-સૂર્ય-સોમાયે । મ્હણઊનિ યજિતી
તેંહી કીર માતેંચિ હોયે । કાં જે હેં આઘવેં મીચિ આહેં ।
પરિ તે ભજતી ઉજરી નવ્હે । વિષમ પડે
પાહે પાં શાખા પલ્લવ વૃક્ષાચે । હે કાય નવ્હતી એકાચિ બીજાચે ।
પરિ પાણી ઘેણેં મુળાચેં । તેં મુળીંચિ ઘાપે
કાં દહાહીં ઇંદ્રિયેં આહાતી । ઇયેં જરી એકેચિ દેહીંચીં હોતી ।
આણિ ઇહીં સેવિલે વિષયો જાતી । એકાચિ ઠાયા
તરિ કરોનિ રસસોય બરવી । કાનીં કેવિં ભરાવી ।
ફુલેં આણોનિ બાંધાવીં । ડોળાં કેવિં
તો રસુ તો મુખેંચિ સેવાવા । પરિમળુ તો ઘ્રાણેંચિ ઘ્યાવા ।
તૈસા મી તો યજાવા । મીચિ મ્હણોનિ
યેર માતેં નેણોનિ ભજન । તેં વાયાંચિ ગા આનેંઆન ।
મ્હણોનિ કર્માચે ડોળે જ્ઞાન । તેં નિર્દોષ હોઆવેં
એહવીં પાહેં પાં પંડુસુતા । યા યજ્ઞોપહારાં સમસ્તાં ।
મીવાંચૂનિ ભોક્તા । કવણુ આહે
મી સકળાં યજ્ઞાંચા આદિ । આણિ યજના યા મીચિ અવધિ ।
કીં માતેં ચુકોનિ દુર્બુદ્ધિ । દેવાં ભજલે
ગંગેચે ઉદક ગંગે જૈસેં । અર્પિંજે દેવપિત્તરોદ્દેશેં ।
માઝે મજ દેતી તૈસેં । પરિ આનાનીં ભાવીં
મ્હણઊનિ તે પાર્થા । માતેં ન પવતીચિ સર્વથા ।
મગ મનીં વાહિલી જે આસ્થા । તેથ આલે
મનેં વાચા કરણીં । જયાંચીં ભજનેં દેવાંચિયા વાહણી ।
તે શરીર જાતિયેક્ષણીં । દેવચિ જાલે
અથવા પિતરાંચીં વ્રતેં । વાહતી જયાંચીં ચિત્તેં ।
જીવિત સરલિયા તયાંતેં । પિતૃત્વ વરી
કાં ક્ષુદ્રદેવતાદિ ભૂતેં । તિયેંચિ જયાંચીં પરમદૈવતેં ।
જીંહીં અભિચારિકીં તયાંતેં । ઉપાસિલેં
તયાં દેહાંચી જવનિક ફિટલી । આણિ ભૂતત્વાચી પ્રાપ્તી જાહલી ।
એવં સંકલ્પવશેં ફળલીં । કર્મેં તયાં
મગ મીચિ ડોળાં દેખિલા । જીંહીં કાનીં મીચિ ઐકિલા ।
મનીં મી ભાવિલા । વાનિલા વાચા
સર્વાંગીં સર્વાઠાયીં । મીચિ નમસ્કારિલા જિહીં ।
દાનપુણ્યાદિકેં જેં કાંહીં । તેં માઝિયાચિ મોહરા
જિહીં માતેંચિ અધ્યયન કેલેં । જે આંતબાહેર મિયાંચિ ધાલે ।
જયાંચે જીવિત્વ જોડલેં । મજચિલાગીં
જે અહંકારુ વાહત આંગીં । આમ્હી હરીચે ભૂષાવયાલાગીં ।
જે લોભિયે એકચિ જગીં । માઝેનિ લોભેં
જે માઝેનિ કામેં સકામ । જે માઝેનિ પ્રેમેં સપ્રેમ ।
જે માઝિયા ભુલી સભ્રમ । નેણતી લોક
જયાંચીં જાણતી મજ શાસ્ત્રેં । મી જોડેં જયાચેનિ મંત્રેં ।
ઐસે જે ચેષ્ટામાત્રેં । ભજલે મજ
તે મરણાઐલીચકડે । મજ મિળોનિ ગેલે ફુડે ।
મગ મરણીં આણિકીકડે । જાતીલ કેવિં
મ્હણોનિ મદ્યાજી જે જાહાલે । તે માઝિયા સાયુજ્યા આલે ।
જિહીં ઉપચારમિષેં દિધલેં । આપણપેં મજ
પૈં અર્જુના માઝાં ઠાયીં । આપણપેવીણ સૌરસુ નાહીં ।
મી ઉપચારીં કવણાહી । નાકળેં ગા
એથ જાણિવ કરી તોચિ નેણે । આથિલેંપણ મિરવી તેંચિ ઉણેં ।
આમ્હી જાહલોં ઐસેં જો મ્હણે । તો કાંહીંચિ નવ્હે
અથવા યજ્ઞદાનાદિ કિરીટી । કાં તપેં હન જે હુટહુટી ।
તે તૃણા એકાસાઠીં । ન સરે એથ
પાહેં પાં જાણિવેચેનિ બળેં । કોણ્હી વેદાપાસૂનિ અસે આગળેં ।
કીં શેષાહૂનિ તોંડાગળેં । બોલકેં આથી
તોહી આંથરુણાતળવટી દડે । યેરુ નેતિ નેતિ મ્હણોનિ બહુડે ।
એથ સનકાદિક વેડે । પિસે જાહલે
કરિતાં તાપસાંચી કડસણી । કવણુ જવળાં ઠેવિજૈલ શૂળપાણી ।
તોહિ અભિમાનુ સાંડૂનિ પાયવણી । માથાં વાહે
નાતરી આથિલેપણેં સરિસી । કવણી આહે લક્ષ્મિયેઐસી । શ્રિયેસારિખિયા દાસી । ઘરીં જિયેતેં
તિયાં ખેળતાં કરિતી ઘરકુલી । તયાં નામેં અમરપુરેં જરિ ઠેવિલીં । તરિ ન હોતી કાય બાહુલીં । ઇંદ્રાદિક તયાંચીં
તયાં નાવડોનિ જેવ્હાં મોડતી । તેવ્હાં મહેંદ્રાચે રંક હોતી ।
તિયાં ઝાડાં યેઉતે જયાં પાહતી । તે કલ્પવૃક્ષ
ઐસેં જિયેચિયાં જવળિકાં । સામર્થ્ય ઘરીંચિયાં પાઇકાં ।
તે લક્ષ્મી મુખ્યનાયકા । ન મનેચિ એથ
મગ સર્વસ્વેં કરુનિ સેવા । અભિમાન સાંડૂનિ પાંડવા ।
તે પાય ધુવાવયાચિયા દૈવા । પાત્ર જાહાલી
મ્હણોનિ થોરપણ પહાંચિ સાંડિજે । વ્યુત્પત્તિ આઘવી વિસરિજે ।
જૈં જગા ધાકુટેં હોઇજે । તૈં જવળીક માઝી
અગા સહસ્ત્રકિરણાચિયે દિઠી । પુઢા ચંદ્રુહી લોપે કિરીટી ।
તેથ ખદ્યોત કા હુટહુટી । આપુલેનિ તેજેં
તૈસેં લક્ષ્મિયેચેં થોરપણ ન સરે । જેથ શંભૂચેંહી તપ ન પુરે ।
તેથ યેર પ્રાકૃત હેંદરેં । કેવિં જાણોં લાહે
યાલાગીં શરીરસાંડોવા કીજે । સકળગુણાંચેં લોણ ઉતરિજે । સંપત્તિમદુ સાંડિજે । કુરવંડી કરુની
મગ નિસ્સીમભાવૌલ્હાસેં । મજ અર્પાવયાચેનિ મિસેં ।
ફળ આવડે તૈસેં । ભલતયાચેં હો
ભક્તુ માઝિયાકડે દાવી । આણિ મી દોન્હી હાત વોડવીં ।
મગ દેઠું ન ફેડિતાં સેવીં । આદરેંશી
પૈં ગા ભક્તીચેનિ નાંવેં । ફૂલ એક મજ દ્યાવેં ।
તેં લેખેં તરિ મ્યાં તુરંબાવેં । પરિ મુખીંચિ ઘાલીં
હેં અસો કાયસીં ફુલેં । પાનચિ એક આવડે તેં જાહલેં ।
તેં સાજુકહી ન હો સુકલેં । ભલતૈસેં
પરિ સર્વભાવેં ભરલેં દેખેં । આણિ ભુકેલા અમૃતેં તોખે ।
તૈસેં પત્રચિ પરિ તેણેં સુખેં । આરોગૂં લાગેં
અથવા ઐસેંહી એક ઘડે । જે પાલાહી પરિ ન જોડે ।
તરિ ઉદકાચેં તંવ સાંકડેં । નવ્હેલ કીં
તેં ભલતેથ નિમોલેં । ન જોડિતાં આહે જોડલેં ।
તેંચિ સર્વસ્વ કરુનિ અર્પિલેં । જેણેં મજ
તેણેં વૈકુઠાપાસોનિ વિશાળેં । મજલાગીં કેલીં રાઊળેં ।
કૌસ્તુભાહોનિ નિર્મળેં । લેણીં દિધલીં
દૂધાચીં શેજારેં । ક્ષીરાબ્ધીઐસીં મનોહરે ।
મજલાગીં અપારેં । સૃજિલીં તેણેં
કર્પૂર ચંદન અગરુ । ઐસેયા સુગંધાચા મહામેરુ ।
મજ હાતીં લાવિલા દિનકરુ । દીપમાળે
ગરુડાસારિખીં વાહનેં । મજ સુરતંરુચીં ઉદ્યાનેં ।
કામધેનૂંચીં ગોધનેં । અર્પિલીં તેણેં
મજ અમૃતાહૂનિ સુરસેં । બોનીં વોગરિલીં બહુવસેં ।
ઐસા ભક્તાંચેનિ ઉદકલેશેં । પરિતોષેં ગા
હેં સાંગાવેં કાય કિરીટી । તુમ્હીંચિ દેખિલેં આપુલિયા દિઠી ।
મી સુદામયાચિયા સોડીં ગાઠીં । પવ્હયાલાગીં
પૈં ભક્તિ એકી મી જાણેં । તેથ સાનેં થોર ન મ્હણેં ।
આમ્હી ભાવાચે પાહુણે । ભલતેયા
યેર પત્ર પુષ્પ ફળ । તેં ભજાવયા મિસ કેવળ ।
વાંચૂનિ આમુચા લાગ નિષ્ફળ । ભક્તિતત્વ
મ્હણોનિ અર્જુના અવધારીં । તૂં બુદ્ધિ એકી સોપારી કરીં ।
તરી સહજેં આપુલિયા મનોમંદિરીં । ન વિસંબેં માતેં
જે જે કાંહીં વ્યાપાર કરિસી । કાં ભોગ હન ભોગિસી ।
અથવા યજ્ઞીં યજસી । નાનાવિધીં
નાતરી પાત્રવિશેષેં દાનેં । કાં સેવકાં દેસી જીવનેં ।
તપાદિ સાધનેં । વ્રતેં કરિસી
તેં ક્રિયાજાત આઘવેં । જેં જૈસેં નિપજેલ સ્વભાવેં ।
તેં ભાવના કરોનિ કરાવેં । માઝિયા મોહરા
પરિ સર્વથા આપુલાં જીવીં । કેલિયાચી શંકા કાંહીંચિ નુરવીં ।
ઐસીં ધુવોનિ કર્મે દ્યાવીં । માઝિયાં હાતીં
મગ અગ્નિકુંડી બીજેં ઘાતલીં । તિયેં અંકુરદશે જેવિં મુકલીં ।
તેવિ ન ફળતીચિ મજ અર્પિલીં । શુભાશુભેં
અગા કર્મે જૈં ઉરાવેં । તૈં તિહીં સુખદુઃખીં ફળાવેં ।
આણિ તયાતેં ભોગાવયા યાવેં । દેહા એકા
તેં ઉગાણિલેં મજ કર્મ । તેવ્હાંચિ પુસિલેં મરણ જન્મ ।
જન્માસવેં શ્રમ । વરચિલહી ગેલે
મ્હણઊનિ અર્જુના યાપરિ । પાહેચા વેળુ નવ્હેલ ભારી ।
હે સંન્યાસયુક્તિ સોપારી । દિધલી તુજ
યા દેહાચિયા બાંદોડી ન પડિજે । સુખદુઃખાચિયા સાગરીં ન બુડિજે । સુખેં સુખરુપા ઘડિજે । માઝિયાચિ અંગા
તો મી પુસસી કૈસા । તરિ જો સર્વભૂતીં સદા સરિસા ।
જેથ આપપરુ ઐસા । ભાગુ નાહીં
જે ઐસિયા માતેં જાણોનિ । અહંકારાચા કુરુઠા મોડોનિ ।
જે જીવેં કર્મે કરુનિ । ભજતી માતેં
તે વર્તત દિસતી દેહીં । પરિ તે દેહીં ના માઝાં ઠાયીં ।
આણિ મી તયાંચા હૃદયીં । સમગ્ર અસેં
સવિસ્તર વટત્વ જૈસેં । બીજકણિકેમાજીં અસે ।
આણિ બીજકણુ વસે । વટીં જેવીં
તેવીં આમ્હાં તયાં પરસ્પરેં । બાહેરી નામાચીંચિ અંતરેં ।
વાંચુનિ આંતુવટ વસ્તુવિચારેં । મી તેચિ તે
આતાં જાયાંચેં લેણેં । જૈસેં આંગાવરી આહાચવાણેં ।
તૈસેં દેહ ધરણેં । ઉદાસ તયાંચેં
પરિમળુ નિઘાલિયા પવનાપાઠીં । માગેં વોસ ફૂલ રાહે દેઠીં ।
તૈસેં આયુષ્યાચિયે મુઠી । કેવળ દેહ
યેર અવષ્ટંભુ જો આઘવા । તો આરુઢોનિ મદ્ભાવા ।
મજચિ આંતુ પાંડવા । પૈઠા જાહલા
ઐસેં ભજતેનિ પ્રેમભાવેં । જયાં શરીરહી પાઠીં ન પવે ।
તેણેં ભલતયા વ્હાવેં । જાતીચિયા
આણિ આચરણ પાહાતાં સુભટા । તો દુષ્કૃતાચા સેલ વાંટા ।
પરિ જીવિત વેચિલેં ચોહટાં । ભક્તીચિયા કીં
અગા અંતીંચિયા મતી । સાચપણ પુઢિલે ગતી ।
મ્હણોનિ જીવિત જેણેં ભક્તી । દિધલેં શેખીં
તો આધીં જરી અનાચારી । તરી સર્વોત્તમુચિ અવધારીં ।
જૈસા બુડાલા મહાપૂરીં । ન મરતુ નિઘાલા
તયાચેં જીવિત ઐલથડિયે આલેં । મ્હણોનિ બુડાલેપણ જેવીં વાયાં ગેલેં ।
તેવીં નુરેચિ પાપ કેલેં । શેવટલિયે ભક્તી
યાલાગીં દુષ્કૃતી જહી જાહલા । તરિ અનુતાપતીર્થીં ન્હાલા ।
ન્હાઊનિ મજઆંતુ આલા । સર્વભાવેં
તરિ આતાં પવિત્ર તયાચેંચિ કુળ । અભિજાત્ય તેંચિ નિર્મળ ।
જન્મલેયા ફળ । તયાસીચ જોડલેં
તો સકળહી પઢિન્નલા । તપેં તોચિ તપિન્નલા ।
અષ્ટાંગ અભ્યાસિલા । યોગુ તેણેં
હેં અસો બહુત પાર્થા । તો ઉતરલા કર્મે સર્વથા ।
જયાચી અખંડ ગા આસ્થા । મજચિલાગીં
અવઘિયા મનોબુદ્ધીચિયા રાહટી । ભરોનિ એકનિષ્ઠેચિયા પેટી ।
જેણેં મજમાજીં કિરીટી । નિક્ષેપિલી
ક્ષિપ્રં ભવતિ ધર્માત્મા શશ્વચ્છાન્તિં નિગચ્છતિ ।
તો આતાં અવસરેં મજસારિખા હોઇલ । ઐસાહી ભાવ તુજ જાઇલ ।
હાં ગા અમૃતાઆંત રાહીલ । તયા મરણ કૈચેં
પૈ સૂર્ય જો વેળુ નુદૈજે । તયા વેળા કીં રાત્ર મ્હણિજે ।
તેવીં માઝિયે ભક્તીવિણ જેં કીજે । તેં મહાપાપ નોહે
મ્હણોનિ તયાચિયા ચિત્તા । માઝી જવળીક પાંડુસુતા ।
તેવ્હાંચિ તો તત્વતા । સ્વરુપ માઝેં
જૈસા દીપેં દીપુ લાવિજે । તેથ આદીલ કોણ હેં નોળખિજે ।
તૈસા સર્વસ્વેં જો મજ ભજે । તો મી હોઊનિ ઠાકે
મગ માઝી નિત્ય શાંતી । તયા દશા તેચિ કાંતી ।
કિંબહુના જિતી । માઝેનિ જીવેં । ૪૨૯ ॥
એથ પાર્થા પુઢતપુઢતી । તેંચિ તેં સાંગો કિતી ।
જરી મિયાં ચાડ તરી ભક્તી । ન વિસંબિજે ગા
અગા કુળાચિયા ચોખટપણા નલગા । અભિજાત્ય ઝણીં શ્લાઘા । વ્યુત્પત્તીચા વાઉગા । સોસુ કાં વહાવા
કાં રુપે વયસા માજા । આથિલેપણેં કાં ગાજા ।
એક ભાવ નાહીં માઝા । તરી પાલ્હાળ તેં
કણેંવિણ સોપટેં । કણસેં લાગલીં આથી એક દાટેં ।
કાય કરાવેં ગોમટેં । વોસ નગર
નાતરી સરોવર આટલેં । રાનીં દુઃખિયા દુઃખી ભેટલેં ।
કાં વાંઝ ફુલીં ફુલલેં । ઝાડ જૈસેં
તૈસેં સકળ તેં વૈભવ । અથવા કુળજાતીગૌરવ ।
જૈસેં શરીર આહે સાવેવ । પરિ જીવચિ નાહીં
તૈસેં માઝિયે ભક્તીવિણ । જળો તેં જિયાલેંપણ ।
અગા પૃથ્વીવરી પાષાણ । નસતી કાઈ
પૈં હિંવરાચી દાટ સાઉલી । સજ્જનીં જૈસી વાળિલી ।
તૈસીં પુણ્યેં ડાવલૂનિ ગેલીં । અભક્તાંતેં
નિંબ નિંબોળિયાં મોડોનિ આલા । તરી તો કાઉળિયાંસીચિ સુકાળુ જાહલા ।
તૈસા ભક્તિહીનુ વાઢિન્નલા । દોષાંચિલાગીં
કાં ષડ્રસ ખાપરીં વાઢિલે । વાઢૂનિ ચોહટાં રાત્રી સાંડિલે ।
તે સુણિયાંચેચિ ઐસે ઝાલે । જિયાપરી
તૈસેં ભક્તીહીનાચેં જિણેં । જો સ્વપ્નીંહી પરિ સુકૃત નેણે ।
તેણે સંસારદુઃખાસી આવંતણેં । વોગરિલેં ગા
મ્હણોનિ કુળ ઉત્તમ નોહાવેં । જાતી અંત્યાહી વ્હાવેં ।
વરિ દેહાચેનિ નાંવેં । પશૂચેંહી લાભો
પાહેં પાં સાવજેં હાતિરું ધરિલેં । તેણેં તયા કાકુળતી માતેં સ્મરિલેં ।
કીં તયાચેં પશુત્વ વાવો જાહલેં । પાતલિયા માતેં
અગા નાંવેં ઘેતા વોખટીં । જે આઘવેયા અધમાંચિયે શેવટીં ।
તિયે પાપયોનીહી કિરીટી । જન્મલે જે
તે પાપયોનિ મૂઢ । મૂર્ખ ઐસે જે દગડ ।
પરિ માઝાં ઠાયીં દૃઢ । સર્વભાવેં
જયાંચિયે વાચે માઝે આલાપ । દૃષ્ટી ભોગી માઝેંચિ રુપ ।
જયાંચેં મન સંકલ્પ । માઝાચિ વાહે
માઝિયા કીર્તીવિણ । જયાંચે રિતે નાહીં શ્રવણ ।
જયાં સર્વાંગીં ભૂષણ । માઝી સેવા
જયાંચેં નાવ વિષો નેણે । જાણીવ મજચિ એકાતેં જાણે ।
જયા ઐસેં લાભે તરી જિણેં । એહવીં મરણ
ઐસા આઘવાચિ પરિ પાંડવા । જિહીં આપુલિયા સર્વભાવા । જિયાવયાલાગીં વોલાવા । મીચિ કેલા
તે પાપયોનીહી હોતુ કાં । તે શ્રુતાધીતહી ન હોતું કાં ।
પરિ મજસીં તુકિતાં તુકા । તુટી નાહીં
પાહેં પાં ભક્તિચેનિ આથિલેપણેં । દૈત્યીં દેવાં આણિલેં ઉણેં ।
માઝેં નૃસિંહત્વ લેણેં । જયાચિયે મહિમે
તો પ્રલ્હાદુ ગા મજસાઠીં । ઘેતાં બહુતેં સદા કિરીટી ।
કાં જેં મિયાં દ્યાવેં તે ગોષ્ટી । તયાચિયા જોડે
એહવીં દૈત્યકુળ સાચોકારેં । પરિ ઇંદ્રિહી સરી ન લાહે ઉપરેં ।
મ્હણોનિ ભક્તિ ગા એથ સરે । જાતિ અપ્રમાણ
રાજાજ્ઞેચીં અક્ષરેં આહાતી । તિયેં ચામા એકા જયા પડતી ।
તયા ચામાસાઠીં જોડતી । સકળ વસ્તુ
વાંચૂનિ સોનેં રુપેં પ્રમાણ નોહે । એથ રાજાજ્ઞાચિ સમર્થ આહે ।
તેંચિ ચામ એક જૈં લાહે । તેણેં વિકતી આઘવીં
તૈસેં ઉત્તમત્વ તૈંચિ તરે । તૈંચિ સર્વજ્ઞતા સરે ।
જૈં મનોબુદ્ધિ ભરે । માઝેનિ પ્રેમેં
મ્હણોનિ કુળ જાતિ વર્ણ । હેં આઘવેંચિ ગા અકારણ ।
એથ અર્જુના માઝેપણ । સાર્થક એક
તેંચિ ભલતેણેં ભાવેં । મન મજાઆંતુ યેતેં હોઆવેં ।
આલેં તરી આઘવેં । માગીલ વાવો
જૈસે તવંચિ વહાળ વોહળ । જંવ ન પવતી ગંગાજળ ।
મગ હોઊનિ ઠાકતી કેવળ । ગંગારુપ
કાં ખૈર ચંદન કાષ્ઠેં । હે વિવંચના તંવચિ ઘટે ।
જંવ ન ઘાપતી એકવટેં । અગ્નીમાજીં
તૈસે ક્ષત્રી વૈશ્ય સ્ત્રિયા । કાં શૂદ્ર અંત્યાદિ ઇયા ।
જાતી તંવચિ વેગળાલિયા । જંવ ન પવતી માતેં
મગ જાતી વ્યક્તી પડે બિંદુલેં । જેવ્હાં ભાવ હોતી મજ મીનલે ।
જૈસે લવણકણ ઘાતલે । સાગરામાજીં
તંવવરી નદાનદીંચીં નાંવેં । તંવચિ પૂર્વપશ્ચિમેચે યાવે ।
જંવ ન યેતી આઘવે । સમુદ્રામાજીં
હેંચિ કવણેં એકેં મિસેં । ચિત્ત માઝાં ઠાયીં પ્રવેશે ।
યેતુલેં હો મગ આપૈસેં । મી હોણે અસે
અગા વરી ફોડાવયાચિ લાગીં । લોહો મિળો કાં પરિસાચાં આંગીં ।
કાં જે મિળતિયે પ્રસંગીં । સોનેંચિ હોઈલ
પાહેં પાં વાલભાચેનિ વ્યાજેં । તિયા વ્રજાંગનાંચીં નિજેં ।
મજ મીનલિયા કાય માઝેં । સ્વરુપ નવ્હતીચિ
નાતરી ભયાચેનિ મિસેં । માતેં ન પવિજેચિ કાય કંસેં ।
કીં અખંડ વૈરવશેં । ચૈદ્યાદિકીં
અગા સોયરેપણેંચિ પાંડવા । માઝેં સાયુજ્ય યાદવાં ।
કીં મમત્વેં વાસુદેવા- । દિકાં સકળાં
નારદા ધ્રુવા અક્રૂરા । શુકા હન સનત્કુમારા ।
યાં ભક્તી મી ધનુર્ધરા । પ્રાપ્યુ જૈસા
તૈસાચિ ગોપીસી કામેં । તયા કંસા ભયસંભ્રમેં ।
યેરા ઘાતકેયાં મનોધર્મેં । શિશુપાલાદિકાં
અગા મી એકુલાણીચેં ખાગેં । મજ યેવોં યે ભલતેનિ માર્ગે ।
ભક્તી કાં વિષયેં વિરાગેં । અથવા વૈરેં
મ્હણોનિ પાર્થા પાહીં । પ્રવેશાવયા માઝાં ઠાયીં ।
ઉપાયાંચી નાહીં । કેણિ એથ
આણિ ભલતિયા જાતી જન્માવેં । મગ ભજિજે કાં વિરોધાવેં ।
પરિ ભક્ત કાં વૈરિયા વ્હાવેં । માઝિયાચિ
અગા કવણેં એકે બોલેં । માઝેપણ જહી જાહાલેં ।
તરી મી હોણેં આલેં । હાતા નિરુતેં
યાપરિ પાપયોનીહી અર્જુના । કાં વૈશ્ય શૂદ્ર અંગના ।
માતેં ભજતાં સદના । માઝિયા યેતી
મગ વર્ણાંમાજીં છત્રચામર । સ્વર્ગ જયાંચેં અગ્રહાર ।
મંત્રવિદ્યેસિ માહેર । બ્રાહ્મણ જે
જેથ અખંડ વસિજે યાગીં । જે વેદાંચી વજ્રાંગી ।
જયાચિયે દિઠીચાં ઉત્સંગીં । મંગળ વાઢે
જે પૃથ્વીતળીંચે દેવ । જે તપોવતાર સાવયવ ।
સકળ તીર્થાંસી દૈવ । ઉદયલેં જે
જયાચિયે આસ્થેચિયે વોલે । સત્કર્મ પાલ્હાળીં ગેલેં ।
સંકલ્પેં સત્ય જિયાલેં । જયાંચેનિ
જયાંચેનિ ગા બોલેં । અગ્નીસિ આયુષ્યા જાહાલેં ।
મ્હણોનિ સમુદ્રેં પાણી આપુલેં । દિધલેં યાંચિયા પ્રીતી
મિયાં લક્ષ્મી ડાવલોનિ કેલી પરૌતી । ફેડોનિ કૌસ્તુભ ઘેતલા હાતીં । મગ વોઢવિલી વક્ષસ્થળાચી વાખતી । ચરણરજાં
આઝૂનિ પાઉલાંચી મુદ્રા । મી હૃદયીં વાહેં ગા સુભદ્રા ।
જે આપુલિયા દૈવસમુદ્રા । જતનેલાગીં
જયાંચા કોપ સુભટા । કાળાગ્નિરુદ્રાચા વસૌટા ।
જયાંચાં પ્રસાદીં ફુકટા । જોડતી સિદ્ધી
ઐસે પુણ્યપૂજ્ય જે બ્રાહ્મણ । આણિ માઝાં ઠાયીં આર્તિંનિપુણ ।
આતાં માતેં પાવતી હેં કવણ । સમર્થણેં
પાહેં પાં ચંદનાચેનિ અંગાનિળેં । શિવતિલે નિંબ હોતે જે જવળે ।
તિંહીં નિર્જિવીંહી દેવાંચી નિડળેં । બૈસણીં કેલીં
મગ તો ચંદનુ તેથ ન પવે । ઐસેં મનીં કૈસેનિ ધરાવેં ।
અથવા પાતલા હેં સમર્થાવેં । તેવ્હાં કાયિ સાચ
જેથ નિવવીલ ઐસિયા આશા । હરેં ચંદ્રમા આધા ઐસા ।
વાહિજત અસે શિરસા । નિરંતર
તેથ નિવવિતા આણિ સગળા । પરિમળેં ચંદ્રાહૂનિ આગળા ।
તો ચંદનુ કેવિં અવલીળા । સર્વાંગી ન બૈસે
કાં રથ્યોદકેં જિયેચિયે કાસે । લાગલિયા સમુદ્ર જાલીં અનાયાસેં ।
તિયે ગંગેસિ કાય અનારિસેં । ગત્યંતર અસે
મ્હણોનિ રાજર્ષિ કાં બ્રાહ્મણ । જયાં ગતી મતી મીચિ શરણ ।
તયાં ત્રિશુદ્ધી મીચ નિર્વાણ । સ્થિતિહી મીચિ
યાલાગીં શતજર્જરે નાવે । રિગોનિ કેવિં નિશ્ચિંત હોઆવેં ।
કૈસેનિ ઉઘડિયા અસાવેં । શસ્ત્રવર્ષીં
અંગાવરી પડતાં પાષાણ । ન સુવાવેં કેવિં વોડણ ।
રોગેં દાટલિયા આણિ ઉદાસપણ । વોખદેંસીં
જેથ ચહૂંકડે જળત વણવા । તેથૂનિ ન નિગિજે કેવિં પાંડવા ।
તેવિં લોકા યેઊનિયા સોપદ્રવા । કેવિં ન ભજિજે માતેં
અગા માતેં ન ભજાવયાલાગીં । કવણ બળ પાં આપુલાં આંગીં ।
કાઇ ઘરીં કીં ભોગીં । નિશ્ચિંતી કેલી
નાતરી વિદ્યા કીં વયસા । યાં પ્રાણિયાંસિ હા ઐસા ।
મજ ન ભજતાં ભરવસાં । સુખાચા કોણ
તરી ભોગ્યજાત જેતુલેં । તેં એકા દેહાચિયા નિકિયા લાગલેં ।
આણિ યેથ દેહ તંવ અસે પડિલેં । કાળાચાં તોંડીં
બાપ દુઃખાચેં કેણેં સુટલેં । જેથ મરણાચે ભરે લોટલે ।
તિયે મૃત્યુલોકીંચિયે શેવટિલે । યેણેં જાહાલેં હાટવેળે
આતાં સુખેંસિ જીવિતા । કૈચી ગ્રાહિકી કીજેલ પાંડુસુતા ।
કાય રાખોંડી ફુંકિતા । દીપુ લાગે
અગા વિષાચે કાંદે વાટુની । જો રસુ ઘેઇજે પિળુની ।
તયા નામ અમૃત ઠેઉની । જૈસેં અમર હોણેં
તેવિં વિષયાંચેં જેં સુખ । તેં કેવળ પરમ દુઃખ ।
પરિ કાય કીજે મૂર્ખ । ન સેવિતાં ન સરે
કાં શીસ ખાંડૂનિ આપુલેં । પાયીંચાં ખતીં બાંધિલેં ।
તૈસેં મૃત્યુલોકીંચેં ભલેં । આહે આઘવેં
મ્હણોનિ મૃત્યુલોકીં સુખાચી કહાણી । ઐકિજેલ કવણાચાં શ્રવણીં । કૈંચી સુખનિદ્રા આંથરુણીં । ઇંગળાચાં
જિયે લોકીચા ચંદ્ર ક્ષયરોગી । જેથ ઉદયો હોય અસ્તાલાગીં ।
દુઃખ લેઊનિ સુખાચી આંગી । સળિત જગાતેં
જેથે મંગળાચાં અંકુરીં । સવેંચિ અમંગળાચી પડે પોરી ।
મૃત્યુ ઉદરાચાં પરિવરીં । ગર્ભુ ગિંવસી
જેં નાહીં તયાંતેં ચિંતવી । તંવ તેંચિ નેઇજે ગંધર્વીં ।
ગેલિયાચી કવણે ગાંવીં । શુદ્ધી ન લભે
અગા ગિંવસિતાં આઘવા વાટી । પરતલેં પાઉલચિ નાહીં કિરીટી ।
સૈંઘ નિમાલિયાંચિયાચિ ગોઠી । તિંયે પુરાણેં જેથિંચીં
જેથીંચિયે અનિત્યતેચી થોરી । કરિતયા બ્રહ્મયાચેં આયુષ્યવેરી ।
કૈસેં નાહીં હોણેં અવધારીં । નિપટૂનિયાં
ઐસી લોકીંચી જિયે નાંદણૂક । તેથ જન્મલે આથિ જે લોક ।
તયાંચિયે નિશ્ચિંતીચે કૌતુક । દિસત અસે
પૈં દૃષ્ટાદૃષ્ટીચિયે જોડી । લાગીં ભાંડવલ ન સુટે કવડી ।
જેથ સર્વસ્વેં હાનિ તેથ કોડી । વેંચિતી ગા
જો બહુવેં વિષયવિલાસેં ગુફેં । તો મ્હણતી ઉવાયેં પડિલા સાપેં ।
જો અભિલાષભારેં દડપે । તયાતેં સજ્ઞાન મ્હણતી
જયાચેં આયુષ્ય ધાકુટેં હોય । બળ પ્રજ્ઞા જિરૌનિ જાય ।
તયાચે નમસ્કારિતી પાય । વડિલ મ્હણુનિ
જંવ જંવ બાળ બળિયા વાઢે । તંવ તંવ ભોજેં નાચતી કોડેં ।
આયુષ્ય નિમાલેં આંતુલિયેકડે । તે ગ્લાનીચિ નાહીં
જન્મલિયા દિવસદિવસેં । હોં લાગે કાળાચિયાચિ ઐસેં ।
કીં વાઢતી કરિતી ઉલ્હાસેં । ઉભવિતી ગુઢિયા
અગા મર હા બોલુ ન સાહતી । આણિ મેલિયા તરી રડતી ।
પરિ અસતેં જાત ન ગણિતી । ગહિંસપણેં
દર્દુર સાપેં ગિળિજતુ આહે ઉભા । કીં તો માસિયા વેટાળી જિભા ।
તૈસે પ્રાણિયે કવણા । વાઢવિતી તૃષ્ણા
અહા કટા હેં વોખટેં । મૃત્યુલોકીંચેં ઉફરાટેં ।
એથ અર્જુના જરી અવચટેં । જન્મલાસી તૂં
તરિ ઝડઝડોનિ વહિલા નિઘ । ઇયે ભક્તીચિયે વાટે લાગ ।
જિયા પાવસી અવ્યંગ । નિજધામ માઝેં
મન્મના ભવ મદ્ભક્તો મદ્યાજી માં નમસ્કુરુ ।
તૂં મન હેં મીચિ કરીં । માઝાં ભજનીં પ્રેમ ધરીં ।
સર્વત્ર નમસ્કારીં । મજ એકાતેં
માઝેનિ અનુસંધાનેં દેખ । સંકલ્પુ જાળણેં નિઃશેખ ।
મદ્યાજી ચોખ । યાચિ નાંવ
ઐસા મિયાં આથિલા હોસી । તેથ માઝિયાચિ સ્વરુપા પાવસી ।
હેં અંતઃકરણીંચેં તુજપાસીં । બોલિજત અસે
અગા આવઘિયા ચોરિયા આપુલેં । જેં સર્વસ્વ આમ્હી અસે ઠેવિલેં ।
તેં પાવોનિ સુખ સંચલે । હોઊનિ ઠાસી
ઐસેં સાંવળેનિ પરબ્રહ્મેં । ભક્તકામકલ્પદ્રુમેં ।
બોલિલેં આત્મારામેં । સંજયો મ્હણે
અહો ઐકિજત અસે કીં અવધારા । તંવ ઇયા બોલા નિવાંત મ્હાતારા । જૈસા મ્હૈસા નુઠી કાં પુરા । તૈસા ઉગાચિ અસે
તેથ સંજયેં માથા તુકિલા । અહા અમૃતાચા પાઊસ વર્ષલા ।
કીં હા એથ અસતુચિ ગેલા । સેજિયા ગાંવા
તહી દાતારુ હા આમુચા । મ્હણોનિ હેં બોલતાં મૈળેલ વાચા ।
કાઇ ઝાલેં યયાચા । સ્વભાવોચિ ઐસા
પરિ બાપ ભાગ્ય માઝેં । જે વૃત્તાંતુ સાંગાવયાચેનિ વ્યાજેં ।
કૈસા રક્ષિલોં મુનિરાજેં । શ્રીવ્યાસદેવેં
યેતુલેં હેં વાડેં સાયાસેં । જંવ બોલત અસે દૃઢેં માનસેં ।
તંવ ન ધરવેચિ આપુલિયા ઐસેં । સાત્વિકેં કેલેં
ચિત્ત ચાકાટલેં આટુ ઘેત । વાચા પાંગુળલી જેથિંચી તેથ । આપાદકંચુકિત । રોમાંચ આલે
અર્ધોન્મીલિત ડોળે । વર્ષતાતિ આનંદજળેં ।
આંતુલિયા સુખોર્મીચેનિ બળેં । બાહેરિ કાંપે
પૈ આઘવાંચિ રોમમૂળીં । આલી સ્વેદકણિકા નિર્મળી ।
લેઇલા મોતિયાંચીં કડિયાળીં । આવડે તૈસા
ઐસા મહાસુખાચેનિ આર્તિંરસે । જેથ આટણી હોઈલ જીવદશે ।
તેથે નિરોવિલેં વ્યાસેં । તેં નેદીચ હોં
આણિ કૃષ્ણાર્જુનાચેં બોલણેં । ઘોં કરી આલેં શ્રવણેં ।
કીં દેહસ્મૃતીચા તેણેં । વાપસા કેલા
તેવ્હાં નેત્રીંચેં જળ વિસર્જી । સર્વાંગીંચા સ્વેદુ પરિમાર્જી ।
તેવીંચિ અવધાન મ્હણે હો જી । ધૃતરાષ્ટ્રાતેં
આતાં કૃષ્ણવાક્યબીજા નિવાડુ । આણિ સંજય સાત્વિકાચા બિવડુ । મ્હણોનિ શ્રોતયા હોઈલ સુરવાડુ । પ્રમેયપિકાચા
અહો અળુમાળુ અવધાન દેયાવેં । યેતુલેનિ આનંદાચે રાશીવર બૈસાવેં । બાપ શ્રવણેંદ્રિયા દૈવેં । ઘાતલી માળ
મ્હણોનિ વિભૂતીંચા ઠાવો । અર્જુના દાવીલ સિદ્ધાંચા રાવો ।
તો ઐકા મ્હણે જ્ઞાનદેવો । નિવૃત્તીચા
મૂળ પાઠ: jñāneśvarī · Marathi Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0