જ્ઞાનેશ્વરી · અધ્યાય 10

નમો વિશદબોધવિદગ્ધા । વિદ્યારવિંદપ્રબોધા ।
પરાપ્રમેયપ્રમદા । વિલાસિયા

નમો સંસારતમસૂર્યા । અપ્રતિમપરમવીર્યા ।
તરુણતરતૂર્યા । લાલનલીલા

નમો જગદખિલપાલના । મંગળમણિનિધાના ।
સજ્જનવનચંદના । આરાધ્યલિંગા

નમો ચતુરચિત્તચકોરચંદ્રા । આત્માનુભવનરેંદ્રા ।
શ્રુતિસારસમુદ્રા । મન્મથમન્મથા

નમો સુભાવભજનભાજના । ભવેભકુંભભંજના ।
વિશ્વોદ્‍ભવભુવના । શ્રીગુરુરાયા

તુમચા અનુગ્રહો ગણેશુ । જૈં દે આપુલા સૌરસુ ।
તૈં સારસ્વતીં પ્રવેશુ । બાળકાહી આથી

જી દૈવિકીં ઉદાર વાચા । જૈં ઉદ્દેશુ દે નાભિકારાચા ।
તૈં નવરસસુધાબ્ધીચા । થાવો લાભે

જી આપુલિયા સ્‍નેહાચી વાગેશ્વરી । જરી મુકેયાતેં અંગિકારી ।
તો વાચસ્પતીશીં કરી । પ્રબંધુહોડા

હેં અસો દિઠી જયાવરી ઝળકે । કીં હા પદ્મકરુ માથાં પારુખે ।
તો જીવચિ પરિ તુકે । મહેશેંસીં

એવઢેં જિયે મહિમેચેં કરણેં । તેં વાચાબળેં વાનૂં મી કવણેં ।
કાં સૂર્યાચિયા આંગા ઉટણેં । લાગત અસે ?

કેઉતા કલ્પતરુવરી ફુલૌરા ? । કાયસેનિ પાહુણેરુ ક્ષીરસાગરા ? ।
કવણેં વાસીં કાપુરા । સુવાસુ દેવોં ?

ચંદનાતેં કાયસેનિ ચર્ચાવેં । અમૃતાતેં કેઉતેં રાંધાવેં ।
ગગનાવરી ઉભવાવેં । ઘડે કેવીં ?

તૈસેં શ્રીગુરૂચેં મહિમાન । આકળિતેં કેં અસે સાધન ? ।
હેં જાણોનિ મિયાં નમન । નિવાંત કેલેં

જરી પ્રજ્ઞેચેનિ આથિલેપણેં । શ્રીગુરૂસામર્થ્યા રૂપ કરૂં મ્હણે ।
તરિ તેં મોતિયાં ભિંગ દેણેં । તૈસેં હોઈલ

કાં સાડેપંધરયા રજતવણી । તૈશીં સ્તુતીંચીં બોલણીં ।
ઉગિયાચિ માથા ઠેવિજે ચરણીં । હેંચિ ભલેં

મગ મ્હણિતલેં જી સ્વામી । ભલેનિ મમત્વેં દેખિલેં તુમ્હીં ।
મ્હણૌનિ કૃષ્ણાર્જુનસંગમીં । પ્રયાગવટુ જાહલોં

માગાં દૂધ દે મ્હણતલિયાસાઠીં । આઘવિયા ક્ષીરાબ્ધીચી કરૂનિ વાટી ।
ઉપમન્યૂપુઢેં ધૂર્જટી । ઠેવિલી જૈસી

ના તરી વૈકુંઠપીઠનાયકેં । રુસલા ધ્રુવ કવતિકેં ।
બુઝાવિલા દેઊનિ ભાતુકેં । ધ્રુવપદાચેં

તૈસી જે બ્રહ્મવિદ્યારાવો । સકળ શાસ્ત્રાંચા વિસંવતા ઠાવો ।
તે ભગવદ્‍ગીતા વોંવિયે ગાવોં । ઐસેં કેલેં

જે બોલણિયાચે રાનીં હિંડતાં । નાયકિજે ફળલિયા અક્ષરાચી વાર્તા ।
પરિ તે વાચાચિ કેલી કલ્પલતા । વિવેકાચી

હોતી દેહબુદ્ધી એકસરી । તે આનંદભાંડારા કેલી વોવરી ।
મન ગીતાર્થસાગરીં । જળશયન જાલેં

ઐસેં એકેક દેવાંચેં કરણેં । તેં અપાર બોલોં કેવીં મી જાણેં ।
ત઱હી અનુવાદલોં ધીટપણેં । તે ઉપસાહિજો જી

આતાં આપુલેનિ કૃપાપ્રસાદેં । મિયાં ભગવદ્‍ગીતા વોંવીપ્રબંધેં ।
પૂર્વખંડ વિનોદેં । વાખાણિલેં

પ્રથમીં અર્જુનાચા વિષાદુ । દુજીં બોલિલા યોગુ વિશદુ ।
પરિ સાંખ્યબુદ્ધીસિ ભેદુ । દાઊનિયાં

તિજીં કેવળ કર્મ પ્રતિષ્ઠિલેં । તેંચિ ચતુર્થીં જ્ઞાનેંશીં પ્રગટિલેં ।
પંચમીં ગવ્હરિલેં । યોગતત્ત્વ

તેચિ ષષ્ઠામાજીં પ્રગટ । આસનાલાગોનિ સ્પષ્ટ ।
જીવાત્મભાવ એકવટ । હોતી જેણેં

તૈસી જે યોગસ્થિતી । આણિ યોગભ્રષ્ટાં જે ગતી ।
તેં આઘવીચિ ઉપપત્તી । સાંગિતલી ષષ્ઠીં

તયાવરી સપ્તમીં । પ્રકૃતિપરિહાર ઉપક્રમીં ।
કરૂનિ ભજતી જે પુરુષોત્તમીં । તે બોલિલે ચા઱હી

પાઠીં સપ્તમીંચી પ્રશ્નસિદ્ધી । બોલોનિ પ્રયાણસમયસિદ્ધી ।
એવં તે સકળવાક્યઅવધિ । અષ્ટમાધ્યાયીં

મગ શબ્દબ્રહ્મીં અસંખ્યાકેં । જેતુલા કાંહીં અભિપ્રાય પિકે ।
તેતુલા મહાભારતેં એકેં । લક્ષેં જોડે

તિયે આઘવાંચિ જેં મહાભારતીં । તેં લાભે કૃષ્ણાર્જુનવાચોક્તીં ।
આણિ જો અભિપ્રાવો સાતેંશતીં । તો એકલાચિ નવમીં

મ્હણૌનિ નવમીંચિયા અભિપ્રાયા । સહસા મુદ્રા લાવાવયા ।
બિહાલા મગ મી વાયાં । ગર્વ કાં કરૂં ?

અહો ગૂળાસાખરે માલયાચે । હે બાંધે તરી એકાચિ રસાચે ।
પરિ સ્વાદ ગોડિયેચે । આનઆન જૈસે

એક જાણોનિયાં બોલતી । એક ઠાયેં ઠાવો જાણવિતી ।
એક જાણોં જાતાં હારપતી । જાણતે ગુણેંશીં

હેં ઐસેં અધ્યાય ગીતેચે । પરિ અનિર્વાચ્યપણ નવમાચેં ।
તો અનુવાદલોં હેં તુમચેં । સામર્થ્ય પ્રભૂ

અહો એકાચિ શાટી તપિન્નલી । એકીં સૃષ્ટીવરી સૃષ્ટી કેલી ।
એકીં પાષાણીં વાઊનિ ઉતરલીં । સમુદ્રીં કટકેં

એકીં આકાશીં સૂર્યાતેં ધરિલેં । એકીં ચુળીંચિ સાગરાતેં ભરિલેં ।
તૈસેં મજ મુકયાકરવીં બોલવિલેં । અનિર્વાચ્ય તુમ્હીં

પરિ હેં અસો એથ ઐસેં । રામ રાવણ ઝુંજિન્નલે કૈસે ।
રામ રાવણ જૈસે । મીનલે સમરીં

તૈસેં નવમીં કૃષ્ણાચેં બોલણેં । તેં નવમીચિયાચિ ઐસેં મી મ્હણેં ।
યા નિવાડા તત્ત્વજ્ઞુ જાણેં । જયા ગીતાર્થુ હાતીં

એવં નવહી અધ્યાય પહિલે । મિયાં મતીસારિખે વાખાણિલે ।
આતાં ઉત્તરખંડ ઉવાઇલેં । ગ્રંથાચેં ઐકા

જેથ વિભૂતિ પ્રતિવિભૂતી । પ્રસ્તુત અર્જુના સાંગિજેતી ।
તે વિદગ્ધા રસવૃત્તી । મ્હણિપૈલ કથા

દેશિયેચેનિ નાગરપણેં । શાંતુ શૃંગારાતેં જિણેં ।
તરિ ઓંવિયા હોતી લેણેં । સાહિત્યાસિ

મૂળ ગ્રંથીંચિયા સંસ્કૃતા । વરિ મ઱હાઠી નીટ પઢતાં ।
અભિપ્રાય માનલિયા ઉચિતા । કવણ ભૂમી હેં ન ચોજવે

જૈસેં અંગાચેનિ સુંદરપણેં । લેણિયા આંગચિ હોય લેણેં ।
તેથ અળંકારિલેં કવણ કવણેં । હેં નિર્વચેના

તૈસી દેશી આણિ સંસ્કૃત વાણી । એકા ભાવાર્થાચ્યા સોકાસનીં ।
શોભતી આયણી । ચોખટ આઇકા

ઉઠાવલિયા ભાવા રૂપ । કરિતાં રસવૃત્તીચેં લાગે વડપ ।
ચાતુર્ય મ્હણે પડપ । જોડલેં આમ્હાં

તૈસેં દેશિયેચેં લાવણ્ય । હિરોનિ આણિલેં તારુણ્ય ।
મગ રચિલેં અગણ્ય । ગીતાતત્ત્વ

જો ચરાચર પરમગુરુ । ચતુર ચિત્તચમત્કારુ ।
તો ઐકા યાદવેશ્વરુ । બોલતા જાહલા

જ્ઞાનદેવ નિવૃત્તીચા મ્હણે । ઐસેં બોલિલેં શ્રીહરી તેણેં ।
અર્જુના આઘવિયાચી માતુ અંતઃકરણેં । ધડૌતા આહાસિ

આમ્હીં માગીલ જેં નિરૂપણ કેલેં । તેં તુઝેં અવધાનચિ પાહિલેં ।
તવં ટાચેં નવ્હેં ભલેં । પુરતેં આહે

ઘટીં થોડેસેં ઉદક ઘાલિજે । તેણેં ન ગળે તરી વરિતા ભરિજે ।
ઐસા પરિસૌનિ પાહિલાસિ તંવ પરિસવિજે । ઐસેંચિ હોતસે

અવચિતયાવરી સર્વસ્વ સાંડિજે । મગ ચોખ તરી તોચિ ભાંડારી કીજે ।
તૈસા કિરીટી તૂં આતાં માઝેં । નિજધામ કીં

ઐસેં અર્જુના યેઉતેં સર્વેશ્વરેં । પાહોનિ બોલિલેં અત્યાદરેં ।
ગિરી દેખોનિ સુભરેં । મેઘુ જૈસા

તૈસા કૃપાળુવાંચા રાવો । મ્હણે આઇકેં ગા મહાબાહો ।
સાંગિતલાચિ અભિપ્રાવો । સાંગેન પુઢતી

પૈં પ્રતિવર્ષીં ક્ષેત્ર પેરિજે । પિકાચી જંવ જંવ વાઢી દેખિજે ।
યાલાગીં નુબગિજે । વાહો કરિતાં

પુઢતપુઢતી પુટેં દેતાં । જોડે વાનિયેચી અધિકતા ।
મ્હણૌનિ સોનેં પંડુસુતા । શોધૂંચિ આવડે

તૈસેં એથ પાર્થા । તુજ આભાર નાહીં સર્વથા ।
આમ્હી આપુલિયાચિ સ્વાર્થા । બોલોં પુઢતી

જૈસેં બાળકા લેવવિજે લેણેં । તયા શૃંગારા બાળ કાઇ જાણે ? ।
પરિ તે સુખાચે સોહળે ભોગણેં । માઉલિયે દિઠી

તૈસેં તુઝેં હિત આઘવેં । જંવ જંવ કાં તુજ ફાવે ।
તંવ તંવ આમુચેં સુખ દુણાવે । ઐસેં આહે

આતાં અર્જુના અસો હે વિકડી । મજ ઉઘડ તુઝી આવડી ।
મ્હણૌનિ તૃપ્તીચી સવડી । બોલતાં ન પડે

આમ્હાં યેતુલિયાચિ કારણેં । તેંચિ તેં તુજશીં બોલણેં ।
પરિ અસો હેં અંતઃકરણેં । અવધાન દેઈં

તરી ઐકેં ગા સુવર્મ । વાક્ય માઝેં પરમ ।
જેં અક્ષરેં લેઊની પરબ્રહ્મ । તુજ ખેંવાસિ આલેં

પરી કિરીટી તૂં માતેં । નેણસી ના નિરુતેં ।
તરિ તો ગા જો મી એથેં । તેં વિશ્વચિ હેં

એથ વેદ મુકે જાહાલે । મન પવન પાંગુળલે ।
રાતીવિણ માવળલે । રવિશશી જેથ

અગા ઉદરીંચા ગર્ભુ જૈસા । ન દેખેં આપુલિયે માતેચી વયસા ।
મી આઘવેયા દેવાં તૈસા । નેણવે કાંહીં

આણિ જળચરાં ઉદધીચેં માન । મશકા નોલાંડવેચિ ગગન ।
તેવીં મહર્ષીંચેં જ્ઞાન । ન દેખેચિ માતેં

મી કવણ પાં કેતુલા । કવણાચા કૈં જાહલા ।
યા નિરુતી કરિતાં બોલા । કલ્પ ગેલે

કાં જે મહર્ષીં આણિ યા દેવાં । યેરાં ભૂતજાતાં સર્વાં ।
મી આદિ મ્હણૌનિ પાંડવા । અવઘડ જાણતાં

ઉતરલેં ઉદક પર્વત વળઘે । જરી ઝાડ વાઢત મુળીં લાગે ।
તરી મિયાં જાલેનિ જગેં । જાણિજે માતેં

કાં ગાભેવનેં વટુ ગિંવસવે । જરી તરંગીં સાગરૂ સાંઠવે ।
કાં પરમાણૂમાજીં સામાવે । ભૂગોલુ હા

તરી મિયાં જાલિયા જીવાં । મહર્ષીં અથવા દેવાં ।
માતેં જાણાવયા હોઆવા । અવકાશુ ગા

ઐસાહી જરી વિપાયેં । સાંડૂનિ પુઢીલે પાયે ।
સર્વેંદ્રિયાંસિ હોયે । પાઠિમોરા જો

પ્રવર્તલાહી વેગીં બહુડે । દેહ સાંડૂનિ માગલીકડે ।
મહાભૂતાંચિયા ચઢે । માથયાવરી

તૈસા રાહોનિ ઠાયઠિકે । સ્વપ્રકાશેં ચોખેં ।
અજત્વ માઝેં દેખે । આપુલિયા ડોળાં

મી આદીસિં પરુ । સકળલોકમહેશ્વરુ ।
ઐસિયા માતેં જો નરુ । યાપરી જાણેં

તો પાષાણાંમાજીં પરિસુ । રસાંમાજી સિદ્ધરસુ ।
તૈસા મનુષ્યાકૃતિ અંશુ । તો માઝાચિ જાણ

તો ચાલતેં જ્ઞાનાચેં બિંબ । તયાચે અવયવ તે સુખાચે કોંભ ।
પરિ માણુસપણાચી ભાંબ । લોકાચિ ભાગુ

અગા અવચિતા કાપુરા- । માજીં સાંપડલા હિરા ।
વરી પડિલિયા નીરા । ન નિગે કેવીં

તૈસા મનુષ્યલોકાઆંતુ । તો જરી જાહલા પ્રાકૃતુ ।
ત઱હી પ્રકૃતિદોષાચી માતુ । નેણિજે તેથ

તો આપસયેંચિ સાંડિજે પાપીં । જૈસા જળત ચંદનુ સર્પીં ।
તૈસા માતેં જાણેં તો સંકલ્પીં । વર્જૂનિ ઘાલિજે

તેંચિ માતેં કૈસેં જાણિજે । ઐસેં કલ્પી જરી ચિત્ત તુઝેં ।
તરી મી ઐસા હેં માઝેં । ભાવ ઐકેં

જે વેગળાલાં ભૂતીં । સારિખે હોઊનિ પ્રકૃતી ।
વિખુરલે આહેતી ત્રિજગતીં । આઘવિયે

તે પ્રથમ જાણ બુદ્ધી । મગ જ્ઞાન જેં નિરવધી ।
અસંમોહ સહનસિદ્ધી । ક્ષમા સત્ય

મગ શમ દમ દોન્હી । સુખ દુઃખ વર્તત જનીં ।
અર્જુના ભાવાભાવ માનીં । ભાવાચિમાજીં

આતાં ભય આણિ નિર્ભયતા । અહિંસા આણિ સમતા ।
હે મમ રુપચી પાંડુસુતા । ઓળખ તૂ

દાન યશ અપકીર્તી । તે જે ભાવ સર્વત્ર વસતી ।
તે મજચિ પાસૂનિ હોતી । ભૂતાંચા ઠાયીં

જૈસીં ભૂતેં આહાતિ સિનાનીં । તૈસેચિ હેહી વેગળાલે માનીં ।
એક ઉપજતી માઝાં જ્ઞાનીં । એક નેણતી માતેં

અગા પ્રકાશ આણિ કડવસેં । હેં સૂર્યાચિસ્તવ જૈસેં ।
પ્રકાશ ઉદયીં દિસે । તમ અસ્તુસીં

આણિ માઝેં જે જાણણેં નેણણેં । તેં તંવ ભૂતાંચિયા દૈવાચેં કરણેં ।
મ્હણૌનિ ભૂતીં ભાવાચેં હોણેં । વિષમ પડે

યાપરી માઝાં ભાવીં । હે જીવસૃષ્ટિ આહે આઘવી ।
ગુંતલી અસે જાણાવી । પંડુકુમરા

આતાં ઇયે સૃષ્ટીચે પાલક । તયાં આધીન વર્તતી લોક ।
તે અકરા ભાવ આણિક । સાંગેન તુજ

તરી આઘવાંચિ ગુણીં વૃદ્ધ । જે મહર્ષીંમાજીં પ્રબુદ્ધ ।
કશ્યપાદિ પ્રસિદ્ધ । સપ્ત ઋષી

આણિકહી સાંગિજતીલ । જે ચૌદા આંતીલ ।
સ્વાયંભૂ મુખ્ય મુદ્દલ । ચારી મનુ

ઐસેં હે અકરા । માઝાં મનીં જાહાલે ધનુર્ધરા ।
સૃષ્ટીચિયા વ્યાપારા- । લાગોનિયાં

જૈં લોકાંચી વ્યવસ્થા ન પડે । જૈં યા ત્રિભુવનાચે કાંહીં ન માંડે ।
તૈં મહાભૂતાંચે દળવાડેં । અચુંબિત અસે

તૈંચિ હે જાહાલે । ઇહીં લોકપાળ કેલે ।
અધ્યક્ષ રચૂનિ ઠેવિલે । ઇહીં જન

મ્હણૌનિ અકરા હે રાજા । મગ યેર લોક યાંચિયા પ્રજા ।
ઐસા હા વિસ્તારુ માઝા । ઓળખ તૂં

પાહેં પાં આરંભીં બીજ એકલેં । મગ તેંચિ વિરૂઢલિયા બૂડ જાહાલેં । બુડીં કોંભ નિઘાલે । ખાંદિયાંચે

ખાંદિયાંપાસૂનિ અનેકા । પસરલિયા શાખોપશાખા ।
શાખાંસ્તવ દેખા । પલ્લવપાનેં

પલ્લવીં ફૂલ ફળ । એવં વૃક્ષત્વ જાહાલેં સકળ ।
તેં નિર્ધારિતાં કેવળ । બીજચિ તેં

ઐસેં મી એકચિ પહિલેં । મગ મી તેં મનાતેં વ્યાલેં ।
તેથ સપ્તઋષિ જાહાલે । આણિ ચારી મનુ

ઇહીં લોકપાળ કેલે । લોકપાળીં વિવિધ લોક સૃજિલે ।
લોકાંપાસૂનિ નિપજલે । પ્રજાજાત

ઐસેનિ હેં વિશ્વ યેથેં । મીચિ પ્રસવલા ના નિરુતેં ।
પરી ભાવાચેનિ હાતેં । માને જયા

યાલાગીં સુભદ્રાપતી । હે ભાવ ઇયા માઝિયા વિભૂતી ।
આણિ યાંચિયા વ્યાપ્તી । વ્યાપિલેં વિશ્વ

મ્હણોનિ ગા યાપરી । બ્રહ્માદિપિપીલિકાવરી ।
મીવાંચૂનિ દુસરી । ગોઠી નાહીં

ઐસેં જાણે જો સાચેં । તયા ચેઇરેં જાહાલેં જ્ઞાનાચેં ।
મ્હણોનિ ઉત્તમ મધ્યમ ભેદાચેં । દુઃસ્વપ્ન તયાં

મી માઝિયા વિભૂતી । વિભૂતીં અધિષ્ઠિલિયા વ્યક્તી ।
હેં આઘવેં યોગપ્રતીતી । એકચિ માની

મ્હણોનિ નિઃશંકેં યેણેં મહાયોગેં । મજ મીનલા મનાચેનિ આંગેં ।
એથ સંશય કરણેં ન લગે । તો ત્રિશુદ્ધી જાહલા

કાં જે ઐસેં કિરીટી । માતેં ભજે જો અભેદા દિઠી ।
તયાચિયે ભજનાચિયે નાટીં । સૂતી મજ

મ્હણઊનિ અભેદેં જો ભક્તિયોગુ । તેથ શંકા નાહીં નયે ખંગુ ।
કરિતાં ઠેલા તરી ચાંગુ । તેં સાંગિતલેં ષષ્ઠીં

તોચિ અભેદુ કૈસા । હેં જાણાવયા માનસા ।
સાદ જાલી તરી પરિયેસા । બોલિજેલ

તરિ મીચિ એક સર્વાં । યા જગા જન્મ પાંડવા ।
આણિ મજચિપાસૂનિ આઘવા । નિર્વાહો યાંચા

કલ્લોળમાળા અનેગા । જન્મ જળીંચિ પૈં ગા ।
આણિ તયાં જળચિ આશ્રયો તરંગા । જીવનહી જળ

ઐસેં આઘવાંચિ ઠાયીં । તયા જળચિ જેવિં પાહીં ।
તૈસા મીવાંચૂનિ નાહીં । વિશ્વીં ઇયે

ઐસિયા વ્યાપકા માતેં । માનૂનિ જે ભજતી ભલતેથેં ।
પરિ સાચોકારેં ઉદિતેં । પ્રેમભાવેં

દેશકાળવર્તમાન । આઘવેં મજસીં કરૂનિ અભિન્ન ।
જૈસા વાયુ હોઊન ગગન । ગગનીંચિ વિચરે

ઐસેનિ જે નિજજ્ઞાની । ખેળત સુખેં ત્રિભુવનીં ।
જગદ્રૂપા મનીં । સાંઠઊનિ માતેં

જેં જેં ભેટે ભૂત । તેં તેં માનિજે ભગવંત ।
હા ભક્તિયોગુ નિશ્ચિત । જાણ માઝા

ચિત્તેં મીચિ જાહાલે । મિયાંચિ પ્રાણેં ધાલે ।
જીવોં મરોં વિસરલે । બોધાચિયા ભુલી

મગ તયા બોધાચેનિ માજે । નાચતી સંવાદસુખાચીં ભોજેં ।
આતાં એકમેકાં ઘેપે દીજે । બોધચિ વરી

જૈશીં જવળિકેંચીં સરોવરેં । ઉચંબળલિયા કાલવતી પરસ્પરેં ।
મગ તરંગાસિ ધવળારેં । તરંગચિ હોતી

તૈસી યેરયેરાંચિયે મિળણી । પડત આનંદકલ્લોળાંચી વેણી ।
તેથ બોધ બોધાચીં લેણીં । બોધેંચિ મિરવી

જૈસેં સૂર્યેં સૂર્યાતેં વોંવાળિલેં । કીં ચંદ્રેં ચંદ્રમ્યા ક્ષેમ દિધલેં ।
ના તરી સરિસેનિ પાડેં મીનલે । દોની વોઘ

તૈસેં પ્રયાગ હોત સામરસ્યાચેં । વરી વોસાણ તરત સાત્ત્વિકાચેં ।
તે સંવાદચતુષ્પથીંચે । ગણેશ જાહલે

તેવ્હાં તયા મહાસુખાચેનિ ભરેં । ધાંવોનિ દેહાચિયે ગાંવાબાહેરેં ।
મિયાં ધાલે તેણેં ઉદ્ગારેં । લાગતી ગાજોં

પૈં ગુરુશિષ્યાંચાં એકાંતીં । જે અક્ષરા એકાચી વદંતી ।
તે મેઘાચિયાપરી ત્રિજગતીં । ગર્જતી સૈંઘ

જૈસી કમળકળિકા જાલેપણેં । હૃદયીંચિયા મકરંદાતેં રાખોં નેણેં ।
દે રાયા રંકા પારણેં । આમોદાચેં

તૈસેંચિ માતેં વિશ્વીં કથિત । કથિતેનિ તોષેં કથૂં વિસરત ।
મગ તયા વિસરામાજીં વિરત । આંગેં જીવેં

ઐસેં પ્રેમાચેનિ બહુવસપણેં । નાહીં રાતી દિવો જાણણેં ।
કેલેં માઝેં સુખ અવ્યંગવાણેં । આપણપેયાં જિહીં

તયાં મગ જેં આમ્હી કાંહીં । દ્યાવેં અર્જુના પાહીં ।
તે ઠાયીંચીચ તિહીં । ઘેતલી સેલ

કાં જે તે જિયા વાટા । નિગાલે ગા સુભટા ।
તે સોય પાહોનિ અવ્હાંટા । સ્વર્ગાપવર્ગ

મ્હણોનિ તિહીં જેં પ્રેમ ધરિલેં । તેંચિ આમુચેં દેણેં ઉપાઇલેં ।
પરિ આમ્હીં દેયાવેં હેંહિ કેલેં । તિહીંચી મ્હણિયેં

આતાં યાવરી યેતુલેં ઘડે । જેં તેંચિ સુખ આગળેં વાઢેં ।
આણિ કાળાચી દિઠી ન પડે । હેં આમ્હાં કરણેં

લળેયાચિયા બાળકા કિરીટી । ગવસણી કરૂનિ સ્‍નેહાચિયા દિઠી । જૈસી ખેળતાં પાઠોપાઠીં । માઉલી ધાંવે

તેં જો જો ખેળ દાવી । તો તો પુઢેં સોનયાચા કરૂનિ ઠેવી ।
તૈસી ઉપાસ્તીચી પદવી । પોષિત મી જાયેં

જિયે પદવીચેનિ પોષકેં । તે માતેં પાવતી યથાસુખેં ।
હે પાળતી મજ વિશેખેં । આવડે કરૂં

પૈં ગા ભક્તાસિ માઝેં કોડ । મજ તયાચે અનન્યગતીચી ચાડ ।
કાં જે પ્રેમળાંચેં સાંકડ । આમુતે ઘરીં

પાહેં પાં સ્વર્ગ મોક્ષ ઉપાયિલે । દોન્હી માર્ગ તયાચિયે વાહણી કેલે । આમ્હીં આંગહી શેખીં વેંચિલેં । લક્ષ્મિયેસીં

પરિ આપણપેંવીણ જેં એક । તેં તૈસેંચિ સુખ સાજુક ।
સપ્રેમળાલાગીં દેખ । ઠેવિલેં જતન

હા ઠાયવરી કિરીટી । આમ્હી પ્રેમળુ ઘેવોં આપણપયાસાઠીં ।
યા બોલીં બોલિજત ગોષ્ટી । તૈસિયા નવ્હતી ગા

મ્હણોનિ મજ આત્મયાચા ભાવો । જિહીં જિયાવયા કેલા ઠાવો ।
એક મીવાંચૂનિ વાવો । યેર માનિલેં જિહીં

તયાં તત્ત્વજ્ઞાં ચોખટાં । દિવી પોતાસાચી સુભટા ।
મગ મીચિ હોઊનિ દિવટા । પુઢાં પુઢાં ચાલેં

અજ્ઞાનાચિયે રાતી- । માજીં તમાચિ મિળણી દાટતી ।
તે નાશૂનિ ઘાલીં પરૌતી । કરીં નિત્યોદયો

ઐસેં પ્રેમળાચેનિ પ્રિયોત્તમેં । બોલિલેં જેથ પુરુષોત્તમેં ।
તેથ અર્જુન મનોધર્મેં । નિવાલોં મ્હણતસે

અહો જી અવધારા । ભલા કેરુ ફેડિલા સંસારા ।
જાહલોં જનનીજઠરજોહરા- । વેગળા પ્રભૂ

જી જન્મલેપણ આપુલેં । હેં આજિ મિયાં ડોળાં દેખિલેં ।
જીવિત હાતાં ચઢલેં । આવડતસેં

આજિ આયુષ્યા ઉજવણ જાહલી । માઝિયા દૈવા દશા ઉદયલી ।
જે વાક્યકૃપા લાધલી । દૈવિકેનિ મુખેં

આતાં યેણેં વચન તેજાકારેં । ફિટલેં આંતીલ બાહેરીલ આંધારેં ।
મ્હણોનિ દેખતસેં સાચોકારેં । સ્વરૂપ તુઝેં

તરી હોસી ગા તૂં પરબ્રહ્મ । જેં યા મહાભૂતાં વિસંવતેં ધામ ।
પવિત્ર તૂં પરમ । જગન્નાથા

તૂં પરમ દૈવત તિહીં દેવાં । તૂં પુરુષ જી પંચવિસાવા ।
દિવ્ય તૂં પ્રકૃતિભાવા- । પૈલીકડીલ

અનાદિસિદ્ધ તૂં સ્વામી । જો નાકળિજસી જન્મધર્મીં ।
તો તૂં હેં આમ્હી । જાણિતલેં આતાં

તૂં યા કાલયંત્રાસિ સૂત્રી । તૂં જીવકળેચી અધિષ્ઠાત્રી ।
તૂં બ્રહ્મકટાહધાત્રી । હેં કળલેં ફુડેં

પૈં આણિકહી એક પરી । ઇયે પ્રતીતીચી યેતસે થોરી ।
જે માગેં ઐસેંચિ ઋષીશ્વરીં । સાંગિતલેં તૂંતેં

પરિ તયા સાંગિતલિયાચેં સાચપણ । હેં આતાં માઝેં દેખતસે અંતઃકરણ । જે કૃપા કેલી આપણ । મ્હણોનિ દેવા

એ઱હવીં નારદુ અખંડ જવળાં યે । તોહી ઐસેંચિ વચનીં ગાયે ।
પરિ અર્થ ન બુજોનિ ઠાયે । ગીતસુખચિ ઐકોં

જી આંધળેયાંચાં ગાંવીં । આપણપેં પ્રગટલેં રવી ।
તરી તિહીં વોતપલીચિ ઘ્યાવી । વાંચૂનિ પ્રકાશુ કૈંચા ?

યેરવીં દેવર્ષિ અધ્યાત્મ ગાતાં । આહાચ રાગાંગેંસીં જે મધુરતા ।
તેચિ ફાવે યેર ચિત્તા । નલગેચિ કાંહીં

પૈં અસિતા દેવલાચેનિહિ મુખેં । મી એવંવિધા તૂંતેં આઇકેં ।
પરી તૈં બુદ્ધિ વિષયવિખેં । ઘારિલી હોતી

વિષયવિષાચા પડિપાડૂ । ગોડ પરમાર્થુ લાગે કડૂ ।
કડૂ વિષય તો ગોડૂ । જીવાસી જાહલા

આણિ હેં આણિકાંચેં કાય સાંગાવેં । રાઉળા આપણચિ યેઊનિ વ્યાસદેવેં । તુઝેં સ્વરૂપ આઘવેં । સર્વદા સાંગિજે

પરિ તો અંધારીં ચિંતામણિ દેખિલા । જેવીં નવ્હે યા બુદ્ધી ઉપેક્ષિલા । પાઠીં દિનોદયીં વોળખિલા । હોય મ્હણૌનિ

તૈસીં વ્યાસાદિકાંચીં બોલણીં । તિયા મજપાશીં ચિદ્રત્‍નાંચિયા ખાણી । પરિ ઉપેક્ષિલ્યા જાત હોતીયા તરણી । તુજવીણ કૃષ્ણા

તે આતાં વાક્યસૂર્યકર તુઝે ફાંકલે । આણિ ઋષીં માર્ગ હોતે જે કથિલે ।
તયાં આઘવિયાંચેંચિ ફિટલેં । અનોળખપણ

જી જ્ઞાનાચેં બીજ તયાંચે બોલ । માજીં હૃદયભૂમિકે પડિલે સખોલ । વરિ ઇયે કૃપેચી જાહાલી વોલ । મ્હણોનિ સંવાદફળેંશીં ઉઠલેં

અહો નારદાદિકાં સંતાં । ત્યાંચિયા ઉક્તિરૂપ સરિતા ।
મી મહોદધીં જાલાં અનંતા । સંવાદસુખાચા

પ્રભુ આઘવેનિ યેણેં જન્મેં । જિયેં પુણ્યેં કેલીં મિયાં ઉત્તમેં ।
તયાંચીં ન ઠકતીચિ અંગીં કામેં । સદ્‍ગુરુ તુવાં

એ઱હવીં વડિલવડિલાંચેનિ મુખેં । મી સદાં તૂંતેં કાનીં આઇકેં ।
પરિ કૃપા ન કીજેચિ તુવાં એકેં । તંવ નેણવેચિ કાંહીં

મ્હણોનિ ભાગ્ય જૈં સાનુકૂળ । જાલિયા કેલે ઉદ્યમ સદાં સફળ ।
તૈસેં શ્રુતાધીત સકળ । ગુરુકૃપા સાચ

જી બનકરુ ઝાડેં સિંપી જીવેંસાટીં । પાડૂનિ જન્મેં કાઢી આટી ।
પરિ ફળેંસી તૈંચિ ભેટી । જૈં વસંતુ પાવે

અહો વિષમા જૈં વોહટ પડે । તૈં મધુર તેં મધુર આવડે ।
પૈં રસાયનેં તૈં ગોડેં । જૈં આરોગ્ય દેહીં

કાં ઇંદ્રિયેં વાચા પ્રાણ । યાં જાલિયાંચે તૈંચિ સાર્થકપણ ।
જૈં ચૈતન્ય યેઊનિ આપણ । સંચરે માજીં

તૈસેં શબ્દજાત આલોડિલેં । અથવા યોગાદિક જેં અભ્યાસિલેં ।
તેં તૈંચિ મ્હણોં યે આપુલેં । જૈં સાનુકૂલ ગુરુ

ઐસિયે જાલિયે પ્રતીતીચેનિ માજેં । અર્જુન નિશ્ચયાચિ નાચતુસેં ભોજેં । તેવીંચિ મ્હણે દેવા તુઝેં । વાક્ય મજ માનલેં

તરિ સાચચિ હેં કૈવલ્યપતી । મજ ત્રિશુદ્ધી આલી પ્રતીતી ।
જે તૂં દેવદાનવાંચિયે મતી- । જોગા નવ્હસી

તુઝેં વાક્ય વ્યક્તી ન યેતાં દેવા । જો આપુલિયા જાણે જાણિવા ।
તો કહીંચિ નોહે હેં સ‍દ્ભાવા । ભરંવસેનિ આલેં

એથ આપુલેં વાડપણ જૈસેં । આપણચિ જાણિજે આકાશેં ।
કાં મી યેતુલી ઘનવટ ઐસેં । પૃથ્વીચિ જાણે

તૈસા આપુલિયે સર્વશક્તી । તુજ તૂંચિ જાણૂં લક્ષ્મીપતી ।
યેર વેદાદિક મતી । મિરવતી વાયાં

હાં ગા મનાતેં માગાં સાંડાવેં । પવનાતેં વાવીં મવાવેં ।
આદિશૂન્ય ઉતરોનિ જાવેં । કેઉતેં બાહીં

તૈસેં હેં તુઝેં જાણણેં આહે । મ્હણોનિ કોણાહી ઠાકતેં નોહે ।
આતાં તુઝેં જ્ઞાન હોયે । તુજચિજોગેં

જી આપણપયાતેં તૂંચિ જાણસી । આણિકાતેં સાંગાવયાહી તૂં સમર્થ હોસી ।
તરી આતાં એક વેળ ઘામ પુસીં । આર્તીચિયે નિડળીંચા

હેં આઇકિલેં કીં ભૂતભાવના । ત્રિભુવનગજપંચાનના । સકળદેવદેવતાર્ચના । જગન્નાયકા

જરી થોરી તુઝી પાહાત આહોં । તરી પાસીં ઉભે ઠાકાવયાહી યોગ્ય નોહોં ।
યા શોચ્યતા જરી વિનવૂં બિહોં । તરી આન ઉપાયો નાહીં

ભરલે સમુદ્રસરિતા ચહૂંકડે । પરિ તે બાપિયાસિ કોરડે ।
કાં જૈં મેઘૌનિ થેંબુટા પડે । તૈં પાણી કીં તયા

તૈસે ગુરુ જી સર્વત્ર આથી । પરિ કૃષ્ણા આમ્હાં તૂંચિ ગતી ।
હેં અસો મજપ્રતી । વિભૂતી સાંગેં

જી તુઝિયા વિભૂતી આઘવિયા । પરિ વ્યાપિતી શક્તિ દિવ્યા જિયા । તિયા આપુલિયા દાવાવિયા । આપણ મજ

જિહીં વિભૂતીં યયાં સમસ્તાં । લોકાંતેં વ્યાપૂનિ આહાતી અનંતા ।
તિયા પ્રધાના નામાંકિતા । પ્રગટા કરીં

જી કૈસેં મિયાં તૂંતેં જાણાવેં । કાય જાણોનિ સદા ચિંતાવેં ।
જરી તૂંચિ મ્હણોં આઘવેં । તરિ ચિંતનચિ ન ઘડે

મ્હણોનિ માગાં ભાવ જૈસે । આપુલે સાંગિતલે તુવાં ઉદ્દેશેં ।
આતાં વિસ્તારોનિ તૈસે । એક વેળ બોલેં

જયાં જયાં ભાવાચાં ઠાયીં । તૂંતેં ચિંતિતાં મજ સાયાસુ નાહીં ।
તો વિવળ કરૂનિ દેઈં । યોગુ આપુલા

આણિ પુસલિયા જિયા વિભૂતી । ત્યાહી બોલાવિયા ભૂતપતી ।
યેથ મ્હણસી જરી પુઢતી । કાય સાંગોં

તરી હા ભાવ મના । ઝણેં જાય હો જનાર્દના ।
પૈં પ્રાકૃતાહી અમૃતપાના । ના ન મ્હણવે જી

જે કાળકૂટાચેં સહોદર । જેં મૃત્યૂભેણેં પ્યાલે અમર ।
તરિ દિહાચે પુરંદર । ચૌદા જાતી

ઐસા કવણ એક ક્ષીરાબ્ધીચા રસુ । જયા વાયાંચિ અમૃતપણાચા આભાસુ । તયાચાહી મીઠાંશુ । જે પુરે મ્હણોં નેદી

તયા પાબળેયાહી યેતુલેવરી । ગોડિયેચિ આથિ થોરી ।
મગ હેં તંવ અવધારીં । પરમામૃત સાચેં

જેં મંદરાચળુ ન ઢાળિતાં । ક્ષીરસાગરુ ન ડહુળિતાં ।
અનાદિ સ્વભાવતા । આઇતેં આહે

જેં દ્રવ ના નવ્હે બદ્ધ । જેથ નેણિજતી રસ ગંધ ।
જેં ભલતયાંહી સિદ્ધ । આઠવલેંચિ ફાવે

જયાચી ગોઠીચિ ઐકતખેંવો । આઘવા સંસારુ હોય વાવો ।
બળિયા નિત્યતા લાગે યેવોં । આપણપેંયા

જન્મમૃત્યૂચી ભાખ । હારપોનિ જાય નિઃશેખ ।
આંત બાહેરી મહાસુખ । વાઢોંચિ લાગે

મગ દૈવગત્યા જરી સેવિજે । તરી તેં આપણચિ હોઊનિ ઠાકિજે ।
તેં તુજ દેતાં ચિત્ત માઝેં । પુરેં મ્હણોં ન શકે

તવં તુઝેં નામચિ આમ્હાં આવડે । વરિ ભેટી હોય આણિ જવળિક જોડે । પાઠીં ગોઠી સાંગસી સુરવાડેં । આનંદાચેની

આતાં હેં સુખ કાયિસયાસારિખેં । કાંહીં નિર્વચેના મજ પરિતોખેં ।
તરિ યેતુલેં જાણેં જે યેણેં મુખેં । પુનરુક્તહી હો

હાં ગા સૂર્ય કાય શિળા ? । અગ્નિ મ્હણોં યેત આહે વોંવિળા ।
કાં નિત્ય વાહાતયા ગંગાજળા । પારસેપણ અસે

તુંવા સ્વમુખેં જેં બોલિલેં । હેં આમ્હીં નાદાસિ રૂપ દેખિલેં ।
આજિ ચંદનતરૂચીં ફુલેં । તુરંબીત આહોં માં

યા પાર્થાચિયા બોલા । સર્વાંગેં કૃષ્ણ ડોલલા ।
મ્હણે ભક્તિજ્ઞાનાસિ જાહલા । આગરુ હા

ઐસા પતિકરાચિયા તોષા આંતુ । પ્રેમાચા વેગુ ઉચંબળતુ ।
સાયાસેં સાંવરૂનિ અનંતુ । કાય બોલે

મી પિતામહાચા પિતા । હેં આઠવિતાંહી નાઠવે ચિત્તા ।
કીં મ્હણતસે બા પંડુસુતા । ભલેં કેલેં

અર્જુનાતેં બા મ્હણે એથ કાંહીં । આમ્હાં વિસ્મો કરાવયા કારણ નાહીં । આંગેં તો લેંકરૂં કાઈ । નવ્હેચિ નંદાચેં

પરિ પ્રસ્તુત ઐસેં અસો । હેં કરવી આવડીચા અતિસો ।
મગ મ્હણે આઇકેં સાંગતસોં । ધનુર્ધરા

તરી તુવાં પુસલિયા વિભૂતી । તયાંચેં અપારપણ સુભદ્રાપતી ।
જ્યા માઝિયાચિ પરિ માઝિયે મતી । આકળતી ના

આંગીંચિયા રોમા કિતી । જયાચિયા તયાસિ ન ગણવતી ।
તૈસિયા માઝિયા વિભૂતી । અસંખ્ય મજ

એ઱હવીં તરી મી કૈસા કેવઢા । મ્હણોનિ આપણપયાંહી નવ્હેચિ ફુડા । યાલાગીં પ્રધાના જિયા રૂઢા । તિયા વિભૂતી આઇકેં

જિયા જાણતલિયાસાઠીં । આઘવીયા જાણિતલિયા હોતી કિરીટી । જૈસેં બીજ આલિયા મુઠીં । તરૂચિ આલા હોય

કાં ઉદ્યાન હાતા ચઢિલેં । તરી આપૈસીં સાંપડલીં ફળેં ફુલેં ।
તેવીં દેખિલિયા જિયા દેખવલેં । વિશ્વ સકળ

એ઱હવીં સાચચિ ગા ધનુર્ધરા । નાહીં શેવટુ માઝિયા વિસ્તારા ।
પૈં ગગના ઐશિયા અપારા । મજમાજીં લપણેં

આઇકેં કુટિલાલકમસ્તકા । ધનુર્વેદત્ર્યંબકા ।
મી આત્મા અસેં એકૈકા । ભૂતમાત્રાચાં ઠાયીં

આંતુલીકડે મીચિ યાંચા અંતઃકરણીં । ભૂતાંબાહેરી માઝીચ ગંવસણી । આદિ મી નિર્વાણીં । મધ્યહી મીચિ

જૈસેં મેઘાં યા તળીં વરી । એક આકાશચિ આંત બાહેરી ।
આણિ આકાશીંચિ જાલે અવધારીં । અસણેંહી આકાશીં

પાઠીં લયા જે વેળીં જાતી । તે વેળીં આકાશચિ હોઊનિ ઠાતી ।
તેવીં આદિ સ્થિતી અંતગતી । ભૂતાંસિ મી

ઐસેં બહુવસ આણિ વ્યાપકપણ । માઝેં વિભૂતિયોગેં જાણ ।
તરી જીવચિ કરૂનિ શ્રવણ । આઇકોનિ આઇક

યાહીવરી ત્યા વિભૂતી । સાંગણેં ઠેલેં તુજપ્રતિ ।
સાંગેન મ્હણિતલેં તુજ પ્રીતી । ત્યા પ્રધાના આઇકેં

હેં બોલોનિ તો કૃપાવંતુ । મ્હણે વિષ્ણુ મી આદિત્યાંઆંતુ ।
રવી મી રશ્મિવંતુ । સુપ્રભાંમાજીં

મરૂદ્‍ગણાંચ્યા વર્ગીં । મરીચિ મ્હણે મી શારઙ્ગી ।
ચંદ્ર મી ગગનરંગીં । તારાંમાજીં

વેદાંઆંતુ સામવેદુ । તો મી મ્હણે ગોવિંદુ ।
દેવાંમાજી મરુદ્‍બંધુ । મહેંદ્ર તો મી

ઇંદ્રિયાંઆંતુ અકરાવેં । મન તેં મી હેં જાણાવેં ।
ભૂતાંમાજી સ્વભાવેં । ચેતના તે મી

અશેષાંહી રુદ્રાંમાઝારીં । શંકર જો મદનારી ।
તો મી યેથ ન ધરીં । ભ્રાંતિ કાંહીં

યક્ષરક્ષોગણાંઆંતુ । શંભૂચા સખા જો ધનવંતુ ।
તો કુબેરુ મી હેં અનંતુ । મ્હણતા જાહલા

મગ આઠાંહી વસૂંમાઝારીં । પાવકુ તો મી અવધારીં ।
શિખરાથિલિયાં સર્વોપરી । મેરુ તો મી

જો સ્વર્ગસિંહાસના સાવાવો । સર્વજ્ઞતે આદીચા ઠાવો ।
તો પુરોહિતાંમાજીં રાવો । બૃહસ્પતી મી

ત્રિભુવનીંચિયા સેનાપતીં- । આંત સ્કંદુ તો મી મહામતી ।
જો હરવીર્યેં અગ્નિસંગતી । કૃત્તિકાઆંતુ જાહલા

સકળિકાં સરોવરાંસી । માજીં સમુદ્ર તો મી જળરાશી ।
મહર્ષીંઆંતુ તપોરાશી । ભૃગુ તો મી

અશેષાંહી વાચા । આંતુ નટનાચ સત્યાચા ।
તેં અક્ષર એક મી વૈકુંઠીંચા । વેલ્હાળુ મ્હણે

સમસ્તાંહી યજ્ઞાંચા પૈકીં । જપયજ્ઞુ તો મી યે લોકીં ।
જો કર્મત્યાગેં પ્રણવાદિકીં । નિફજવિજે

નામજપયજ્ઞુ તો પરમ । બાધૂં ન શકે સ્‍નાનાદિ કર્મ ।
નામેં પાવન ધર્માધર્મ । નામ પરબ્રહ્મ વેદાર્થેં

સ્થાવરાં ગિરીવરાં આંતુ । પુણ્યપુંજ જો હિમવંતુ ।
તો મી મ્હણે કાંતુ । લક્ષ્મિયેચા

કલ્પદ્રુમ હન પારિજાતુ । ગુણેં ચંદનુહી વાડ વિખ્યાતુ ।
તરિ યયાં વૃક્ષજાતાં આંતુ । અશ્વત્થુ તો મી

દેવઋષીંઆંતુ પાંડવા । નારદુ તો મી જાણાવા ।
ચિત્રરથુ મી ગંધર્વાં । સકળિકાંમાજીં

યયાં અશેષાંહી સિદ્ધાં- । માજીં કપિલાચાર્યુ મી પ્રબુદ્ધા ।
તુરંગજાતાં પ્રસિદ્ધાં- । આંત ઉચૈઃશ્રવા મી

રાજભૂષણ ગજાંઆંતુ । અર્જુના મી ગા ઐરાવતુ ।
પયોરાશી સુરમથિતુ । અમૃતાંશુ તો મી

યયાં નરાંમાજીં રાજા । તો વિભૂતિવિશેષ માઝા ।
જયાતેં સકળ લોક પ્રજા । હોઊનિ સેવિતી

પૈં આઘવેયાં હાતિયેરાં । આંત વજ્ર તેં મી ધનુર્ધરા ।
જેં શતમખોત્તીર્ણકરા । આરૂઢોનિ અસે

ધેનૂંમધ્યેં કામધેનુ । તેં મી મ્હણે વિષ્વક્સેનુ ।
જન્મવિતયાંઆંત મદનુ । તો મી જાણેં

સર્પકુળાઆંત અધિષ્ઠાતા । વાસુકી ગા મી કુંતીસુતા ।
નાગાંમાજીં સમસ્તાં । અનંતુ તો મી

અગા યાદસાંઆંતુ । જો પશ્ચિમપ્રમદેચા કાંતુ ।
તો વરુણ મી હેં અનંતુ । સાંગત અસે

આણિ પિતૃગણાં સમસ્તાં- । માજીં અર્યમા જો પિતૃદેવતા ।
તો મી હેં તત્ત્વતા । બોલત આહેં

જગાચીં શુભાશુભેં લિહિતી । પ્રાણિયાંચ્યા માનસાંચા ઝાડા ઘેતી ।
મગ કેલિયાનુરૂપ હોતી । ભોગનિયમ જે

તયાં નિયમિતયાંમાજીં યમુ । જો કર્મસાક્ષી ધર્મુ ।
તો મી મ્હણે રામુ । રમાપતી

અગા દૈત્યાંચિયા કુળીં । પ્રલ્હાદુ તો મી ન્યાહાળીં ।
મ્હણૌનિ દૈત્યભાવાદિમેળીં । લિંપેચિના

પૈં કળિતયાંમાજીં મહાકાળુ । તો મી મ્હણે ગોપાળુ ।
શ્વાપદાંમાજીં શાર્દૂળુ । તો મી જાણ

પક્ષિજાતિમાઝારીં । ગરુડ તો મી અવધારીં ।
યાલાગીં જો પાઠીવરી । વાહોં શકે માતેં

પૃથ્વીચિયા પૈસારા- । માજીં ઘડીં ન લગતાં ધનુર્ધરા ।
એકેચિ ઉડ્ડાણેં સાતાંહિ સાગરાં । પ્રદક્ષિણા કરી જો

તયાં વહિલિયાં ગતિમંતાં- । આંત પવનુ તો મી પાંડુસુતા ।
શસ્ત્રધરાં સમસ્તાં- । માજીં શ્રીરામ તો મી

જેણેં સાંકડલિયા ધર્માચેન કૈવારેં । આપણપયાં ધનુષ્ય કરૂનિ દુસરેં ।
વિજયલક્ષ્મીયે એક મોહરેં । કેલેં ત્રેતીં

પાઠીં ઉભે ઠાકૂનિ સુવેળીં । પ્રતાપલંકેશ્વરાચીં સિસાળીં ।
ગગનીં ઉદો મ્હણતયા હસ્તબળીં । દિધલી ભૂતાં

જેણેં દેવાંચા માનુ ગિંવસિલા । ધર્માસિ જીર્ણોદ્ધારુ કેલા ।
સૂર્યવંશીં ઉદેલા । સૂર્ય જો કાં

તો હાતિયેરુપરજિતયા આંતુ । રામચંદ્ર મી જાનકીકાંતુ ।
મકર મી પુચ્છવંતુ । જળચરાંમાજીં

પૈં સમસ્તાંહી વોઘાં- । મધ્યેં જે ભગીરથેં આણિતાં ગંગા ।
જન્હૂનેં ગિળિલી મગ જંઘા । ફાડૂનિ દિધલી

તે ત્રિભૂવનૈકસરિતા । જાન્હવી મી પાંડુસુતા ।
જળપ્રવાહાં સમસ્તાં- । માઝારીં જાણેં

ઐસેનિ વેગળાલાં સૃષ્ટીપૈકીં । વિભૂતી નામ સૂતાં એકેકીં ।
સગળેન જન્મસહસ્રેં અવલોકીં । અર્ધ્યા નવ્હતી

જૈસીં અવઘીંચિ નક્ષત્રેં વેંચાવીં । ઐસી ચાડ ઉપજેલ જૈં જીવીં ।
તૈં ગગનાચી બાંધાવી । લોથ જેવીં

કાં પૃથ્વીયે પરમાણૂંચા ઉગાણા ઘ્યાવા । તરિ ભૂગોલુચિ કાખે સુવાવા ।
તૈસા વિસ્તારુ માઝા પહાવા । તરિ જાણાવેં માતેં

જૈસેં શાખાંસી ફૂલ ફળ । એકિહેળાં વેટાળૂં મ્હણિજે સકળ ।
તરી ઉપડૂનિયાં મૂળ । જેવીં હાતીં ઘેપે

તેવીં માઝેં વિભૂતિવિશેષ । જરી જાણોં પાહિજેતી અશેષ ।
તરી સ્વરૂપ એક નિર્દોષ । જાણિજે માઝેં

એ઱હવીં વેગળાલિયા વિભૂતી । કાયિએક પરિસસી કિતી ।
મ્હણોનિ એકિહેળાં મહામતી । સર્વ મી જાણ

મી આઘવિયેચિ સૃષ્ટી । આદિમધ્યાંતીં કિરીટી ।
ઓતપ્રોત પટીં । તંતુ જેવીં

ઐસિયા વ્યાપકા માતેં જૈં જાણાવેં । તૈં વિભૂતિભેદેં કાય કરાવેં ।
પરિ હે તુઝી યોગ્યતા નવ્હે । મ્હણોનિ અસો

કાં જે તુવાં પુસિલિયા વિભૂતી । મ્હણોનિ તિયા આઈક સુભદ્રાપતી ।
તરી આતાં વિદ્યાંમાજીં પ્રસ્તુતીં । અધ્યાત્મવિદ્યા તે મી

અગા બોલતયાંચિયા ઠાયીં । વાદુ તો મી પાહીં ।
જો સકલશાસ્ત્રસંમતેં કહીં । સરેચિના

જો નિર્વચૂં જાતાં વાઢે । આઇકતયાં ઉત્પ્રેક્ષે સળુ ચઢે ।
જયાવરી બોલતયાંચીં ગોડેં । બોલણીં હોતીં

ઐસા પ્રતિપાદનામાજીં વાદુ । તો મી મ્હણે ગોવિંદુ ।
અક્ષરાંમાજીં વિશદુ । અકારુ તો મી

પૈં ગા સમાસાંમાઝારીં । દ્વંદ્વ તો મી અવધારીં ।
મશકાલાગોનિ બ્રહ્માવેરીં । ગ્રાસિતા તો મી

મેરુમંદરાદિકીં સર્વીં । સહિત પૃથ્વીતેં વિરવી ।
જો એકાર્ણવાતેંહી જિરવી । જેથિંચા તેથેં

જો પ્રળયતેજા દેત મિઠી । સગળિયા પવનાતેં ગિળી કિરીટી ।
આકાશ જયાચિયા પોટીં । સામાવલેં

ઐસા અપાર જો કાળુ । તો મી મ્હણે લક્ષ્મીલીળુ ।
મગ પુઢતી સૃષ્ટીચા મેળુ । સૃજિતા તો મી

આણિ સૃજિલિયા ભૂતાંતેં મીચિ ધરીં । સકળાં જીવનહી મીચિ અવધારીં ।
શેખીં સર્વાંતેં યા સંહારીં । તેવ્હાં મૃત્યુહી મીચિ

આતાં સ્ત્રીગણાંચાં પૈકીં । માઝિયા વિભૂતી સાત આણિકી ।
તિયા ઐક કવતિકીં । સાંગિજતીલ

તરી નીચ નવી જે કીર્તિ । અર્જુના તે માઝી મૂર્તી ।
આણિ ઔદાર્યેંસી જે સંપત્તી । તેહી મીચિ જાણેં

આણિ તે ગા મી વાચા । જે સુખાસનીં ન્યાયાચા ।
આરૂઢોનિ વિવેકાચા । માર્ગીં ચાલે

દેખિલેનિ પદાર્થેં । જે આઠવૂનિ દે માતેં ।
તે સ્મૃતિહી પૈં એથેં । ત્રિશુદ્ધી મી

પૈં સ્વહિતા અનુજાયિની । મેધા તે ગા મી ઇયે જનીં ।
ધૃતી મી ત્રિભુવનીં । ક્ષમા તે મી

એવં નારીંમાઝારીં । યા સાતહી શક્તિ મીચિ અવધારીં ।
ઐસેં સંસારગજકેસરી । મ્હણતા જાહલા

વેદરાશીચિયા સામા- । આંત બૃહત્સામ જેં પ્રિયોત્તમા ।
તેં મી મ્હણે રમા- । પ્રાણેશ્વરુ

ગાયત્રીછંદ જેં મ્હણિજે । તેં સકળાં છંદાંમાજીં માઝેં ।
સ્વરૂપ હેં જાણિજે । નિભ્રાંત તુવાં

માસાંઆંત માર્ગશીરુ । તો મી મ્હણે શારઙ્ગધરુ ।
ઋતૂંમાજીં કુસુમાકરુ । વસંતુ તો મી

છળિતયાં વિંદાણા- । માજીં જૂં તેં મી વિચક્ષણા ।
મ્હણોનિ ચોહટાં ચોરી પરી કવણા । નિવારૂં ન યે

અગા અશેષાંહી તેજસાં- । આંત તેજ તેં મી ભરંવસા ।
વિજયો મી કાર્યોદ્દેશાં । સકળાંમાજીં

જેણેં ચોખાળત દિસે ન્યાય । તો વ્યવસાયાંત વ્યવસાય ।
માઝેં સ્વરૂપ હેં રાય । સુરાંચા મ્હણે

સત્ત્વાથિલિયાંઆંતુ । સત્ત્વ મી મ્હણે અનંતુ ।
યાદવાંમાજીં શ્રીમંતુ । તોચિ તો મી

જો દેવકી-વસુદેવાસ્તવ જાહલા । કુમારીસાઠીં ગોકુળીં ગેલા ।
તો મી પ્રાણાસકટ પિયાલા । પૂતનેતેં

નુઘડતાં બાળપણાચી ફુલી । જેણેં મિયાં અદાનવીં સૃષ્ટિ કેલી ।
કરીં ગિરિ ધરૂનિ ઉમાણિલી । મહેંદ્રમહિમા

કાલિંદીચેં હૃદયશલ્ય ફેડિલેં । જેણેં મિયાં જળત ગોકુળ રાખિલેં ।
વાસરુવાંસાઠીં લાવિલેં । વિરંચીસ પિસેં

પ્રથમદશેચિયે પહાંટે- । માજીં કંસા ઐશીં અચાટેં ।
મહાધેંડીં અવચટેં । લીળાચિ નાસિલીં

હેં કાય કિતીએક સાંગાવેં । તુવાંહી દેખિલેં ઐકિલેં અસે આઘવેં ।
તરિ યાદવાંમાજીં જાણાવેં । હેંચિ સ્વરૂપ માઝેં

આણિ સોમવંશીં તુમ્હાં પાંડવાં- । માજીં અર્જુન તો મી જાણાવા ।
મ્હણોનિ એકમેકાંચિયા પ્રેમભાવા । વિઘડુ ન પડે

સંન્યાસી તુવાં હોઊનિ જનીં । ચોરૂનિ નેલી માઝી ભગિની ।
ત઱હી વિકલ્પુ નુપજે મનીં । મી તૂં દોન્હી સ્વરૂપ એક

મુનીઆંત વ્યાસદેવો । તો મી મ્હણે યાદવરાવો ।
કવીશ્વરાંમાજીં ધૈર્યા ઠાવો । ઉશનાચાર્ય તો મી

અગા દમિતયાંમાઝારીં । અનિવાર દંડુ તો મી અવધારીં ।
જો મુંગિયેલાગોનિ બ્રહ્માવેરીં । નિયમિત પાવે

પૈં સારાસાર નિર્ધારિતયાં । ધર્મજ્ઞાનાચા પક્ષુ ધરિતયાં ।
સકળ શાસ્ત્રાંમાજીં યયાં । નીતિશાસ્ત્ર તેં મી

આઘવિયાચિ ગૂઢાં- । માજીં મૌન તેં મી સુહાડા ।
મ્હણોનિ ન બોલતયાં પુઢાં । સ્ત્રષ્ટાહી નેણ હોય

અગા જ્ઞાનિયાંચિયા ઠાયીં । જ્ઞાન તેં મી પાહીં ।
આતાં અસો હેં યયાં કાંહીં । પાર ન દેખોં

પૈં પર્જન્યાચિયા ધારાં । વરી લેખ કરવેલ ધનુર્ધરા ।
કાં પૃથ્વીચિયા તૃણાંકુરાં । હોઈલ ઠી

પૈં મહોદધીચિયા તરંગાં । વ્યવસ્થા ધરૂં નયે જેવીં ગા ।
તેવીં માઝિયા વિશેષ લિંગાં । નાહીં મિતી

ઐશિયાહી સાતપાંચ પ્રધાના । વિભૂતી સાંગિતલિયા તુજ અર્જુના ।
તો હા ઉદ્દેશુ જો ગા મના । આહાચ ગમલા

યેરાં વિભૂતિવિસ્તારાંસિ કાંહીં । એથ સર્વથા લેખ નાહીં ।
મ્હણૌનિ પરિસસીં તૂં કાઈ । આમ્હીં સાંગોં કિતી

યાલાગીં એકિહેળાં તુજ । દાઊં આતાં વર્મ નિજ ।
સર્વભૂતાંકુરેં બીજ । વિરૂઢત અસે તેં મી

મ્હણોનિ સાનેં થોર ન મ્હણાવેં । ઉંચ નીચ ભાવ સાંડાવે ।
એક મીચિ ઐસેં માનાવેં । વસ્તુજાતાતેં

તરી યાવરી સાધારણ । આઈક પાં આણિકહી ખૂણ ।
તરી અર્જુના તેં તૂં જાણ । વિભૂતિ માઝી

જેથ જેથ સંપત્તિ આણિ દયા । દોન્હી વસતી આલિયા અસતી ઠાયા ।
તે તે જાણ ધનંજયા । વિભૂતિ માઝી

અથવા એકલેં એક બિંબ ગગનીં । તરી પ્રભા ફાંકે ત્રિભુવનીં ।
તેવીં એકાકિયાચી સકળ જનીં । આજ્ઞા પાળિજે

તયાંતેં એકલેં ઝણીં મ્હણ । તે નિર્ધન યા ભાષા નેણ ।
કાય કામધેનૂસવેં સર્વ સાહાન । ચાલત અસે

તિયેતેં જેં જેધવાં જો માગે । તેં તે એકસરેંચિ પ્રસવોં લાગે ।
તેવીં વિશ્વવિભવ તયા અંગેં । હોઊનિ આહાતિ

તયાતેં વોળખાવયા હેચિ સંજ્ઞા । જે જગેં નમસ્કારિજે આજ્ઞા ।
ઐસેં આથિ તેં જાણ પ્રાજ્ઞા । અવતાર માઝે

આતાં સામાન્ય વિશેષ । હેં જાણણેં એથ મહાદોષ ।
કાં જે મીચિ એક અશેષ । વિશ્વ આહે મ્હણોનિ

તરી આતાં સાધારણ આણિ ચાંગુ । ઐસા કૈસેનિ પાં કલ્પાવા વિભાગુ ।
વાયાં આપુલિયેચિ મતી વંગુ । ભેદાચા લાવાવા

એ઱હવીં તરી તૂપ કાસયા ઘુસળાવેં । અમૃત કાં રાંધૂનિ અર્ધેં કરાવેં ।
હાં ગા વાયૂસિ કાય પાં ડાવેં । ઉજવેં અંગ આહે

પૈં સૂર્યબિંબાસિ પોટ પાઠીં । પાહતાં નાસેલ આપુલી દિઠી ।
તેવીં માઝ્યા સ્વરૂપીં ગોઠી । સામાન્યવિશેષાચી નાહીં

આણિ સિનાના ઇહીં વિભૂતીં । મજ અપારાતેં મવિસીલ કિતી ।
મ્હણોનિ કિંબહુના સુભદ્રાપતી । અસો હેં જાણણેં

આતાં પૈં માઝેનિ એકેં અંશેં । હેં જગ વ્યાપિલેં અસે ।
યાલાગીં ભેદૂ સાંડૂનિ સરિસેં । સામ્યેં ભજ

ઐસેં વિબુધવનવસંતેં । તેણેં વિરક્તાંચેનિ એકાંતેં ।
બોલિલેં જેથ શ્રીમંતેં । શ્રીકૃષ્ણદેવેં

તેથ અર્જુન મ્હણે સ્વામી । યેતુલેં હેં રાભસ્ય બોલિલેતી તુમ્હીં ।
જે ભેદુ એક આણિ આમ્હીં । સાંડાવા એકીં

હાં હો સૂર્ય મ્હણે કાય જગાતેં । અંધારેં દવડા કાં પરૌતેં ।
તેવીં ધસાળ મ્હણોં દેવા તૂંતેં । તરી અધિક હા બોલુ

તુઝેં નાંવચિ એક કોણ્હી વેળે । જયાંચિયે મુખાસિ કાં કાનાં મિળે ।
તયાંચિયા હૃદયાતેં સાંડૂનિ પળે । ભેદુ જી સાચ

તો તૂં પરબ્રહ્મચિ અસકેં । મજ દૈવેં દિધલાસિ હસ્તોદકેં ।
તરી આતાં ભેદુ કાયસા કેં । દેખાવા કવણેં

જી ચંદ્રબિંબાચા ગાભારાં । રિગાલિયાવરીહી ઉબારા ।
પરી રાણેપણેં શારઙ્ગધરા । બોલા હેં તુમ્હીં

તેથ સાવિયાચિ પરિતોષોનિ દેવેં । અર્જુનાતેં આલિંગિલેં જીવેં ।
મગ મ્હણે તુવાં ન કોપાવેં । આમુચિયા બોલા

આમ્હીં તુજ ભેદાચિયા વાહાણીં । સાંગિતલી જે વિભૂતીંચી કહાણી ।
તે અભેદેં કાય અંતઃકરણીં । માનિલી કીં ન મનેં

હેંચિ પાહાવયાલાગીં । નાવેક બોલિલોં બાહેરિસવડિયા ભંગીં ।
તંવ વિભૂતી તુજ ચાંગી । આલિયા બોધા

યેથ અર્જુન મ્હણે દેવેં । હેં આપુલેં આપણ જાણાવેં ।
પરી દેખતસેં વિશ્વ આઘવેં । તુવાં ભરલેં

પૈં રાયા તો પાંડુસુતુ । ઐસિયે પ્રતીતીસિ જાહલા વરૈતુ ।
યા સંજયાચિયા બોલા નિવાંતુ । ધૃતરાષ્ટ્ર રાહે

કીં સંજયો દુખવલેનિ અંતઃકરણેં । મ્હણતસે નવલ નવ્હે દૈવ દવડણેં ।
હા જીવેં ધાડસા આહે મી મ્હણેં । તંવ આંતુહી આંધળા

પરી અસો હેં તો અર્જુનુ । સ્વહિતાચા વાઢવિતસે માનુ ।
કીં યાહીવરી તયા આનુ । ધિંવસા ઉપનલા

મ્હણે હેચિ હૃદયાઆંતુલી પ્રતીતી । બાહેરી અવતરો કાં ડોળ્યાંપ્રતી ।
ઇયે આર્તીચાં પાઉલીં મતી । ઉઠતી જાહલી

મિયાં ઇહીંચ દોહીં ડોળાં । ઝોંબાવેં વિશ્વરૂપા સકળા ।
એવઢી હાંવ તો દૈવાઆગળા । મ્હણઊનિ કરી

આજિ તો કલ્પતરૂચી શાખા । મ્હણોનિ વાંઝોળેં ન લગતી દેખા ।
જેં જેં યેઈલ તયાચિ મુખા । તેં તેં સાચચિ કરિતસે યેરુ

જો પ્રલ્હાદાચિયા બોલા । વિષાહીસકટ આપણચિ જાહલા ।
તો સદ્‍ગુરુ અસે જોડલા । કિરીટીસી

મ્હણોનિ વિશ્વરૂપ પુસાવયાલાગીં । પાર્થ રિગતા હોઈલ કવણેં ભંગીં ।
તેં સાંગેન પુઢિલિયે પ્રસંગીં । જ્ઞાનદેવ મ્હણે નિવૃત્તીચા