જ્ઞાનેશ્વરી · અધ્યાય 8

અર્જુન ઉવાચઃ કિં તદ્ બ્રહ્મ કિમધ્યાત્મં કિં કર્મ પુરુષોત્તમ ।
અધિભૂતં ચ કિં પ્રોક્તમધિદૈવં કિમુચ્યતે

સાંગા કવણ તેં બ્રહ્મ । કાઇસયા નામ કર્મ ।
અથવા અધ્યાત્મ । કાય મ્હણિપે

અધિભૂત તેં કૈસે । એથ અધિદૈવ તેં કવણ અસે ।
હેં ઉઘડ મી પરિયેસેં । તૈસેં બોલા

દેવા અધિયજ્ઞ તો કાઈ । કવણ પાં ઇયે દેહી ।
હેં અનુમાનાસિ કાંહી । દિઠી ન ભરે

આણિ નિયતા અંતઃકરણી । તૂં જાણિજસી દેહપ્રયાણી ।
તેં કૈસેનિ હેં શારંગપાણી । પરિસવા માતેં

દેખા ધવળારી ચિંતામણીચા । જરી પહુડલા હોય દૈવાચા ।
તરી વોસણતાહી બોલ તયાચા । પરી સોપુ ન વચે

તૈસેં અર્જુનાચિયા બોલાસવેં । આલેં તેંચિ મ્હણિતલેં દેવે।
પરિયેસેં ગા બરવે । જેં પુસિલે તુવાં

કિરીટી કામધેનૂચા પાડા । વરી કલ્પતરૂચા આહે માંદોડા ।
મ્હણોનિ મનોરથસિદ્ધીચિયા ચાડા । તો નવલ નોહે

કૃષ્ણ કોપોનિ જ્યાસિ મારી । તો પાવે પરબ્રહ્મસાક્ષાત્કારી ।
મા કૃપેને ઉપદેશુ કરી । તો કૈશાપરી ન પવેલ

જૈં કૃષ્ણાચેયા હોઇજે આપણ । તૈં કૃષ્ણ હોય આપુલે અંતઃકરણ ।
મગ સંકલ્પાચે આંગણ । વોળગતી સિદ્ધી

પરિ ઐંસે જેં પ્રેમ । અર્જુનીંચિ આથિ નિસ્સીમ ।
મ્હણઊનિ તયાચે કામ । સદા સફળ

યા કારણે શ્રીઅનંતે । તેં મનોગત તયાચેં પુસતેં ।
હોઈલ જાણૂનિ આઇતેં । વોગરૂનિ ઠેવિલેં

જેં અપત્ય થાની નિગે । ત્યાચી ભૂક તે માતેસીચિ લાગે ।
એ઱હવીં તેં શબ્દેં કાય સાંગે । મગ સ્તન્ય દે યેરી

મ્હણોનિ કૃપાળુવા ગુરૂચિયા ઠાયી । હે નવલ નોહે કાંહી ।
પરિ તેં અસો આઇકા કાઈ । જેં દેવ બોલતે જાહલે

મગ મ્હણિતલે સર્વેશ્વરેં । જેં આકારી ઇયે ખોંકરેં ।
કોંદલેં અસત ન ખિરે । કવણે કાળી

એ઱હવીં સપૂરપણ તયાચેં પહાવેં । તરિ શૂન્યચિ નવ્હે સ્વભાંવેં ।
વરિ ગગનાચેનિ પાલવે । ગાળૂનિ ઘેતલેં

જેં ઐસેંહી પરિ વિરૂળેં । ઇયે વિજ્ઞાનાચિયે ખોળે ।
હાલવલેંહી ન ગળે । તે પરબ્રહ્મ

આણિ આકારાચેનિ જાલેપણેં । જન્મધર્માતેં નેણે ।
આકારલોપીં નિમણેં । નાહીં કહીં

ઐશિયા આપુલિયાચી સહજ સ્થિતી । જયા બ્રહ્માચી નિત્યતા અસતી ।
તયા નામ સુભદ્રાપતિ । અધ્યાત્મ ગા

મગ ગગની જેવિં નિર્મળેં । નેણોં કૈંચી એક વેળે ।
ઉઠતી ઘનપટળે । નાનાવર્ણે

તૈસે અમૂર્તીં તિયે વિશુધ્દે । મહદાદિ ભૂતભેદેં ।
બ્રહ્માંડાચે બાંધે । હોંચિ લાગતી

પૈં નિર્વિકલ્પાચિયે બરડી । કીં આદિસંકલ્પાચી ફુટે વિરૂઢી ।
આણિ તે સવેંચિ મોડોનિ યે ઢોંઢી । બ્રહ્મગોળકાંચી

તયા એકૈકાચે ભીતરીં પાહિજે । તંવ બીજાચાચિ ભરિલા દેખિજે ।
માજીં હોતિયાં જાતિયાં નેણિજે । લેખ જીવાં

મગ તયાગોળકાંચે અંશાંશ । પ્રસવતી આદિસંકલ્પ અસમસહાસ ।
હેં અસો ઐસી બહુવસ । સૃષ્ટી વાઢે

પરિ દુજેનવિણ એકલા । પરબ્રહ્મચિ સંચલા ।
અનેકત્વાચા આલા । પૂર જૈસા

તૈસેં સમવિષમત્વ નેણોં કૈચેં । વાંયાંચિ ચરાચર રચે ।
પાહતાં પ્રસવતિયા યોનીચે । લક્ષ દિસતી

યેરી જીવભાવાચિય પાલવિયે । કાંહી મર્યાદા કરૂં નયે ।
પાહિજે કવણ હેં આઘવેં વિયે । તંવ મૂળ તેં શૂન્ય

મ્હણૂનિ કર્તા મુદલ ન દિસે । આણિ શેખીં કારણહી કાંહી નસે ।
માજીં કાર્યચિ આપૈસેં । વાઢોંચિ લાગે

ઐસા કરિતેનવીણ ગોચરૂ । અવ્યક્તીં હા આકારૂ ।
નિપજે જો વ્યાપારૂ । તયા નામ કર્મ

આતાં અધિભૂત જેં મ્હણિપે । તેંહિ સાંગોં સંક્ષેપેં ।
તરી હોય આણિ હારપે । અભ્ર જૈસેં

તૈસેં અસતેપણ આહાચ । નાહીં હોઇજે હેં સાચ ।
જયાંતેં રૂપા આણિતી પાંચપાંચ । મિળોનિયાં

ભૂતાંતેં અધિકરૂનિ અસે । આણિ ભૂતસંયોગેં તરિ દિસે ।
જે વિયોગવેળે ભ્રંશે । નામરૂપાદિક

તયાતેં અધિભૂત મ્હણિજે । મગ અધિદૈવત પુરૂષ જાણિજે ।
જેણેં પ્રકૃતીચેં ભોગીજે । ઉપાર્જિલેં

જો ચેતનેચા ચક્ષુ । જો ઇંદ્રિયદેશીચા અધ્યક્ષુ ।
જો દેહાસ્તમનીં વૃક્ષુ । સંકલ્પવિહંગમાચા

જો પરમાત્માચિ પરિ દુસરા । જો અહંકારનિદ્રા નિદસુરા ।
મ્હણોનિ સ્વપ્નીંચિયા બોરબારા । સંતોષેં શિણે

જીવ યેણેં નાંવેં । જયાતેં આળવિજે સ્વભાવે ।
તેં અધિદૈવત જાણાવેં । પંચાયતનીંચેં

આતાં ઇયેચિ શરીરગ્રામીં । જો શરીરભાવાતેં ઉપશમી ।
તો અધિયજ્ઞુ એથ ગા મી । પાંડુકુમરા

યેર અધિદૈવાધિભૂત । તેહિ મીચિ કીર સમસ્ત ।
પરિ પંધરેં કિડાળા મિળત । તેં કાય સાંકે નોહે

તરિ તે પંધરેપણ ન મૈળે । આણિ કિડાળાચિયાહી અંશા ન મિળે ।
પરિ જંવ અસે તયાચેનિ મેળેં । તવ સાંકેંચિ મ્હણિજે

તૈસેં અધિભૂતાદિ આઘવે । હેં અવિદ્યેચેનિ પાલવેં ।
ઝાંકલેં તંવ માનાવેં । વેગળેં ઐસેં

તેચિ અવિદ્યેચી જવનિકા ફિટે । આણિ ભેદભાવાચી અવઘિ તુટે ।
મગ મ્હણોં એક હોઊનિ જરી આટે । તરી કાય દોની હોતી

પૈં કેશાંચા ગુંડાળા । વરિ ઠેવિલી સ્ફટિકશિળા ।
તે વરિ પાહિજે ડોળાં । તવં ભેદિલી ગમતી

પાઠીં કેશ પરૌતે નેલે । આણિ ભેદલેપણ કાય નેણોં જાહાલેં ।
તરિ ડાંક દેઊનિ સાંદિલે । શિળેતેં કાઈ

ના તે અખંડચિ આયતી । પરિ સંગેં ભિન્ન ગમલી હોતી ।
તે સારિલિયા માગૌતી । જૈસી કાં તૈસી

તેવીંચિ અહંભાવો જાયે । તરી ઐક્ય તેં આધીંચિ આહે ।
હેંચિ સાચેં જેથ હોયે । તો અધિયજ્ઞુ મી

પૈં ગા આમ્હીં તુજ । સકળ યજ્ઞ કર્મજ ।
સાંગીતલેં કાં જેં કાજ । મની ધરૂનિ

તો હા સકળ જીવાંચા વિસાંવા । નૈષ્કર્મ્યસુખાચા ઠેવા ।
પરિ ઉઘડ કરૂનિ પાંડવ । દાવિજત અસે

પહિલેં વૈરાગ્યાઇંધનપરિપૂર્તી । ઇંદ્રિયાનળી પ્રદીપ્તીં ।
વિષયદ્રવ્યાચિયા આહુતી । દેઊનિયા

મગ વજ્રાસન તેચિ ઉર્વી । શોધૂનિ આધારમુદ્રા બરવી ।
વેદિકા રચે માંડવી । શરીરાચ્યા

તેથ સંયમાગ્નીચીં કુંડે । ઇંદ્રિયદ્રવ્યાચેનિ પવાડેં ।
યજિજતી ઉદંડે । યુક્તિઘોષે

મગ મનપ્રાણ આણિ સંયમુ । હાચિ હવનસંપદેચા સંભ્રમુ ।
યેણેં સંતોષવિજે નિર્ધૂમુ । જ્ઞાનાનળુ

ઐસેનિ હેં સકળ જ્ઞાની સમર્પે । મગ જ્ઞાન તેં જ્ઞેયીં હારપે ।
પાઠીં જ્ઞેયચિ સ્વરૂપેં । નિખિલ ઉરે

તયા નાંવ ગા અધિયજ્ઞુ । ઐસેં બોલિલા જંવ સર્વજ્ઞુ ।
તંવ અર્જુન અતિપ્રાજ્ઞુ । તયા પાતલેં તેં

હેં જાણોનિ મ્હણિતલેં દેવેં । પાર્થા પરિસતુ આહાસિ બરવેં ।
યાકૃષ્ણાચિયા બોલાસવેં । યેરૂ સુખાચા જાહલા

દેખા બાલકાચિયા ધણી ધાઇજે । કાં શિષ્યાચેનિ જાહલેપણેં હોઇજે ।
હેં સદ્ગુરૂચિ એકલેનિ જાણિજે । કાં પ્રસવતિયા

મ્હણોનિ સાત્વિકાં ભાવાંચી માંદી । કૃષ્ણાઆંગીં અર્જુનાઆધીં ।
ન સમાતસે પરી બુદ્ધી । સાંવરૂનિ દેવેં

મગ પિકલિયા સુખાચા પરિમળુ । કીં નિવાલિયા અમૃતાચા કલ્લોળુ ।
તૈસા કોંવળા આણિ રસાળુ । બોલુ બોલિલા

મ્હણે પરિસણેયાંચ્યા રાયા । આઇકે બાપા ધનંજયા ।
ઐસી જળોં સરલિયા માયા । તેથ જાળિતેં તેંહી જળે

જેં આતાંચિ સાંગિતલેં હોતેં । અગા અધિયજ્ઞ મ્હણિતલા જયાતેં ।
જે આદીચિ તયા માતેં । જાણોનિ અંતીં

તે દેહ ઝોળ ઐસેં માનુની । ઠેલે આપણપેં આપણ હોઊની ।
જૈસા મઠ ગગના ભરૂની । ગગનીંચિ અસે

યેં પ્રતીતીચિયા માજઘરીં । તયા નિશ્ચયાચી વોવરી ।
આલી મ્હણોનિ બાહેરી । નવ્હેચિ સે

ઐસેં સબાહ્ય ઐક્ય સંચલેં । મીચિ હોઊનિ અસતાં રચિલેં ।
બાહેરિ ભૂતાંચીં પાંચહી ખવલેં । નેણતાંચિ પડિલીં

આતાં ઉભયાં ઉભેપણ નાહીં જયાચેં । મા પડિલિયા ગહન કવણ તયાચેં ।
મ્હણોનિ પ્રતીતીચિયે પોટીંચેં । પાણી ન હાલે

તે ઐક્યાચી આહે વોતિલી । કીં નિત્યતેચિયા હૃદયીં ઘાતલી ।
જૈસી સમરસસમુદ્રીં ધુતલી । રૂળેચિના

પૈં અથાવીં ઘટ બુડાલા । તો આંતબાહેરી ઉદકેં ભરલા ।
પાઠીં દૈવગત્યા જરી ફુટલા । તરી ઉદક કાય ફુટે

ના તરી સર્પે કવચ સાંડિલેં । કાં ઉબારેનેં વસ્ત્ર ફેડિલેં ।
તરી સાંગ પાં કાય મોડલેં । અવેવામાજીં

તૈસા આકાર હા આહાચ ભ્રંશે । વાંચૂનિ વસ્તુ તે સાંચલીચિ અસે ।
તેચિ બુદ્ધિ જાલિયા વિસુકુસે । કૈસેનિ આતાં

મ્હણોનિ યાપરી માતેં । અંતકાળીં જાણત સાંતે ।
જે મોકલિતી દેહાતેં । તેં મીચિ હોતી

એ઱હવીં તરી સાધારણ । ઉરીં આદળલિયા મરણ ।
જો આઠવ ધરી અંતઃકરણ । તેંચિ હોઇજે

જૈસા કવણ એક કાકુળતી । પળતાં પવનગતી ।
દુપાઉલીં અવચિતીં । કુહામાજી પડિયેલા

આતાં તયા પડણયાઆરૌતેં । પડણ ચુકવાવયા પરૌતેં ।
નાહીં મ્હણોનિ તેથેં । પડાવેંચિ પડે

તેંવિ મૃત્યૂચેનિ અવસરેં એકેં । જેં યેઊનિ જીવાસમોર ઠાકે ।
તેં હોણેં મગ ન ચુકે । ભલતયાપરી

આણિ જાગતા જંવ અસિજે । તંવ જેણેં ધ્યાનેં ભાવના ભાવિજે ।
ડોળા લાગતખેવોં દેખિજે । તેંચિ સ્વપ્નીં

તેવિં જિતેનિ અવસરેં । જેં આવડોનિ જીવીં ઉરે ।
તેંચિ મરણાચિયે મેરે । ફાર હોં લાગે

આણિ મરણીં જયા જેં આઠવે । તો તેચિ ગતીતેં પાવે।
મ્હણોનિ સદાં સ્મરાવેં । માતેંચિ તુવાં

ડોળાં જેં દેખાવેં । કાં કાની હન ઐકાવેં ।
મનીં જેં ભાવાવેં । બોલાવેં વાચે

તેં આતં બાહેરિ આઘવેં । મીચિ કરૂનિ ઘાલાવેં ।
મગ સર્વીં કાળીં સ્વભાવેં । મીચિ આહેં

અર્જુના ઐસેં જાહલિયા । મગ ન મરિજે દેહ ગેલિયા ।
મા સંગ્રામુ કેલિયા । ભય કાય તુજ

તૂં મનબુદ્ધિ સાચેંસીં । જરી માઝિયા સ્વરૂપીં અર્પિસી ।
તરી માતેંચિ ગા પાવસી । હે માઝી ભાક

હેંચ કાયિસયા વરી હોયે । ઐસા જરી સંદેહો વર્તતુ આહે ।
તરી અભ્યાસૂનિ આદીં પાહેં । મગ નવ્હે તરી કોપેં

યેણેંચિ અભ્યાસેંસિં યોગુ । ચિત્તાસિ કરીં પાં ચાંગુ ।
અગા ઉપાયબળેં પંગુ । પહાડ ઠાકી

તેવિં સદભ્યાસેં નિરંતર । ચિત્તાસિ પરમપુરૂષાચી મોહર ।
લાવેં મગ શરીર । રાહો અથવા જાવો

જેં નાનાગતીતેં પાવવિતેં । તેં ચિત્ત વરીલ આત્મયાતેં ।
મગ કવણ આઠવી દેહાતેં । ગેલેં કી આહે

પૈં સરિતેચિનિ ઓઘેં । સિંધુજળા મીનલેં ઓઘેં ।
તેં કાય વર્તત આહે માગેં । મ્હણોનિ પાહોં યેતે

ના તેં સમુદ્રચિ હોઊન ઠેલેં । તેવિં ચિત્તાચેં ચૈતન્ય જાહાલેં ।
જેથ યાતાયાત નિમાલેં । ઘનાનંદ જેં

જયાચેં આકારાવીણ અસણેં । જયા જન્મ ના નિમણેં ।
જેં આઘવેંચિ આઘવેપણેં । દેખત અસે

જેં ગગનાહૂન જુનેં । જં પરમાણૂહૂનિ સાનેં ।
જયાચેનિ સાન્નિધાનેં । વિશ્વ ચળે

જેં સર્વાંતેં યયા વિયે । વિશ્વ સર્વ જેણેં જિયે ।
હેતુ જયા બિહે । અચિંત્ય જેં

દેખે વોળંબા ઇંગળુ ન ચરે । તેજીં તિમિર ન શિરે ।
જેં દિહાચેં આંધારેં । ચર્મચક્ષૂસીં

સુસડા સૂર્યકણાંચ્યા રાશી । જો નિત્ય ઉદો જ્ઞાનિયાંસી ।
અસ્તમાનાચેં જયાસી । આડનાંવ નાહીં

તયા અવ્યંગવાણેયા બ્રહ્માતેં । પ્રયાણકાલે પ્રાપ્તે ।
જો સ્થિરાવલેનિ ચિત્તેં । જાણોનિ સ્મરે

બાહેરી પદ્માસન રચુની । ઉત્તરાભિમુખ બૈસોનિ ।
જીવીં સુખ સૂનિ । કર્મયોગાચેં

આંતુ મિનલેનિ મનોધર્મે । સ્વરૂપપ્રાપ્તીચેનિ પ્રેમેં ।
આપેંઆપ સંભ્રમેં । મિળાવયા

આકળલેનિ યોગેં । મધ્યમા મધ્યમાર્ગે ।
અગ્નિસ્થાનૈનિ નિગે । બ્રહ્મરંઘ્રા

તેથ અચેત ચિત્તાચા સાંગાતુ । આહાચવાણા દિસે માંડતુ ।
જેથ પ્રાણ ગગનાઆંતુ । સંચરે કાં

પરી મનાચેનિ સ્થૈયૈં ધરિલા । ભક્તીચિયા ભાવના ભરલા ।
યોગબળેં આવરલા । સજ્જ હોઉની

તો જડાજડાતેં વિરવિતુ । ભ્રૂલતાંમાજી સંચરતુ ।
જૈસા ઘંટાનાદ લયસ્થુ । ઘંટેસીંચ હોય

કાં ઝાંકલિય ઘટીંચા દિવા । નેણિજે કાય જાહલા કેવ્હાં ।
યા રીતી જો પાંડવા । દેહ ઠેવી

તો કેવળ પરબ્રહ્મ । જયા પરમપુરૂષ ઐસેં નામ ।
તેં માઝેં નિજધામ । હોઊનિ ઠાકે

સકળાં જાણણેયાં જે લાણી । તિયે જાણિવેચી જે ખાણી ।
તયાં જ્ઞાનિયાંચિયે આયણી । જયાતેં અક્ષર મ્હણિપે

ચંડવાતેંહી ન મોડે । તેં ગગનચિ કીં ફુડેં ।
વાંચૂનિ જરે હોઈલ મેહુડેં । તરી ઉરેલ કૈંચે

તેવિં જાણણેયા જેં આકળિલેં । તેં જાણવલેપણેંચિ ઉમાણલેં ।
મગ નેણવેચિ તયા મ્હણિતલેં । અક્ષર સહજેં

મ્હણોનિ વેદવિદ નર । મ્હણતી જયાતેં અક્ષર ।
જેં પ્રકૃતીસી પર । પરમાત્મરૂપ

આણિ વિષયાંચેં વિષ ઉલંડૂનિ । જે સર્વેંદ્રિયાં પ્રાયશ્ચિત દેઊનિ ।
આહાતિ દેહાચિયા બૈસોનિ । ઝાડાતળી

તે યાપરી વિરક્ત । જયાચી નિરંતર વાટ પાહાત ।
નિષ્કામાસિ અભિપ્રેત । સર્વદા જેં

જયાચિયા આવડી । ન ગણિતી બ્રહ્મચર્યાદિ સાંકડી ।
નિષ્ઠુર હોઊનિ બાપુડી । ઇંદ્રિયે કરિતી

ઐસેં જેં પદ । દુર્લભ આણિ અગાધ ।
જયાચિયે થડિયે વેદ । ચુબુકળિલે ઠેલે

તેં તેં પુરૂષ હોતી । જે યાપરી લયા જાતી ।
તરી પાર્થા હેચિ સ્થિતી । એક વેળ સાંગો

તેથ અર્જુનેં મ્હણિતલેં સ્વામી । હેંચિ મ્હણાવયા હોતોં પાં મી ।
તંવ સહજેં કૃપા કેલી તુમ્હી । તરી બોલિજો કાં

પરિ બોલાવેં તેં અતિ સોહોપેં । તેથેં મ્હણિતલેં ત્રિભુવનદીપેં ।
તુજ કાય નેણોં સંક્ષેપેં । સાંગેન ઐક

તરી મના યા બાહેરિલીકડે । યાવયાચી સાવિયા સવે મોડે ।
હેં હૃદયાચિયા ડોહીં બુડે । તૈસેં કીજે

પરી હેં તરીચ ઘડે । જરી સંયમાચી અખંડેં ।
સર્વદ્વારી કવાડેં । કળાસતી

તરી સહજેં મન કોંડલેં । હૃદયીંચિ અસેલ ઉગલેં ।
જૈસેં કરચરણીં મોડલેં । પરિવરૂ ન સંડી

તૈસેં ચિત્ત રાહિલ્યા પાંડવા । પ્રાણાચા પ્રણવુચિ કરાવા ।
મગ અનુવૃત્તિપંથેં આણાવા । મૂર્ધ્નિવરી

તેથ આકાશીં મિળે ન મિળે । તૈસા ધરાવા ધારણાબળેં ।
જંવ માત્રાત્રય માવળે । અર્ધબિંબીં

તંવવરી તો સમીરુ । નિરાળી કીજે સ્થિરૂ ।
મગ લગ્નીં જેવિં ૐકારૂ । બિંબીંચે વિલસે

તૈસેં ૐ હેં સ્મરોં સરે । આણિ તેથેંચિ પ્રાણુ પુરે ।
મગ પ્રણવાંતીં ઉરે । પૂર્ણઘન જેં

મ્હણોનિ પ્રણવૈકનામ । હેં એકાક્ષર બ્રહ્મ ।
જો માઝેં સ્વરૂપ પરમ । સ્મરતસાંતા ॥૧ ૧૮॥
યાપરી ત્યજી દેહાતેં । તો ત્રિશુદ્ધી પાવે માતેં ।
જયા પાવનયા પરૌતેં । આણિક પાવણેં નાહીં

તેથે અર્જુના જરી વિપાયેં । તુઝ્યા જીવીં હન ઐસેં જાયે ।
ના હેં સ્મરણ મગ હોયે । કાયસયાવરી અંતી

ઇંદ્રિયાં અનુઘડુ પડલિયા । જીવિતચેં સુખ બુડાલિયા ।
આંતુબાહેરી ઉઘડલિયા । મૃત્યુચિન્હેં

તે વેળીં બૈસવેંચિ કવણેં । મગ કવણ નિરોધી કરણેં ।
તેથે કાહ્યાચેનિ અંતકઃરણેં । પ્રણવ સ્મરાવા

તરિ ગા ઐશિયા ધ્વની । ઝણેં થારા દેશી હો મનીં ।
પૈં નિત્ય સેવિલા મી નિદાનીં । સેવકુ હોયેં

જે વિષયાંસિ તીળાંજળી દેઊની । પ્રવૃત્તીવરી નિગડ વાઉની ।
માતેં હૃદયીં સૂની । ભોગતાતી

પરિ ભોગિતયા આરાણુકા । ભેટણેં નાહીં ક્ષુધાદિકાં ।
તેથ ચક્ષુરાદિ રંકાં । કવણ પાડુ

ઐસે નિરંતર એકવટલે । જે અંતઃકરણી મજશીં લિગટલે ।
મીચિ હોઊનિ આટલે । ઉપાસૈતી

તયાં દેહાવસાન જૈં પાવે । તૈં તિહીં માતેં સ્મરાવેં ।
મગ મ્યાં જરી પાવાવેં । તરિ ઉપાસ્તિ તે કાયસી

પૈં રંકુ એક આડલેપણેં । કાકુળતી અંતી ધાંવા ગા ધાંવા મ્હણે ।
તરિ તયાચિયે ગ્લાની ધાંવણે । કાય ન ઘડે મજ

આણિ ભક્તાંહી તેચિ દશા । તરી ભક્તીચા સોસુ કાયસા ।
મ્હણઊનિ હા ધ્વની ઐસા । ન વાખાણાવા

તિહીં જે વેળીં મી સ્મરાવા । તે વેળીં સ્મરલા કીં પાવાવા ।
તો આભારૂહી જીવા । સાહવેચિ ના

તેં ઋણવૈપણ દેખોનિ આંગી । મી આપુલિયાચિ ઉત્તીર્ણત્વાલાગીં ।
ભક્તાંચિયા તનુત્યાગીં । પરિચર્યા કરીં

દેહવૈકલ્યાચા વારા । ઝણેં લાગેલ યા સકુમારાં ।
મ્હણોનિ આત્મબોધાચે પાંજિરાં । સૂયેં તયાંતેં

વરિ આપુલિયા સ્મરણાચી ઉવાઇલી । હીંવાઐસી કરીં સાઉલી ।
ઐસેનિ નિત્ય બુદ્ધિ સંચલી । મી આણીં તયાંતેં

મ્હણોનિ દેહાંતીંચેં સાંકડેં । માઝિયાં કહીંચિ ન પડે ।
મી આપુલિયાંતેં આપુલીકડે । સુખેંચિ આણીં

વરચીલ દેહાચી ગંવસણી ફેડુની । આહાચ અહંકારાચે રજ ઝાડુની ।
શુદ્ધ વાસના નિવડુની । આપણાપાં મેળવી

આણિ ભક્તાં તરી દેહીં । વિશેષ એકવંકીચા ઠાવ નાહીં ।
મ્હણઊનિ અવ્હેરૂ કરિતાં કાંહી । વિયોગ ઐસા ન વાટે

ના તરી દેહાંતીંચિ મિયાં યાવેં । મગ આપણપેં યાંતેં ન્યાવેં ।
હેંહી નાહીં જે સ્વભાવેં । તે આધીંચિ મજ મીનલે

યેરી શરીરાચિયા સલિલીં । અસતેપણ હે સાઉલે ।
વાંચૂનિ ચંદ્રિકા તે ઠેલી । ચંદ્રીંચિ આહે

ઐસે જે નિત્યયુક્ત । તયાંસિ સુલભ મી સતત ।
મ્હણાઊનિ દેહાંતીં નિશ્ચિત । મીચિ હોતી

મગ ક્લેશતરૂચી વાડી । જે તાપત્રયાગ્નીચી સગડી ।
જે મૃત્યુકાકાસિ કુરોંડી । સાંડિલી આહે

જેં દૈન્યાચેં દુભતેં । જેં મહાભયાતેં વાઢવિતેં ।
જેં સકળ દુઃખાચેં પુરતેં । ભાંડવલ

જેં દુર્મતીચેં મૂળ । જેં કુમાર્ગાચેં ફળ ।
જેં વ્યામોહાચેં કેવળ । સ્વરૂપચિ

જેં સંસારાચેં બૈસણેં । જેં વિકારાચેં ઉદ્યાનેં ।
જેં સકળ રોગાંચેં ભાણેં । વાઢિલેં આહે

જેં કાળાચા ખિચૌશિટા । જેં આશેચા આંગવઠા ।
જન્મમરણાચા વોલિંવટા । સ્વભાવેં જેં

જેં ભુલીચેં ભરીંવ । જેં વિકલ્પાચેં વોતીંવ ।
કિંબહુના પેંવ । વિંચુવાંચેં

જેં વ્યાઘ્રાચેં ક્ષેત્ર । જેં પણ્યાંગનેચેં મૈત્ર ।
જેં વિષયવિજ્ઞાનયંત્ર । સુપૂજિત

જેં લાંવેચા કળવળા । નિવાલિયા વિષોદકાચા ગળાળા ।
જેં વિશ્વાસુ આંગવળા । સંવચોરાચા

જેં કોઢિયાચેં ખેંવ । જેં કાળસર્પાચેં માર્દવ ।
ગોરિયાચેં સ્વભાવ । ગાયન જેં

જેં વૈરિયાચા પાહુણેર । જેં દુર્જનાચા આદર ।
હેં અસો જેં સાગર । અનર્થાચા

જેં સ્વપ્નીં દેખિલેં સ્વપ્ન । જેં મૃગજળેં સાસિન્નલેં વન ।
જેં ધૂમ્રરજાંચેં ગગન । ઓતલેં આહે

ઐસેં જેં હેં શરીર । તેં તે ન પવતીચિ પુઢતી નર ।
જે હોઊનિ ઠેલે અપાર । સ્વરૂપ માઝેં

એ઱હવીં બ્રહ્મપણાચિય ભડસે । ન ચુકતીચિ પુનરાવૃત્તીચે વળસે ।
પરિ નિવટલિયાચેં જૈસેં । પોટ ન દુખે

ના તરી ચેઇલિયાનંતરેં । ન બુડિજે સ્વપ્નીંચેનિ મહાપૂરેં ।
તેવીં માતેં પાવલેં તે સંસારેં । લિંપતીચિ ના

એ઱હવીં જગદાકારાચેં સિરેં । જેં ચિરસ્થાયીયાંચે ધુરે ।
બ્રહ્મભુવન ગા ચવરેં । લોકાચળાચેં

જિયે ગાંવીંચા પહારૂ દિવોવરી । એકા અમરેંદ્રાચેં આયુષ્ય ન ધરી ।
વિળોનિ પાંતીં ઉઠી એકસરી । ચવદાજણાંચી

જૈં ચૌકડિયા સહસ્ત્ર જાયે । તૈં ઠાયેઠાવો વિળુચિ હોયે ।
આણિ તૈસેંચિ સહસ્ત્ર ભરિયે પાહેં । રાત્રી જેથ

યેવઢેં અહોરાત્ર જેથિંચેં । તેણેં ન લોટતી જે ભાગ્યાચે ।
દેખતી તે સ્વર્ગીંચે । ચિરંજીવ

યેરાં સુરગણાંચી નવાઈ । વિશેષ સાંગાવી તેથ કાઈ ।
મુદ્દલ ઇંદ્રાચીચિ દશા પાહીં । જે દિહાચે ચૌદા

પરિ બ્રહ્મયાચિયાહિ આઠાં પહારાંતેં । આપુલિયા ડોળાં દેખતે ।
જે આહાતિ ગા તયાંતેં । અહોરાત્રવિદ મ્હણિપે

તયે બ્રહ્મભુવનીં દિવસેં પાહે । તે વેળીં ગણના કેંહી ન સમાયે ।
ઐસેં અવ્યક્તાચેં હોયે । વ્યક્ત વિશ્વ

પુઢતી દિહાચી ચૌપાહારી ફિટે । આણિ હા આકારસમુદ્ર આટે ।
પાઠીં તૈસાચિ મગ પાહાંટે । ભરોં લાગે

શારદીયેચિયે પ્રવેશીં । અભ્રેં જિરતી આકાશીં ।
મગ ગ્રીષ્માંતીં જૈશીં । નિગતી પુઢતી

તૈસી બ્રહ્મદિનાચિયે આદી । હે ભૂતસૃષ્ટીચી માંદી ।
મિળે જંવ સહસ્ત્રાવધી । નિમિત્ત પુરે

પાઠીં રાત્રીચા અવસરૂ હોયે । આણિ વિશ્વ અવ્યક્તીં લયા જાયે ।
તોહી યુગસહસ્ત્ર મોટકા પાહે । આણિ તૈસેંચિ રચે

હેં સાંગાવયા કાય ઉપપત્તિ । જેં જગાચા પ્રળયો આણિ સંભૂતિ ।
ઇથે બ્રહ્મભુવનીંચિયા હોતી । અહોરાત્રમાજીં

કૈસેં થોરિવેચેં માન પાહેં પાં । હો સૃષ્ટિબીજાચા સાટોપા ।
પરિ પુનરાવૃત્તીચિયા માપા । શીગ જાહલા

એ઱હવીં ત્રૈલોક્ય હેં ધનુર્ધરા । તિયે ગાંવીંચા ગા પસારા ।
તો હા દિનોદયીં એકસરાં । માંડતુ અસે

પાઠીં રાત્રીચા સમો પાવે । આણિ અપૈસાચિ સાંટવે ।
મ્હણિયે જેથીંચેં તેથ સ્વભાવેં । સામ્યાસિ યે

જૈસેં વૃક્ષપણ બીજાસિ આલેં । કીં મેઘ હેં ગગન જાહાલેં ।
તૈસેં અનેકત્વ જેથ સામાવલેં । તેં સામ્ય મ્હણિપે

તેથ સમવિષમ ન દિસે કાંહી । મ્હણોનિ ભૂતેં હે ભાષ નાહી ।
જેવિં દૂધચિ જાહાલિયા દહીં । નામરૂપ જાય

તેંવિં આકારલોપાસરિસેં । જગાચેં જગપણ ભ્રંશે ।
પરિ જેથ જાહાલેં તેં જૈસેં । તૈસેંચિ અસે

તૈં તયા નાંવ સહજ અવ્યક્ત । આણિ આકારા વેળીં તેંચિ વ્યક્ત ।
હેં એકાસ્તવ એક સૂચિત । એ઱હવીં દોની નાહી

જૈસેં આટલિયા સ્વરૂપેં । આટલેપણ તે ખોટી મ્હણિપે ।
પુઢતી તો ઘનાકારૂ હારપે । જે વેળીં અળંકાર હોતી

હીં દોન્હી જૈશીં હોણીં । એકીં સાક્ષીભૂત સુવર્ણી ।
તૈસી વ્યક્તાવ્યક્તાચી કડસણી । વસ્તૂચ્યા ઠાયી

તેં તરી વ્યક્ત ના અવ્યક્ત । નિત્ય ના નાશવંત ।
યા દોહીં ભાવાઅતીત । અનાદિસિધ્દ

જેં હેં વિશ્વચિ હોઊનિ અસે । પરિ વિશ્વપણ નાસિલેનિ ન નાસે ।
અક્ષરેં પુસિલ્યા ન પુસે । અર્થુ જૈસા

પાહેં પાં તરંગ તરી હોત જાત । પરિ તેથ ઉદક તેં અખંડ અસત ।
તેવીં ભૂતાભાવીં નાશિવંત । અવિનાશ જેં

ના તરી આટતિયે અળંકારી । નાટતેં કનક અસે જયાપરી ।
તેવીં મરતિયે જીવાકારીં । અમર જેં આહે

જયાતેં અવ્યક્ત મ્હણોં યે કોડેં । મ્હણતાં સ્તુતિ હેં ઐસેં નાવડે ॥
જેં મનબુદ્ધી ન સાંપડે । મ્હણઊનિયાં

આણિ આકારા આલિયા જયાચેં । નિરાકારપણ ન વચે ।
આકારલોપેં ન વિસંચે । નિત્યતા ગા

મ્હણોનિ અક્ષર જેં મ્હણિજે । તેવીચિ મ્હણતાં બોધુહી ઉપજે ।
જયાપરૌતા પૈસુ ન દેખિજે । યા નામ પરમગતિ

પરિ આઘવા ઇહીં દેહપુરીં । આહે નિજેલિયાચે પરી ।
જે વ્યાપારૂ કરવી ના કરી । મ્હણઊનિયાં

એ઱હવીં જે શારીરચેષ્ટા । ત્યાંમાજીં એકહી ન ઠકે ગા સુભટા ।
દાહી ઇંદ્રિયાંચિયા વાટા । વાહતચિ આહાતિ

ઉકલૂં વિષયાંચા પેટા । હોતા મનાચાં ચોહટા ।
તો સુખદુઃખાચા રાજવાંટા । ભીતરાહિ પાવે

પરિ રાવો પહુડલિયા સુખેં । જૈસા દેશીંચા વ્યાપારૂ ન ઠકે ।
પ્રજા આપુલાલેનિ અભિલાખેં । કરિતચિ અસતી

તૈસેં બુદ્ધીચેં હન જાણણેં । કાં મનાચેં ઘેણેંદેણેં ।
ઇંદ્રિયાંચેં કરણેં । સ્ફુરણ વાયૂચેં

હે દેહક્રિયા આઘવી । ન કરિતાં હોય બરવી ।
જૈસા ન ચલવિતેનિ રવી । લોકુ ચાલે

અર્જુના તયાપરી । સુતલા ઐસા આહે શરીરીં ।
મ્હણોનિ પુરૂષુ ગા અવધારીં । મ્હણિપે જયાતેં

આણિ પ્રકૃતિ પતિવ્રતે । પડિલા એકપત્નીવ્રતેં ।
યેણેંહી કારણેં જયાતેં । પુરૂષુ મ્હણોં યે

પૈં વેદાચેં બહુવસપણ । દેખેચિના જયાચેં આંગણ ।
હેં ગગનાચેં પાંઘરૂણ । હોય દેખા

ઐસેં જાણૂનિ યોગીશ્વર । જયાતેં મ્હણતી પરાત્પર ।
જેં અનન્યગતીચેં ઘર । ગિંવસીત યે

જે તનૂ વાચા ચિત્તે । નાઇકતી દુજિયે ગોષ્ટીતેં ।
તયાં એકનિષ્ઠેચેં પિકતેં । સુક્ષેત્ર જેં

હેં ત્રૈલોક્યચિ પુરૂષોત્તમ । ઐસા સાચ જયાચા મનોધર્મુ ।
તયા આસ્તિકાચા આશ્રમુ । પાંડવા ગા

જેં નિગર્વાચેં ગૌરવ । જેં નિર્ગુણાચી જાણીવ ।
જેં સુખાચી રાણીવ । નિરાશાંસી

જેં સંતોષિયાં વાઢિલેં તાટ । જેં અચિંતા અનાથાચેં માયપોટ ।
ભક્તી ઉજૂ વાટ । જયા ગાંવા

હેં એકૈક સાંગોનિ વાયાં । કાય ફાર કરૂં ધનંજયા ।
પૈં ગેલિયા જયા ઠાયા । તો ઠાવોચિ હોઇજે

હિંવાચિયા ઝુળુકા । જૈસેં હિંવચિ પડે ઉષ્ણોદકા ।
કાં સમોર હાલિયા અર્કા । તમચિ પ્રકાશુ

તૈસા સંસારૂ જયા ગાંવા । ગેલા સાંતા પાંડવા ।
હોઊનિ ઠાકે આઘવા । મોક્ષાચાચિ

તરી અગ્નીમાજીં આલેં । જૈસેં ઇંધનચિ અગ્નિ જહાલેં
પાઠીં ન નિવડેચિ કાંહી કેલેં । કાષ્ઠપણ

ના તરી સાખરેચા માઘૌતા । બુધ્દિમંતપણેંહી કરિતાં ।
પરિ ઊંસ નવ્હે પાંડુસુતા । જિયાપરી

લોહાચેં કનક જહાલેં । હેં એકેં પરિસેંચિ કેલેં ।
આતાં આણિક કૈંચેં તેં ગેલેં । લોહત્વ આણી

મ્હણોનિ તૂપ હોઊનિ માઘૌતેં । જેવીં દૂધપણ ન યેચિ નિરૂતેં ।
તેવિં પાવોનિયાં જયાતેં । પુનરાવૃત્તિ નાહીં

તેં માઝેં પરમ । સાચોકારેં નિજધામ ।
હેં આંતુવટ તુજ વર્મ । દાવિજત અસેં

તેવીંચિ આણિકેંહી એકે પ્રકારેં । જાણતાં આહે સોપારેં ।
તરિ દેહ સાંડિતેનિ અવસરેં । જેથ મિળતી યોગી

અથવા અવચટેં ઐસેં ઘડે । જે અનવસરેં દેહ સાંડે ।
તરિ માઘૌતેં યેણેં ઘડે । દેહાસીચિ

મ્હણોનિ કાળશુદ્ધી જરી દેહ ઠેવીતી । તરી ઠેવિતખેવીં બ્રહ્મચિ હોતી ।
એ઱હવીં અકાળીં તરી યેતી । સંસારા પુઢતી

તૈસેં સાયુજ્ય આણિ પુનરાવૃત્તિ । યા દોન્હી અવસરાઅધીન આહાતી ।
તો અવસરૂ તુજપ્રતી । પ્રસંગેં સાંગોં

તરિ ઐકેં ગા સુભટા । પાતલિયા મરણાચા માજિવટા ।
પાંચૈ આપુલાલિયા વાટા । નિઘતી અંતી

ઐસા વરિપડિલા પ્રયાણકાળી । બુદ્ધીતેં ભ્રમુ ન ગિળી ।
સ્મૃતિ નવ્હે આંધળી । ન મરે મન

હા ચેતનાવર્ગુ આઘવા । મરણી દિસે ટવટવા ।
પરિ અનુભવિલિયા બ્રહ્મભાવા । ગવસણી હોઊનિ

ઐસા સાવધ હા સમવાવો । આણિ નિર્વાણવે઱હી નિર્વાહો ।
હે તરીચ ઘડે જરી સાવાવો । અગ્નીચા આથી

પાહેં પાં વારેન કાં ઉદકેં । જૈં દિવિયાંચેં દિવેપણ ઝાંકે ।
તૈં અસતીચ કાય દેખે । દિઠી આપુલી

તૈસેં દેહાંતીંચેનિ વિષમવાતેં । દેહ આંતબાહેરિ શ્લેષ્માઆતેં ।
તૈં વિઝોનિ જાય ઉજિતેં । અગ્નીચેં તેં

તે વેળીં પ્રાણાસિ પાણુ નાહીં । તેથ બુદ્ધિ અસોનિ કરીલ કાઈ ।
મ્હણોનિ અગ્નીવીણ દેહીં । ચેતના ન થરે

અગા દેહીંચા અગ્નિ જરી ગેલા । તરી દેહ નવ્હે ચિખલુ વોલા।
વાયાં આયુષ્યવેળુ આપુલા । અંધારે ગિંવસી

આણિ માગીલ સ્મરણ આઘવેં । તેં તેણેં અવસરેં સાંભાળાવેં ।
મગ દેહ ત્યજૂનિ મિળાવેં । સ્વરૂપીં કીં

તંવ તયા દેહશ્લેષ્માચે ચિખલીં । ચેતનાચિ બુડોનિ ગેલી ।
તેથ માગિલી પુઢિલી હે ઠેલી । આઠવણ

મ્હણોનિ આધીં અભ્યાસુ જો કેલા । તો મરણ ન યેતાં નિમોનિ ગેલા।
જૈસેં ઠેવણેં ન દિસતાં માલવલા । દીપુ હાતીંચા

આતાં અસો હેં સકળ । જાણ પાં જ્ઞાનાસિ અગ્નિ મૂળ ।
તયા અગ્નીચેં પ્રયાણીં બળ । સંપૂર્ણ આથી

આંતુ અગ્નિજ્યોતીચા પ્રકાશુ । બાહેરી શુક્લપક્ષુ આણિ દિવસુ ।
આણિ સા માસાંમાજીં માસુ । ઉત્તરાયણ

ઐશિયા સમયોગાચી નિરૂતી । લાહોનિ જે દેહ ઠેવિતી ।
તે પરબ્રહ્મચિ હોતી । બ્રહ્મવિદ

અવધારીં ગા ધનુર્ધરા । યેથવરી સામર્થ્ય યયા અવસરા ।
તેવીંચિ હા ઉજૂ માર્ગ સ્વપુરા । યાવયા પૈં

એથ અગ્નિ હેં પહિલેં પાયતરેં । જ્યોતિર્મય હેં દુસરેં ।
દિવસ જાણેં તિસરેં । ચૌથેં શુક્લપક્ષ

આણિ સામાસ ઉત્તરાયણ । તેં વરચીલ ગા સોપાન ।
યેણેં સાયુજ્યસિદ્ધિસદન । પાવતી યોગી

હા ઉત્તમ કાળુ જાણિજે । યાતેં અર્ચિરાદિ માર્ગુ મ્હણિજે ।
આતાં અકાળુ તોહી સહજેં । સાંગેન આઈક

તરિ પ્રયાણાચિયા અવસરેં । વાત શ્લેષ્માં શ્લેષ્માં।
તેણેં અંતઃકરણીં આંધારેં । કોંદલે ઠાકે

સર્વેંદ્રિયાં લાંકુડ પડે । સ્મૃતી ભ્રમામાજીં બુડે ।
મન હોય વેડેં । કોંડે પ્રાણ

અગ્નીચેં અગ્નિપણ જાયે । મગ તો ધૂમચિ અવઘા હોયે ।
તેણેં ચેતના ગિંવસિલી ઠાયે । શરીરીંચી

જૈસેં ચંદ્રાઆડ આભાળ । સદટ દાટે સજળ ।
મગ ગડદ ના ઉજાળ । ઐસેં ઝાંવળેં હોયે

કાં મરે ના સાવધ । ઐસેં જીવિતાસિ પડે સ્તબ્ધ ।
આયુષ્ય મરણાચી મર્યાદ- । વેળુ ઠાકી

ઐસી મનબુદ્ધિકરણીં । સભોંવતીં ધૂમાકુળાચી કોંડણી ।
તેથ જન્મેં જોડલિયે વાહણી । યુગચિ બુડે

હાં ગા હાતીંચેં જે વેળીં જાયે । તે વેળીં આણિકા લાભાચી ગોઠી કેં આહે ।
મ્હણઊનિ પ્રયાણીં તંવ હોયે । યેતુલી દશા

ઐસી દેહાઆંતુ સ્થિતિ । બાહેરિ કૃષ્ણપક્ષુ વરિ રાતી ।
આણિ સા માસહી વોડવતી । દક્ષિણાયન

ઇયે પુનરાવૃતીચીં ઘરાણીં । આઘવીં એકવટતી જયાચિયા પ્રયાણીં ।
તો સ્વરૂપસિદ્ધીચી કાહાણી । કૈસેનિ આઇકે

ઐસા જયાચા દેહ પડે । તયા યોગી મ્હણોનિ ચંદ્રવરી જાણેં ઘડે ।
મગ તેથૂનિ માગુતા બહુડે । સંસારા યે

આમ્હીં અકાળ જો પાંડવા । મ્હણિતલા તો હા જાણાવા ।
આણિ હાચિ ધૂમ્રમાર્ગ ગાંવા । પુનરાવૃત્તીચિયા

યેર તો અર્ચિરાદિ માર્ગુ । તો વસતા આણિ અસલગુ ।
સાવિયા સ્વસ્થુ ચાંગુ । નિવૃતીવરી

ઐશિયા અનાદિ યા દોન્હી વાટા । એકી ઉજૂ એકી અવ્હાંટા ।
મ્હણવૂનિ બુદ્ધિપૂર્વક સુભટા । દાવિલિયા તુજ

કાં જે માર્ગામાર્ગ દેખાવે । સાચ લટિકેં વોળખાવેં ।
હિતાહિત જાણાવેં । હિતાચિલાગીં

પાહે પાં નાવ દેખતાં બરવી । કોણી આડ ઘાલી કાય અથાવીં ।
કાં સુપંથ જાણોનિયાં અડવીં । રિગવત અસે

જો વિષ અમૃત વોળખે । તો અમૃત કાય સાંડૂ શકે ।
તેવિં જો ઉજૂ વાટ દેખે । તો અવ્હાંટા ન વચે

મ્હણોનિ ફુડેં । પારખાવેં ખરેં કુડેં ।
પારખિલેં તરે ન પડે । અવસરેં કહીં

એ઱હવીં દેહાંતીં થોર વિષમ । યા માર્ગાચેં આહે સંભ્રમ ।
જન્મેં અભ્યાસિલિયાચેં હન કામ । જાઈલ વાયાં

જરી અર્ચિરાદિ માર્ગુ ચુકલિયાં । અવચટેં ધૂમ્રપંથેં પડિલિયાં ।
તરી સંસારપાંતીં જુંતલિયાં । ભંવતચિ અસાવેં

હે સાયાસ દેખોનિ મોઠે । આતાં કૈસેનિ પાં એકવેળ ફિટે ।
મ્હણોનિ યોગમાર્ગુ ગોમટે । શોધિલે દોન્હી

તંવ એકેં બહ્મત્વા જાઇજે । આણિ એકેં પુનરાવૃત્તે યેઇજે ।
પરિ દૈવગત્યા જો લાહિજે । દેહાંતીં જેણેં

તે વેળી મ્હણિતલેં હેં નવ્હે । વાયાં અવચટેં કાય પાવે ।
દેહ ત્યજુનિ વસ્તુ હોઆવેં । માર્ગેચિ કીં

તરી આતાં દેહ અસો અથવા જાવો । આમ્હી તોં કેવળ વસ્તૂચિ આહોં ।
કાં જે દોરીં સર્પત્વ વાવો । દોરાચિકડુની

મજ તરંગપણ અસે કીં નસે । ઐસેં હેં ઉદકાસી કહીં પ્રતિભાસે ।
તેં ભલતેવ્હાં જૈસેં તૈસેં । ઉદકચિ કીં

તરંગાકારેં ન જન્મેચિ । ના તરંગલોપેં ન નિમેચિ ।
તે વિદેહી જે દેહેંચિ । વસ્તુ જાહલે

આતાં શરીરાચેં તયાચિયા ઠાઈં । આડનાંવહી ઉરલેં નાહીં ।
તરિ કોણેં કાળેં કાઈ । નિમે તેં પાહેં પાં

મગ માર્ગાતેં કાસયા શોધાવેં । કોણેં કોઠૂનિ કેં જાવેં ।
જરી દેશકાલાદિ આઘવેં । આપણચિ અસે

આણિ હાં ગા ઘટુ જે વેળીં ફુટે । તે વેળીં તેથીંચેં આકાશ લાગે નીટે વાટે ।
વાટા લાગે તરિ ગગના ભેટે । એ઱હવીં કાય ચુકે

પાહેં પાં ઐસેં હન આહે । કીં તો આકારૂચિ જાયે ।
યેર ગગન તેં ગગનીંચિ આહે । ઘટત્વાહિ આધીં

ઐસિયા બોધાચેનિ સુરવાડેં । માર્ગામાર્ગાચેં સાંકડેં ।
તયા સોઽહંસિદ્ધા ન પડે । યોગિયાંસી

યાકારણેં પાંડુસુતા । તુવાં હોઆવે યોગયુક્તા ।
યેતુલેનિ સર્વકાળીં સામ્યતા । આપણપાં હોઈલ

મગ ભલતેથ ભલતેંવ્હા । દેહબંધ અસો અથવા જાવા ।
પરિ અબંધા નિત્ય બ્રહ્મભાવા । વિઘડ નાહીં

તો કલ્પાદિ જન્મા નાગવે । કલ્પાંતીં મરણેં નાપ્લવે ।
માજીં સ્વર્ગસંસારાચેનિ લાઘવેં । ઝકવેના

યેણેં બોધેં જો યોગી હોયે । તયાસીચિ યા બોધાચેં નીટપણ આહે ।
કાં જે ભોગાતેં પેલૂનિ પાહેં । નિજરૂપા યે

પૈં ગા ઇંદ્રાદિકાં દેવાં । જયાં સર્વસ્વેં ગાજતી રાણિવા ।
તેં સાંડણેં માનૂનિ પાંડવા । ડાવલી જો

જરી વેદાધ્યયનાચે જાલેં । અથવા યજ્ઞાચેં શેતચિ પિકલેં ।
કીં તપોદનાંચેં જોડલેં । સર્વસ્વ હન જેં

તયા આઘવાં પુણ્યાચા મળા । ભાર આંતૌનિ જયા યે ફળા ।
તેં પરબ્રહ્મા નિર્મળા । સાંટી ન સરે

જેં નિત્યાનંદાચેનિ માનેં । ઉપમેચા કાંટાળાં ન દિસે સાનેં ।
પાહા પાં વેદયજ્ઞાદિ સાધનેં । જયા સુખા

જેં વિટે ના સરે । ભોગિતયાચેનિ પવાડેં પુરે ।
પુઢતી મહાસુખાચેં સોયરેં । ભાવંડચિ

ઐસેં દૃષ્ટીચેનિ સુખપણેં । જયાસી અદૃષ્ટાચેં બૈસણેં ।
જેં શતમખાહી આંગવણેં । નોહેચિ એકા

તયાતેં યોગીશ્વર અલૌકિકેં । દિઠીચેનિ હાતતુકેં ।
અનુમાનતી કૌતુકેં । તંવ હળુવાર આવડે

મગ તયા સુખાચી કિરીટી । કરુનિયાં ગા પાઉટી ।
પરબ્રહ્મચિયે પાટીં । આરૂઢતી

ઐસેં ચરાચરૈકભાગ્ય । જેં બ્રહ્મેશાં આરાધનેયોગ્ય ।
યોગિયાંચે ભોગ્ય- । ભોગધન જેં

જો સકળ કળાંચી કળા । જો પરમાનંદાચા પુતળા ।
તો જિવાચા જિવ્હાળા । વિશ્વાચિયા

જો સવર્જ્ઞતેચા વોલાવા । જો યાદવકુળીંચા કુળદિવા ।
તો શ્રીકૃષ્ણજી પાંડવા- । પ્રતિ બોલિલા

ઐસા કુરુક્ષેત્રીંચા વૃત્તાંતુ । સંજયો રાયાસી અસે સાંગતુ ।
તેચિ પરિયેસા પુઢાં માતુ । જ્ઞાનદેવ મ્હણે