જ્ઞાનેશ્વરી · અધ્યાય 14

॥ ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ ॥
॥ અથ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ॥
। અથ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ - અધ્યાય ચૌદાવા । ।
। ગુણત્રયવિભાગયોગઃ ।
જય જય આચાર્યા । સમસ્તસુરવર્યા ।
પ્રજ્ઞાપ્રભાતસૂર્યા । સુખોદયા

જય જય સર્વ વિસાંવયા । સોહંભાવસુહાવયા ।
નાના લોક હેલાવયા । સમુદ્રા તૂં

આઇકેં ગા આર્તબંધૂ । નિરંતરકારુણ્યસિંધૂ ।
વિશદવિદ્યાવધૂ- । વલ્લભા જી

તૂ જયાંપ્રતિ લપસી । તયા વિશ્વ હેં દાવિસી ।
પ્રકટ તૈં કરિસી । આઘવેંચિ તૂં

કીં પુઢિલાચી દૃષ્ટિ ચોરિજે । હા દૃષ્ટિબંધુ નિફજે ।
પરી નવલ લાઘવ તુઝેં । જેં આપણપેં ચોરેં

જી તૂંચિ તૂં સર્વાં યયા । મા કોણા બોધુ કોણા માયા ।
ઐસિયા આપેંઆપ લાઘવિયા । નમો તુજ

જાણોં જગીં આપ વોલેં । તેં તુઝિયા બોલા સુરસ જાલેં ।
તુઝેનિ ક્ષમત્વ આલેં । પૃથ્વિયેસી

રવિચંદ્રાદિ શુક્તી । ઉદો કરિતી ત્રિજગતીં ।
તેં તુઝિયા દીપ્તી । તેજ તેજાં

ચળવળિજે અનિળેં । તેં દૈવિકેનિ જી નિજબળેં ।
નભ તુજમાજીં ખેળે । લપીથપી

કિંબહુના માયા અસોસ । જ્ઞાન જી તુઝેનિ ડોળસ ।
અસો વાનણેં સાયાસ । શ્રુતીસિ હે

વેદ વાનૂનિ તંવચિ ચાંગ । જંવ ન દિસે તુઝેં આંગ ।
મગ આમ્હાં તયા મૂગ । એકે પાંતી

જી એકાર્ણવાચે ઠાઈં । પાહતાં થેંબાચા પાડુ નાહીં ।
મા મહાનદી કાઈ । જાણિજતી

કાં ઉઅદયલિયા ભાસ્વતુ । ચંદ્ર જૈસા ખદ્યોતુ ।
આમ્હાં શ્રુતિ તુજ આંતુ । તો પાડુ અસે

આણિ દુજયા થાંવો મોડે । જેથ પરેશીં વૈખરી બુડે ।
તો તૂં મા કોણેં તોંડેં । વાનાવાસી

યાલાગીં આતાં । સ્તુતિ સાંડૂનિ નિવાંતા ।
ચરણીં ઠેવિજે માથા । હેંચિ ભલેં

તરી તૂ જૈસા આહાસિ તૈસિયા । નમો જી શ્રીગુરુરાયા ।
મજ ગ્રંથોદ્યમુ ફળાવયા । વેવ્હારા હોઈં

આતાં કૃપાભાંડવલ સોડીં । ભરીં મતિ માઝી પોતડી ।
કરીં જ્ઞાનપદ્ય જોડી । થોરા માતેં

મગ મી સંસરેન તેણેં । કરીન સંતાંસી કર્ણભૂષણેં ।
લેવવીન સુલક્ષણેં । વિવેકાચીં

જી ગીતાર્થનિધાન । કાઢૂ માઝેં મન ।
સુયીં સ્નેહાંજન । આપલેં તૂં

હે વાક્સૃષ્ટિ એકે વેળે । દેખતુ માઝે બુદ્ધીચે ડોળે ।
તૈસા ઉદૈજો જો નિર્મળેં । કારુણ્યબિંબેં

માઝી પ્રજ્ઞાવેલી વેલ્હાળ । કાવ્યેં હોય સફળ ।
તો વસંતુ હોય સ્નેહાળ- । શિરોમણી

પ્રમેય મહાપૂરેં । હે મતિગંગા યે થોરેં ।
તૈસા વરિષ ઉદારેં । દિઠીવેની

અગા વિશ્વૈકધામા । તુઝા પ્રસાદ ચંદ્રમા ।
કરૂં મજ પૂર્ણિમા । સ્ફૂર્તીચી જી

જી અવલોકિલિયા માતેં । ઉન્મેષસાગરીં ભરિતેં ।
વોસંડેલ સ્ફૂર્તીતેં । રસવૃત્તીચેં

તંવ સંતોષોનિ શ્રીગુરુરાજેં । મ્હણિતલેં વિનતિવ્યાજેં ।
માંડિલેં દેખોનિ દુજેં । સ્તવનમિષેં

હેં અસો આતાં વાંજટા । તો જ્ઞાનાર્થ કરૂનિ ગોમટા ।
ગ્રંથુ દાવીં ઉત્કંઠા । ભંગો નેદીં

હો કાં જી સ્વામી । હેંચિ પાહત હોતોં મી ।
જે શ્રીમુખેં મ્હણા તુમ્હી । ગ્રંથુ સાંગ

સહજેં દુર્વેચા ડિરુ । આંગેંચિ તંવ અમરુ ।
વરી આલા પૂરુ । પીયૂષાચા

તરી આતાં યેણેં પ્રસાદેં । વિન્યાસેં વિદગ્ધેં ।
મૂળશાસ્ત્રપદેં । વાખાણીન

પરી જીવા આંતુલીકડે । જૈસી સંદેહાચી ડોણી બુડે ।
ના શ્રવણીં તરી ચાડે । વાઢી દિસે

તૈસી બોલી સાચારી । અવતરો માઝી માધુરી ।
માલે માગૂનિ ઘરીં । ગુરુકૃપેચ્યા

તરી માગાં ત્રયોદશીં । અધ્યાયીં ગોઠી ઐસી ।
શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનેંસી । ચાવળલે

જે ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞયોગેં । હોઈજે યેણેં જગેં ।
આત્મા ગુણસંગેં । સંસારિયા

આણિ હાચિ પ્રકૃતિગતુ । સુખદુઃખ ભોગીં હેતુ ।
અથવા ગુણાતીતુ । કેવળુ હા

તરી કૈસા પાં અસંગા સંગુ । કોણ તો ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞાયોગુ ।
સુખદુઃખાદિ ભોગુ । કેવીં તયા ?

ગુણ તે કૈસે કિતી । બાંધતી કવણે રીતી ।
નાતરી ગુણાતીતીં । ચિન્હેં કાઈ ?

એવં ઇયા આઘવેયા । અર્થા રૂપ કરાવયા ।
વિષો એથ ચૌદાવિયા । અધ્યાયાસી

તરી તો આતાં ઐસા । પ્રસ્તુત પરિયેસા ।
અભિપ્રાયો વિશ્વેશા । વૈકુંઠાચા

તો મ્હણે ગા અર્જુના । અવધાનાચી સર્વ સેના ।
મેળઊનિ ઇયા જ્ઞાના । ઝોંબાવેં હો \!

આમ્હીં માગાં તુજ બહુતીં । દાવિલેં હેં ઉપપત્તી ।
તરી આઝુની પ્રતીતી- । કુશીં ન નિઘે

મ્હણૌનિ ગા પુઢતી । સાંગિજૈલ તુજપ્રતી ।
પર મ્હણ મ્હણૌનિ શ્રુતીં । ડાહારિલેં જેં

એ઱હવીં જ્ઞાન હેં આપુલેં । પરી પર ઐસેનિ જાલેં ।
જે આવડોનિ ઘેતલેં । ભવસ્વર્ગાદિક

અગા યાચિ કારણેં । હેં ઉત્તમ સર્વાંપરી મી મ્હણેં ।
જે વન્હિ હેં તૃણેં । યેરેં જ્ઞાનેં

જિયેં ભવસ્વર્ગાતેં જાણતી । યાગચિ ચાંગ મ્હણતી ।
પારખી ફુડી આથી । ભેદીં જયા

તિયેં આઘવીંચિ જ્ઞાનેં । કેલીં યેણેં સ્વપ્નેં ।
જૈશા વાતોર્મી ગગનેં । ગિળિજતી અંતીં

કાં ઉદિતેં રશ્મિરાજેં । લોપિલીં ચંદ્રાદિ તેજેં ।
નાના પ્રળયાંબુમાજેં । નદી નદ

તૈસેં યેણેં પાહલેયા । જ્ઞાનજાત જાય લયા ।
મ્હણૌનિયાં ધનંજયા । ઉત્તમ હેં

અનાદિ જે મુક્તતા । આપુલી અસે પંડુસુતા ।
તો મોક્ષુ હાતાં યેતા । હોય જેણેં

જયાચિયા પ્રતીતી । વિચારવીરીં સમસ્તીં ।
નેદિજેચિ સંસૃતી । માથાં ઉધઊં

મનેં મન ઘાલૂનિ માગેં । વિશ્રાંતિ જાલિયા આંગેં ।
તે દેહીં દેહાજોગે । હોતીચિ ના

મગ તેં દેહાચેં બેળેં । વોલાંડૂનિ એકેચિ વેળે ।
સંવતુકી કાંટાળેં । માઝેં જાલેં

જે માઝિયા નિત્યતા । તેણેં નિત્ય તે પંડુસુતા ।
પરિપૂર્ણ પૂર્ણતા । માઝિયાચી

મી જૈસા અનંતાનંદુ । જૈસાચિ સત્યસિંધુ ।
તૈસેચિ તે ભેદુ । ઉરેચિ ના

જેં મી જેવઢેં જૈસેં । તેંચિ તે જાલે તૈસેં ।
ઘટભંગીં ઘટાકાશેં । આકાશ જેવીં

નાતરીં દીપમૂળકીં । દીપશિખા અનેકીં ।
મીનલિયા અવલોકીં । હોય જૈસેં

અર્જુના તયાપરી । સરલી દ્વૈતાચી વારી ।
નાંદે નામાર્થ એકાહારીં । મીતૂંવિણ

યેણેંચિ પૈં કારણેં । જૈં પહિલેં સૃષ્ટીચેં જુંપણેં ।
તેંહી તયા હોણેં । પડેચિના

સૃષ્ટીચિયે સર્વાદી । જયાં દેહાચી નાહીં બાંધી ।
તે કૈચેં પ્રળયાવધી । નિમતીલ પાં ?

મ્હણૌનિ જન્મક્ષયાં- । અતીત તે ધનંજયા ।
મી જાલેં જ્ઞાના ઇયા । અનુસરોની

ઐસી જ્ઞાનાચી વાઢી । વાનિલી દેવેં આવડી ।
તેવીંચિ પાર્થાહી ગોડી । લાવાવયા

તંવ તયા જાલેં આન । સર્વાંગીં નિઘાલે કાન ।
સણઈ અવધાન । આતલા પાં

આતાં દેવાચિયા ઐસેં । જાકળીજત અસે વોરસેં ।
જેં નિરૂપણ આકાશેં । વેંટાળેના

મગ મ્હણે ગા પ્રજ્ઞાકાંતા । ઉજવલી આજિ વક્તૃત્વતા ।
જે બોલાયેવઢા શ્રોતા । જોડલાસી

તરિ એકુ મી અનેકીં । ગોંવિજે દેહપાશકીં ।
ત્રિગુણીં લુબ્ધકીં । કવણેપરી

કૈસા ક્ષેત્રયોગેં । વિયેં ઇયેં જગેં ।
તેં પરિસ સાંગેં । કવણેપરી

પૈં ક્ષેત્ર યેણેં વ્યાજેં । યાલાગીં હેં બોલિજે ।
જે મત્સંગબીજેં । ભૂતીં પિકે

એ઱હવીં તરી મહદ્બ્રહ્મ । યાલાગીં હેં ઐસેં નામ ।
જે મહદાદિવિશ્રામ । શાલિકા હેં

વિકારાં બહુવસ થોરી । અર્જુના હેંચિ કરી ।
મ્હણૌનિ અવધારીં । મહદ્બ્રહ્મ

અવ્યક્તવાદમતીં । અવ્યક્ત ઐસી વદંતી ।
સાંખ્યાચિયા પ્રતીતી । પ્રકૃતિ હેચિ

વેદાંતીં ઇયેતેં માયા । ઐસેં મ્હણિજે પ્રાજ્ઞરાયા ।
અસો કિતી બોલોં વાયાં । અજ્ઞાન હેં

આપલા આપણપેયાં । વિસરુ જો ધનંજયા ।
તેંચિ રૂપ યયા । અજ્ઞાનાસી

આણિકહી એક અસે । જેં વિચારાવેળે ન દિસે ।
વાતીં પાહતાં જૈસેં । અંધારેં કાં

હાલવિલિયા જાય । નિશ્ચળીં તરી હોય ।
દુધીં જૈસી સાય । દુધાચી તે

પૈં જાગરુ ના સ્વપ્ન । ના સ્વરૂપ અવસ્થાન ।
તે સુષુપ્તિ કાં ઘન । જૈસી હોય

કાં ન વિયતાં વાયૂતેં । વાંઝેં આકાશ રિતેં ।
તયા ઐસેં નિરુતેં । અજ્ઞાન ગા

પૈલ ખાંબુ કાં પુરુખુ । ઐસા નિશ્ચયો નાહીં એકુ ।
પરી કાય નેણોં આલોકુ । દિસત અસે

તેવીં વસ્તુ જૈસી અસે । તૈસી કીર ન દિસે ।
પરી કાંહીં અનારિસેં । દેખિજેના

ના રાતી ના તેજ । તે સંધિ જેવીં સાંજ ।
તેવીં વિરુદ્ધ ના નિજ । જ્ઞાન આથી

ઐસી કોણ્હી એકી દિશા । તિયે વાદુ અજ્ઞાન ઐસા ।
તયા ગુંડલિયા પ્રકાશા । ક્ષેત્રજ્ઞુ નામ

અજ્ઞાન થોરિયે આણિજે । આપણપેં તરી નેણિજે ।
તેં રૂપ જાણિજે । ક્ષેત્રજ્ઞાચેં

હાચિ ઉભય યોગુ । બુઝેં બાપા ચાંગુ ।
સત્તેચા નૈસર્ગુ । સ્વભાવો હા

.આતાં અજ્ઞાનાસારિખેં । વસ્તુ આપણપાંચિ દેખે ।
પરી રૂપેં અનેકેં । નેણોં કોણેં

જૈસા રંકુ ભ્રમલા । મ્હણે જા રે મી રાવો આલા ।
કાં મૂર્ચ્છિતુ ગેલા । સ્વર્ગલોકાં

તેવીં લચકલિયા દિઠી । મગ દેખણેં જેં જેં ઉઠી ।
તયા નામ સૃષ્ટી । મીચિ વિયેં પૈં ગા

જૈસેં કાં સ્વપ્નમોહા । તો એકાકી દેખે બહુવા ।
તોચિ પાડુ આત્મયા । સ્મરણેંવીણ અસે

હેંચિ આનીભ્રાંતી । પ્રમેય ઉપલવૂં પુઢતી ।
પરી તૂં પ્રતીતી । યાચિ ઘે પાં

તરી માઝી હે ગૃહિણી । અનાદિ તરુણી ।
અનિર્વાચ્યગુણી । અવિદ્યા હે

ઇયે નાહીં હેંચિ રૂપ । ઠાણેં હેં અતિ ઉમપ ।
હેં નિદ્રિતાં સમીપ । ચેતાં દુરી

પૈં માઝેનિચિ આંગેં । પહુઢલ્યા હે જાગે ।
આણિ સત્તાસંભોગેં । ગુર્વિણી હોય

મહદ્બ્રહ્મૌદરીં । પ્રકૃતીં આઠૈ વિકારીં ।
ગર્ભાચી કરી । પેલોવેલી

ઉભયસંગુ પહિલેં । બુદ્ધિતત્ત્વેં પ્રસવલેં ।
બુદ્ધિતત્ત્વ ભારૈલેં । હોય મન

તરુણી મમતા મનાચી । તે અહંકાર તત્ત્વ રચી ।
તેણેં મહાભૂતાંચી । અભિવ્યક્તિ હોય

આણિ વિષયેંદ્રિયાં ગૌસી । સ્વભાવેં તંવ ભૂતાંસી ।
મ્હણૌનિ યેતી સરિસીં । તિયેંહી રૂપા

જાલેનિ વિકારક્ષોભેં । પાઠીં ત્રિગુણાચેં ઉભેં ।
તેવ્હાં યે વાસનાગર્ભેં । ઠાયેંઠાવોં

રુખાચા આવાંકા । જૈસી બીજકણિકા ।
જીવીં બાંધેં ઉદકા । ભેટતખેંવો

તૈસી માઝેનિ સંગેં । અવિદ્યા નાના જગેં ।
આર ઘેવોં લાગે । આણિયાચી

મગ ગર્ભગોળા તયા । કૈસેં રૂપ તૈં યે આયા ।
તેં પરિયેસેં રાયા । સુજનાંચિયા

પૈં મણિજ સ્વેદજ । ઉદ્ભિજ જારજ ।
ઉમટતી સહજ । અવયવ હેં

વ્યોમવાયુવશેં । વાઢલેનિ ગર્ભરસેં ।
મણિજુ ઉસસે । અવયવ તો

પોટીં સૂનિ તમરજેં । આગળિકાં તોય તેજેં ।
ઉઠિતાં નિફજે । સ્વેદજુ ગા

આપપૃથ્વી ઉત્કટેં । આણિ તમોમાત્રેં નિકૃષ્ટેં ।
સ્થાવરુ ઉમટે । ઉદ્ભિજુ હા

પાંચાં પાંચહી વિરજીં । હોતી મનબુદ્ધ્યાદિ સાજીં ।
હીં હેતુ જારજીં । ઐસેં જાણ

ઐસે ચારી હે સરળ । કરચરણતળ ।
મહાપ્રકૃતિ સ્થૂળ । તેંચિ શિર

પ્રવૃત્તિ પેલલેં પોટ । નિવૃત્તિ તે પાઠી નીટ ।
સુર યોની આંગેં આઠ । ઊર્ધ્વાચીં

કંઠુ ઉલ્હાસતા સ્વર્ગુ । મૃત્યુલોકુ મધ્યભાગુ ।
અધોદેશુ ચાંગુ । નિતંબુ તો

ઐસેં લેકરૂં એક । પ્રસવલી હેં દેખ ।
જયાચેં તિન્હી લોક । બાળસેં ગા

ચૌર્યાંયશીં લક્ષ યોની । તિયેં કાંડાં પેરાં સાંદણી ।
વાઢે પ્રતિદિનીં । બાળક હેં

નાના દેહ અવયવીં । નામાચીં લેણીં લેવવી ।
મોહસ્તન્યેં વાઢવી । નિત્ય નવેં

સૃષ્ટી વેગવેગળીયા । તિયા કરાંઘ્રીં આંગોળિયાં ।
ભિન્નાભિમાન સૂદલિયા । મુદિયા તેથેં

હેં એકલૌતેં ચરાચર । અવિચારિત સુંદર ।
પ્રસવોનિ થોર । થોરાવલી

પૈ બ્રહ્મા પ્રાતઃકાળુ । વિષ્ણુ તો માધ્યાન્હ વેળુ ।
સદાશિવ સાયંકાળુ । બાળા યયા

મહાપ્રળયસેજે । ખિળોનિ નિવાંત નિજે ।
વિષમજ્ઞાનેં ઉમજેં । કલ્પોદયીં

અર્જુના ઇયાપરી । મિથ્યાદૃષ્ટીચ્યા ઘરીં ।
યુગાનુવૃત્તીચીં કરી । ચોજ પાઉલેં

સંકલ્પુ જયાચા ઇષ્ટુ । અહંકારુ તો વિનટુ ।
ઐસિયા હોય શેવટુ । જ્ઞાનેં યયા

આતાં અસો હે બહુ બોલી । ઐસેં વિશ્વ માયા વ્યાલી ।
તેથ સાહ્ય જાલી । માઝી સત્તા

યાકારણેં મી પિતા । મહદ્બ્રહ્મ હે માતા ।
અપત્ય પંડુસુતા । જગડંબરુ

આતાં શરીરેં બહુતેં । દેખોનિ ન ભેદેં હો ચિત્તેં ।
જે મનબુદ્ધ્યાદિ ભૂતેં । એકેંચિ યેથેં

હાં ગા એકાચિ દેહીં । કાય અનારિસેં અવયવ નાહીં ? ।
તેવીં વિચિત્ર વિશ્વ પાહીં । એકચિ હેં

પૈં ઉંચા નીચા ડાહાળિયા । વિષમા વેગળાલિયા ।
યેકાચિ જેવીં જાલિયા । બીજાચિયા

આણિ સંબંધુ તોહી ઐસા । મૃત્તિકે ઘટુ લેંકુ જૈસા ।
કાં પટત્વ કાપુસા । નાતૂ હોય

નાના કલ્લોળપરંપરા । સંતતી જૈસી સાગરા ।
આમ્હાં આણિ ચરાચરા । સંબંધુ તૈસા

મ્હણૌનિ વન્હિ આણિ જ્વાળ । દોન્હી વન્હીચિ કેવળ ।
તેવીં મી ગા સકળ । સંબંધુ વાવો

જાલેનિ જગેં મી ઝાંકેં । તરી જગત્વેં કોણ ફાંકે ? ।
કિળેવરી માણિકેં । લોપિજે કાઈ ?

અળંકારાતેં આલેં । તરી સોનેપણ કાઇ ગેલેં ? ।
કીં કમળ ફાંકલેં । કમળત્વા મુકે ?

સાંગ પાં ધનંજયા । અવયવીં અવયવિયા ।
આચ્છાદિજે કીં તયા । તેંચિ રૂપ ?

કીં વિરૂઢલિયા જોંધળા । કણિસાચા નિર્વાળા ।
વેંચલા કીં આગળા । દિસતસે

મ્હણૌનિ જગ પરૌતેં । સારૂનિ પાહિજે માતેં ।
તૈસા નોવ્હેં ઉખિતેં । આઘવેં મીચિ

હા તૂં સાચોકારા । નિશ્ચયાચા ખરા ।
ગાંઠીં બાંધ વીરા । જીવાચિયે

આતાં મિયાં મજ દાવિલા । શરીરીં વેગળાલા ।
ગુણીં મીચિ બાંધલા । ઐસા આવડેં

જૈસેં સ્વપ્નીં આપણ । ઉઠૂનિયાં આત્મમરણ ।
ભોગિજે ગા જાણ । કપિધ્વજા

કાં કવળાતેં ડોળે । પ્રકાશૂનિ પિવળેં ।
દેખતી તેંહી કળે । તયાંસીચિ

નાના સૂર્યપ્રકાશેં । પ્રકટી તૈં અભ્ર ભાસે ।
તો લોપલા હેંહી દિસે । સૂર્યેંચિ કીં

પૈં આપણપેનિ જાલિયા । છાયા ગા આપુલિયા ।
બિહોનિ બિહાલિયા । આન આહે ?

તૈસીં ઇયેં નાના દેહેં । દાઊનિ મી નાના હોયેં ।
તેથ ઐસા જો બંધુ આહે । તેંહી દેખેં

બંધુ કાં ન બંધિજે । હેં જાણણેં મજ માઝેં ।
નેણણેનિ ઉપજે । આપલેનિ

તરી કોણેં ગુણેં કૈસા । મજચિ મી બંધુ ઐસા ।
આવડે તેં પરિયેસા । અર્જુનદેવા

ગુણ તે કિતી કિંધર્મ । કાયિ યયાં રૂપનામ ।
કેં જાલેં હેં વર્મ । અવધારીં પાં

તરી સત્ત્વરજતમ । તિઘાંસિ હેં નામ ।
આણિ પ્રકૃતિ જન્મ- । ભૂમિકા યયાં

યેથ સત્ત્વ તેં ઉત્તમ । રજ તેં મધ્યમ ।
તિહીંમાજીં તમ । સાવિયાધારેં

હેં એકેચિ વૃત્તીચ્યા ઠાયીં । ત્રિગુણત્વ આવડે પાહીં ।
વયસાત્રય દેહીં । યેકીં જેવીં

કાં મીનલેનિ કીડેં । જંવ જંવ તૂક વાઢે ।
તંવ તંવ સોનેં હીન પડે । પાંચિકા કસીં

પૈં સાવધપણ જૈસેં । વાહવિલેં આળસેં ।
સુષુપ્તિ બૈસે । ઘણાવોનિ

તૈસી અજ્ઞાનાંગીકારેં । નિગાલી વૃત્તિ વિખુરે ।
તે સત્ત્વરજદ્વારેં । તમહી હોય

અર્જુના ગા જાણ । યયાં નામ ગુણ ।
આતાં દાખઊં ખૂણ । બાંધિતી તે

તરી ક્ષેત્રજ્ઞદશે । આત્મા મોટકા પૈસે ।
હેં દેહ મી ઐસેં । મુહૂર્ત કરી

આજન્મમરણાંતીં । દેહધર્મીં સમસ્તીં ।
મમત્વાચી સૂતી । ઘે ના જંવ

જૈસી મીનાચ્યા તોંડીં । પડેના જંવ ઉંડી ।
તંવ ગળ આસુડી । જળપારધી

તેવીં સત્ત્વેં લુબ્ધકેં । સુખજ્ઞાનાચીં પાશકેં ।
વોઢિજતી મગ ખુડકે । મૃગુ જૈસા

મગ જ્ઞાનેં ચડફડી । જાણિવેચે ખુરખોડી ।
સ્વયં સુખ હેં ધાડી । હાતીંચેં ગા

તેવ્હાં વિદ્યામાનેં તોખે । લાભમાત્રેં હરિખે ।
મી સંતુષ્ટ હેંહી દેખે । શ્લાઘોં લાગે

મ્હણે ભાગ્ય ના માઝેં ? । આજિ સુખિયેં નાહીં દુજેં ।
વિકારાષ્ટકેં ફુંજે । સાત્ત્વિકાચેનિ

આણિ યેણેંહી ન સરે । લાંકણ લાગે દુસરેં ।
જેં વિદ્વત્તેચેં ભરે । ભૂત આંગીં

આપણચિ જ્ઞાનસ્વરૂપ આહે । તેં ગેલેં હેં દુઃખ ન વાહે ।
કીં વિષયજ્ઞાનેં હોયે । ગગનાયેવઢા

રાવો જૈસા સ્વપ્નીં । રંકપણેં રિઘે ધાનીં ।
તો દોં દાણાં માની । ઇંદ્રુ ના મી

તૈસેં ગા દેહાતીતા । જાલેયા દેહવંતા ।
હોં લાગે પંડુસુતા । બાહ્યજ્ઞાનેં

પ્રવૃત્તિશાસ્ત્ર બુઝે । યજ્ઞવિદ્યા ઉમજે ।
કિંબહુના સુઝે । સ્વર્ગવરી

આણિ મ્હણે આજિ આન । મીવાંચૂનિ નાહીં સજ્ઞાન ।
ચાતુર્યચંદ્રા ગગન । ચિત્ત માઝેં

ઐસેં સત્ત્વ સુખજ્ઞાનીં । જીવાસિ લાવૂનિ કાની ।
બૈલાચી કરી વાની । પાંગુળાચિયા

આતાં હાચિ શરીરીં । રજેં જિયાપરી ।
બાંધિજે તેં અવધારીં । સાંગિજૈલ

હેં રજ યાચિ કારણેં । જીવાતેં રંજઊં જાણે ।
હેં અભિલાખાચેં તરુણેં । સદાચિ ગા

હેં જીવીં મોટકેં રિગે । આણિ કામાચ્યા મદીં લાગે ।
મગ વારયા વળઘે । તૃષ્ણેચિયા

ઘૃતેં આંબુખૂનિ આગિયાળેં । વજ્રાગ્નીચેં સાદુકલેં ।
આતાં બહુ થેંકુલેં । આહે તેથ ?

તૈસી ખવળેં ચાડ । હોય દુઃખાસકટ ગોડ ।
ઇંદ્રશ્રીહિ સાંકડ । ગમોં લાગે

તૈસી તૃષ્ણા વાઢિનલિયા । મેરુહી હાતા આલિયા ।
ત઱હી મ્હણે એખાદિયા । દારુણા વળઘો

જીવિતાચિ કુરોંડી । વોવાળૂં લાગે કવડી ।
માની તૃણાચિયે જોડી । કૃતકૃત્યતા

આજિ અસતેં વેંચિજેલ । પરી પાહે કાય કીજેલ ।
ઐસા પાંગીં વડીલ । વ્યવસાય માંડી

મ્હણે સ્વર્ગા હન જાવેં । તરી કાય તેથેં ખાવેં ।
ઇયાલાગીં ધાંવેં । યાગ કરૂં

વ્રતાપાઠીં વ્રતેં । આચરેં ઇષ્ટાપૂર્તેં ।
કામ્યાવાંચૂનિ હાતેં । શિવણેં નાહીં

પૈં ગ્રીષ્માંતીંચા વારા । વિસાંવો નેણેં વીરા ।
તૈસા ન મ્હણે વ્યાપારા । રાત્રદિવસ

કાય ચંચળુ માસા ? । કામિનીકટાક્ષુ જૈસા ।
લવલાહો તૈસા । વિજૂહી નાહીં

તેતુલેનિ ગા વેગેં । સ્વર્ગસંસારપાંગેં ।
આગીમાજીં રિગે । ક્રિયાંચિયે

ઐસા દેહીં દેહાવેગળા । લે તૃષ્ણેચિયા સાંખળા ।
ખટાટોપુ વાહે ગળાં । વ્યાપારાચા

હેં રજોગુણાચેં દારુણ । દેહીં દેહિયાસી બંધન ।
પરિસ આતાં વિંદાણ । તમાચેં તેં

વ્યવહારાચેહિ ડોળે । મંદ જેણેં પડળેં ।
મોહરાત્રીચેં કાળેં । મેહુડેં જેં

અજ્ઞાનાચેં જિયાલેં । જયા એકા લાગલેં ।
જેણેં વિશ્વ ભુલલેં । નાચત અસે

અવિવેકમહામંત્ર । જેં મૌઢ્યમદ્યાચેં પાત્ર ।
હેં અસો મોહનાસ્ત્ર । જીવાંસિ જેં

પાર્થા તેં ગા તમ । રચૂનિ ઐસેં વર્મ ।
ચૌખુરી દેહાત્મ- । માનિયાતેં

હેં એકચિ કીર શરીરીં । માજોં લાગે ચરાચરીં ।
આણિ તેથ દુસરી । ગોઠી નાહીં

સર્વેંદ્રિયા જાડ્ય । મનામાજીં મૌઢ્ય ।
માલ્હાતી જે દાઢ્‌ર્ય । આલસ્યાચેંં

આંગેં આંગ મોડામોડી । કાર્યજાતી અનાવડી ।
નુસતી પરવડી । જાંભયાંચી

ઉઘડિયાચી દિઠી । દેખણેં નાહીં કિરીટી ।
નાળવિતાંચિ ઉઠી । વો મ્હણૌનિ

પડલિયે ધોંડી । નેણે કાની મુરડી ।
તયાચિ પરી મુરકુંડી । ઉકલૂં નેણેં

પૃથ્વી પાતાળીં જાંવો । કાં આકાશહી વરી યેવો ।
પરી ઉઠણેં હા ભાવો । ઉપજોં નેણેં

ઉચિતાનુચિત આઘવેં । ઝાંસુરતા નાઠવે જીવેં ।
જેથીંચા તેથ લોળાવેં । ઐસી મેધા

ઉભઊનિ કરતળેં । પડિઘાયે કપોળેં ।
પાયાચેં શિરિયાળેં । માંડૂં લાગે

આણિ નિદ્રેવિષયીં ચાંગુ । જીવીં આથિ લાગુ ।
ઝોંપીં જાતાં સ્વર્ગુ । વાવો મ્હણે

બ્રહ્માયુ હોઈજે । મા નિજલેયાચિ અસિજે ।
હેં વાંચૂનિ દુજેં । વ્યસન નાહીં

કાં વાટેં જાતાં વોઘેં । કલ્હાતાંહી ડોળા લાગે ।
અમૃતહી પરી નેઘે । જરી નીદ આલી

તેવીંચિ આક્રોશબળેં । વ્યાપારે કોણે એકે વેળે ।
નિગાલેં તરી આંધળેં । રોષેં જૈસેં

કેધવાં કૈસે રાહાટાવેં । કોણેસીં કાય બોલાવેં ।
હેં ઠાકતેં કીં નાગવેં । હેંહી નેણેં

વણવા મિયાં આઘવા । પાંખેં પુસોનિ ઘેયાવા ।
પતંગુ પાં હાંવા । ઘાલી જેવીં

તૈસા વળઘે સાહસા । અકરણીંચ ધિંવસા ।
કિંબહુના ઐસા । પ્રમાદુ રુચે

એવં નિદ્રાલસ્યપ્રમાદીં । તમ ઇયા ત્રિબંધીં ।
બાંધે નિરુપાધી । ચોખટાતેં

જૈસા વન્હી કાષ્ઠીં ભરે । તૈં દિસે કાષ્ઠાકારેં ।
વ્યોમ ઘટેં આવરે । તેં ઘટાકાશ

નાના સરોવર ભરલેં । તૈં ચંદ્રત્વ તેથેં બિંબલેં ।
તૈસેં ગુણાભાસીં બાંધલેં । આત્મત્વ ગમે

પૈં હરૂનિ કફવાત । જૈં દેહી આટોપે પિત્ત ।
તૈં કરી સંતપ્ત । દેહ જેવીં

કાં વરિષ આતપ જૈસેં । જિણૌનિ શીતચિ દિસે ।
તેવ્હાં હોય હિંવ ઐસેં । આકાશ હેં

નાના સ્વપ્ન જાગૃતી । લોપૂનિ યે સુષુપ્તી ।
તૈં ક્ષણુ એક ચિત્તવૃત્તી । તેચિ હોય

તૈસીં રજતમેં હારવી । જૈં સત્ત્વ માજુ મિરવી ।
તૈં જીવાકરવીં મ્હણવી । સુખિયા ના મી ?

તૈસેંચિ સત્ત્વ રજ । લોપૂનિ તમાચેં ભોજ ।
વળઘેં તૈં સહજ । પ્રમાદીં હોય

તયાચિ ગા પરિપાઠીં । સત્ત્વ તમાતેં પોટીં ।
ઘાલૂનિ જેવ્હાં ઉઠી । રજોગુણ

તેવ્હાં કર્માવાંચૂનિ કાંહીં । આન ગોમટેં નાહીં ।
ઐસેં માની દેહીં । દેહરાજુ

ત્રિગુણ વૃદ્ધિ નિરૂપણ । તીં શ્લોકીં સાંગિતલેં જાણ ।
આતાં સત્ત્વાદિ વૃદ્ધિલક્ષણ । સાદર પરિયેસીં

પૈં રજતમવિજયેં । સત્ત્વ ગા દેહીં ઇયેં ।
વાઢતાં ચિન્હેં તિયેં । ઐસીં હોતી

જે પ્રજ્ઞા આંતુલીકડે । ન સમાતી બાહેરી વોસંડેં ।
વસંતીં પદ્મખંડેં । દૃતી જૈસી

સર્વેંદ્રિયાંચ્યા આંગણીં । વિવેક કરી રાબણી ।
સાચચિ કરચરણીં । હોતી ડોળે

રાજહંસાપુઢેં । ચાંચૂચેં આગરડેં ।
તોડી જેવીં ઝગડે । ક્ષીરનીરાચે

તેવીં દોષાદોષવિવેકીં । ઇંદ્રિયેંચિ હોતી પારખીં ।
નિયમુ બા રે પાયિકી । વોળગે તૈં

નાઇકણેં તેં કાનચિ વાળી । ન પહાણેં તેં દિઠીચિ ગાળી ।
અવાચ્ય તેં ટાળી । જીભચિ ગા

વાતી પુઢાં જૈસેં । પળોં લાગે કાળવસેં ।
નિષિદ્ધ ઇંદ્રિયાં તૈસેં । સમોર નોહે

ધારાધરકાળેં । મહાનદી ઉચંબળે ।
તૈસી બુદ્ધિ પઘળે । શાસ્ત્રજાતીં

અગા પુનવેચ્યા દિવશીં । ચંદ્રપ્રભા ધાંવેં આકાશીં ।
જ્ઞાનીં વૃત્તિ તૈસી । ફાંકે સૈંઘ

વાસના એકવટે । પ્રવૃત્તિ વોહટે ।
માનસ વિટે । વિષયાંવરી

એવં સત્ત્વ વાઢે । તૈં હેં ચિન્હ ફુડેં ।
આણિ નિધનહી ઘડે । તેવ્હાંચિ જરી

કાં પાહાલેનિ સુયાણેં । જાલયા પરગુણેં ।
પડિયંતેં પાહુણેં । સ્વર્ગૌનિયાં

તરી જૈસીચિ ઘરીંચી સંપત્તી । આણિ તૈસીચિ ઔદાર્યધૈર્યવૃત્તી ।
મા પરત્રા આણિ કીર્તી । કાં નોહાવેં ?

મગ ગોમટેયા તયા । જાવળી અસે ધનંજયા ।
તેવીં સત્ત્વીં જાણે દેહા । કેં આથિ ગા ?

જે સ્વગુણીં ઉદ્ભટ । ઘેઊનિ સત્ત્વ ચોખટ ।
નિગે સાંડૂનિ કોપટ । ભોગક્ષમ હેં

અવચટેં ઐસા જો જાયે । તો સત્ત્વાચાચિ નવા હોયે ।
કિંબહુના જન્મ લાહે । જ્ઞાનિયાંમાજીં

સાંગ પાં ધનુર્ધરા । રાવો રાયપણેં ડોંગરા ।
ગેલિયા અપુરા । હોય કાઈ ?

નાતરી યેથિંચા દિવા । નેલિયા સેજિયા ગાંવા ।
તો તેથેં તરી પાંડવા । દીપચિ કીં

તૈસી તે સત્ત્વશુદ્ધી । આગળી જ્ઞાનેંસી વૃદ્ધી ।
તરંગાવોં લાગેં બુદ્ધી । વિવેકાવરી

પૈં મહદાદિ પરિપાઠીં । વિચારૂનિ શેવટીં ।
વિચારાસકટ પોટીં । જિરોનિ જાય

છત્તિસાં સદતિસાવેં । ચોવિસાં પંચવિસાવેં ।
તિન્હી નુરોનિ સ્વભાવેં । ચતુર્થ જેં

ઐસેં સર્વ જેં સર્વોત્તમ । જાલેં અસે જયા સુગમ ।
તયાસવેં નિરુપમ । લાહે દેહ

ઇયાચિ પરી દેખ । તમસત્ત્વ અધોમુખ ।
બૈસોનિ જૈં આગળીક । ધરી રજ

આપલિયા કાર્યાચા । ધુમાડ ગાંવીં દેહાચા ।
માજવી તૈં ચિન્હાંચા । ઉદયો ઐસા

પાંજરલી વાહુટળી । કરી વેગળ વેંટાળી ।
તૈસી વિષયીં સરળી । ઇંદ્રિયાં હોય

પરદારાદિ પડે । પરી વિરુદ્ધ ઐસેં નાવડે ।
મગ શેળિયેચેનિ તોંડેં । સૈંઘ ચારી

હા ઠાયવરી લોભુ । કરી સ્વૈરત્વાચા રાબુ ।
વેંટાળિતાં અલાભુ । તેં તેં ઉરે

આણિ આડ પડલિયા । ઉદ્યમજાતી ભલતિયા ।
પ્રવૃત્તી ધનંજયા । હાતુ ન કાઢી

તેવીંચિ એખાદા પ્રાસાદુ । કાં કરાવા અશ્વમેધુ ।
ઐસા અચાટ છંદુ । ઘેઊનિ ઉઠી

નગરેંચિ રચાવીં । જળાશયેં નિર્માવીં ।
મહાવનેં લાવાવીં । નાનાવિધેં

ઐસૈસાં અફાટીં કર્મીં । સમારંભુ ઉપક્રમીં ।
આણિ દૃષ્ટાદૃષ્ટ કામીં । પુરે ન મ્હણે

સાગરુહી સાંડીં પડે । આગી ન લાહે તીન કવડે ।
ઐસેં અભિલષીં જોડે । દુર્ભરત્વ

સ્પૃહા મના પુઢાં પુઢાં । આશેચા ઘે દવડા ।
વિશ્વ ઘાપે ચાડા । પાયાંતળીં

ઇત્યાદિ વાઢતાં રજીં । ઇયેં ચિન્હેં હોતીં સાજીં ।
આણિ ઐશા સમાજીં । વેંચે જરી દેહ

તરી આઘવાચિ ઇહીં । પરિવારલા આની દેહીં ।
રિગે પરી યોનિહી । માનુષીચિ

સુરવાડેંસિં ભિકારી । વસો પાં રાજમંદિરીં ।
તરી કાય અવધારીં । રાવો હોઈલ ?

બૈલ તેથેં કરબાડેં । હેં ન ચુકે ગા ફુડેં ।
નેઈજો કાં વ઱હાડેં । સમર્થાચેની

મ્હણૌનિ વ્યાપારા હાતીં । ઉસંતુ દિહા ના રાતી ।
તૈસયાચિયે પાંતી । જુંપિજે તો

કર્મજડાચ્યા ઠાયીં । કિંબહુના હોય દેહીં ।
જો રજોવૃત્તીચ્યા ડોહીં । બુડોનિ નિમે

મગ તૈસાચિ પુઢતી । રજસત્ત્વવૃત્તી ।
ગિળૂનિ યે ઉન્નતી । તમોગુણ

તૈંચિ જિયેં લિંગેં । દેહીંચીં સબાહ્ય સાંગેં ।
તિયેં પરિસ ચાંગેં । શ્રોત્રબળેં

તરી હોય ઐસેં મન । જૈસેં રવિચંદ્રહીન ।
રાત્રીંચેં કાં ગગન । અંવસેચિયે

તૈસેં અંતર અસોસ । હોય સ્ફૂર્તિહીન ઉદ્વસ ।
વિચારાચી ભાષ । હારપે તૈં

બુદ્ધિ મેચવેના ધોંડીં । હા ઠાયવરી મવાળેં સાંડી ।
આઠવો દેશધડી । જાલા દિસે

અવિવેકાચેનિ માજેં । સબાહ્ય શરીર ગાજે ।
એકલેનિ ઘેપે દીજે । મૌઢ્ય તેથ

આચારભંગાચીં હાડેં । રુપતીં ઇંદ્રિયાંપુઢેં ।
મરે જરી તેણેંકડે । ક્રિયા જાય

પૈં આણિકહી એક દિસે । જે દુષ્કૃતીં ચિત્ત ઉલ્હાસે ।
આંધારી દેખણેં જૈસેં । ડુડુળાચેં

તૈસેં નિષિદ્ધાચેનિ નાંવેં । ભલતેંહી ભરે હાવે ।
તિયેવિષયીં ધાંવે । ઘેતી કરણેં

મદિરા ન ઘેતાં ડુલે । સન્નિપાતેંવીણ બરળે ।
નિષ્પ્રેમેંચિ ભુલે । પિસેં જૈસેં

ચિત્ત તરી ગેલેં આહે । પરી ઉન્મની તે નોહે ।
ઐસેં માલ્હાતિજે મોહેં । માજિરેનિ

કિંબહુના ઐસૈસીં । ઇયેં ચિન્હેં તમ પોષીં ।
જૈં વાઢે આયિતીસી । આપુલિયા

આણિ હેંચિ હોય પ્રસંગેં । મરણાચેં જરી પડે ખાગેં ।
તરી તેતુલેનિ નિગે । તમેંસીં તો

રાઈ રાઈપણ બીજીં । સાંઠવૂનિયાં અંગ ત્યજી ।
મગ વિરૂઢે તૈં દુજી । ગોઠી આહે ?

પૈં હોઊનિ દીપકલિકા । યેરુ આગી વિઝો કાં ।
કાં જેથ લાગે તેથ અસકા । તોચિ આહે

મ્હણૌનિ તમાચિયે લોથેં । બાંધોનિયાં સંકલ્પાતેં ।
દેહ જાય તૈં માગૌતેં । તમાચેચિ હોય

આતાં કાય યેણેં બહુવે । જો તમોવૃદ્ધિ મૃત્યુ લાહે ।
તો પશુ કાં પક્ષી હોયે । ઝાડ કાં કૃમી

યેણેંચિ પૈં કારણેં । જેં નિપજે સત્ત્વગુણેં ।
તેં સુકૃત ઐસેં મ્હણે । શ્રૌત સમો

મ્હણૌનિ તયા નિર્મળા । સુખજ્ઞાની સરળા ।
અપૂર્વ યે ફળા । સાત્ત્વિક તેં

મગ રાજસા જિયા ક્રિયા । તયા ઇંદ્રાવણી ફળલિયા ।
જેં સુખેં ચિતારૂનિયાં । ફળતી દુઃખેં

કાં નિંબોળિયેચેં પિક । વરિ ગોડ આંત વિખ ।
તૈસેં તેં રાજસ દેખ । ક્રિયાફળ

તામસ કર્મ જિતુકેં । અજ્ઞાનફળેંચિ પિકે ।
વિષાંકુર વિખેં । જિયાપરી

મ્હણૌનિ બા રે અર્જુના । યેથ સત્ત્વચિ હેતુ જ્ઞાના ।
જૈસા કાં દિનમાના । સૂર્ય હા પૈં

આણિ તૈસેંચિ હેં જાણ । લોભાસિ રજ કારણ ।
આપુલેં વિસ્મરણ । અદ્વૈતા જેવીં

મોહ અજ્ઞાન પ્રમાદા । યયાં મૈળેયા દોષવૃંદા ।
પુઢતી પુઢતી પ્રબુદ્ધા । તમચિ મૂળ

ઐસેં વિચારાચ્યા ડોળાં । તિન્હી ગુણ હે વેગળવેગળાં ।
દાવિલે જૈસા આંવળા । તળહાતીંચા

તંવ રજતમેં દોન્હીં । દેખિલીં પ્રૌઢ પતનીં ।
સત્ત્વાવાંચૂનિ નાણીં । જ્ઞાનાકડે

મ્હણૌનિ સાત્ત્વિક વૃત્તી । એક જાલે ગા જન્મવ્રતી ।
સર્વત્યાગેં ચતુર્થી । ભક્તિ જૈસી

તૈસેં સત્ત્વાચેનિ નટનાચેં । અસણેં જાણેં જયાંચેં ।
તે તનુત્યાગીં સ્વર્ગીંચે । રાય હોતી

ઇયાચિ પરી રજેં । જિહીં કાં જીજે મરિજે ।
તિહીં મનુષ્ય હોઈજે । મૃત્યુલોકીં

તેથ સુખદુઃખાચેં ખિચટેં । જેવિજેં એકેચિ તાટેં ।
જેથ ઇયે મરણવાટે । પડિલેં નુઠી

આણિ તયાચિ સ્થિતિ તમીં । જે વાઢોનિ નિમતી ભોગક્ષમીં ।
તે ઘેતી નરકભૂમી । મૂળપત્ર

એવં વસ્તૂચિયા સત્તા । ત્રિગુણાસી પંડુસુતા ।
દાવિલી સકારણતા । આઘવીચિ

પૈં વસ્તુ વસ્તુત્વેં અસિકેં । તેં આપણપેં ગુણાસારિખેં ।
દેખોનિ કાર્યવિશેખેં । અનુકરે ગા

જૈસેં કાં સ્વપ્નીંચેનિ રાજેં । જૈં પરચક્ર દેખિજે ।
તૈં હારી જૈત હોઈજે । આપણપાંચિ

તૈસે મધ્યોર્ધ્વ અધ । હે જે ગુણવૃત્તિભેદ ।
તે દૃષ્ટીવાંચૂનિ શુદ્ધ । વસ્તુચિ અસે

પરી હે વાહણી અસો । તરી તુજ આન ન દિસો ।
પરિસેં તેં સાંગતસોં । માગીલ ગોઠી

તરી ઐસેં જાણિજે । સામર્થ્યેં તિન્હી સહજેં ।
હોતી દેહવ્યાજેં । ગુણચિ હે

ઇંધનાચેનિ આકારેં । અગ્નિ જૈસા અવતરે ।
કાં આંગવે તરુવરેં । ભૂમિરસુ

નાના દહિંયાચેનિ મિસેં । પરિણમે દૂધચિ જૈસેં ।
કાં મૂર્ત હોય ઊંસેં । ગોડી જેવીં

તૈસેં હે સ્વાંતઃકરણ । દેહચિ હોતી ત્રિગુણ ।
મ્હણૌનિ બંધાસિ કારણ । ઘડે કીર

પરી ચોજ હેં ધનુર્ધરા । જે એવઢા હા ગુંફિરા ।
મોક્ષાચા સંસારા । ઉણા નોહે

ત્રિગુણ આપુલાલેનિ ધર્મેં । દેહીંચે માઘુત સાઉમેં ।
ચાળિતાંહી ન ખોમેં । ગુણાતીતતા

ઐસી મુક્તિ અસે સહજ । તે આતાં પરિસઊં તુજ ।
જે તૂં જ્ઞાનાંબુજ- । દ્વિરેફુ કીં

આણિ ગુણીં ગુણાજોગેં । ચૈતન્ય નોહે માગેં ।
બોલિલોં તેં ખાગેં । તેવીંચિ હેં

તરી પાર્થા જૈં ઐસેં । બોધલેનિ જીવેં દિસે ।
સ્વપ્ન કાં જૈસેં । ચેઇલેની

નાતરી આપણ જળીં । બિંબલોં તીરોની ન્યાહળી ।
ચળણ હોતાં કલ્લોળીં । અનેકધા

કાં નટલેનિ લાઘવેં । નટુ જૈસા ન ઝકવે ।
તૈસેં ગુણજાત દેખાવેં । ન હોનિયાં

પૈં ઋતુત્રય આકાશેં । ધરૂનિયાંહી જૈસેં ।
નેદિજેચિ યેવોં વોસેં । વેગળેપણા

તૈસેં ગુણીં ગુણાપરૌતેં । જેં આપણપેં અસે આયિતેં ।
તિયે અહં બૈસે અહંતેં । મૂળકેચિયે

તૈં તેથૂનિ મગ પાહતાં । મ્હણે સાક્ષી મી અકર્તા ।
હે ગુણચિ ક્રિયાજાતાં । નિયોજિત

સત્ત્વરજતમાંચા । ભેદીં પસરુ કર્માચા ।
હોત અસે તો ગુણાંચા । વિકારુ હા

યયામાજીં મી ઐસા । વનીં કાં વસંતુ જૈસા ।
વનલક્ષ્મીવિલાસા । હેતુભૂત

કાં તારાંગણીં લોપાવેં । સૂર્યકાંતીં ઉદ્દીપાવેં ।
કમળીં વિકાસાવેં । જાવેં તમેં

યે કોણાચીં કાજેં કહીં । સવિતિયા જૈસી નાહીં ।
તૈસા અકર્તા મી દેહીં । સત્તારૂપ

મી દાઊનિ ગુણ દેખે । ગુણતા હે મિયાં પોખે ।
યયાચેનિ નિઃશેખેં । ઉરે તેં મી

ઐસેનિ વિવેકેં જયા । ઉદો હોય ધનંજયા ।
યે ગુણાતીતત્વ તયા । અર્થપંથેં

આતાં નિર્ગુણ અસે આણિક । તેં તો જાણેં અચુક ।
જે જ્ઞાનેં કેલેં ટીક । તયાચિવરી

કિંબહુના પંડુસુતા । ઐસી તો માઝી સત્તા ।
પાવે જૈસી સરિતા । સિંધુત્વ ગા

નળિકેવરૂનિ ઉઠિલા । જૈસા શુક શાખે બૈસલા ।
તૈસા મૂળ અહંતેં વેઢિલા । તો મી મ્હણૌનિ

અગા અજ્ઞાનાચિયા નિદા । જો ઘોરત હોતા બદબદા ।
તો સ્વસ્વરૂપીં પ્રબુદ્ધા । ચેઇલા કીં

પૈં બુદ્ધિભેદાચા આરિસા । તયા હાતોનિ પડિલા વીરેશા ।
મ્હણૌનિ પ્રતિમુખાભાસા । મુકલા તો

દેહાભિમાનાચા વારા । આતાં વાજો ઠેલા વીરા ।
તૈં ઐક્ય વીચિસાગરાં । જીવેશાં હેં

મ્હણૌનિ મદ્ભાવેંસી । પ્રાપ્તિ પાવિજે તેણેંસરિસી ।
વર્ષાંતીં આકાશીં । ઘનજાત જેવીં

તેવીં મી હોઊનિ નિરુતા । મગ દેહીંચિ યે અસતાં ।
નાગવે દેહસંભૂતાં । ગુણાંસિ તો

જૈસા ભિંગાચેનિ ઘરેં । દીપપ્રકાશુ નાવરે ।
કાં ન વિઝેચિ સાગરેં । વડવાનળુ

તૈસા આલા ગેલા ગુણાંચા । બોધુ ન મૈળે તયાચા ।
તો દેહીં જૈસા વ્યોમીંચા । ચંદ્ર જળીં

તિન્હી ગુણ આપુલાલિયે પ્રૌઢી । દેહીં નાચવિતી બાગડીં ।
તો પાહોંહી ન ધાડી । અહંતેતેં

હા ઠાયવરી । નેહટોનિ ઠેલા અંતરીં ।
આતાં કાય વર્તે શરીરીં । હેંહીં નેણે

સાંડુનિ આંગીંચી ખોળી । સર્પ રિગાલિયા પાતાળીં ।
તે ત્વચા કોણ સાંભાળી । તૈસેં જાલેં

કાં સૌરભ્ય જીર્ણુ જૈસા । આમોદુ મિળોનિ જાય આકાશા ।
માઘારા કમળકોશા । નયેચિ તો

પૈં સ્વરૂપસમરસેં । ઐક્ય ગા જાલેં તૈસેં ।
તેથ કિં ધર્મ હેં કૈસેં । નેણેં દેહ

મ્હણૌનિ જન્મજરામરણ । ઇત્યાદિ જે સાહી ગુણ ।
તે દેહીંચિ ઠેલે કારણ । નાહીં તયા

ઘટાચિયા ખાપરિયા । ઘટભંગીં ફેડિલિયા ।
મહદાકાશ અપૈસયા । જાલેંચિ અસે

તૈસી દેહબુદ્ધી જાયે । જૈં આપણપાં આઠૌ હોય ।
તૈં આન કાંહીં આહે । તેંવાંચુની ?

યેણેં થોર બોધલેપણેં । તયાસિ ગા દેહીં અસણેં ।
મ્હણૂનિ તો મી મ્હણેં । ગુણાતીત

યયા દેવાચિયા બોલા । પાર્થુ અતિ સુખાવલા ।
મેઘેં સંબોખિલા । મોરુ જૈસા

તેણેં તોષેં વીર પુસે । જી કોણ્હી ચિન્હીં તો દિસે ।
જયામાજીં વસે । ઐસા બોધુ

તો નિર્ગુણ કાય આચરે । કૈસેનિ ગુણ નિસ્તરે ।
હેં સાંગિજો માહેરેં । કૃપેચેનિ

યયા અર્જુનાચિયા પ્રશ્ના । તો ષડ્ગુણાંચા રાણા ।
પરિહારુ આકર્ણા । બોલતુ અસે

મ્હણે પાર્થા તુઝી નવાઈ । હેં યેતુલેંચિ પુસસી કાઈ ।
તેં નામચિ તયા પાહીં । સત્ય લટિકેં

ગુણાતીત જયા નાંવેં । તો ગુણાધીન તરી નવ્હે ।
ના હોય તરી નાંગવે । ગુણાં યયા

પરી અધીન કાં નાંગવેં । હેંચિ કૈસેનિ જાણાવેં ।
ગુણાંચિયે રવરવે- । માજીં અસતાં

હા સંદેહ જરી વાહસી । તરી સુખેં પુસોં લાહસી ।
પરિસ આતાં તયાસી । રૂપ કરૂં

તરી રજાચેનિ માજેં । દેહીં કર્માચેં આણોજેં ।
પ્રવૃત્તિ જૈં ઘેઈજે । વેંટાળુનિ

તૈં મીચિ કાં કર્મઠ । ઐસા ન યે શ્રીમાઠ ।
દરિદ્રલિયે બુદ્ધી વીટ । તોહી નાહીં

અથવા સત્ત્વેંચિ અધિકેં । જૈં સર્વેંદ્રિયીં જ્ઞાન ફાંકે ।
તૈં સુવિદ્યતા તોખેં । ઉભજેહી ના

કાં વાઢિન્નલેનિ તમેં । ન ગિળિજેચિ મોહભ્રમેં ।
તૈં અજ્ઞાનત્વેં ન શ્રમે । ઘેણેંહી નાહીં

પૈં મોહાચ્યા અવસરીં । જ્ઞાનાચી ચાડ ન ધરી ।
જ્ઞાનેં કર્મેં નાદરી । હોતાં ન દુઃખી

સાયંપ્રતર્મધ્યાન્હા । યા તિન્હી કાળાંચી ગણના ।
નાહીં જેવીં તપના । તૈસા અસે

તયા વેગળાચિ કાય પ્રકાશેં । જ્ઞાનિત્વ યાવેં અસેં ।
કાયિ જળાર્ણવ પાઉસેં । સાજા હોય ?

ના પ્રવર્તલેનિ કર્મેં । કર્મઠત્વ તયાં કાં ગમે ।
સાંગેં હિમવંતુ હિમેં । કાંપે કાયી ?

નાતરી મોહ આલિયા । કાઈ પાં જ્ઞાના મુકિજૈલ તયા ।
હો મા આગીતેં ઉન્હાળેયા । જાળવત અસે ?

તૈસે ગુણાગુણકાર્ય હેં । આઘવેંચિ આપણ આહે ।
મ્હણૌનિ એકેકા નોહે । તડાતોડી

યેવઢે ગા પ્રતીતી । તો દેહા આલાસે વસ્તી ।
વાટે જાતાં ગુંતી- । માજીં જૈસા

તો જિણતા ના હરવી । તૈસા ગુણ નવ્હે ના કરવી ।
જૈસી કાં શ્રોણવી । સંગ્રામીંચી

કાં શરીરાતીલ પ્રાણુ । ઘરીં આતિથ્યાચા બ્રાહ્મણુ ।
નાના ચોહટાંચા સ્થાણુ । ઉદાસુ જૈસા

આણિ ગુણાચા યાવાજાવા । ઢળે ચળે ના પાંડવા ।
મૃગજળાચા હેલાવા । મેરુ જૈસા

હેં બહુત કાયિ બોલિજે । વ્યોમ વારેનિ ન વચિજે ।
કાં સૂર્ય ના ગિળિજે । અંધકારેં ?

સ્વપ્ન કાં ગા જિયાપરી । જગતયાતેં ન સિંતરી ।
ગુણીં તૈસા અવધારીં । ન બંધિજે તો

ગુણાંસિ કીર નાતુડે । પરી દુરૂનિ જૈં પાહે કોડેં ।
તૈં ગુણદોષ સાયિખડેં । સભ્યુ જૈસા

સત્કર્મેં સાત્ત્વિકીં । રજ તેં રજોવિષયકીં ।
તમ મોહાદિકીં । વર્તત અસે

પરિસ તયાચિયા ગા સત્તા । હોતી ગુણક્રિયા સમસ્તા ।
હેં ફુડેં જાણે સવિતા । લૌકિકા જેવીં

સમુદ્રચિ ભરતી । સોમકાંતચિ દ્રવતી ।
કુમુદેં વિકાસતી । ચંદ્રુ તો ઉગા

કાં વારાચિ વાજે વિઝે । ગગનેં નિશ્ચળ અસિજે ।
તૈસા ગુણાચિયે ગજબજે । ડોલેના જો

અર્જુના યેણેં લક્ષણેં । તો ગુણાતીતુ જાણણેં ।
પરિસ આતાં આચરણેં । તયાચીં જીં

તરી વસ્ત્રાસિ પાઠીં પોટીં । નાહીં સુતાવાંચૂનિ કિરીટી ।
ઐસેં સુયે દિઠી । ચરાચર મદ્રૂપેં

મ્હણૌનિ સુખદુઃખાસરિસેં । કાંટાળેં આચરે ઐસેં ।
રિપુભક્તાં જૈસેં । હરીચેં દેણેં

એ઱હવીં તરી સહજેં । સુખદુઃખ તૈંચિ સેવિજે ।
દેહજળીં હોઈજે । માસોળી જૈં

આતાં તેં તંવ તેણેં સાંડિલેં । આહે સ્વસ્વરૂપેંસીચિ માંડિલેં ।
સસ્યાંતીં નિવડિલેં । બીજ જૈસેં

કાં વોઘ સાંડૂનિ ગાંગ । રિઘોનિ સમુદ્રાચેં આંગ ।
નિસ્તરલી લગબગ । ખળાળાચી

તેવીં આપણપાંચિ જયા । વસ્તી જાલી ગા ધનંજયા ।
તયા દેહીં અપૈસયા । સુખ તૈસેં દુઃખ

રાત્રિ તૈસેં પાહલેં । હેં ધારણા જેવીં એક જાલેં ।
આત્મારામ દેહીં આતલેં । દ્વંદ્વ તૈસેં

પૈં નિદ્રિતાચેનિ આંગેંશીં । સાપુ તૈશી ઉર્વશી ।
તેવીં સ્વરૂપસ્થા સરિશીં । દેહીં દ્વંદ્વેં

મ્હણૌનિ તયાચ્યા ઠાયીં । શેણા સોનયા વિશેષ નાહીં ।
રત્‌ના ગુંડેયા કાંહીં । નેણિજે ભેદુ

ઘરા યેવોં પાં સ્વર્ગ । કાં વરિપડો વાઘ ।
પરી આત્મબુદ્ધીસિ ભંગ । કદા નવ્હે

નિવટલેં ન ઉપવડે । જળીનલેં ન વિરૂઢે ।
સામ્યબુદ્ધી ન મોડે । તયાપરી

હા બ્રહ્મા ઐસેનિ સ્તવિજો । કાં નીચ મ્હણૌનિ નિંદિજો ।
પરી નેણેં જળોં વિઝોં । રાખોંડી જૈસી

તૈસી નિંદા આણિ સ્તુતી । નયે કોણ્હેચિ વ્યક્તી ।
નાહીં અંધારેં કાં વાતી । સૂર્યા ઘરીં

ઈશ્વર મ્હણૌનિ પૂજિલા । કાં ચોરુ મ્હણૌનિ ગાંજિલા ।
વૃષગજીં વેઢિલા । કેલા રાવો

કાં સુહૃદ પાસીં આલે । અથવા વૈરી વરપડે જાલે ।
પરી નેણેં રાતી પાહાલેં । તેજ જેવીં

સાહીં ઋતુ યેતાં આકાશેં । લિંપિજેચિ ના જૈસેં ।
તેવીં વૈશમ્ય માનસેં । જાણિજેના

આણીકહી એકુ પાહીં । આચારુ તયાચ્યા ઠાયીં ।
તરી વ્યાપારાસિ નાહીં । જાલેં દિસે

સર્વાંરંભા ઉટકલેં । પ્રવૃત્તીચેં તેથ માવળલે ।
જળતી ગા કર્મફળેં । તે તો આગી

દૃષ્ટાદૃષ્ટાચેનિ નાંવેં । ભાવોચિ જીવીં નુગવેં ।
સેવી જેં કાં સ્વભાવેં । પૈઠેં હોયે

સુખે ના શિણે । પાષાણુ કાં જેણેં માનેં ।
તૈસી સાંડીમાંડી મનેં । વર્જિલી અસે

આતાં કિતી હા વિસ્તારુ । જાણેં ઐસા આચારુ ।
જયાતેં તોચિ સાચારુ । ગુણાતીતુ

ગુણાંતેં અતિક્રમણેં । ઘડે ઉપાયેં જેણેં ।
તો આતાં આઈક મ્હણે । શ્રીકૃષ્ણનાથુ

તરી વ્યભિચારરહિત ચિત્તેં । ભક્તિયોગેં માતેં ।
સેવી તો ગુણાતેં । જાકળૂં શકે

તરી કોણ મી કૈસી ભક્તી । અવ્યભિચારા કાય વ્યક્તી ।
હે આઘવીચિ નિરુતી । હોઆવી લાગે

તરી પાર્થા પરિયેસા । મી તંવ યેથ ઐસા ।
રત્‌નીં કિળાવો જૈસા । રત્‌નચિ કીં તો

કાં દ્રવપણચિ નીર । અવકાશચિ અંબર ।
ગોડી તેચિ સાખર । આન નાહીં

વન્હિ તેચિ જ્વાળ । દળાચિ નાંવ કમળ ।
રૂખ તેંચિ ડાળ- । ફળાદિક

અગા હિમ જેં આકર્ષલેં । તેંચિ હિમવંત જેવીં જાલેં ।
નાના દૂધ મુરાલેં । તેંચિ દહીં

તૈસેં વિશ્વ યેણેં નાંવેં । હેં મીચિ પૈં આઘવેં ।
ઘેઈં ચંદ્રબિંબ સોલાવેં । ન લગે જેવીં

ઘૃતાચેં થિજલેંપણ । ન મોડિતાં ઘૃતચિ જાણ ।
કાં નાટિતાં કાંકણ । સોનેંચિ તેં

ન ઉકલિતાં પટુ । તંતુચિ અસે સ્પષ્ટુ ।
ન વિરવિતાં ઘટુ । મૃત્તિકા જેવીં

મ્હણૌનિ વિશ્વપણ જાવેં । મગ તૈં માતેં ઘેયાવેં ।
તૈસા નવ્હે આઘવેં । સકટચિ મી

ઐસેનિ માતેં જાણિજે । તે અવ્યભિચારી ભક્તિ મ્હણિજે ।
યેથ ભેદુ કાંહીં દેખિજે । તરી વ્યભિચારુ તો

યાકારણેં ભેદાતેં । સાંડૂનિ અભેદેં ચિત્તેં ।
આપણ સકટ માતેં । જાણાવેં ગા

પાર્થા સોનયાચી ટિકા । સોનયાસી લાગલી દેખા ।
તૈસેં આપણપેં આણિકા । માનાવેં ના

તેજાચા તેજૌનિ નિઘાલા । પરી તેજીંચિ અસે લાગલા ।
તયા રશ્મી ઐસા ભલા । બોધુ હોઆવા

પૈં પરમાણુ ભૂતળીં । હિમકણુ હિમાચળીં ।
મજમાજીં ન્યાહાળીં । અહં તૈસેં

હો કાં તરંગુ લહાનુ । પરી સિંધૂસી નાહીં ભિન્નુ ।
તૈસા ઈશ્વરીં મી આનુ । નોહેચિ ગા

ઐસેનિ બા સમરસેં । દૃષ્ટિ જે ઉલ્હાસે ।
તે ભક્તિ પૈં ઐસે । આમ્હી મ્હણોં

આણિ જ્ઞાનાચેં ચાંગાવેં । ઇયેચિ દૃષ્ટિ નાંવેં ।
યોગાચેંહી આઘવેં । સર્વસ્વ હેં

સિંધૂ આણિ જળધરા- । માજીં લાગલી અખંડ ધારા ।
તૈસી વૃત્તિ વીરા । પ્રવર્તે તે

કાં કુહેસીં આકાશા । તોંડીં સાંદા નાહીં તૈસા ।
તો પરમપુરુષીં તૈસા । એકવટે ગા

પ્રતિબિંબૌનિ બિંબવરી । પ્રભેચી જૈસી ઉજરી ।
તે સોઽહંવૃત્તી અવધારીં । તૈસી હોય

ઐસેનિ મગ પરસ્પરેં । તે સોઽહંવૃત્તિ જૈં અવતરે ।
તૈં તિયેહિ સકટ સરે । અપૈસયા

જૈસા સૈંધવાચા રવા । સિંધૂમાજીં પાંડવા ।
વિરાલેયા વિરવાવા । હેંહી ઠાકે

નાતરી જાળૂનિ તૃણ । વન્હિહી વિઝે આપણ ।
તૈસેં ભેદુ નાશૂનિ જાણ । જ્ઞાનહી નુરે

માઝેં પૈલપણ જાયે । ભક્ત હેં ઐલપણ ઠાયે ।
અનાદિ ઐક્ય જેં આહે । તેંચિ નિવડે

આતાં ગુણાતેં તો કિરીટી । જિણે યા નવ્હતી ગોષ્ટી ।
જે એકપણાહી મિઠી । પડોં સરલી

કિંબહુના ઐસી દશા । તેં બ્રહ્મત્વ ગા સુદંશા ।
હેં તો પાવેં જો ઐસા । માતેં ભજે

પુઢતીં ઇહીં લિંગીં । ભક્તુ જો માઝા જગીં ।
હે બ્રહ્મતા તયાલાગીં । પતિવ્રતા

જૈસેં ગંગેચેનિ વોઘેં । ડળમળિત જળ જેં નિઘે ।
સિંધુપદ તયાજોગેં । આન નાહીં

તૈસા જ્ઞાનાચિયા દિઠી । જો માતેં સેવી કિરીટી ।
તો હોય બ્રહ્મતેચ્યા મુકુટીં । ચૂડારત્‌ન

યયા બ્રહ્મત્વાસીચિ પાર્થા । સાયુજ્ય ઐસી વ્યવસ્થા ।
યાચિ નાંવેં ચૌથા । પુરુષાર્થ ગા

પરી માઝેં આરાધન । બ્રહ્મત્વીં હોય સોપાન ।
એથ મી હન સાધન । ગમેન હો

તરી ઝણીં ઐસેં । તુઝ્યા ચિત્તીં પૈસેં ।
પૈં બ્રહ્મ આન નસે । મીવાંચૂનિ

અગા બ્રહ્મ યા નાંવા । અભિપ્રાયો મી પાંડવા ।
મીચિ બોલિજે આઘવા । શબ્દીં ઇહીં

પૈં મંડળ આણિ ચંદ્રમા । દોન્હી નવ્હતી સુવર્મા ।
તૈસા મજ આણિ બ્રહ્મા । ભેદુ નાહીં

અગા નિત્ય જેં નિષ્કંપ । અનાવૃત ધર્મરૂપ ।
સુખ જેં ઉમપ । અદ્વિતીય

વિવેકુ આપલેં કામ । સારૂનિ ઠાકી જેં ધામ ।
નિષ્કર્ષાચેં નિઃસીમ । કિંબહુના મી

ઐસેસેં હો અવધારા । તો અનન્યાચા સોયરા ।
સાંગતસે વીરા । પાર્થાસી

યેથ ધૃતરાષ્ટ્ર મ્હણે । સંજયા હેં તૂતેં કોણેં ।
પુસલેનિવિણ વાયાણેં । કાં બોલસી ?

માઝી અવસરી તે ફેડી । વિજયાચી સાંગેં ગુઢી ।
યેરુ જીવીં મ્હણે સાંડીં । ગોઠી યિયા

સંજયો વિસ્મયો માનસીં । આહા કરૂનિ રસરસી ।
મ્હણે કૈસેં પાં દેવેંસી । દ્વંદ્વ યયા ?

તરી તો કૃપાળુ તુષ્ટો । યયા વિવેકુ હા ઘોંટો ।
મોહાચા ફિટો । મહારોગુ

સંજયો ઐસેં ચિંતિતાં । સંવાદુ તો સાંભાળિતાં ।
હરિખાચા યેતુ ચિત્તા । મહાપૂરુ

મ્હણૌનિ આતાં યેણેં । ઉત્સાહાચેનિ અવતરણેં ।
શ્રીકૃષ્ણાચેં બોલણેં । સાંગિજૈલ

તયા અક્ષરાઆંતીલ ભાવો । પાવવીન મી તુમચા ઠાવો ।
આઇકા મ્હણે જ્ઞાનદેવો । નિવૃત્તીચા