જ્ઞાનેશ્વરી · અધ્યાય 13

॥ ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ ॥
॥ અથ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ॥
। અથ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ - અધ્યાય તેરાવા । ।
। ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞયોગઃ ।
આત્મરૂપ ગણેશુ કેલિયા સ્મરણ । સકળ વિદ્યાંચેં અધિકરણ ।
તેચિ વંદૂં શ્રીચરણ । શ્રીગુરૂંચે

જયાંચેનિ આઠવેં । શબ્દસૃષ્ટિ આંગવે ।
સારસ્વત આઘવેં । જિવ્હેસિ યે

વક્તૃત્વા ગોડપણેં । અમૃતાતેં પારુખેં મ્હણે ।
રસ હોતી વોળંગણેં । અક્શરાંસી

ભાવાચેં અવતરણ । અવતરવિતી ખૂણ ।
હાતા ચઢે સંપૂર્ણ । તત્ત્વભેદ

શ્રીગુરૂંચે પાય । જૈં હૃદય ગિંવસૂનિ ઠાય ।
તૈં યેવઢેં ભાગ્ય હોય । ઉન્મેખાસી

તે નમસ્કારૂનિ આતાં । જો પિતામહાચા પિતા ।
લક્ષ્મીયેચા ભર્તા । ઐસેં મ્હણે

તરી પાર્થા પરિસિજે । દેહ હેં ક્ષેત્ર મ્હણિજે ।
જો હેં જાણે તો બોલિજે । ક્ષેત્રજ્ઞુ એથેં

તરિ ક્ષેત્રજ્ઞુ જો એથેં । તો મીચિ જાણ નિરુતેં ।
જો સર્વ ક્ષેત્રાંતેં । સંગોપોનિ અસે

ક્ષેત્ર આણિ ક્ષેત્રજ્ઞાતેં । જાણણેં જેં નિરુતેં ।
જ્ઞાન ઐસેં તયાતેં । માનૂં આમ્હી

મયિ ચાનન્યયોગેન ભક્તિરવ્યભિચારિણી ।
વિવિક્તદેશસેવિત્વમરતિર્જનસંસદિ

અધ્યાત્મજ્ઞાનનિત્યત્વં તત્ત્વજ્ઞાનાર્થદર્શનમ્ ।
એતદ્જ્ઞાનમિતિ પ્રોક્તમજ્ઞાનં યદતોન્યથા

જ્ઞેયં યત્તત્પ્રવક્ષ્યામિ યજ્ઞાત્વા~મૃતમશ્નુતે ॥
અનાદિમત્પરં બ્રહ્મ ન સત્તન્નાસદુચ્યતે

સર્વતઃ પાણિપાદં તત્સર્વતો~ક્ષિશિરોમુખમ્ ।
સર્વતઃ શ્રુતિમલ્લોકે સર્વમાવૃત્ય તિષ્ઠતિ

સર્વેન્દ્રિયગુણાભાસં સર્વેન્દ્રિયવિવર્જિતમ્ ।
અસક્તં સર્વભૃચ્ચૈવ નિર્ગુણં ગુણભોક્તૃ ચ

બહિરન્તશ્ચ ભૂતાનામચરં ચરમેવ ચ ।
સૂક્ષમત્વાત્તદવિજ્ઞેયં દૂરસ્થં ચાન્તિકે ચ તત્

અવિભક્તં ચ ભૂતેષુ વિભક્તમિવ ચ સ્થિતં ।
ભૂતભર્તૃ ચ તજ્ઞેયં ગ્રસિષ્ણુ પ્રભવિષ્ણુ ચ

જ્યોતિષામપિ તજ્જ્યોતિસ્તમસઃ પરમુચ્યતે ।
જ્ઞાનં જ્ઞેયં જ્ઞાનગમ્યં હૃદિ સર્વસ્ય વિસ્ઠિતમ્

ઇતિ ક્ષેત્રં તથા જ્ઞાનં જ્ઞેયં ચોક્તં સમાસતઃ ।
મદ્ભક્ત એતદ્વિજ્ઞાય મદ્ભાવાયોપપદ્યતે

પ્રકૃતિં પુરુષં ચૈવ વિદ્ધ્યનાદી ઉભાવપિ ।
વિકારાંશ્ચ ગુણાંશ્ચૈવ વિદ્ધિ પ્રકૃતિસંભવાન્

કાર્યકારણકર્તૃત્વે હેતુઃ પ્રકૃતિરુચ્યતે ।
પુરુષઃ સુખદુઃખાનાં ભોક્તૃત્વે હેતુરુચ્યતે

પુરુષઃ પ્રકૃતિસ્થો હિ ભુંક્તે પ્રકૃતિજાન્ગુણાન્ ।
કારણં ગુણ સંગોઽસ્ય સદસદ્યોનિજન્મસુ

ઉપદ્રષ્ટાઽનુમન્તા ચ ભર્તા ભોક્તા મહેશ્વરઃ ।
પરમાત્મેતિ ચાપ્યુક્તો દેહેઽસ્મિન્ પુરુષઃ પરઃ

ય એવં વેત્તિ પુરુષં પ્રકૃતિં ચ ગુણૈઃ સહ ।
સર્વથા વર્તમાનોઽપિ ન સ ભૂયોઽભિજાયતે

ધ્યાનેનાત્મનિ પશ્યન્તિ કેચિદાત્માનમાત્મના ।
અન્યે સાંખ્યેન યોગેન કર્મયોગેન ચાપરે

અન્યે ત્વેવમજાનન્તઃ શ્રુત્વાઽન્યેભ્ય ઉપાસતે ।
તેઽપિ ચાતિતરંત્યેવ મૃત્યું શ્રુતિપરાયણઃ

યાવત્સંજાયતે કિંચિત્સત્ત્વં સ્થાવરજંગમમ્ ।
ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞસંયોગાત્તદ્વિદ્ધિ ભરતર્ષભ

એક મ્હણતી હેં સ્થળ । જીવાચેંચિ સમૂળ ।
મગ પ્રાણ હેં કૂળ । તયાચેં એથ

જે પ્રાણાચે ઘરીં । અંગેં રાબતી ભાઊ ચારી ।
આણિ મના ઐસા આવરી । કુળવાડીકરુ

તયાતેં ઇંદ્રિયબૈલાંચી પેટી । ન મ્હણે અંવસીં પાહાટીં ।
વિષયક્ષેત્રીં આટી । કાઢી ભલી

મગ વિધીચી વાફ ચુકવી । આણિ અન્યાયાચેં બીજ વાફવી ।
કુકર્માચા કરવી । રાબુ જરી

તરી તયાચિસારિખેં । અસંભડ પાપ પિકે ।
મગ જન્મકોટી દુઃખેં । ભોગી જીવુ

નાતરી વિધીચિયે વાફે । સત્ક્રિયા બીજ આરોપે ।
તરી જન્મશતાચીં માપેં । સુખચિ મવીજે

તંવ આણિક મ્હણતી હેં નવ્હે । હેં જિવાચેંચિ ન મ્હણાવેં ।
આમુતેં પુસા આઘવેં । ક્શેત્રાચેં યા

અહો જીવુ એથ ઉખિતા । વસ્તીકરુ વાટે જાતાં ।
આણિ પ્રાણુ હા બલૌતા । મ્હણૌનિ જાગે

અનાદિ જે પ્રકૃતી । સાંખ્ય જિયેતેં ગાતી ।
ક્ષેત્ર હે વૃત્તી । તિયેચી જાણા

આણિ ઇયેતેંચિ આઘવા । આથી ઘરમેળાવા ।
મ્હણૌનિ તે વાહિવા । ઘરીં વાહે

વાહ્યાચિયે રહાટી । જે કાં મુદ્દલ તિઘે ઇયે સૃષ્ટીં ।
તે ઇયેચ્યાચિ પોટીં । જહાલે ગુણ

રજોગુણ પેરી । તેતુલેં સત્ત્વ સોંકરી ।
મગ એકલેં તમ કરી । સંવગણી

રચૂનિ મહત્તત્ત્વાચેં ખળેં । મળી એકે કાળુગેનિ પોળેં ।
તેથ અવ્યક્તાચી મિળે । સાંજ ભલી

તંવ એકીં મતિવંતીં । યા બોલાચિયા ખંતીં ।
મ્હણિતલેં યા જ્ઞપ્તી । અર્વાચીના

હાં હો પરતત્ત્વાઆંતુ । કેં પ્રકૃતીચી માતુ ।
હા ક્ષેત્ર વૃત્તાંતુ । ઉગેંચિ આઇકા

શૂન્યસેજેશાલિયે । સુલીનતેચિયે તુળિયે ।
નિદ્રા કેલી હોતી બળિયેં । સંકલ્પેં યેણેં

તો અવસાંત ચેઇલા । ઉદ્યમીં સદૈવ ભલા ।
મ્હણૌનિ ઠેવા જોડલા । ઇચ્છાવશેં

નિરાલંબીંચી વાડી । હોતી ત્રિભુવનાયેવઢી ।
હે તયાચિયે જોડી । રૂપા આલી

મગ મહાભૂતાંચેં એકવાટ । સૈરા વેંટાળૂનિ ભાટ ।
ભૂતગ્રામાંચે આઘાટ । ચિરિલે ચારી

યાવરી આદી । પાંચભૂતિકાંચી માંદી ।
બાંધલી પ્રભેદીં । પંચભૂતિકીં

કર્માકર્માચે ગુંડે । બાંધ ઘાતલે દોહીંકડે ।
નપુંસકેં બરડેં । રાનેં કેલીં

તેથ યેરઝારેલાગીં । જન્મમૃત્યૂચી સુરંગી ।
સુહાવિલી નિલાગી । સંકલ્પેં યેણેં

મગ અહંકારાસિ એકલાધી । કરૂનિ જીવિતાવધી ।
વહાવિલેં બુદ્ધિ । ચરાચર

યાપરી નિરાળીં । વાઢે સંકલ્પાચી ડાહાળી ।
મ્હણૌનિ તો મુળીં । પ્રપંચા યયા

યાપરી મત્તમુગુતકીં । તેથ પડિઘાયિલેં આણિકીં ।
મ્હણતી હાં હો વિવેકીં । કૈસેં તુમ્હી

પરતત્ત્વાચિયા ગાંવીં । સંકલ્પસેજ દેખાવી ।
તરી કાં પાં ન મનાવી । પ્રકૃતિ તયાચી ?

પરિ અસો હેં નવ્હે । તુમ્હી યા ન લગાવેં ।
આતાંચિ હેં આઘવેં । સાંગિજૈલ

તરી આકાશીં કવણેં । કેલીં મેઘાચીં ભરણેં ।
અંતરિક્ષ તારાંગણેં । ધરી કવણ ?

ગગનાચા તડાવા । કોણેં વેઢિલા કેધવાં ।
પવનુ હિંડતુ અસાવા । હેં કવણાચેં મત ?

રોમાં કવણ પેરી । સિંધૂ કવણ ભરી ।
પર્જન્યાચિયા કરી । ધારા કવણ ?

તૈસેં ક્ષેત્ર હેં સ્વભાવેં । હે વૃત્તી કવણાચી નવ્હે ।
હેં વાહે તયા ફાવે । યેરાં તુટે

તંવ આણિકેં એકેં । ક્ષોભેં મ્હણિતલેં નિકેં ।
તરી ભોગિજે એકેં । કાળેં કેવીં હેં ?

તરી યયાચા મારુ । દેખતાતિ અનિવારુ ।
પરી સ્વમતીં ભરુ । અભિમાનિયાં

હેં જાણોં મૃત્યુ રાગિટા । સિંહાડયાચા દરકુટા ।
પરી કાય વાંજટા । પૂરિજત અસે ?

મહાકલ્પાપરૌતીં । કવ ઘાલૂનિ અવચિતીં ।
સત્યલોકભદ્રજાતી । આંગીં વાજે

લોકપાળ નિત્ય નવે । દિગ્ગજાંચે મેળાવે ।
સ્વર્ગીંચિયે આડવે । રિગોનિ મોડી

યેર યયાચેનિ અંગવાતેં । જન્મમૃત્યૂચિયે ગર્તેં ।
નિર્જિવેં હોઊનિ ભ્રમતેં । જીવમૃગેં

ન્યાહાળીં પાં કેવ્હડા । પસરલાસે ચવડા ।
જો કરૂનિયાં માજિવડા । આકારગજુ

મ્હણૌનિ કાળાચી સત્તા । હાચિ બોલુ નિરુતા ।
ઐસે વાદ પંડુસુતા । ક્ષેત્રાલાગીં

હે બહુ ઉખિવિખી । ઋષીં કેલી નૈમિષીં ।
પુરાણેં ઇયેવિષીં । મતપત્રિકા

અનુષ્ટુભાદિ છંદેં । પ્રબંધીં જેં વિવિધેં ।
તે પત્રાવલંબન મદેં । કરિતી અઝુની

વેદીંચેં બૃહત્સામસૂત્ર । જેં દેખણેપણેં પવિત્ર ।
પરી તયાહી હેં ક્ષેત્ર । નેણવેચિ

આણીક આણીકીંહી બહુતીં । મહાકવીં હેતુમંતીં ।
યયાલાગીં મતી । વેંચિલિયા

પરી ઐસેં હેં એવઢેં । કીં અમુકેયાચેંચિ ફુડેં ।
હેં કોણાહી વરપડેં । હોયચિના

આતાં યાવરી જૈસેં । ક્ષેત્ર હેં અસે ।
તુજ સાંગોં તૈસેં । સાદ્યંતુ ગા

તરિ મહાભૂતપંચકુ । આણિ અહંકારુ એકુ ।
બુદ્ધિ અવ્યક્ત દશકુ । ઇંદ્રિયાંચા

મન આણીકહી એકુ । વિષયાંચા દશકુ ।
સુખ દુઃખ દ્વેષુ । સંઘાત ઇચ્છા

આણિ ચેતના ધૃતી । એવં ક્ષેત્રવ્યક્તી ।
સાંગિતલી તુજપ્રતી । આઘવીચી

આતાં મહાભૂતેં કવણેં । કવણ વિષયો કૈસીં કરણે ।
હેં વેગળાલેપણેં । એકૈક સાંગોં

તરી પૃથ્વી આપ તેજ । વાયુ વ્યોમ ઇયેં તુજ ।
સાંગિતલીં બુઝ । મહાભૂતેં પાંચેં

આણિ જાગતિયે દશે । સ્વપ્ન લપાલેં અસે ।
નાતરી અંવસે । ચંદ્ર ગૂઢુ

નાના અપ્રૌઢબાળકીં । તારુણ્ય રાહે થોકીં ।
કાં ન ફુલતાં કળિકીં । આમોદુ જૈસા

કિંબહુના કાષ્ઠીં । વન્હિ જેવીં કિરીટી ।
તેવીં પ્રકૃતિચિયા પોટીં । ગોપ્યુ જો અસે

જૈસા જ્વરુ ધાતુગતુ । અપથ્યાચેં મિષ પહાતુ ।
મગ જાલિયા આંતુ । બાહેરી વ્યાપી

તૈસી પાંચાંહી ગાંઠીં પડે । જૈં દેહાકારુ ઉઘડે ।
તૈં નાચવી ચહૂંકડે । તો અહંકારુ ગા

નવલ અહંકારાચી ગોઠી । વિશેષેં ન લગે અજ્ઞાનાપાઠીં ।
સજ્ઞાનાચે ઝોંબે કંઠીં । નાના સંકટીં નાચવી

આતાં બુદ્ધિ જે મ્હણિજે । તે ઐશિયાં ચિન્હીં જાણિજે ।
બોલિલેં યદુરાજેં । તેં આઇકેં સાંગોં

તરી કંદર્પાચેનિ બળેં । ઇંદ્રિયવૃત્તીચેનિ મેળેં ।
વિભાંડૂનિ યેતી પાળે । વિષયાંચે

તો સુખદુઃખાંચા નાગોવા । જેથ ઉગાણોં લાગે જીવા ।
તેથ દોહીંસી બરવા । પાડુ જે ધરી

હેં સુખ હેં દુઃખ । હેં પુણ્ય હેં દોષ ।
કાં હેં મૈળ હેં ચોખ । ઐસેં જે નિવડી

જિથે અધમોત્તમ સુઝે । જિયે સાનેં થોર બુઝે ।
જિયા દિઠી પારખિજે । વિષો જીવેં

જે તેજતત્ત્વાંચી આદી । જે સત્ત્વગુણાચી વૃદ્ધી ।
જે આત્મયા જીવાચી સંધી । વસવીત અસે જે

અર્જુના તે ગા જાણ । બુદ્ધિ તૂં સંપૂર્ણ ।
આતાં આઇકેં વોળખણ । અવ્યક્તાચી

પૈં સાંખ્યાંચિયા સિદ્ધાંતીં । પ્રકૃતી જે મહામતી ।
તેચિ એથેં પ્રસ્તુતીં । અવ્યક્ત ગા

આણિ સાંખ્યયોગમતેં । પ્રકૃતી પરિસવિલી તૂંતેં ।
ઐસી દોહીં પરીં જેથેં । વિવંચિલી

તેથ દુજી જે જીવદશા । તિયે નાંવ વીરેશા ।
યેથ અવ્યક્ત ઐસા । પર્યાવો હા

ત઱હી પાહાલયા રજની । તારા લોપતી ગગનીં ।
કાં હારપેં અસ્તમાનીં । ભૂતક્રિયા

નાતરી દેહો ગેલિયા પાઠીં । દેહાદિક કિરીટી ।
ઉપાધિ લપે પોટીં । કૃતકર્માચ્યા

કાં બીજમુદ્રેઆંતુ । થોકે તરુ સમસ્તુ ।
કાં વસ્ત્રપણે તંતુ- । દશે રાહે

તૈસે સાંડોનિયાં સ્થૂળધર્મ । મહાભૂતેં ભૂતગ્રામ ।
લયા જાતી સૂક્ષ્મ । હોઊનિ જેથે

અર્જુના તયા નાંવેં । અવ્યક્ત હેં જાણાવેં ।
આતાં આઇકેં આઘવેં । ઇંદ્રિયભેદ

તરી શ્રવણ નયન । ત્વચા ઘ્રાણ રસન ।
ઇયેં જાણેં જ્ઞાન- । કરણેં પાંચેં

ઇયે તત્ત્વમેળાપંકીં । સુખદુઃખાંચી ઉખિવિખી ।
બુદ્ધિ કરિતે મુખીં । પાંચેં ઇહીં

મગ વાચા આણિ કર । ચરણ આણિ અધોદ્વાર ।
પાયુ હે પ્રકાર । પાંચ આણિક

કર્મેંદ્રિયેં મ્હણિપતી । તીં ઇયેં જાણિજતી ।
આઇકેં કૈવલ્યપતી । સાંગતસે

પૈં પ્રાણાચી અંતૌરી । ક્રિયાશક્તિ જે શરીરીં ।
તિયેચિ રિગિનિગી દ્વારીં । પાંચે ઇહીં

એવં દાહાહી કરણેં । સાંગિતલીં દેવો મ્હણે ।
પરિસ આતાં ફુડેપણેં । મન તેં ઐસેં

જેં ઇંદ્રિયાં આણિ બુદ્ધિ । માઝારિલિયે સંધીં ।
રજોગુણાચ્યા ખાંદીં । તરળત અસે

નીળિમા અંબરીં । કાં મૃગતૃષ્ણાલહરી ।
તૈસેં વાયાંચિ ફરારી । વાવો જાહલેં

આણિ શુક્રશોણિતાચા સાંધા । મિળતાં પાંચાંચા બાંધા ।
વાયુતત્ત્વ દશધા । એકચિ જાહલેં

મગ તિહીં દાહે ભાગીં । દેહધર્માચ્યા ખૈવંગીં ।
અધિષ્ઠિલેં આંગીં । આપુલાલ્યા

તેથ ચાંચલ્ય નિખળ । એકલેં ઠેલેં નિઢાળ ।
મ્હણૌનિ રજાચેં બળ । ધરિલેં તેણેં

તેં બુદ્ધીસિ બાહેરી । અહંકારાચ્યા ઉરાવરી ।
ઐસાં ઠાયીં માઝારીં । બળિયાવલેં

વાયાં મન હેં નાંવ । એ઱હવીં કલ્પનાચિ સાવેવ ।
જયાચેનિ સંગેં જીવ- । દશા વસ્તુ

જેં પ્રવૃત્તીસિ મૂળ । કામા જયાચે બળ ।
જેં અખંડ સૂયે છળ । અહંકારાસી

જેં ઇચ્છેતેં વાઢવી । આશેતેં ચઢવી ।
જેં પાઠી પુરવી । ભયાસિ ગા

દ્વૈત જેથેં ઉઠી । અવિદ્યા જેણેં લાઠી ।
જેં ઇંદ્રિયાંતેં લોટી । વિષયાંમજી

સંકલ્પેં સૃષ્ટી ઘડી । સવેંચિ વિકલ્પૂનિ મોડી ।
મનોરથાંચ્યા ઉતરંડી । ઉતરી રચી

જેં ભુલીચેં કુહર । વાયુતત્ત્વાચેં અંતર ।
બુદ્ધીચેં દ્વાર । ઝાકવિલેં જેણેં

તેં ગા કિરીટી મન । યા બોલા નાહીં આન ।
આતાં વિષયાભિધાન । ભેદૂ આઇકેં

તરી સ્પર્શુ આણિ શબ્દુ । રૂપ રસુ ગંધુ ।
હા વિષયો પંચવિધુ । જ્ઞાનેંદ્રિયાંચા

ઇહીં પાંચૈં દ્વારીં । જ્ઞાનાસિ ધાંવ બાહેરી ।
જૈસા કાં હિરવે ચારીં । ભાંબાવે પશુ

મગ સ્વર વર્ણ વિસર્ગુ । અથવા સ્વીકાર ત્યાગુ ।
સંક્રમણ ઉત્સર્ગુ । વિણ્મૂત્રાચા

હે કર્મેંદ્રિયાંચે પાંચ । વિષય ગા સાચ ।
જે બાંધોનિયાં માચ । ક્રિયા ધાંવે

ઐસે હે દાહી । વિષય ગા ઇયે દેહીં ।
આતાં ઇચ્છા તેહી । સાંગિજૈલ

તરિ ભૂતલેં આઠવે । કાં બોલેં કાન ઝાંકવે ।
ઐસિયાવરિ ચેતવે । જે ગા વૃત્તી

ઇંદ્રિયાવિષયાંચિયે ભેટી- । સરસીચ જે ગા ઉઠી ।
કામાચી બાહુટી । ધરૂનિયાં

જિયેચેનિ ઉઠિલેપણેં । મના સૈંઘ ધાવણેં ।
ન રિગાવેં તેથ કરણેં । તોંડેં સુતી

જિયે વૃત્તીચિયા આવડી । બુદ્ધી હોય વેડી ।
વિષયાં જિયા ગોડી । તે ગા ઇચ્છા

આણી ઇચ્છિલિયા સાંગડેં । ઇંદ્રિયાં આમિષ ન જોડે ।
તેથ જોડે ઐસા જો ડાવો પડે । તોચિ દ્વેષુ

આતાં યાવરી સુખ । તેં એવંવિધ દેખ ।
જેણેં એકેંચિ અશેખ । વિસરે જીવુ

મના વાચે કાયે । જેં આપુલી આણ વાયે ।
દેહસ્મૃતીચી ત્રાયે । મોડિત જેં યે

જયાચેનિ જાલેપણેં । પાંગુળા હોઈજે પ્રાણેં ।
સાત્ત્વિકાસી દુણેં । વરીહી લાભુ

કાં આઘવિયાચિ ઇંદ્રિયવૃત્તી । હૃદયાચિયા એકાંતીં ।
થાપટૂનિ સુષુપ્તી । આણી જેં ગા

કિંબહુના સોયે । જીવ આત્મયાચી લાહે ।
તેથ જેં હોયે । તયા નામ સુખ

આણિ ઐસી હે અવસ્થા । ન જોડતાં પાર્થા ।
જેં જીજે તેંચિ સર્વથા । દુઃખ જાણે

તેં મનોરથસંગેં નવ્હે । એ઱હવીં સિદ્ધી ગેલેંચિ આહે ।
હે દોનીચિ ઉપાયે । સુખદુઃખાસી

આતાં અસંગા સાક્ષિભૂતા । દેહીં ચૈતન્યાચી જે સત્તા ।
તિયે નામ પંડુસુતા । ચેતના યેથેં

જે નખૌનિ કેશવરી । ઉભી જાગે શરીરીં ।
જે તિહીં અવસ્થાંતરી । પાલટેના

મનબુદ્ધ્યાદિ આઘવીં । જિયેચેનિ ટવટવીં ।
પ્રકૃતિવનમાધવીં । સદાંચિ જે

જડાજડીં અંશીં । રાહાટે જે સરિસી ।
તે ચેતના ગા તુજસી । લટિકેં નાહીં

પૈં રાવો પરિવારુ નેણે । આજ્ઞાચિ પરચક્ર જિણે ।
કાં ચંદ્રાચેનિ પૂર્ણપણેં । સિંધૂ ભરતી

નાના ભ્રામકાચેં સન્નિધાન । લોહો કરી સચેતન ।
કાં સૂર્યસંગુ જન । ચેષ્ટવી ગા

અગા મુખ મેળેંવિઇણ । પિલિયાચેં પોષણ ।
કરી નિરીક્ષણ । કૂર્મી જેવીં

મગ તિયેતેં ચેતના । મ્હણિપે પૈં અર્જુના ।
આતાં ધૃતિવિવંચના । ભેદુ આઇક

તરી ભૂતાં પરસ્પરેં । ઉઘડ જાતિ સ્વભાવવૈરેં ।
નવ્હે પૃથ્વીતેં નીરેં । ન નાશિજે ?

નીરાતેં આટી તેજ । તેજા વાયૂસિ ઝુંજ ।
આણિ ગગન તંવ સહજ । વાયૂ ભક્ષી

તેવીંચિ કોણેહી વેળે । આપણ કાયિસયાહી ન મિળે ।
આંતુ રિગોનિ વેગળેં । આકાશ હેં

ઐસીં પાંચહી ભૂતેં । ન સાહતી એકમેકાંતેં ।
કીં તિયેંહી ઐક્યાતેં । દેહાસી યેતી

દ્વંદ્વાચી ઉખિવિખી । સોડૂનિ વસતી એકીં ।
એકેકાતેં પોખી । નિજગુણેં ગા

ઐસેં ન મિળે તયાં સાજણેં । ચળે ધૈર્યેં જેણેં ।
તયાં નાંવ મ્હણેં । ધૃતી મી ગા

આણિ જીવેંસી પાંડવા । યા છત્તિસાંચા મેળાવા ।
તો હા એથ જાણાવા । સંઘાતુ પૈં ગા

એવં છત્તીસહી ભેદ । સાંગિતલે તુજ વિશદ ।
યયા યેતુલિયાતેં પ્રસિદ્ધ । ક્ષેત્ર મ્હણિજે

રથાંગાંચા મેળાવા । જેવીં રથુ મ્હણિજે પાંડવા ।
કાં અધોર્ધ્વ અવેવાં । નાંવ દેહો

કરીતુરંગસમાજેં । સેના નામ નિફજે ।
કાં વાક્યેં મ્હણિપતી પુંજે । અક્ષરાંચે

કાં જળધરાંચા મેળા । વાચ્ય હોય આભાળા ।
નાના લોકાં સકળાં । નામ જગ

કાં સ્નેહસૂત્રવન્હી । મેળુ એકિચિ સ્થાનીં ।
ધરિજે તો જનીં । દીપુ હોય

તૈસીં છત્તીસહી ઇયેં તત્ત્વેં । મિળતી જેણેં એકત્વેં ।
તેણેં સમૂહ પરત્વેં । ક્ષેત્ર મ્હણિપે

આણિ વાહતેનિ ભૌતિકેં । પાપ પુણ્ય યેથેં પિકે ।
મ્હણૌનિ આમ્હી કૌતુકેં । ક્ષેત્ર મ્હણોં

આણિ એકાચેનિ મતેં । દેહ મ્હણતી યયાતેં ।
પરી અસો હેં અનંતેં । નામેં યયા

પૈં પરતત્ત્વાઆરૌતેં । સ્થાવરાઆંતૌતેં ।
જેં કાંહીં હોતેં જાતેં । ક્ષેત્રચિ હેં

પરિ સુર નર ઉરગીં । ઘડત આહે યોનિવિભાગીં ।
તેં ગુણકર્મસંગીં । પડિલેં સાતેં

હેચિ ગુણવિવંચના । પુઢાં મ્હણિપૈલ અર્જુના ।
પ્રસ્તુત આતાં તુજ જ્ઞાના । રૂપ દાવૂં

ક્ષેત્ર તંવ સવિસ્તર । સાંગિતલેં સવિકાર ।
મ્હણૌનિ આતાં ઉદાર । જ્ઞાન આઇકેં

જયા જ્ઞાનાલાગીં । ગગન ગિળિતાતી યોગી ।
સ્વર્ગાચી આડવંગી । ઉમરડોનિ

ન કરિતી સિદ્ધીચી ચાડ । ન ધરિતી ઋદ્ધીચી ભીડ ।
યોગાસેં દુવાડ । હેળસિતી

તપોદુર્ગેં વોલાંડિત । ક્રતુકોટિ વોવાંડિત ।
ઉલથૂનિ સાંડિત । કર્મવલ્લી

નાના ભજનમાર્ગી । ધાંવત ઉઘડિયા આંગીં ।
એક રિગતાતિ સુરંગીં । સુષુમ્નેચિયે

ઐસી જિયે જ્ઞાનીં । મુનીશ્વરાંચી ઉતાન્હી ।
વેદતરૂચ્યા પાનોવાનીં । હિંડતાતી

દેઈલ ગુરુસેવા । ઇયા બુદ્ધિ પાંડવા ।
જન્મશતાંચા સાંડોવા । ટાકિત જે

જયા જ્ઞાનાચી રિગવણી । અવિદ્યે ઉણેં આણી ।
જીવા આત્મયા બુઝાવણી । માંડૂનિ દે

જેં ઇંદ્રિયાંચીં દ્વારેં આડી । પ્રવૃત્તીચે પાય મોડી ।
જેં દૈન્યચિ ફેડી । માનસાચેં

દ્વૈતાચા દુકાળુ પાહે । સામ્યાચેં સુયાણેં હોયે ।
જયા જ્ઞાનાચી સોયે । ઐસેં કરી

મદાચા ઠાવોચિ પુસી । જેં મહામોહાતેં ગ્રાસી ।
નેદી આપપરુ ઐસી । ભાષ ઉરોં

જેં સંસારાતેં ઉન્મૂળી । સંકલ્પપંકુ પાખાળી ।
અનાવરાતેં વેંટાળી । જ્ઞેયાતેં જેં

જયાચેનિ જાલેપણેં । પાંગુળા હોઈજે પ્રાણેં ।
જયાચેનિ વિંદાણેં । જગ હેં ચેષ્ટેં

જયાચેનિ ઉજાળેં । ઉઘડતી બુદ્ધીચે ડોળે ।
જીવુ દોંદાવરી લોળે । આનંદાચિયા

ઐસેં જેં જ્ઞાન । પવિત્રૈકનિધાન ।
જેથ વિટાળલેં મન । ચોખ કીજે

આત્મયા જીવબુદ્ધી । જે લાગલી હોતી ક્ષયવ્યાધી ।
તે જયાચિયે સન્નિધી । નિરુજા કીજે

તેં અનિરૂપ્ય કીં નિરૂપિજે । ઐકતાં બુદ્ધી આણિજે ।
વાંચૂનિ ડોળાં દેખિજે । ઐસેં નાહીં

મગ તેચિ ઇયે શરીરીં । જૈં આપુલા પ્રભાવો કરી ।
તૈં ઇંદ્રિયાંચિયા વ્યાપારીં । ડોળાંહિ દિસે

પૈં વસંતાચેં રિગવણેં । ઝાડાંચેનિ સાજેપણેં ।
જાણિજે તેવીં કરણેં । સાંગતી જ્ઞાન

અગા વૃક્ષાસિ પાતાળીં । જળ સાંપડે મુળીં ।
તેં શાખાંચિયે બાહાળીં । બાહેર દિસે

કાં ભૂમીચેં માર્દવ । સાંગે કોંભાચી લવલવ ।
નાના આચારગૌરવ । સુકુલીનાચેં

અથવા સંભ્રમાચિયા આયતી । સ્નેહો જૈસા યે વ્યક્તિઇ ।
કાં દર્શનાચિયે પ્રશસ્તીં । પુણ્યપુરુષ

નાતરી કેળીં કાપૂર જાહલા । જેવીં પરિમળેં જાણોં આલા ।
કાં ભિંગારીં દીપુ ઠેવિલા । બાહેરી ફાંકે

તૈસેં હૃદયીંચેનિ જ્ઞાનેં । જિયેં દેહીં ઉમટતી ચિન્હેં ।
તિયેં સાંગોં આતાં અવધાનેં । ચાગેં આઇક

તરી કવણેહી વિષયીંચેં । સામ્ય હોણેં ન રુચે ।
સંભાવિતપણાચેં । વોઝે જયા

આથિલેચિ ગુણ વાનિતાં । માન્યપણેં માનિતાં ।
યોગ્યતેચેં યેતાં । રૂપ આંગા

તૈં ગજબજોં લાગે કૈસા । વ્યાધેં રુંધલા મૃગુ જૈસા ।
કાં બાહીં તરતાં વળસા । દાટલા જેવીં

પાર્થા તેણેં પાડેં । સન્માનેં જો સાંકડે ।
ગરિમેતેં આંગાકડે । યેવોંચિ નેદી

પૂજ્યતા ડોળાં ન દેખાવી । સ્વકીર્તી કાનીં નાયકાવી ।
હા અમુકા ઐસી નોહાવી । સેચિ લોકાં

તેથ સત્કારાચી કેં ગોઠી । કેં આદરા દેઈલ ભેટી ।
મરણેંસીં સાટી । નમસ્કારિતાં

વાચસ્પતીચેનિ પાડેં । સર્વજ્ઞતા તરી જોડે ।
પરી વેડિવેમાજીં દડે । મહમેભેણેં

ચાતુર્ય લપવી । મહત્ત્વ હારવી ।
પિસેપણ મિરવી । આવડોનિ

લૌકિકાચા ઉદ્વેગુ । શાસ્ત્રાંવરી ઉબગુ ।
ઉગેપણીં ચાંગુ । આથી ભરુ

જગેં અવજ્ઞાચિ કરાવી । સંબંધીં સોયચિ ન ધરાવી ।
ઐસી ઐસી જીવીં । ચાડ બહુ

તળૌટેપણ બાણે । આંગીં હિણાવો ખેવણેં ।
તેં તેંચિ કરણેં । બહુતકરુની

હા જીતુ ના નોહે । લોક કલ્પી યેણેં ભાવેં ।
તૈસેં જિણેં હોઆવેં । ઐસી આશા

પૈ ચાલતુ કાં નોહે । કીં વારેનિ જાતુ આહે ।
જના ઐસા ભ્રમુ જાયે । તૈસેં હોઈજે

માઝેં અસતેપણ લોપો । નામરૂપ હારપો ।
મજ ઝણેં વાસિપો । ભૂતજાત

ઐસીં જયાચીં નવસિયેં । જો નિત્ય એકાંતા જાતુ જાયે ।
નામેંચિ જો જિયે । વિજનાચેનિ

વાયૂ આણિ તયા પડે । ગગનેંસીં બોલોં આવડે ।
જીવેં પ્રાણેં ઝાડેં । પઢિયંતીં જયા

કિંબહુના ઐસીં । ચિન્હેં જયા દેખસી ।
જાણ તયા જ્ઞાનેંસીં । શેજ જાહલી

પૈં અમાનિત્વ પુરુષીં । તેં જાણાવેં ઇહીં મિષીં ।
આતાં અદંભાચિયા વોળખીસી । સૌરસુ દેવોં

તરી અદંભિત્વ ઐસેં । લોભિયાચેં મન જૈસેં ।
જીવુ જાવો પરી નુમસે । ઠેવિલા ઠાવો

તયાપરી કિરીટી । પડિલાહી પ્રાણસંકટીં ।
તરી સુકૃત ન પ્રકટી । આંગેં બોલેં

ખડાણેં આલા પાન્હા । પળવી જેવીં અર્જુના ।
કાં લપવી પણ્યાંગના । વડિલપણ

આઢ્યુ આતુડે આડવીં । મગ આઢ્યતા જેવીં હારવી ।
નાતરી કુળવધૂ લપવી । અવેવાંતેં

નાના કૃષીવળુ આપુલેં । પાંઘુરવી પેરિલેં ।
તૈસેં ઝાંકી નિપજલેં । દાનપુણ્ય

વરિવરી દેહો ન પૂજી । લોકાંતેં ન રંજી ।
સ્વધર્મુ વાગ્ધ્વજીં । બાંધોં નેણે

પરોપકારુ ન બોલે । ન મિરવી અભ્યાસિલેં ।
ન શકે વિકૂં જોડલેં । સ્ફીતીસાઠીં

શરીર ભોગાકડે । પાહતાં કૃપણુ આવડે ।
એ઱હવીં ધર્મવિષયીં થોડેં । બહુ ન મ્હણે

ઘરીં દિસે સાંકડ । દેહીંચી આયતી રોડ ।
પરી દાનીં જયા હોડ । સુરતરૂસીં

કિંબહુના સ્વધર્મીં થોરુ । અવસરીં ઉદારુ ।
આત્મચર્ચે ચતુરુ । એ઱હવી વેડા

કેળીચેં દળવાડેં । હળૂ પોકળ આવડે ।
પરી ફળોનિયાં ગાઢેં । રસાળ જૈસેં

કાં મેઘાંચેં આંગ ઝીલ । દિસે વારેનિ જૈસેં જાઈલ ।
પરી વર્ષતી નવલ । ઘનવટ તેં

તૈસા જો પૂર્ણપણીં । પાહતાં ધાતી આયણી ।
એ઱હવીં તરી વાણી । તોચિ ઠાવો

હેં અસો યા ચિન્હાંચા । નટનાચુ ઠાયીં જયાચ્યા ।
જાણ જ્ઞાન તયાચ્યા । હાતાં ચઢેં

પૈં ગા અદંભપણ । મ્હણિતલેં તેં હેં જાણ ।
આતાં આઈક ખૂણ । અહિંસેચી

તરી અહિંસા બહુતીં પરીં । બોલિલી અસે અવધારીં ।
આપુલાલિયા મતાંતરીં । નિરૂપિલી

પરી તે ઐસી દેખા । જૈશા ખાંડૂનિયાં શાખા ।
મગ તયાચિયા બુડુખા । કૂંપ કીજે

કાં બાહુ તોડોનિ પચવિજે । મગ ભૂકેચી પીડા રાખિજે ।
નાના દેઊળ મોડોનિ કીજે । પૌળી દેવા

તૈસી હિંસાચિ કરૂનિ અહિંસા । નિફજવિજે હા ઐસા ।
પૈં પૂર્વમીમાંસા । નિર્ણો કેલા

જે અવૃષ્ટીચેનિ ઉપદ્રવેં । ગાદલેં વિશ્વ આઘવેં ।
મ્હણૌનિ પર્જન્યેષ્ટી કરાવે । નાના યાગ

તંવ તિયે ઇષ્ટીચિયા બુડીં । પશુહિંસા રોકડી ।
મગ અહિંસેચી થડી । કૈંચી દિસે ?

પેરિજે નુસધી હિંસા । તેથ ઉગવૈલ કાય અહિંસા ? ।
પરી નવલ બાપા ધિંવસા । યા યાજ્ઞિકાંચા

આણિ આયુર્વેદુ આઘવા । તો યાચ મોહોરા પાંડવા ।
જે જીવાકારણેં કરાવા । જીવઘાતુ

નાના રોગેં આહાળલીં । લોળતીં ભૂતેં દેખિલીં ।
તે હિંસા નિવારાવયા કેલી । ચિકિત્સા કાં

તંવ તે ચિકિત્સે પહિલેં । એકાચે કંદ ખણવિલે ।
એકા ઉપડવિલેં । સમૂળીં સપત્રીં

એકેં આડ મોડવિલી । અજંગમાચી ખાલ કાઢવિલી ।
એકેં ગર્ભિણી ઉકડવિલી । પુટામાજીં

અજાતશત્રુ તરુવરાં । સર્વાંગીં દેવવિલ્યા શિરા ।
ઐસે જીવ ઘેઊનિ ધનુર્ધરા । કોરડે કેલે

આણિ જંગમાહી હાત । લાઊનિ કાઢિલેં પિત્ત ।
મગ રાખિલે શિણત । આણિક જીવ

અહો વસતીં ધવળારેં । મોડૂનિ કેલીં દેવ્હારેં ।
નાગવૂનિ વેવ્હારેં । ગવાંદી ઘાતલી

મસ્તક પાંઘુરવિલેં । તંવ તળવટીં ઉઘડેં પડલેં ।
ઘર મોડોનિ કેલે । માંડવ પુઢેં

નાના પાંઘુરણેં । જાળૂનિ જૈસેં તાપણેં ।
જાલેં આંગધુણેં । કુંજરાચેં

નાતરી બૈલ વિકૂનિ ગોઠા । પુંસા લાવોનિ બાંધિજે ગાંઠા ।
ઇયા કરણી કીં ચેષ્ટા ? । કાઇ હસોં

એકીં ધર્માચિયા વાહણી । ગાળૂં આદરિલેં પાણી ।
તંવ ગાળિતયા આહાળણીં । જીવ મેલે

એક ન પચવિતીચિ કણ । ઇયે હિંસેચે ભેણ ।
તેથ કદર્થલે પ્રાણ । તેચિ હિંસા

એવં હિંસાચિ અહિંસા । કર્મકાંડીં હા ઐસા ।
સિદ્ધાંતુ સુમનસા । વોળખેં તૂં

પહિલેં અહિંસેચેં નાંવ । આમ્હીં કેલેં જંવ ।
તંવ સ્ફૂર્તિ બાંધલી હાંવ । ઇયે મતી

તરિ કૈસેનિ ઇયેતેં ગાળાવેં । મ્હણૌનિ પડિલેં બોલાવેં ।
તેવીંચિ તુવાંહી જાણાવેં । ઐસા ભાવો

બહુતકરૂનિ કિરીટી । હાચિ વિષો ઇયે ગોઠી ।
એ઱હવી કાં આડવાટીં । ધાવિજૈલ ગા ?

આણિ સ્વમતાચિયા નિર્ધારા- । લાગોનિયાં ધનુર્ધરા ।
પ્રાપ્તાં મતાંતરાં । નિર્વેચુ કીજે

ઐસી હે અવધારીં । નિરૂપિતી પરી ।
આતાં યયાવરી । મુખ્ય જેં ગા

તેં સ્વમત બોલિજૈલ । અહિંસે રૂપ કિજૈલ ।
જેણેં ઉઠલિયા આંતુલ । જ્ઞાન દિસે

પરિઇ તેં અધિષ્ઠિલેનિ આંગેં । જાણિજે આચરતેનિ બગેં ।
જૈસી કસવટી સાંગે । વાનિયાતેં

તરી તરંગુ નોલાંડિતુ । લહરી પાયેં ન ફોડિતુ ।
સાંચલુ ન મોડિતુ । પાણિયાચા

વેગેં આણિ લેસા । દિઠી ઘાલૂનિ આંવિસા ।
જળીં બકુ જૈસા । પાઉલ સુયે

કાં કમળાવરી ભ્રમર । પાય ઠેવિતી હળુવાર ।
કુચુંબૈલ કેસર । ઇયા શંકા

તૈસે પરમાણુ પાં ગુંતલે । જાણૂનિ જીવ સાનુલે ।
કારુણ્યામાજીં પાઉલેં । લપવૂનિ ચાલે

તે વાટ કૃપેચી કરિતુ । તે દિશાચિ સ્નેહ ભરિતુ ।
જીવાતળીં આંથરિતુ । આપુલા જીવુ

ઐસિયા જતના । ચાલણેં જયા અર્જુના ।
હેં અનિર્વાચ્ય પરિમાણા । પુરિજેના

પૈં મોહાચેનિ સાંગડેં । લાસી પિલીં ધરી તોંડેં ।
તેથ દાંતાંચે આગરડે । લાગતી જૈસે

કાં સ્નેહાળુ માયે । તાન્હયાચી વાસ પાહે ।
તિયે દિઠી આહે । હળુવાર જેં

નાના કમળદળેં । ડોલવિજતી ઢાળેં ।
તો જેણેં પાડેં બુબુળેં । વારા ઘેપે

તૈસેનિ માર્દવેં પાય । ભૂમીવરી ન્યસીતુ જાય ।
લાગતી તેથ હોય । જીવાં સુખ

ઐસિયા લઘિમા ચાલતાં । કૃમિ કીટક પંડુસુતા ।
દેખે તરી માઘૌતા । હળૂચિ નિઘે

મ્હણે પાવો ધડફડીલ । તરી સ્વામીચી નિદ્રા મોડૈલ ।
રચલેપણા પડૈલ । ઝોતી હન

ઇયા કાકુળતી । વાહણી ઘે માઘૌતી ।
કોણેહી વ્યક્તી । ન વચે વરી

જીવાચેનિ નાંવેં । તૃણાતેંહી નોલાંડવે ।
મગ ન લેખિતાં જાવેં । હે કેં ગોઠી ?

મુંગિયે મેરુ નોલાંડવે । મશકા સિંધુ ન તરવે ।
તૈસા ભેટલિયાં ન કરવે । અતિક્રમુ

ઐસી જયાચી ચાલી । કૃપાફળી ફળા આલી ।
દેખસી જિયાલી । દયા વાચે

સ્વયેં શ્વસણેંચિ સુકુમાર । મુખ મોહાચેં માહેર ।
માધુર્યા જાહલે અંકુર । દશન તૈસે

પુઢાં સ્નેહ પાઝરે । માઘાં ચાલતી અક્ષરેં ।
શબ્દ પાઠીં અવતરે । કૃપા આધીં

તંવ બોલણેંચિ નાહીં । બોલોં મ્હણે જરી કાંહીં ।
તરી બોલ કોણાહી । ખુપેલ કાં

બોલતાં અધિકુહી નિઘે । તરી કોણ્હાહી વર્મીં ન લગે ।
આણિ કોણ્હાસિ ન રિઘે । શંકા મનીં

માંડિલી ગોઠી હન મોડૈલ । વાસિપૈલ કોણી ઉડૈલ ।
આઇકોનિચિ વોવાંડિલ । કોણ્હી જરી

તરી દુવાળી કોણા નોહાવી । ભુંવઈ કવણાચી નુચલાવી ।
ઐસા ભાવો જીવીં । મ્હણૌનિ ઉગા

મગ પ્રાર્થિલા વિપાયેં । જરી લોભેં બોલોં જાયે ।
તરી પરિસતયા હોયે । માયબાપુ

કાં નાદબ્રહ્મચિ મુસે આલેં । કીં ગંગાપય અસલલેં ।
પતિવ્રતે આલેં । વાર્ધક્ય જૈસે

તૈસેં સાચ આણિ મવાળ । મિતલે આણિ રસાળ ।
શબ્દ જૈસે કલ્લોળ । અમૃતાચે

વિરોધુવાદુબળુ । પ્રાણિતાપઢાળુ ।
ઉપહાસુ છળુ । વર્મસ્પર્શુ

આટુ વેગુ વિંદાણુ । આશા શંકા પ્રતારણુ ।
હે સંન્યાસિલે અવગુણુ । જયા વાચા

આણિ તયાચિ પરી કિરીટી । થાઉ જયાચિયે દિઠી ।
સાંડિલિયા ભ્રુકુટી । મોકળિયા

કાં જે ભૂતીં વસ્તુ આહે । તિયેં રુપોં શકે વિપાયેં ।
મ્હણૌનિ વાસુ ન પાહે । બહુતકરૂની

ઐસાહી કોણે એકે વેળે । ભીતરલે કૃપેચેનિ બળેં ।
ઉઘડોનિયાં ડોળે । દૃષ્ટી ઘાલી

તરી ચંદ્રબિંબૌનિ ધારા । નિઘતાં નવ્હતી ગોચરા ।
પરિ એકસરેં ચકોરાં । નિઘતી દોંદેં

તૈસેં પ્રાણિયાંસિ હોયે । જરી તો કહીંવાસુ પાહે ।
તયા અવલોકનાચી સોયે । કૂર્મીંહી નેણે

કિંબહુના ઐસી । દિઠી જયાચી ભૂતાંસી ।
કરહી દેખસી । તૈસેચિ તે

તરી હોઊનિયાં કૃતાર્થ । રાહિલે સિદ્ધાંચે મનોરથ ।
તૈસે જયાચે હાત । નિર્વ્યાપાર

અક્ષમેં આણિ સંન્યાસિલેં । કીં નિરિંધન આણિ વિઝાલેં ।
મુકેનિ ઘેતલેં । મૌન જૈસેં

તયાપરી કાંહીં । જયાં કરાં કરણેં નાહીં ।
જે અકર્તયાચ્યા ઠાયીં । બૈસોં યેતી

આસુડૈલ વારા । નખ લાગેલ અંબરા ।
ઇયા બુદ્ધી કરાં । ચળોં નેદી

તેથ આંગાવરિલીં ઉડવાવીં । કાં ડોળાં રિગતેં ઝાડાવીં ।
પશુપક્ષ્યાં દાવાવીં । ત્રાસમુદ્રા

ઇયા કેઉતિયા ગોઠી । નાવડે દંડુ કાઠી ।
મગ શસ્ત્રાચેં કિરીટી । બોલણેં કેં ?

લીલાકમળેં ખેળણેં । કાંપુષ્પમાળા ઝેલણેં ।
ન કરી મ્હણે ગોફણેં । ઐસેં હોઈલ

હાલવતીલ રોમાવળી । યાલાગીં આંગ ન કુરવાળી ।
નખાંચી ગુંડાળી । બોટાંવરી

તંવ કરણેયાચાચિ અભાવો । પરી ઐસાહી પડે પ્રસ્તાવો ।
તરી હાતાં હાચિ સરાવો । જે જોડિજતી

કાં નાભિકારા ઉચલિજે । હાતુ પડિલિયાં દેઇજે ।
નાતરી આર્તાતેં સ્પર્શિજે । અળુમાળુ

હેંહી ઉપરોધેં કરણેં । તરી આર્તભય હરણેં ।
નેણતી ચંદ્રકિરણેં । જિવ્હાળા તો

પાવોનિ તો સ્પર્શુ । મલયાનિળુ ખરપુસુ ।
તેણેં માનેં પશુ । કુરવાળણેં

જે સદા રિતે મોકળે । જૈશી ચંદનાંગેં નિસળેં ।
ન ફળતાંહી નિર્ફળેં । હોતીચિના

આતાં અસો હેં વાગ્જાળ । જાણેં તેં કરતળ ।
સજ્જનાંચે શીળ । સ્વભાવ જૈસે

આતાં મન તયાચેં । સાંગોં મ્હણોં જરી સાચેં ।
તરી સાંગિતલે કોણાચે । વિલાસ હે ?

કાઇ શાખા નવ્હે તરુ ? । જળેંવીણ અસે સાગરુ ? ।
તેજ આણિ તેજાકારુ । આન કાઈ ?

અવયવ આણિ શરીર । હે વેગળાલે કીર ? ।
કીં રસુ આણિ નીર । સિનાનીં આથી ?

મ્હણૌનિ હે જે સર્વ । સાંગિતલે બાહ્ય ભાવ ।
તે મનચિ ગા સાવયવ । ઐસેં જાણેં

જેં બીજ ભુઈં ખોંવિલેં । તેંચિ વરી રુખ જાહલેં ।
તૈસેં ઇંદ્રિયાદ્વારીં ફાંકલેં । અંતરચિ કીં

પૈં માનસીંચિ જરી । અહિંસેચી અવસરી ।
તરી કૈંચી બાહેરી । વોસંડેલ ?

આવડે તે વૃત્તી કિરીટી । આધીં મનૌનીચિ ઉઠી ।
મગ તે વાચે દિઠી । કરાંસિ યે

વાંચૂનિ મનીંચિ નાહીં । તેં વાચેસિ ઉમટેલ કાઈ ? ।
બીંવીણ ભુઈં । અંકુર અસે ?

મ્હણૌનિ મનપણ જૈં મોડે । તૈં ઇંદ્રિય આધીંચિ ઉબડેં ।
સૂત્રધારેંવીણ સાઇખડેં । વાવો જૈસેં

ઉગમીંચિ વાળૂનિ જાયે । તેં વોઘીં કૈચેં વાહે ।
જીવુ ગેલિયા આહે । ચેષ્ટા દેહીં ?

તૈસેં મન હેં પાંડવા । મૂળ યા ઇંદ્રિયભાવા ।
હેંચિ રાહટે આઘવાં । દ્વારીં ઇહીં

પરી જિયે વેળીં જૈસેં । જેં હોઊનિ આંતુ અસે ।
બાહેરી યે તૈસેં । વ્યાપારરૂપેં

યાલાગી સાચોકારેં । મનીં અહિંસા થાંવે થોરેં ।
પિકલી દ્રુતી આદરેં । બોભાત નિઘે

મ્હણૌનિ ઇંદ્રિયેં તેચિ સંપદા । વેચિતાં હીં ઉદાવાદા ।
અહિંસેચા ધંદા । કરિતેં આહાતી

સમુદ્રીં દાટે ભરિતેં । તૈં સમુદ્રચિ ભરી તરિયાંતે ।
તૈસેં સ્વસંપત્તી ચિત્તેં । ઇંદ્રિયાં કેલેં

હેં બહુ અસો પંડિતુ । ધરુનિ બાળકાચા હાતુ ।
વોળી લિહી વ્યક્તુ । આપણચિ

તૈસેં દયાળુત્વ આપુલેં । મનેં હાતાપાયાં આણિલેં ।
મગ તેથ ઉપજવિલેં । અહિંસેતેં

યાકારણેં કિરીટી । ઇંદ્રિયાંચિયા ગોઠી ।
મનાચિયે રાહાટી । રૂપ કેલેં

ઐસા મનેં દેહેં વાચા । સર્વ સંન્યાસુ દંડાચા ।
જાહલા ઠાયીં જયાચા । દેખશીલ

તો જાણ વેલ્હાળ । જ્ઞાનાચેં વેળાઉળ ।
હેં અસો નિખળ । જ્ઞાનચિ તો

જે અહિંસા કાનેં ઐકિજે । ગ્રંથાધારેં નિરૂપિજે ।
તે પાહાવી હેં ઉપજે । તૈં તોચિ પાહાવા

ઐસેં મ્હણિતલેં દેવેં । તેં બોલેં એકેં સાંગાવેં ।
પરી ફાંકલા હેં ઉપસાહાવેં । તુમ્હીં મજ

મ્હણાલ હિરવેં ચારીં ગુરૂં । વિસરે માગીલ મોહર ધરૂં ।
કાં વારેલગેં પાંખિરૂં । ગગનીં ભરે

તૈસિયા પ્રેમાચિયા સ્ફૂર્તી । ફાવલિયા રસવૃત્તીં ।
વાહવિલા મતી । આકળેના

તરિ તૈસેં નોહે અવધારા । કારણ અસેં વિસ્તારા ।
એ઱હવીં પદ તરી અક્ષરાં । તિહીંચેંચિ

અહિંસા મ્હણતાં થોડી । પરિઇ તે તૈંચિ હોય ઉઘડી ।
જૈં લોટિજતી કોડી । મતાંચિયા

એ઱હવીં પ્રાપ્તેં મતાંતરેં । થાતંબૂનિ આંગભરેં ।
બોલિજૈલ તે ન સરે । તુમ્હાંપાશીં

રત્નપારખિયાંચ્યા ગાંવીં । જાઈલ ગંડકી તરી સોડાવી ।
કાશ્મીરીં ન કરાવી । મિડગણ જેવીં

કાઇસા વાસુ કાપુરા । મંદ જેથ અવધારા ।
પિઠાચા વિકરા । તિયે સાતેં ?

મ્હણૌનિ ઇયે સભે । બોલકેપણાચેનિ ક્ષોભેં ।
લાગ સરુઉં ન લભે । બોલા પ્રભુ

સામાન્યા આણિ વિશેષા । સકળૈ કીજેલ દેખા ।
તરી કાનાચેયા મુખા- । કડે ન્યાલ ના તુમ્હી

શંકેચેનિ ગદળેં । જૈં શુદ્ધ પ્રમેય મૈળે ।
તૈં માગુતિયા પાઉલીં પળે । અવધાન યેતેં

કાં કરૂનિ બાબુળિયેચી બુંથી । જળેં જિયેં ઠાતી ।
તયાંચી વાસ પાહાતી । હંસુ કાઈ ?

કાં અભ્રાપૈલીકડે । જૈં યેત ચાંદિણેં કોડેં ।
તૈં ચકોરેં ચાંચુવડેં । ઉચલિતીના

તૈસેં તુમ્હી વાસ ન પાહાલ । ગ્રંથુ નેઘા વરી કોપાલ ।
જરી નિર્વિવાદ નવ્હૈલ । નિરૂપણ

ન બુઝાવિતાં મતેં । ન ફિટે આક્ષેપાચેં લાગતેં ।
તેં વ્યાખ્યાન જી તુમતેં । જોડૂનિ નેદી

આણિ માઝેં તંવ આઘવેં । ગ્રથન યેણેચિ ભાવેં ।
જે તુમ્હીં સંતીં હોઆવેં । સન્મુખ સદાં

એ઱હવીં તરી સાચોકારેં । તુમ્હી ગીતાર્થાચે સોઇરે ।
જાણોનિ ગીતા એકસરેં । ધરિલી મિયાં

જેં આપુલેં સર્વસ્વ દ્યાલ । મગ ઇયેતેં સોડવૂનિ ન્યાલ ।
મ્હણૌનિ ગ્રંથુ નવ્હે વોલ । સાચચિ હે

કાં સર્સ્વાચા લોભુ ધરા । વોલીચા અવ્હેરુ કરા ।
તરી ગીતે મજ અવધારા । એકચિ ગતી

કિંબહુના મજ । તુમચિયા કૃપા કાજ ।
તિયેલાગીં વ્યાજ । ગ્રંથાચેં કેલેં

તરિઇ તુમ્હાં રસિકાંજોગેં । વ્યાખ્યાન શોધાવેં લાગે ।
મ્હણૌનિ જી મતાંગેં । બોલોં ગેલોં

તંવ કથેસિ પસરુ જાહલા । શ્લોકાર્થુ દૂરી ગેલા ।
કીજો ક્ષમા યયા બોલા । અપત્યા મજ

આણિ ઘાંસાઆંતિલ હરળુ । ફેડિતાં લાગે વેળુ ।
તે દૂષણ નવ્હેં ખડળુ । સાંડાવા કીં

કાં સંવચોરા ચુકવિતાં । દિવસ લાગલિયા માતા ।
કોપાવેં કીં જીવિતા । જિતાણેં કીજે ?

પરી યાવરીલ હેં નવ્હે । તુમ્હીં ઉપસાહિલેં તેંચિ બરવેં ।
આતાં અવધારિજો દેવેં । બોલિલેં ઐસેં

મ્હણે ઉન્મેખસુલોચના । સાવધ હોઈં અર્જુના ।
કરૂં તુજ જ્ઞાના । વોળખી આતાં

તરી જ્ઞાન ગા તેં એથેં । વોળખ તૂં નિરુતેં ।
આક્રોશેંવીણ જેથેં । ક્ષમા અસે

અગાધ સરોવરીં । કમળિણી જિયાપરી ।
કાં સદૈવાચિયા ઘરીં । સંપત્તિ જૈસી

પાર્થા તેણેં પાડેં । ક્ષમા જયાતેં વાઢે ।
તેહી લક્ષે તેં ફુડેં । લક્ષણ સાંગોં

તરી પઢિયંતે લેણેં । આંગીં ભાવેં જેણેં ।
ધરિજે તેવીં સાહણેં । સર્વચિ જયા

ત્રિવિધ મુખ્ય આઘવે । ઉપદ્રવાંચે મેળાવે ।
વરી પડિલિયા નવ્હે । વાંકુડા જો

અપેક્ષિત પાવે । તેં જેણેં તોષેં માનવેં ।
અનપેક્ષિતાહી કરવે । તોચિ માનુ

જો માનાપમાનાતેં સાહે । સુખદુઃખ જેથ સામાયે ।
નિંદાસ્તુતી નોહે । દુખંડુ જો

ઉન્હાળેનિ જો ન તપે । હિમવંતી ન કાંપે ।
કયસેનિહી ન વાસિપે । પાતલેયા

સ્વશિખરાંચા ભારુ । નેણેં જૈસા મેરુ ।
કીં ધરા યજ્ઞસૂકરુ । વોઝેં ન મ્હણે

નાના ચરાચરીં ભૂતીં । દાટણી નવ્હે ક્ષિતી ।
તૈસા નાના દ્વંદ્વીં પ્રાપ્તીં । ઘામેજેના

ઘેઊની જળાચે લોટ । આલિયા નદીનદાંચે સંઘાટ ।
કરી વાડ પોટ । સમુદ્ર જેવીં

તૈસેં જયાચિયા ઠાયીં । ન સાહણેં કાહીંચિ નાહીં ।
આણિ સાહતુ અસે ઐસેંહી । સ્મરણ નુરે

આંગા જેં પાતલેં । તેં કરૂનિ ઘાલી આપુલેં ।
યેથ સાહતેનિ નવલેં । ઘેપિજેના

હે અનાક્રોશ ક્શમા । જયાપાશીં પ્રિયોત્તમા ।
જાણ તેણેં મહિમા । જ્ઞાનાસિ ગા

તો પુરુષુ પાંડવા । જ્ઞાનાચા વોલાવા ।
આતાં પરિસ આર્જવા । રૂપ કરૂં

તરી આર્જવ તેં ઐસેં । પ્રાણાચેં સૌજન્ય જૈસેં ।
આવડે તયાહી દોષેં । એકચિ ગા

કાં તોંડ પાહૂનિ પ્રકાશુ । ન કરી જેવીં ચંડાંશુ ।
જગા એકચિ અવકાશુ । આકાશ જૈસેં

તૈસેં જયાચેં મન । માણુસાપ્રતિ આન આન ।
નવ્હે આણિ વર્તન । ઐસેં પૈં તેં

જે જગેંચિ સનોળખ । જગેંસીં જુનાટ સોયરિક ।
આપપર હેં ભાખ । જાણણેં નાહીં

ભલતેણેંસીં મેળુ । પાણિયા ઐસા ઢાળુ ।
કવણેવિખીં આડળુ । નેઘે ચિત્ત

વારિયાચી ધાંવ । તૈસે સરળ ભાવ ।
શંકા આણિ હાંવ । નાહીં જયા

માયેપુઢેં બાળકા । રિગતાં ન પડે શંકા ।
તૈસેં મન દેતાં લોકાં । નાલોચી જો

ફાંકલિયા ઇંદીવરા । પરિવારુ નાહીં ધનુર્ધરા ।
તૈસા કોનકોંપરા । નેણેચિ જો

ચોખાળપણ રત્નાચેં । રત્નાવરી કિરણાચેં ।
તૈસેં પુઢાં મન જયાચેં । કરણેં પાઠીં

આલોચૂં જો નેણે । અનુભવચિ જોગાવણેં ।
ધરી મોકળી અંતઃકરણેં । નવ્હેચિ જયા

દિઠી નોહે મિણધી । બોલણેં નાહીં સંદિગ્ધી ।
કવણેંસીં હીનબુદ્ધી । રાહાટીજે ના

દાહી ઇંદ્રિયેં પ્રાંજળેં । નિષ્પ્રપંચેં નિર્મળેં ।
પાંચહી પાલવ મોકળે । આઠહી પાહર

અમૃતાચી ધાર । તૈસેં ઉજૂં અંતર ।
કિંબહુના જો માહેર । યા ચિન્હાંચેં

તો પુરુષ સુભટા । આર્જવાચા આંગવટા ।
જાણ તેથેંચિ ઘરટા । જ્ઞાનેં કેલા

આતાં યયાવરી । ગુરુભક્તીચી પરી ।
સાંગોં ગા અવધારીં । ચતુરનાથા

આઘવિયાચિ દૈવાં । જન્મભૂમિ હે સેવા ।
જે બ્રહ્મ કરી જીવા । શોચ્યાતેંહિ

હેં આચાર્યોપાસ્તી । પ્રકટિજૈલ તુજપ્રતી ।
બૈસોં દે એકપાંતી । અવધાનાચી

તરી સકળ જળસમૃદ્ધી । ઘેઊનિ ગંગા નિઘાલી ઉદધી ।
કીં શ્રુતિ હે મહાપદીં । પૈઠી જાહાલી

નાના વેંટાળૂનિ જીવિતેં । ગુણાગુણ ઉખિતેં ।
પ્રાણનાથા ઉચિતેં । દિધલેં પ્રિયા

તૈસેં સબાહ્ય આપુલેં । જેણેં ગુરુકુળીં વોપિલેં ।
આપણપેં કેલેં । ભક્તીચેં ઘર

ગુરુગૃહ જયે દેશીં । તો દેશુચિ વસે માનસીં ।
વિરહિણી કાં જૈસી । વલ્લભાતેં

તિયેકડોનિ યેતસે વારા । દેખોનિ ધાંવે સામોરા ।
આડ પડે મ્હણે ઘરા । બીજેં કીજો

સાચા પ્રેમાચિયા ભુલી । તયા દિશેસીચિ આવડે બોલી ।
જીવુ થાનપતી કરૂનિ ઘાલી । ગુરુગૃહીં જો

પરી ગુરુઆજ્ઞા ધરિલેં । દેહ ગાંવીં અસે એકલેં ।
વાંસરુવા લાવિલેં । દાવેં જૈસેં

મ્હણે કૈં હેં બિરડેં ફિટેલ । કૈં તો સ્વામી ભેટેલ ।
યુગાહૂનિ વડીલ । નિમિષ માની

ઐસેયા ગુરુગ્રામીંચેં આલેં । કાં સ્વયેં ગુરૂંનીંચિ ધાડિલેં ।
તરી ગતાયુષ્યા જોડલેં । આયુષ્ય જૈસેં

કાં સુકતયા અંકુરા- । વરી પડલિયા પીયૂષધારા ।
નાના અલ્પોદકીંચા સાગરા । આલા માસા

નાતરી રંકેં નિધાન દેખિલેં । કાં આંધળિયા ડોળે ઉઘડલે ।
ભણંગાચિયા આંગા આલેં । ઇંદ્રપદ

તૈસેં ગુરુકુળાચેનિ નાંવેં । મહાસુખેં અતિ થોરાવે ।
જેં કોડેંહી પોટાળવેં । આકાશ કાં

પૈં ગુરુકુળીં ઐસી । આવડી જયા દેખસી ।
જાણ જ્ઞાન તયાપાસીં । પાઇકી કરી

આણિ અભ્યંતરીલિયેકડે । પ્રેમાચેનિ પવાડે ।
શ્રીગુરૂંચેં રૂપડેં । ઉપાસી ધ્યાનીં

હૃદયશુદ્ધીચિયા આવારીં । આરાધ્યુ તો નિશ્ચલ ધ્રુવ કરી ।
મગ સર્વ ભાવેંસી પરિવારીં । આપણ હોય

કાં ચૈતન્યાંચિયે પોવળી- । માજીં આનંદાચિયા રાઉળીં ।
શ્રિઇગુરુલિંગા ઢાળી । ધ્યાનામૃત

ઉદયિજતાં બોધાર્કા । બુદ્ધીચી ડાળ સાત્ત્વિકા ।
ભરોનિયાં ત્ર્યંબકા । લાખોલી વાહે

કાળશુદ્ધી ત્રિકાળીં । જીવદશા ધૂપ જાળીં।
ન્યાનદીપેં વોંવાળી । નિરંતર

સામરસ્યાચી રસસોય । અખંડ અર્પિતુ જાય ।
આપણ ભરાડા હોય । ગુરુ તો લિંગ

નાતરી જીવાચિયે સેજે । ગુરુ કાંતુ કરૂનિ ભુંજે ।
ઐસીં પ્રેમાચેનિ ભોજેં । બુદ્ધી વાહે

કોણેકે અવસરીં । અનુરાગુ ભરે અંતરીં ।
કીં તયા નામ કરી । ક્ષીરાબ્ધી

તેથ ધ્યેયધ્યાન બહુ સુખ । તેંચિ શેષતુકા નિર્દોખ ।
વરી જલશયન દેખ । ભાવી ગુરુ

મગ વોળગતી પાય । તે લક્ષ્મી આપણ હોય ।
ગરુડ હોઊનિ ઉભા રાહે । આપણચિ

નાભીં આપણચિ જન્મે । ઐસેં ગુરુમૂર્તિપ્રેમેં ।
અનુભવી મનોધર્મેં । ધ્યાનસુખ

એકાધિયે વેળેં । ગુરુ માય કરી ભાવબળેં ।
મગ સ્તન્યસુખેં લોળે । અંકાવરી

નાતરી ગા કિરીટી । ચૈતન્યતરુતળવટીં ।
ગુરુ ધેનુ આપણ પાઠીં । વત્સ હોય

ગુરુકૃપાસ્નેહસલિલીં । આપણ હોય માસોળી ।
કોણે એકે વેળીં । હેંચિ ભાવીં

ગુરુકૃપામૃતાચે વડપ । આપણ સેવાવૃત્તીચેં હોય રોપ ।
ઐસેસે સંકલ્પ । વિયે મન

ચક્ષુપક્ષેવીણ । પિલૂં હોય આપણ ।
કૈસેં પૈં અપારપણ । આવડીચેં

ગુરૂતેં પક્ષિણી કરી । ચારા ઘે ચાંચૂવરી ।
ગુરુ તારૂ ધરી । આપણ કાંસ

ઐસેં પ્રેમાચેનિ થાવેં । ધ્યાનચિ ધ્યાનાતેં પ્રસવે ।
પૂર્ણસિંધુ હેલાવે । ફુટતી જૈસે

કિંબહુના યાપરી । શ્રીગુરુમૂર્તી અંતરીં ।
ભોગી આતાં અવધારીં । બાહ્યસેવા

તરી જિવીં ઐસે આવાંકે । મ્હણે દાસ્ય કરીન નિકેં ।
જૈસેં ગુરુ કૌતુકેં । માગ મ્હણતી

તૈસિયા સાચા ઉપાસ્તી । ગોસાવી પ્રસન્ન હોતી ।
તેથ મી વિનંતી । ઐસી કરીન

મ્હણેન તુમચા દેવા । પરિવારુ જો આઘવા ।
તેતુલેં રૂપેં હોઆવા । મીચિ એકુ

આણિ ઉપકરતીં આપુલીં । ઉપકરણેં આથિ જેતુલીં ।
માઝીં રૂપેં તેતુલીં । હોઆવીં સ્વામી

ઐસા માગેન વરુ । તેથ હો મ્હણતી શ્રીગુરુ ।
મગ તો પરિવારુ । મીચિ હોઈન

ઉપકરણજાત સકળિક । તેં મીચિ હોઈન એકૈક ।
તેવ્હાં ઉપાસ્તીચેં કવતિક । દેખિજૈલ

ગુરુ બહુતાંચી માયે । પરી એકલૌતી હોઊનિ ઠાયે ।
તૈસેં કરૂનિ આણ વાયેં । કૃપે તિયે

તયા અનુરાગા વેધુ લાવીં । એકપત્નીવ્રત ઘેવવીં ।
ક્ષેત્રસંન્યાસુ કરવીં । લોભાકરવીં

ચતુર્દિક્ષુ વારા । ન લાહે નિઘોં બાહિરા ।
તૈસા ગુરુકૃપેં પાંજિરા । મીચિ હોઈન

આપુલિયા ગુણાંચીં લેણીં । કરીન ગુરુસેવે સ્વામિણી ।
હેં અસો હોઈન ગંવસણી । મીચિ ભક્તીસી

ગુરુસ્નેહાચિયે વૃષ્ટી । મી પૃથ્વી હોઈન તળવટીં ।
ઐસિયા મનોરથાંચિયા સૃષ્ટી । અનંતા રચી

મ્હણે શ્રીગુરૂંચેં ભુવન । આપણ મી હોઈન ।
આણિ દાસ હોઊનિ કરીન । દાસ્ય તેથિંચેં

નિર્ગમાગમીં દાતારેં । જે વોલાંડિજતી ઉંબરે ।
તે મી હોઈન આણિ દ્વારેં । દ્વારપાળુ

પાઉવા મી હોઈન । તિયાં મીચિ લેવવીન ।
છત્ર મી આણિ કરીન । બારીપણ

મી તળ ઉપરુ જાણવિતા । ચંવરુ ધરુ હાતુ દેતા ।
સ્વામીપુઢેં ખોલતા । હોઈન મી

મીચિ હોઈન સાગળા । કરૂં સુઈન ગુરુળાં ।
સાંડિતી તો નેપાળા । પડિઘા મીચિ

હડપ મી વોળગેન । મીચિ ઉગાળુ ઘેઈન ।
ઉળિગ મી કરીન । આંઘોળીચેં

હોઈન ગુરૂંચેં આસન । અલંકાર પરિધાન ।
ચંદનાદિ હોઈન । ઉપચાર તે

મીચિ હોઈન સુઆરુ । વોગરીન ઉપહારુ ।
આપણપેં શ્રીગુરુ । વોંવાળીન

જે વેળીં દેવો આરોગિતી । તેવ્હાં પાંતીકરુ મીચિ પાંતીં ।
મીચિ હોઈન પુઢતી । દેઈન વિડા

તાટ મી કાઢીન । સેજ મી ઝાડીન ।
ચરણસંવાહન । મીચિ કરીન

સિંહાસન હોઈન આપણ । વરી શ્રીગુરુ કરિતી આરોહણ ।
હોઈન પુરેપણ । વોળગેચેં

શ્રીગુરૂંચેં મન । જયા દેઈલ અવધાન ।
તેં મી પુઢાં હોઈન । ચમત્કારુ

તયા શ્રવણાચે આંગણીં । હોઈન શબ્દાંચિયા આક્ષૌહિણી ।
સ્પર્શ હોઈન ઘસણી । આંગાચિયા

શ્રીગુરૂંચે ડોળે । અવલોકનેં સ્નેહાળેં ।
પાહાતી તિયેં સકળેં । હોઈન રૂપેં

તિયે રસને જો જો રુચેલ । તો તો રસુ મ્યાં હોઈજૈલ ।
ગંધરૂપેં કીજેલ । ઘ્રાણસેવા

એવં બાહ્યમનોગત । શ્રીગુરુસેવા સમસ્ત ।
વેંટાળીન વસ્તુજાત । હોઊનિયાં

જંવ દેહ હેં અસેલ । તંવ વોળગી ઐસી કીજેલ ।
મગ દેહાંતીં નવલ । બુદ્ધિ આહે

ઇયે શરીરીંચી માતી । મેળવીન તિયે ક્ષિતી ।
જેથ શ્રીચરણ ઉભે ઠાતી । શ્રીગુરૂંચે

માઝા સ્વામી કવતિકેં । સ્પર્શીજતિ જિયેં ઉદકેં ।
તેથ લયા નેઈન નિકેં । આપીં આપ

શ્રીગુરુ વોંવાળિજતી । કાં ભુવનીં જે ઉજળિજતી ।
તયાં દીપાંચિયા દીપ્તીં । ઠેવીન તેજ

ચવરી હન વિંજણા । તેથ લયો કરીન પ્રાણા ।
મગ આંગાચા વોળંગણા । હોઈન મી

જિયે જિયે અવકાશીં । શ્રીગુરુ અસતી પરિવારેંસીં ।
આકાશ લયા આકાશીં । નેઈન તિયે

પરી જીતુ મેલા ન સંડીં । નિમેષુ લોકાં ન ધાડીં ।
ઐસેનિ ગણાવયા કોડી । કલ્પાંચિયા

યેતુલેંવરી ધિંવસા । જયાચિયા માનસા ।
આણિ કરૂનિયાંહિ તૈસા । અપારુ જો

રાત્ર દિવસ નેણે । થોડેં બહુ ન મ્હણેં ।
મ્હણિયાચેનિ દાટપણેં । સાજા હોય

તો વ્યાપારુ યેણેં નાંવેં । ગગનાહૂનિ થોરાવે ।
એકલા કરી આઘવેં । એકેચિ કાળીં

હૃદયવૃત્તી પુઢાં । આંગચિ ઘે દવડા ।
કાજ કરી હોડા । માનસેંશીં

એકાદિયાં વેળા । શ્રીગુરુચિયા ખેળા ।
લોણ કરી સકળા । જીવિતાચેં

જો ગુરુદાસ્યેં કૃશુ । જો ગુરુપ્રેમેં સપોષુ ।
ગુરુઆજ્ઞે નિવાસુ । આપણચિ જો

જો ગુરુ કુળેં સુકુલીનુ । જો ગુરુબંધુસૌજન્યેં સુજનુ ।
જો ગુરુસેવાવ્યસનેં સવ્યસનુ । નિરંતર

ગુરુસંપ્રદાયધર્મ । તેચિ જયાચે વર્ણાશ્રમ ।
ગુરુપરિચર્યા નિત્યકર્મ । જયાચેં ગા

ગુરુ ક્ષેત્ર ગુરુ દેવતા । ગુરુ માય ગુરુ પિતા ।
જો ગુરુસેવેપરૌતા । માર્ગ નેણેં

શ્રીગુરૂચે દ્વાર । તેં જયાચેં સર્વસ્વ સાર ।
ગુરુસેવકાં સહોદર । પ્રેમેં ભજે

જયાચેં વક્ત્ર । વાહે ગુરુનામાચે મંત્ર ।
ગુરુવાક્યાવાંચૂનિ શાસ્ત્ર । હાતીં ન શિવે

શિવતલેં ગુરુચરણીં । ભલતૈસેં હો પાણી ।
તયા સકળ તીર્થેં આણી । ત્રૈલોક્યીંચીં

શ્રીગુરૂચેં ઉશિટેં । લાહે જૈં અવચટેં ।
તૈં તેણેં લાભેં વિટે । સમાધીસી

કૈવલ્યસુખાસાઠીં । પરમાણુ ઘે કિરીટી ।
ઉધળતી પાયાંપાઠીં । ચાલતાં જે

હેં અસો સાંગાવેં કિતી । નાહીં પારુ ગુરુભક્તી ।
પરી ગા ઉત્ક્રાંતમતી । કારણ હેં

જયા ઇયે ભક્તીચી ચાડ । જયા ઇયે વિષયીંચેં કોડ ।
જો હે સેવેવાંચૂન ગોડ । ન મની કાંહીં

તો તત્ત્વજ્ઞાચા ઠાવો । જ્ઞાના તેણેંચિ આવો ।
હેં અસો તો દેવો । જ્ઞાન ભક્તુ

હેં જાણ પાં સાચોકારેં । તેથ જ્ઞાન ઉઘડેનિ દ્વારેં ।
નાંદત અસે જગા પુરે । ઇયા રીતી

જિયે ગુરુસેવેવિખીં । માઝા જીવ અભિલાખી ।
મ્હણૌનિ સોયચુકી । બોલી કેલી

એ઱હવીં અસતાં હાતીં ખુળા । ભજનાવધાનીં આંધળા ।
પરિચર્યેલાગીં પાંગુળા- । પાસૂનિ મંદુ

ગુરુવર્ણનીં મુકા । આળશી પોશિજે ફુકા ।
પરી મનીં આથિ નિકા । સાનુરાગુ

તેણેંચિ પૈં કારણેં । હેં સ્થૂળ પોસણેં ।
પડલેં મજ મ્હણે । જ્ઞાનદેવો

પરિ તો બોલુ ઉપસાહાવા । આણિ વોળગે અવસરુ દેયાવા ।
આતાં મ્હણેન જી બરવા । ગ્રંથાર્થુચિ

પરિસા પરિસા શ્રીકૃષ્ણુ । જો ભૂતભારસહિષ્ણુ ।
તો બોલતસે વિષ્ણુ । પાર્થુ ઐકે

મ્હણે શુચિત્વ ગા ઐસેં । જયાપાશીં દિસે ।
આંગ મન જૈસેં । કાપુરાચેં

કાં રત્નાચેં દળવાડેં । તૈસેં સબાહ્ય ચોખડેં ।
આંત બાહેરિ એકેં પાડેં । સૂર્યુ જૈસા

બાહેરીં કર્મેં ક્ષાળલા । ભિતરીં જ્ઞાનેં ઉજળલા ।
ઇહીં દોહીં પરીં આલા । પાખાળા એકા

મૃત્તિકા આણિ જળેં । બાહ્ય યેણેં મેળેં ।
નિર્મળુ હોય બોલેં । વેદાચેની

ભલતેથ બુદ્ધીબળી । રજઆરિસા ઉજળી ।
સૌંદણી ફેડી થિગળી । વસ્ત્રાંચિયા

કિંબહુના ઇયાપરી । બાહ્ય ચોખ અવધારીં ।
આણિ જ્ઞાનદીપુ અંતરીં । મ્હણૌનિ શુદ્ધ

એ઱હવીં તરી પંડુસુતા । આંત શુદ્ધ નસતાં ।
બાહેરિ કર્મ તો તત્ત્વતાં । વિટંબુ ગા

મૃત જૈસા શૃંગારિલા । ગાઢવ તીર્થીં ન્હાણિલા ।
કડુદુધિયા માખિલા । ગુળેં જૈસા

વોસ ગૃહીં તોરણ બાંધિલેં । કાં ઉપવાસી અન્નેં લિંપિલેં ।
કુંકુમસેંદુર કેલેં । કાંતહીનેનેં

કળસ ઢિમાચે પોકળ । જળો વરીલ તેં ઝળાળ ।
કાય કરૂં ચિત્રીંવ ફળ । આંતુ શેણ

તૈસેં કર્મવરિચિલેંકડાં । ન સરે થોર મોલેં કુડા ।
નવ્હે મદિરેચા ઘડા । પવિત્ર ગંગે

મ્હણૌનિ અંતરીં જ્ઞાન વ્હાવેં । મગ બાહ્ય લાભેલ સ્વભાવેં ।
વરી જ્ઞાન કર્મેં સંભવે । ઐસેં કેં જોડે ?

યાલાગી બાહ્ય વિભાગુ । કર્મેં ધુતલા ચાંગુ ।
આણિ જ્ઞાનેં ફિટલા વંગુ । અંતરીંચા

તેથ અંતર બાહ્ય ગેલે । નિર્મળત્વ એક જાહલેં ।
કિંબહુના ઉરલેં । શુચિત્વચિ

મ્હણૌનિ સદ્ભાવ જીવગત । બાહેરી દિસતી ફાંકત ।
જે સ્ફટિકગૃહીંચે ડોલત । દીપ જૈસે

વિકલ્પ જેણેં ઉપજે । નાથિલી વિકૃતિ નિપજે ।
અપ્રવૃત્તીચીં બીજેં । અંકુર ઘેતી

તેં આઇકે દેખે અથવા ભેટે । પરી મનીં કાંહીંચિ નુમટે ।
મેઘરંગેં ન કાંટે । વ્યોમ જૈસેં

એ઱હવીં ઇંદ્રિયાંચેનિ મેળેં । વિષયાંવરી તરી લોળે ।
પરી વિકારાચેનિ વિટાળેં । લિંપિજેના

ભેટલિયા વાટેવરી । ચોખી આણિ માહારી ।
તેથ નાતળેં તિયાપરી । રાહાટોં જાણેં

કાં પતિપુત્રાંતેં આલિંગી । એકચિ તે તરુણાંગી ।
તેથ પુત્રભાવાચ્યા આંગીં । ન રિગે કામુ

તૈસેં હૃદય ચોખ । સંકલ્પવિકલ્પીં સનોળખ ।
કૃત્યાકૃત્ય વિશેખ । ફુડેં જાણેં

પાણિયેં હિરા ન ભિજે । આધણીં હરળુ ન શિજે ।
તૈસી વિકલ્પજાતેં ન લિંપિજે । મનોવૃત્તી

તયા નાંવ શુચિપણ । પાર્થા ગા સંપૂર્ણ ।
હેં દેખસી તેથ જાણ । જ્ઞાન અસે

આણિ સ્થિરતા સાચેં । ઘર રિગાલી જયાચેં ।
તો પુરુષ જ્ઞાનાચેં । આયુષ્ય ગા

દેહ તરી વરિચિલીકડે । આપુલિયા પરી હિંડે ।
પરી બૈસકા ન મોડે । માનસીંચી

વત્સાવરૂનિ ધેનૂચેં । સ્નેહ રાના ન વચે ।
નવ્હતી ભોગ સતિયેચે । પ્રેમભોગ

કાં લોભિયા દૂર જાયે । પરી જીવ ઠેવિલાચિ ઠાયે ।
તૈસા દેહો ચાળિતાં નવ્હે । ચળુ ચિત્તા

જાતયા અભ્રાસવેં । જૈસેં આકાશ ન ધાંવે ।
ભ્રમણચક્રીં ન ભંવે । ધ્રુવ જૈસા

પાંથિકાચિયા યેરઝારા । સવેં પંથુ ન વચે ધનુર્ધરા ।
કાં નાહીં જેવીં તરુવરા । યેણેં જાણેં

તૈસા ચળણવળણાત્મકીં । અસોનિ યે પાંચભૌતિકીં ।
ભૂતોર્મી એકી । ચળિજેના

વાહુટળીચેનિ બળેં । પૃથ્વી જૈસી ન ઢળે ।
તૈસા ઉપદ્રવ ઉમાળેં । ન લોટે જો

દૈન્યદુઃખીં ન તપે । ભવશોકીં ન કંપે ।
દેહમૃત્યુ ન વાસિપે । પાતલેની

આર્તિ આશા પડિભરેં । વય વ્યાધી ગજરેં ।
ઉજૂ અસતાં પાઠિમોરેં । નવ્હે ચિત્ત

નિંદા નિસ્તેજ દંડી । કામલોભા વરપડી ।
પરી રોમા નવ્હે વાંકુડી । માનસાચી

આકાશ હેં વોસરો । પૃથ્વી વરિ વિરો ।
પરિ નેણે મોહરોં । ચિત્તવૃત્તી

હાતી હાલા ફુલીં । પાસવણા જેવીં ન ઘાલી ।
તૈસા ન લોટે દુર્વાક્યશેલીં । શેલિલા સાંતા

ક્ષીરાર્ણવાચિયા કલ્લોળીં । કંપુ નાહીં મંદરાચળીં ।
કાં આકાશ ન જળે જાળીં । વણવિયાચ્યા

તૈશા આલ્યા ગેલ્યા ઊર્મી । નવ્હે ગજબજ મનોધર્મીં ।
કિંબહુના ધૈર્ય ક્ષમી । કલ્પાંતીંહી

પરી સ્થૈર્ય ઐસી ભાષ । બોલિજે જે સવિશેષ ।
તે હે દશા ગા દેખ । દેખણયા

હેં સ્થૈર્ય નિધડેં । જેથ આંગેં જીવેં જોડે ।
તેં જ્ઞાનાચેં ઉઘડેં । નિધાન સાચેં

આણિ ઇસાળુ જૈસા ઘરા । કાં દંદિયા હતિયેરા ।
ન વિસંબે ભાંડારા । બદ્ધકુ જૈસા

કાં એકલૌતિયા બાળકા- । વરિ પડૌનિ ઠાકે અંબિકા ।
મધુવિષીં મધુમક્ષિકા । લોભિણી જૈસી

અર્જુના જો યાપરી । અંતઃકરણ જતન કરી ।
નેદી ઉભેં ઠાકોં દ્વારીં । ઇંદ્રિયાંચ્યા

મ્હણે કામ બાગુલ ઐકેલ । હે આશા સિયારી દેખૈલ ।
તરિ જીવા ટેંકૈલ । મ્હણૌનિ બિહે

બાહેરી ધીટ જૈસી । દાટુગા પતિ કળાસી ।
કરી ટેહણી તૈસી । પ્રવૃત્તીસીં

સચેતનીં વાણેપણેં । દેહાસકટ આટણેં ।
સંયમાવરીં કરણેં । બુઝૂનિ ઘાલી

મનાચ્યા મહાદ્વારીં । પ્રત્યાહારાચિયા ઠાણાંતરીં ।
જો યમ દમ શરીરીં । જાગવી ઉભે

આધારીં નાભીં કંઠીં । બંધત્રયાચીં ઘરટીં ।
ચંદ્રસૂર્ય સંપુટીં । સુયે ચિત્ત

સમાધીચે શેજેપાસીં । બાંધોનિ ઘાલી ધ્યાનાસી ।
ચિત્ત ચૈતન્ય સમરસીં । આંતુ રતે

અગા અંતઃકરણનિગ્રહો જો । તો હા હેં જાણિજો ।
હા આથી તેથ વિજયો । જ્ઞાનાચા પૈં

જયાચી આજ્ઞા આપણ । શિરીં વાહે અંતઃકરણ ।
મનુષ્યાકારેં જાણ । જ્ઞાનચિ તો

આણિ વિષયાંવિખીં । વૈરાગ્યાચી નિકી ।
પુરવણી માનસીં કીં । જિતી આથી

વમિલેયા અન્ના । લાળ ન ઘોંટી જેવીં રસના ।
કાંઆંગ ન સૂયે આલિંગના । પ્રેતાચિયા

વિષ ખાણેં નાગવે । જળત ઘરીં ન રિગવે ।
વ્યાઘ્રવિવરાં ન વચવે । વસ્તી જેવીં

ધડાડીત લોહરસીં । ઉડી ન ઘાલવે જૈસી ।
ન કરવે ઉશી । અજગરાચી

અર્જુના તેણેં પાડેં । જયાસી વિષયવાર્તા નાવડે ।
નેદી ઇંદ્રિયાંચેનિ તોંડેં । કાંહીંચ જાવોં

જયાચે મનીં આલસ્ય । દેહી અતિકાર્શ્ય ।
શમદમીં સૌરસ્ય । જયાસિ ગા

તપોવ્રતાંચા મેળાવા । જયાચ્યા ઠાયીં પાંડવા ।
યુગાંત જયા ગાંવા- । આંતુ યેતાં

બહુ યોગાભ્યાસીં હાંવ । વિજનાકડે ધાંવ ।
ન સાહે જો નાંવ । સંઘાતાચેં

નારાચાંચીં આંથુરણેં । પૂયપંકીં લોળણેં ।
તૈસેં લેખી ભોગણેં । ઐહિકીંચેં

આણિ સ્વર્ગાતેં માનસેં । ઐકોનિ માની ઐસેં ।
કુહિલેં પિશિત જૈસેં । શ્વાનાચેં કાં

તેં હેં વિષયવૈરાગ્ય । જેં આત્મલાભાચેં સભાગ્ય ।
યેણેં બ્રહ્માનંદા યોગ્ય । જીવ હોતી

ઐસા ઉભયભોગીં ત્રાસુ । દેખસી જેથ બહુવસુ ।
તેથ જાણ રહિવાસુ । જ્ઞાનાચા તૂં

આણિ સચાડાચિયે પરી । ઇષ્ટાપૂર્તેં કરી ।
પરી કેલેંપણ શરીરીં । વસોં નેદી

વર્ણાશ્રમપોષકેં । કર્મેં નિત્યનૈમિત્તિકેં ।
તયામાજીં કાંહીં ન ઠકે । આચરતાં

પરિ હેં મિયાં કેલેં । કીં હેં માઝેનિ સિદ્ધી ગેલેં ।
ઐસેં નાહીં ઠેવિલેં । વાસનેમાજીં

જૈસેં અવચિતપણેં । વાયૂસિ સર્વત્ર વિચરણેં ।
કાં નિરભિમાન ઉદૈજણેં । સૂર્યાચેં જૈસેં

કાં શ્રુતિ સ્વભાવતા બોલે । ગંગા કાજેંવિણ ચાલે ।
તૈસેં અવષ્ટંભહીન ભલેં । વર્તણેં જયાચેં

ઋતુકાળીં તરી ફળતી । પરી ફળલોં હેં નેણતી ।
તયાં વૃક્ષાંચિયે ઐસી વૃત્તી । કર્મીં સદા

એવં મનીં કર્મીં બોલીં । જેથ અહંકારા ઉખી જાહલી ।
એકાવળીચી કાઢિલી । દોરી જૈસી

સંબંધેંવીણ જૈસીં । અભ્રેં અસતી આકાશીં ।
દેહીં કર્મેં તૈસીં । જયાસિ ગા

મદ્યપાઆંગીંચેં વસ્ત્ર । લેપાહાતીંચેં શસ્ત્ર ।
બૈલાવરી શાસ્ત્ર । બાંધલેં આહે

તયા પાડેં દેહીં । જયા મી આહે હે સેચિ નાહીં ।
નિરહંકારતા પાહીં । તયા નાંવ

હેં સંપૂર્ણ જેથેં દિસે । તેથેંચિ જ્ઞાન અસે ।
ઇયેવિષીં અનારિસેં । બોલોં નયે

આણિ જન્મમૃત્યુજરાદુઃખેં । વ્યાધિવાર્ધક્યકલુષેં ।
તિયેં આંગા ન યેતાં દેખે । દુરૂનિ જો

સાધકુ વિવસિયા । કાં ઉપસર્ગુ યોગિયા ।
પાવે ઉણેયાપુરેયા । વોથંબા જેવીં

વૈર જન્માંતરીંચેં । સર્પા મનૌનિ ન વચે ।
તેવીં અતીતા જન્માચેં । ઉણેં જો વાહે

ડોળાં હરળ ન વિરે । ઘાઈં કોત ન જિરે ।
તૈસેં કાળીંચેં ન વિસરે । જન્મદુઃખ

મ્હણે પૂયગર્તે રિગાલા । અહા મૂત્રરંધ્રેં નિઘાલા ।
કટા રે મિયાં ચાટિલા । કુચસ્વેદુ

ઐસસિયા પરી । જન્માચા કાંટાળા ધરી ।
મ્હણે આતાં તેં મી ન કરીં । જેણેં ઐસેં હોય

હારી ઉમચાવયા । જુંવારી જૈસા યે ડાયા ।
કીં વૈરા બાપાચેયા । પુત્ર જચે

મારિલિયાચેનિ રાગેં । પાઠીચા જેવીં સૂડ માગેં ।
તેણેં આક્ષેપેં લાગે । જન્માપાઠીં

પરી જન્મતી તે લાજ । ન સાંડી જયાચેં નિજ ।
સંભાવિતા નિસ્તેજ । ન જિરે જેવીં

આણિ મૃત્યુ પુઢાં આહે । તોચિ કલ્પાંતીં કાં પાહે ।
પરી આજીચિ હોયે । સાવધુ જો

માજીં અથાંવ મ્હણતા । થડિયેચિ પંડુસુતા ।
પોહણારા આઇતા । કાસે જેવીં

કાં ન પવતાં રણાચા ઠાવો । સાંભાળિજે જૈસા આવો ।
વોડણ સુઇજે ઘાવો । ન લાગતાંચિ

પાહેચા પેણા વાટવધા । તંવ આજીચિ હોઈજે સાવધા ।
જીવુ ન વચતાં ઔષધા । ધાંવિજે જેવીં

યે઱હવીં ઐસેં ઘડે । જો જળતાં ઘરીં સાંપડે ।
તો મગ ન પવાડે । કુહા ખણોં

ચોંઢિયે પાથરુ ગેલા । તૈસેનિ જો બુડાલા ।
તો બોંબેહિસકટ નિમાલા । કોણ સાંગે

મ્હણૌનિ સમર્થેંસીં વૈર । જયા પડિલેં હાડખાઇર ।
તો જૈસા આઠહી પાહર । પરજૂન અસે

નાતરી કેળવલી નોવરી । કા સંન્યાસી જિયાપરી ।
તૈસા ન મરતાં જો કરી । મૃત્યુસૂચના

પૈં ગા જો યયાપરી । જન્મેંચિ જન્મ નિવારી ।
મરણેં મૃત્યુ મારી । આપણ ઉરે

તયા ઘરીં જ્ઞાનાચેં । સાંકડેં નાહીં સાચેં ।
જયા જન્મમૃત્યુચેં । નિમાલેં શલ્ય

આણિ તયાચિપરી જરા । ન ટેંકતાં શરીરા ।
તારુણ્યાચિયા ભરા- । માજીં દેખે

મ્હણે આજિચ્યા અવસરીં । પુષ્ટિ જે શરીરીં ।
તે પાહે હોઈલ કાચરી । વાળલી જૈસી

નિદૈવ્યાચે વ્યવસાય । તૈસે ઠાકતી હાતપાય ।
અમંત્ર્યા રાજાચી પરી આહે । બળા યયા

ફુલાંચિયા ભોગા- । લાગીં પ્રેમ ટાંગા ।
તેં કરેયાચા ગુડઘા । તૈસેં હોઈલ

વોઢાળાચ્યા ખુરીં । આખરુઆતેં બુરી ।
તે દશા માઝ્યા શિરીં । પાવેલ ગા

પદ્મદળેંસી ઇસાળે । ભાંડતાતિ હે ડોળે ।
તે હોતી પડવળેં । પિકલીં જૈસીં

ભંવઈચીં પડળેં । વોમથતી સિનસાળે ।
ઉરુ કુહિજૈલ જળેં । આંસુવાચેનિ

જૈસેં બાભુળીચેં ખોડ । ગિરબડૂનિ જાતી સરડ ।
તૈસેં પિચડીં તોંડ । સરકટિજૈલ

રાંધવણી ચુલીપુઢેં । પ઱હે ઉન્માદતી ખાતવડે ।
તૈસીંચિ યેં નાકાડેં । બિડબિડતી

તાંબુલેં વોંઠ રાઊં । હાંસતાં દાંત દાઊં ।
સનાગર મિરઊં । બોલ જેણેં

તયાચિ પાહે યા તોંડા । યેઈલ જળંબટાચા લોંઢા ।
ઇયા ઉમળતી દાઢા । દાતાંસહિત

કુળવાડી રિણેં દાટલી । કાં વાંકડિયા ઢોરેં બૈસલીં ।
તૈસી નુઠી કાંહીં કેલી । જીભચિ હે

કુસળેં કોરડીં । વારેનિ જાતી બરડીં ।
તૈસા આપદા તોંડીં । દાઢિયેસી

આષાઢીંચેનિ જળેં । જૈસીં ઝિરપતી શૈલાચીં મૌળેં ।
તૈસેં ખાંડીહૂનિ લાળે । પડતી પૂર

વાચેસિ અપવાડુ । કાનીં અનુઘડુ ।
પિંડ ગરુવા માકડુ । હોઈલ હા

તૃણાચેં બુઝવણેં । આંદોળે વારેનગુણેં ।
તૈસેં યેઈલ કાંપણેં । સર્વાંગાસી

પાયાં પડતી વેંગડી । હાત વળતી મુરકુંડી ।
બરવપણા બાગડી । નાચવિજૈલ

મળમૂત્રદ્વારેં । હોઊનિ ઠાતી ખોંકરેં ।
નવસિયેં હોતી ઇતરેં । માઝિયાં નિધનીં

દેખોનિ થુંકીલ જગુ । મરણાચા પડૈલ પાંગુ ।
સોઇરિયાં ઉબગુ । યેઈલ માઝા

સ્ત્રિયાં મ્હણતી વિવસી । બાળેં જાતી મૂર્છી ।
કિંબહુના ચિળસી । પાત્ર હોઈન

ઉભળીચા ઉજગરા । સેજારિયાં સાઇલિયા ઘરા ।
શિણવીલ મ્હણતી મ્હાતારા । બહુતાંતેં હા

ઐસી વાર્ધક્યાચી સૂચણી । આપણિયા તરુણપણીં ।
દેખે મગ મનીં । વિટે જો ગા

મ્હણે પાહે હેં યેઈલ । આણિ આતાંચેં ભોગિતાં જાઈલ ।
મગ કાય ઉરેલ । હિતાલાગીં ?

મ્હણૌનિ નાઇકણેં પાવે । તંવ આઈકોનિ ઘાલી આઘવેં ।
પંગુ ન હોતા જાવેં । તેથ જાય

દૃષ્ટી જંવ આહે । તંવ પાહાવેં તેતુલેં પાહે ।
મૂકત્વા આધીં વાચા વાહે । સુભાષિતેં

હાત હોતી ખુળે । હેં પુઢીલ મોટકેં કળે ।
આણિ કરૂનિ ઘાલી સકળેં । દાનાદિકેં

ઐસી દશા યેઈલ પુઢેં । તૈં મન હોઈલ વેડેં ।
તંવ ચિંતૂનિ ઠેવી ચોખડેં । આત્મજ્ઞાન

જૈં ચોર પાહે ઝોંબતી । તંવ આજીચિ રુસિજે સંપત્તી ।
કા ઝાંકાઝાંકી વાતી । ન વચતાં કીજે

તૈસેં વાર્ધક્ય યાવેં । મગ જેં વાયાં જાવેં ।
તેં આતાંચિ આઘવેં । સવતેં કરીં

આતાં મોડૂનિ ઠેલીં દુર્ગેં । કાં વળિત ધરિલેં ખગેં ।
તેથ ઉપેક્ષૂનિ જો નિઘે । તો નાગવલા કીં ?

તૈસેં વૃદ્ધાપ્ય હોયે । આલેપણ તેં વાયાં જાયે ।
જે તો શતવૃદ્ધ આહે । નેણોં કૈંચા

ઝાડિલીંચિ કોળેં ઝાડી । તયા ન ફળે જેવીં બોંડીં ।
જાહલા અગ્નિ તરી રાખોંડી । જાળીલ કાઈ ?

મ્હણૌનિ વાર્ધક્યાચેનિ આઠવેં । વાર્ધક્યા જો નાગવે ।
તયાચ્યા ઠાયીં જાણાવેં । જ્ઞાન આહે

તૈસેંચિ નાના રોગ । પડિઘાતી ના જંવ પુઢાં આંગ ।
તંવ આરોગ્યાચે ઉપેગ । કરૂનિ ઘાલી

સાપાચ્યા તોંડી । પડલી જે ઉંડી ।
તે લાઊનિ સાંડી । પ્રબુદ્ધુ જૈસા

તૈસા વિયોગેં જેણેં દુઃખે । વિપત્તિ શોક પોખે ।
તેં સ્નેહ સાંડૂનિ સુખેં । ઉદાસુ હોય

આણિ જેણેં જેણેં કડે । દોષ સૂતીલ તોંડેં ।
તયાં કર્મરંધ્રી ગુંડે । નિયમાચે દાટી

ઐસસિયા આઇતી । જયાચી પરી અસતી ।
તોચિ જ્ઞાનસંપત્તી- । ગોસાવી ગા

આતાં આણીકહી એક । લક્ષણ અલૌકિક ।
સાંગેન આઇક । ધનંજયા

તરિ જો યા દેહાવરી । ઉદાસુ ઐસિયા પરી ।
ઉખિતા જૈસા બિઢારીં । બૈસલા આહે

કાં ઝાડાચી સાઉલી । વાટે જાતાં મીનલી ।
ઘરાવરી તેતુલી । આસ્થા નાહીં

સાઉલી સરિસીચ અસે । પરી અસે હેં નેણિજે જૈસેં ।
સ્ત્રિયેચેં તૈસેં । લોલુપ્ય નાહીં

આણિ પ્રજા જે જાલી । તિયેં વસ્તી કીર આલીં ।
કાં ગોરુવેં બૈસલીં । રુખાતળીં

જો સંપત્તીમાજી અસતાં । ઐસા ગમે પંડુસુતા ।
જૈસા કાં વાટે જાતાં । સાક્ષી ઠેવિલા

કિંબહુના પુંસા । પાંજરિયામાજીં જૈસા ।
વેદાજ્ઞેસી તૈસા । બિહૂનિ અસે

એ઱હવીં દારાગૃહપુત્રીં । નાહીં જયા મૈત્રી ।
તો જાણ પાં ધાત્રી । જ્ઞાનાસિ ગા

મહાસિંધૂ જૈસે । ગ્રીષ્મવર્ષીં સરિસે ।
ઇષ્ટાનિષ્ટ તૈસેં । જયાચ્યા ઠાયીં

કાં તિન્હી કાળ હોતાં । ત્રિધા નવ્હે સવિતા ।
તૈસા સુખદુઃખીં ચિત્તા । ભેદુ નાહીં

જેથ નભાચેનિ પાડેં । સમત્વા ઉણેં ન પડે ।
તેથ જ્ઞાન રોકડેં । વોળખ તૂં

આણિ મીવાંચૂનિ કાંહીં । આણિક ગોમટેં નાહીં ।
ઐસા નિશ્ચયોચિ તિહીં । જયાચા કેલા

શરીર વાચા માનસ । પિયાલીં કૃતનિશ્ચયાચા કોશ ।
એક મીવાંચૂનિ વાસ । ન પાહતી આન

કિંબહુના નિકટ નિજ । જયાચેં જાહલેં મજ ।
તેણેં આપણયાં આમ્હાં સેજ । એકી કેલી

રિગતાં વલ્લભાપુઢેં । નાહીં આંગીં જીવીં સાંકડેં ।
તિયે કાંતેચેનિ પાડેં । એકસરલા જો

મિળોનિ મિળતચિ અસે । સમુદ્રીં ગંગાજળ જૈસેં ।
મી હોઊનિ મજ તૈસેં । સર્વસ્વેં ભજતી

સૂર્યાચ્યા હોણ્યાં હોઈજે । કાં સૂર્યાસવેંચિ જાઇજે ।
હેં વિકલેપણ સાજે । પ્રભેસિ જેવીં

પૈં પાણિયાચિયે ભૂમિકે । પાણી તળપે કૌતુકેં ।
તે લહરી મ્હણતી લૌકિકેં । એ઱હવીં તેં પાણી

જો અનન્યુ યાપરી । મી જાહલાહિ માતેં વરી ।
તોચિ તો મૂર્તધારી । જ્ઞાન પૈં ગા

આણિ તીર્થેં ધૌતેં તટેં । તપોવનેં ચોખટેં ।
આવડતી કપાટેં । વસવૂં જયા

શૈલકક્ષાંચીં કુહરેં । જળાશય પરિસરેં ।
અધિષ્ઠી જો આદરેં । નગરા ન યે

બહુ એકાંતાવરી પ્રીતિ । જયા જનપદાચી ખંતી ।
જાણ મનુષ્યાકારેં મૂર્તી । જ્ઞાનાચી તો

આણિકહિ પુઢતી । ચિન્હેં ગા સુમતી ।
જ્ઞાનાચિયે નિરુતી- । લાગીં સાંગોં

તરી પરમાત્મા ઐસેં । જેં એક વસ્તુ અસે ।
તેં જયા દિસેં । જ્ઞાનાસ્તવ

તેં એકવાંચૂનિ આનેં । જિયેં ભવસ્વર્ગાદિ જ્ઞાનેં ।
તેં અજ્ઞાન ઐસા મનેં । નિશ્ચયો કેલા

સ્વર્ગા જાણેં હેં સાંડી । ભવવિષયીં કાન ઝાડી ।
દે અધ્યાત્મજ્ઞાનીં બુડી । સદ્ભાવાચી

ભંગલિયે વાટે । શોધૂનિયા અવ્હાંટે ।
નિઘિજે જેવીં નીટેં । રાજપંથેં

તૈસેં જ્ઞાનજાતાં કરી । આઘવેંચિ એકીકડે સારી ।
મગ મન બુદ્ધિ મોહરી । અધ્યાત્મજ્ઞાનીં

મ્હણે એક હેંચિ આથી । યેર જાણણેં તે ભ્રાંતી ।
ઐસી નિકુરેંસી મતી । મેરુ હોય

એવં નિશ્ચયો જયાચા । દ્વારીં આધ્યાત્મજ્ઞાનાચા ।
ધ્રુવ દેવો ગગનીંચા । તૈસા રાહિલા

તયાચ્યા ઠાયીં જ્ઞાન । યા બોલા નાહીં આન ।
જે જ્ઞાનીં બૈસલેં મન । તેવ્હાંચિ તેં તો મી

તરી બૈસલેપણેં જેં હોયે । બૈસતાંચિ બોલેં ન હોયે ।
તરી જ્ઞાના તયા આહે । સરિસા પાડુ

આણિ તત્ત્વજ્ઞાન નિર્મળ । ફળે જેં એક ફળ ।
તેં જ્ઞેયહી વરી સરળ । દિઠી જયા

એ઱હવીં બોધા આલેનિ જ્ઞાનેં । જરી જ્ઞેય ન દિસેચિ મનેં ।
તરી જ્ઞાનલાભુહી ન મને । જાહલા સાંતા

આંધળેનિ હાતીં દિવા । ઘેઊનિ કાય કરાવા ? ।
તૈસા જ્ઞાનનિશ્ચયો આઘવા । વાયાંચિ જાય

જરિ જ્ઞાનાચેનિ પ્રકાશેં । પરતત્ત્વીં દિઠી ન પૈસે ।
તે સ્ફૂર્તીચિ અસે । અંધ હોઊની

મ્હણૌનિ જ્ઞાન જેતુલેં દાવીં । તેતુલી વસ્તુચિ આઘવી ।
તેં દેખે ઐશી વ્હાવી । બુદ્ધિ ચોખ

યાલાગીં જ્ઞાનેં નિર્દોખેં । દાવિલેં જ્ઞેય દેખે ।
તૈસેનિ ઉન્મેખેં । આથિલા જો

જેવઢી જ્ઞાનાચી વૃદ્ધી । તેવઢીચ જયાચી બુદ્ધી ।
તો જ્ઞાન હે શબ્દીં । કરણેં ન લગે

પૈં જ્ઞાનાચિયે પ્રભેસવેં । જયાચી મતી જ્ઞેયીં પાવે ।
તો હાતધરણિયા શિવે । પરતત્ત્વાતેં

તોચિ જ્ઞાન હેં બોલતાં । વિસ્મો કવણ પંડુસુતા ? ।
કાય સવિતયાતેં સવિતા । મ્હણાવેં અસેં ?

તંવ શ્રોતેં મ્હણતી અસો । ન સાંગેં તયાચા અતિસો ।
ગ્રંથોક્તી તેથ આડસો । ઘાલિતોસી કાં ?

તુઝા હાચિ આમ્હાં થોરુ । વક્તૃત્વાચા પાહુણેરુ ।
જે જ્ઞાનવિષો ફારુ । નિરોપિલા

રસુ હોઆવા અતિમાત્રુ । હા ઘેતાસિ કવિમંત્રુ ।
તરી અવંતૂનિ શત્રુ । કરિતોસિ કાં ગા ?

ઠાયીં બૈસતિયે વેળે । જે રસસોય ઘેઊનિ પળે ।
તિયેચા યેરુ વોડવ મિળે । કોણા અર્થા ?

આઘવાચિ વિષયીં ભાદી । પરી સાંજવણીં ટેંકોં નેદી ।
તે ખુરતોડી નુસધી । પોષી કવણ ?

તૈસી જ્ઞાનીં મતી ન ફાંકે । યેર જલ્પતી નેણોં કેતુકેં ।
પરિ તેં અસો નિકેં । કેલેં તુવાં

જયા જ્ઞાનલેશોદ્દેશેં । કીજતી યોગાદિ સાયાસેં ।
તેં ધણીચેં આથી તુઝિયા ઐસેં । નિરૂપણ

અમૃતાચી સાતવાંકુડી । લાગો કાં અનુઘડી ।
સુખાચ્યા દિવસકોડી । ગણિજતુ કાં

પૂર્ણચંદ્રેંસીં રાતી । યુગ એક અસોનિ પહાતી ।
તરી કાય પાહાત આહાતી । ચકોર તે ?

તૈસેં જ્ઞાનાચેં બોલણેં । આણિ યેણેં રસાળપણેં ।
આતાં પુરે કોણ મ્હણે ? । આકર્ણિતાં

આણિ સભાગ્યુ પાહુણા યે । સુભગાચિ વાઢતી હોયે ।
તૈં સરોં નેણેં રસસોયે । ઐસેં આથી

તૈસા જાહલા પ્રસંગુ । જે જ્ઞાનીં આમ્હાંસિ લાગુ ।
આણિ તુજહી અનુરાગુ । આથિ તેથ

મ્હણૌનિ યયા વાખાણા- । પાસીં સે આલી ચૌગુણા ।
ના મ્હણોં નયેસિ દેખણા ? । હોસી જ્ઞાની

તરી આતાં યયાવરી । પ્રજ્ઞેચ્યા માજઘરીં ।
પદેં સાચ કરીં । નિરૂપણીં

યા સંતવાક્યાસરિસેં । મ્હણિતલેં નિવૃત્તિદાસેં ।
માઝેંહી જી ઐસેં । મનોગત

યાવરી આતાં તુમ્હીં । આજ્ઞાપિલા સ્વામી ।
તરી વાયાં વાગૂ મી । વાઢોં નેદી

એવં ઇયેં અવધારા । જ્ઞાનલક્ષણેં અઠરા ।
શ્રીકૃષ્ણેં ધનુર્ધરા । નિરૂપિલી

મગ મ્હણેં યા નાંવેં । જ્ઞાન એથ જાણાવેં ।
હે સ્વમત આણિ આઘવેં । જ્ઞાનિયેહી મ્હણતી

કરતળાવરી વાટોળા । ડોલતુ દેખિજે આંવળા ।
તૈસેં જ્ઞાન આમ્હીં ડોળાં । દાવિલેં તુજ

આતાં ધનંજયા મહામતી । અજ્ઞાન ઐસી વદંતી ।
તેંહી સાંગોં વ્યક્તી । લક્ષણેંસીં

એ઱હવીં જ્ઞાન ફુડેં જાલિયા । અજ્ઞાન જાણવે ધનંજયા ।
જેં જ્ઞાન નવ્હે તેં અપૈસયા । અજ્ઞાનચિ

પાહેં પાં દિવસુ આઘવા સરે । મગ રાત્રીચી વારી ઉરે ।
વાંચૂનિ કાંહીં તિસરેં । નાહીં જેવીં

તૈસેં જ્ઞાન જેથ નાહીં । તેંચિ અજ્ઞાન પાહીં ।
તરી સાંગોં કાંહીં કાંહીં । ચિન્હેં તિયેં

તરી સંભાવને જિયે । જો માનાચી વાટ પાહે ।
સત્કારેં હોયે । તોષુ જયા

ગર્વેં પર્વતાચીં શિખરેં । તૈસા મહત્ત્વાવરૂનિ નુતરે ।
તયાચિયા ઠાયીં પુરે । અજ્ઞાન આહે

આણિ સ્વધર્માચી માંગળી । બાંધે વાચેચ્યા પિંપળીં ।
ઉભિલા જૈસા દેઉળીં । જાણોનિ કુંચા

ઘાલી વિદ્યેચા પસારા । સૂયે સુકૃતાચા ડાંગોરા ।
કરી તેતુલેં મોહરા । સ્ફીતીચિયા

આંગ વરિવરી ચર્ચી । જનાતેં અભ્યર્ચિતાં વંચી ।
તો જાણ પાં અજ્ઞાનાચી । ખાણી એથ

આણિ વન્હી વનીં વિચરે । તેથ જળતી જૈસીં જંગમેં સ્થાવરેં ।
તૈસેં જયાચેનિ આચારેં । જગા દુઃખ

કૌતુકેં જેં જેં જલ્પે । તેં સાબળાહૂનિ તીખ રુપે ।
વિષાહૂનિ સંકલ્પેં । મારકુ જો

તયાતેં બહુ અજ્ઞાન । તોચિ અજ્ઞાનાચેં નિધાન ।
હિંસેસિ આયતન । જયાચેં જિણેં

આણિ ફુંકેં ભાતા ફુગે । રેચિલિયા સવેંચિ ઉફગે ।
તૈસા સંયોગવિયોગેં । ચઢે વોહટે

પડલી વારયાચિયા વળસા । ધુળી ચઢે આકાશા ।
હરિખા વળઘે તૈસા । સ્તુતીવેળે

નિંદા મોટકી આઇકે । આણિ કપાળ ધરૂનિ ઠાકે ।
થેંબેં વિરે વારોનિ શોખે । ચિખલુ જૈસા

તૈસા માનાપમાનીં હોયે । જો કોણ્હીચિ ઉર્મી ન સાહે ।
તયાચ્યા ઠાયીં આહે । અજ્ઞાન પુરેં

આણિ જયાચિયા મનીં ગાંઠી । વરિવરી મોકળી વાચા દિઠી ।
આંગેં મિળે જીવેં પાઠીં । ભલતયા દે

વ્યાધાચે ચારા ઘાલણેં । તૈસેં પ્રાંજળ જોગાવણેં ।
ચાંગાચીં અંતઃકરણેં । વિરુ કરી

ગાર શેવાળેં ગુંડાળલી । કાં નિંબોળી જૈસી પિકલી ।
તૈસી જયાચી ભલી । બાહ્ય ક્રિયા

અજ્ઞાન તયાચિયા ઠાયીં । ઠેવિલેં અસે પાહીં ।
યાબોલા આન નાહીં । સત્ય માનીં

આણિ ગુરુકુળીં લાજે । જો ગુરુભક્તી ઉભજે ।
વિદ્યા ઘેઊનિ માજે । ગુરૂસીંચિ જો

તયાચેં નામ ઘેણેં । તેં વાચે શૂદ્રાન્ન હોણેં ।
પરી ઘડલેં લક્ષણેં । બોલતાં ઇયેં

આતા ગુરુભક્તાંચેં નાંવ ઘેવોં । તેણેં વાચેસિ પ્રાયશ્ચિત દેવોં ।
ગુરુસેવકા નાંવ પાવોં । સૂર્યુ જૈસા

યેતુલેનિ પાંગુ પાપાચા । નિસ્તરેલ હે વાચા ।
જો ગુરુતલ્પગાચા । નામીં આલા

હા ઠાયવરી । તયા નામાચેં ભય હરી ।
મગ મ્હણે અવધારીં । આણિકેં ચિન્હેં

તરિ આંગેં કર્મેં ઢિલા । જો મનેં વિકલ્પેં ભરલા ।
અડવીંચા અવગળલા । કુહા જૈસા

તયા તોંડીં કાંટિવડે । આંતુ નુસધીં હાડેં ।
અશુચિ તેણેં પાડેં । સબાહ્ય જો

જૈસેં પોટાલાગીં સુણેં । ઉઘડેં ઝાંકલેં ન મ્હણે ।
તૈસેં આપલેં પરાવેં નેણે । દ્રવ્યાલાગીં

ઇયા ગ્રામસિંહાચિયા ઠાયીં । જૈસા મિળણી ઠાવો અઠાવો નાહીં ।
તૈસા સ્ત્રીવિષયીં કાંહીં । વિચારીના

કર્માચા વેળુ ચુકે । કાં નિત્ય નૈમિત્તિક ઠાકે ।
તેં જયા ન દુખે । જીવામાજીં

પાપી જો નિસુગુ । પુણ્યાવિષયીં અતિનિલાગુ ।
જયાચિયા મનીં વેગુ । વિકલ્પાચા

તો જાણ નિખિળા । અજ્ઞાનાચા પુતળા ।
જો બાંધોનિ અસે ડોળાં । વિત્તાશેતેં

આણિ સ્વાર્થેં અળુમાળેં । જો ધૈર્યાપાસોનિ ચળે ।
જૈસેં તૃણબીજ ઢળે । મુંગિયેચેની

પાવો સૂદલિયા સવેં । જૈસેં થિલ્લર કાલવે ।
તૈસા ભયાચેનિ નાંવેં । ગજબજે જો

મનોરથાંચિયા ધારસા । વાહણેં જયાચિયા માનસા ।
પૂરીં પડિલા જૈસા । દુધિયા પાહીં

વાયૂચેનિ સાવાયેં । ધૂ દિગંતરા જાયે ।
દુઃખવાર્તા હોયે । તસેં જયા

વાઉધણાચિયા પરી । જો આશ્રો કહીંચિ ન ધરી ।
ક્ષેત્રીં તીર્થીં પુરીં । થારોં નેણે

કાં માતલિયા સરડા । પુઢતી બુડુખ પુઢતી શેંડા ।
હિંડણવારા કોરડા । તૈસા જયા

જૈસા રોવિલ્યાવિણેં । રાંજણુ થારોં નેણે ।
તૈસા પડે તૈં રાહણેં । એ઱હવીં હિંડે

તયાચ્યા ઠાયીં ઉદંડ । અજ્ઞાન અસે વિતંડ ।
જો ચાંચલ્યેં ભાવંડ । મર્કટાચેં

આણિ પૈં ગા ધનુર્ધરા । જયાચિયા અંતરા ।
નાહીં વોઢાવારા । સંયમાચા

લેંડિયે આલા લોંઢા । ન મની વાળુવેચા વરવંડા ।
તૈસા નિષેધાચિયા તોંડા । બિહેના જો

વ્રતાતેં આડ મોડી । સ્વધર્મુ પાયેં વોલાંડી ।
નિયમાચી આસ તોડી । જયાચી ક્રિયા

નાહીં પાપાચા કંટાળા । નેણેં પુણ્યાચા જિવ્હાળા ।
લાજેચા પેંડવળા । ખાણોનિ ઘાલી

કુળેંસીં જો પાઠમોરા । વેદાજ્ઞેસીં દુ઱હા ।
કૃત્યાકૃત્યવ્યાપારા । નિવાડુ નેણે

વસૂ જૈસા મોકાટુ । વારા જૈસા અફાટુ ।
ફુટલા જૈસા પાટુ । નિર્જનીં

આંધળેં હાતિરૂં માતલેં । કાં ડોંગરીં જૈસેં પેટલેં ।
તૈસેં વિષયીં સુટલેં । ચિત્ત જયાચેં

પૈં ઉબધડાં કાય ન પડે । મોકાટુ કોણાં નાતુડે ।
ગ્રામદ્વારીંચે આડેં । નોલાંડી કોણ

જૈસેં સત્રીં અન્ન જાલેં । કીં સામાન્યા બીક આલેં ।
વાણસિયેચેં ઉભલેં । કોણ ન રિગે ?

તૈસેં જયાચેં અંતઃકરણ । તયાચ્યા ઠાયીં સંપૂર્ણ ।
અજ્ઞાનાચી જાણ । ઋદ્ધિ આહે

આણિ વિષયાંચી ગોડી । જો જીતુ મેલા ન સંડી ।
સ્વર્ગીંહી ખાવયા જોડી । યેથૂનિચી

જો અખંડ ભોગા જચે । જયા વ્યસન કામ્યક્રિયેચેં ।
મુખ દેખોનિ વિરક્તાચેં । સચૈલ કરી

વિષો શિણોનિ જાયે । પરિ ન શિણે સાવધુ નોહે ।
કુહીલા હાતીં ખાયે । કોઢી જૈસા

ખરી ટેંકોં નેદી ઉડે । લાતૌનિ ફોડી નાકાડેં ।
ત઱હી જેવીં ન કાઢે । માઘૌતા ખરુ

તૈસા જો વિષયાંલાગીં । ઉડી ઘાલી જળતિયે આગીં ।
વ્યસનાચી આંગીં । લેણીં મિરવી

ફુટોનિ પડે તંવ । મૃગ વાઢવી હાંવ ।
પરી ન મ્હણે તે માવ । રોહિણીચી

તૈસા જન્મોનિ મૃત્યૂવરી । વિષયીં ત્રાસિતાં બહુતીં પરીં ।
ત઱હી ત્રાસુ નેઘે ધરી । અધિક પ્રેમ

પહિલિયે બાળદશે । આઈ બા હેંચિ પિસેં ।
તેં સરે મગ સ્ત્રીમાંસેં । ભુલોનિ ઠાકે

મગ સ્ત્રી ભોગિતાં થાવોં । વૃદ્ધાપ્ય લાગે યેવોં ।
તેવ્હાં તોચિ પ્રેમભાવો । બાળકાંસિ આણી

આંધળેં વ્યાલેં જૈસેં । તૈસા બાળેં પરિવસે ।
પરિ જીવેં મરે તોં ન ત્રાસે । વિષયાંસિ જો

જાણ તયાચ્યા ઠાયીં । અજ્ઞાનાસિ પારુ નાહીં ।
આતાં આણીક કાંહીં । ચિન્હેં સાંગોં

તરિ દેહ હાચિ આત્મા । ઐસેયા જો મનોધર્મા ।
વળઘોનિયાં કર્મા । આરંભુ કરી

આણિ ઉણેં કાં પુરેં । જેં જેં કાંહીં આચરે ।
તયાચેનિ આવિષ્કરેં । કુંથોં લાગે

ડોઈયે ઠેવિલેનિ ભોજેં । દેવલવિસેં જેવીં ફુંજે ।
તૈસા વિદ્યાવયસા માજે । ઉતાણા ચાલે

મ્હણે મીચિ એકુ આથી । માઝ્યાંચિ ઘરીં સંપત્તી ।
માઝી આચરતી રીતી । કોણા આહે

નાહીં માઝેનિ પાડેં વાડુ । મી સર્વજ્ઞ એકચિ રૂઢુ ।
ઐસા ગર્વતુષ્ટીગંડુ । ઘેઊનિ ઠાકે

વ્યાધિ લાગલિયા માણુસા । નયેચિ ભોગ દાઊં જૈસા ।
નિકેં ન સાહે જો તૈસા । પુઢિલાંચેં

પૈં ગુણ તેતુલા ખાય । સ્નેહ કીં જાળિતુ જાય ।
જેથ ઠેવિજે તેથ હોય । મસીસેં

જીવનેં શિંપિલા તિડપિડી । વિજિલા પ્રાણ સાંડીં ।
લાગલા તરી કાડી । ઉરોં નેદી

આળુમાળ પ્રકાશુ કરી । તેતુલેનીચ ઉબારા ધરી ।
તૈસિયા દીપાચિ પરી । સુવિદ્યુ જો

ઔષધાચેનિ નાંવેં અમૃતેં । જૈસા નવજ્વરુ આંબુથે ।
કાં વિષચિ હોઊનિ પરતેં । સર્પા દૂધ

તૈસા સદ્ગુણીં મત્સરુ । વ્યુત્પત્તી અહંકારુ ।
તપોજ્ઞાનેં અપારુ । તાઠા ચઢે

અંત્યુ રાણિવે બૈસવિલા । આરેં ધારણુ ગિળિલા ।
તૈસા ગર્વેં ફુગલા । દેખસી જો

જો લાટણેં ઐસા ન લવે । પાથરુ તેવીં ન દ્રવે ।
ગુણિયાસિ નાગવે । ફોડસેં જૈસેં

કિંબહુના તયાપાશી । અજ્ઞાન આહે વાઢીસીં ।
હેં નિકરેં ગા તુજસીં । બોલત અસોં

આણીકહી ધનંજયા । જો ગૃહદેહ સામગ્રિયા ।
ન દેખે કાલચેયા । જન્માતેં ગા

કૃતઘ્ના ઉપકારુ કેલા । કાં ચોરા વ્યવહારુ દિધલા ।
નિસુગુ સ્તવિલા । વિસરે જૈસા

વોઢાળિતાં લાવિલેં । તેં તૈસેંચ કાન પૂંસ વોલેં ।
કીં પુઢતી વોઢાળું આલેં । સુણેં જૈસેં

બેડૂક સાપાચિયા તોંડીં । જાતસે સબુડબુડીં ।
તો મક્ષિકાંચિયા કોડીં । સ્મરેના કાંહીં ?

તૈસીં નવહી દ્વારેં સ્રવતી । આંગીં દેહાચી લુતી જિતી ।
જેણેં જાલી તેં ચિત્તીં । સલેના જયા

માતેચ્યા ઉદરકુહરીં । પચૂનિ વિષ્ઠેચ્યા દાથરીં ।
જઠરીં નવમાસવરી । ઉકડલા જો

તેં ગર્ભીંચી જે વ્યથા । કાં જેં જાલેં ઉપજતાં ।
તેં કાંહીંચિ સર્વથા । નાઠવી જો

મલમૂત્રપંકીં । જે લોળતેં બાળ અંકીં ।
તેં દેખોનિ જો ન થુંકીં । ત્રાસુ નેઘે

કાલચિ ના જન્મ ગેલેં । પાહેચિ પુઢતી આલેં ।
ઐસેં હેં કાંહીં વાટલેં । નાહીં જયા

આણિ પૈં તયાચી પરી । જીવિતાચી ફરારી ।
દેખોનિ જો ન કરી । મૃત્યુચિંતા

જિણેયાચેનિ વિશ્વાસેં । મૃત્યુ એક એથ અસે ।
હેં જયાચેનિ માનસેં । માનિજેના

અલ્પોદકીંચા માસા । હેં નાટે ઐસિયા આશા ।
ન વચેચિ કાં જૈસા । અગાધ ડોહાં

કાં ગોરીચિયા ભુલી । મૃગ વ્યાધા દૃષ્ટી ન ઘાલી ।
ગળુ ન પાહતાં ગિળિલી । ઉંડી મીનેં

દીપાચિયા ઝગમગા । જાળીલ હેં પતંગા ।
નેણવેચિ પૈં ગા । જયાપરી

ગવ્હારુ નિદ્રાસુખેં । ઘર જળત અસે તેં ન દેખે ।
નેણતાં જેંવી વિખેં । રાંધિલેં અન્ન

તૈસા જીવિતાચેનિ મિષેં । હા મૃત્યુચિ આલા અસે ।
હેં નેણેચિ રાજસેં । સુખેં જો ગા

શરીરીંચીં વાઢી । અહોરાત્રાંચી જોડી ।
વિષયસુખપ્રૌઢી । સાચચિ માની

પરી બાપુડા ઐસેં નેણે । જેં વેશ્યેચેં સર્વસ્વ દેણેં ।
તેંચિ તેં નાગવણેં । રૂપ એથ

સંવચોરાચેં સાજણેં । તેંચિ તેં પ્રાણ ઘેણેં ।
લેપા સ્નપન કરણેં । તોચિ નાશુ

પાંડુરોગેં આંગ સુટલેં । તેં તયાચિ નાંવે ખુંટલેં ।
તૈસેં નેણેં ભુલલેં । આહારનિદ્રા

સન્મુખ શૂલા । ધાંવતયા પાયેં ચપળા ।
પ્રતિપદીં યે જવળા । મૃત્યુ જેવીં

તેવીં દેહા જંવ જંવ વાઢુ । જંવ જંવ દિવસાંચા પવાડુ ।
જંવ જંવ સુરવાડુ । ભોગાંચા યા

તંવ તંવ અધિકાધિકેં । મરણ આયુષ્યાતેં જિંકે ।
મીઠ જેવીં ઉદકેં । ઘાંસિજત અસે

તૈસેં જીવિત્વ જાયે । તયાસ્તવ કાળુ પાહે ।
હેં હાતોહાતીંચેં નવ્હે । ઠાઉકેં જયા

કિંબહુના પાંડવા । હા આંગીંચા મૃત્યુ નીચ નવા ।
ન દેખે જો માવા। વિષયાંચિયા

તો અજ્ઞાનદેશીંચા રાવો । યા બોલા મહાબાહો।
ન પડે ગા ઠાવો । આણિકાંચા

પૈં જીવિતાચેનિ તોખેં । જૈસા કાં મૃત્યુ ન દેખે ।
તૈસાચિ તારુણ્યે પોખેં । જરા ન ગણી

કડાડીં લોટલા ગાડા । કાં શિખરૌનિ સુટલા ધોંડા ।
તૈસા ન દેખે જો પુઢાં । વાર્ધક્ય આહે

કાં આડવોહળા પાણી આલેં । કાં જૈસે મ્હૈસયાચેં ઝુંજ માતલેં ।
તૈસેં તારુણ્યાચે ચઢલેં । ભુરરેં જયા

પુષ્ટિ લાગે વિઘરોં । કાંતિ પાહે નિસરોં ।
મસ્તક આદરીં શિરોં- । ભાગીં કંપ

દાઢી સાઉળ ધરી । માન હાલૌનિ વારી ।
તરી જો કરી । માયેચા પૈસુ

પુઢીલ ઉરીં આદળે । તંવ ન દેખે જેવીં આંધળેં ।
કાં ડોળ્યાવરલેં નિગળે । આળશી તોષેં

તૈસેં તારુણ્ય આજિચેં । ભોગિતાં વૃદ્ધાપ્ય પાહેચેં ।
ન દેખે તોચિ સાચેં । અજ્ઞાનુ ગા

દેખે અક્ષમેં કુબ્જેં । કીં વિટાવૂં લાગે ફુંજેં ।
પરી ન મ્હણે પાહે માઝેં । ઐસેંચિ ભવે

આણિ આંગીં વૃદ્ધાપ્યતેચી । સંજ્ઞા યે મરણાચી ।
પરી જયા તારુણ્યાચી । ભુલી ન ફિટે

તો અજ્ઞાનાચેં ઘર । હેં સાચચિ ઘે ઉત્તર ।
તેવીંચિ પરિયેસીં થોર । ચિન્હેં આણિક

તરિ વાઘાચિયે અડવે । એક વેળ આલા ચરોનિ દૈવેં ।
તેણેં વિશ્વાસેં પુઢતી ધાંવે । વસૂ જૈસા

કાં સર્પઘરાઆંતુ । અવચટેં ઠેવા આણિલા સ્વસ્થુ ।
યેતુલિયાસાઠીં નિશ્ચિતુ । નાસ્તિકુ હોય

તૈસેનિ અવચટેં હેં । એકદોની વેળાં લાહે ।
એથ રોગ એક આહે । હેં માનીના જો

વૈરિયા નીદ આલી । આતાં દ્વંદ્વેં માઝીં સરલીં ।
હેં માની તો સપિલી । મુકલા જેવીં

તૈસી આહારનિદ્રેચી ઉજરી । રોગ નિવાંતુ જોંવરી ।
તંવ જો ન કરી । વ્યાધી ચિંતા

આણિ સ્ત્રીપુત્રાદિમેળેં । સંપત્તિ જંવ જંવ ફળે ।
તેણેં રજેં ડોળે । જાતી જયાચે

સવેંચિ વિયોગુ પડૈલ । વિળૌની વિપત્તિ યેઈલ ।
હેં દુઃખ પુઢીલ । દેખેના જો

તો અજ્ઞાન ગા પાંડવા । આણિ તોહી તોચિ જાણાવા ।
જો ઇંદ્રિયેં અવ્હાસવા । ચારી એથ

વયસેચેનિ ઉવાયેં । સંપત્તીચેનિ સાવાયેં ।
સેવ્યાસેવ્ય જાયે । સરકટિતુ

ન કરાવેં તેં કરી । અસંભાવ્ય મનીં ધરી ।
ચિંતૂ નયે તેં વિચારી । જયાચી મતી

રિઘે જેથ ન રિઘાવેં । માગે જેં ન ઘ્યાવેં ।
સ્પર્શે જેથ ન લાગાવેં । આંગ મન

ન જાવેં તેથ જાયે । ન પાહાવેં તેં જો પાહે ।
ન ખાવેં તેં ખાયે । તેવીંચિ તોષે

ન ધરાવા તો સંગુ । ન લાગાવેં તેથ લાગુ ।
નાચરાવા તો માર્ગુ । આચરે જો

નાયકાવેં તેં આઇકે । ન બોલાવેં તેં બકે ।
પરી દોષ હોતીલ હેં ન દેખે । પ્રવર્તતાં

આંગા મનાસિ રુચાવેં । યેતુલેનિ કૃત્યાકૃત્ય નાઠવેં ।
જો કરણેયાચેનિ નાંવેં । ભલતેંચિ કરી

પરિ પાપ મજ હોઈલ । કાં નરકયાતના યેઈલ ।
હેં કાંહીંચિ પુઢીલ । દેખેના જો

તયાચેનિ આંગલગેં । અજ્ઞાન જગીં દાટુગેં ।
જેં સજ્ઞાનાહી સંગેં । ઝોંબોં સકે

પરી અસો હેં આઇક । અજ્ઞાન ચિન્હેં આણિક ।
જેણેં તુજ સમ્યક્ । જાણવે તેં

તરી જયાચી પ્રીતિ પુરી । ગુંતલી દેખસી ઘરીં ।
નવગંધકેસરીં । ભ્રમરી જૈશી

સાકરેચિયા રાશી । બૈસલી નુઠે માશી ।
તૈસેનિ સ્ત્રીચિત્ત આવેશીં । જયાચેં મન

ઠેલા બેડૂક કુંડીં । મશક ગુંતલા શેંબુડીં ।
જૈસા ઢોરુ સબુડબુડીં । રુતલા પંકીં

તૈસેં ઘરીંહૂનિ નિઘણેં । નાહીં જીવેં મનેં પ્રાણેં ।
જયા સાપ હોઊનિ અસણેં । ભાટીં તિયેં

પ્રિયોત્તમાચિયા કંઠીં । પ્રમદા ઘે આટી ।
તૈશી જીવેંસી કોંપટી । ધરૂનિ ઠાકે

મધુરસોદ્દેશેં । મધુકર જચે જૈસેં ।
ગૃહસંગોપન તૈસેં । કરી જો ગા

મ્હાતારપણીં જાલેં । મા આણિક એક વિપાઈલેં ।
તયાચેં કાં જેતુલેં । માતાપિતરાં

તેતુલેનિ પાડેં પાર્થા । ઘરીં જયા પ્રેમ આસ્થા ।
આણિ સ્ત્રીવાંચૂનિ સર્વથા । જાણેના જો

તૈસા સ્ત્રીદેહીં જો જીવેં । પડોનિયા સર્વભાવેં ।
કોણ મી કાય કરાવેં । કાંહીં નેણે

મહાપુરુષાચેં ચિત્ત । જાલિયા વસ્તુગત ।
ઠાકે વ્યવહારજાત । જયાપરી

હાનિ લાજ ન દેખે । પરાપવાદુ નાઇકે ।
જયાચીં ઇંદ્રિયેં એકમુખેં । સ્ત્રિયા કેલીં

ચિત્ત આરાધી સ્ત્રીયેચેં । આણિ તિયેચેનિ છંદેં નાચે ।
માકડ ગારુડિયાચેં । જૈસેં હોય

આપણપેંહી શિણવી । ઇષ્ટમિત્ર દુખવી ।
મગ કવડાચિ વાઢવી । લોભી જૈસા

તૈસા દાનપુણ્યેં ખાંચી । ગોત્રકુટુંબા વંચી ।
પરી ગારી ભરી સ્ત્રિયેચી । ઉણી હોં નેદી

પૂજિતી દૈવતેં જોગાવી । ગુરૂતેં બોલેં ઝકવી ।
માયબાપાં દાવી । નિદારપણ

સ્ત્રિયેચ્યા તરી વિખીં । ભોગુસંપત્તી અનેકીં ।
આણી વસ્તુ નિકી । જે જે દેખે

પ્રેમાથિલેનિ ભક્તેં । જૈસેનિ ભજિજે કુળદૈવતેં ।
તૈસા એકાગ્રચિત્તેં । સ્ત્રી જો ઉપાસી

સાચ આણિ ચોખ । તેં સ્ત્રિયેસીચિ અશેખ ।
યેરાંવિષયીં જોગાવણૂક । તેહી નાહીં

ઇયેતેં હન કોણી દેખૈલ । ઇયેસી વેખાસેં જાઈલ ।
તરી યુગચિ બુડૈલ । ઐસેં જયા

નાયટ્યાંભેણ । ન મોડિજે નાગાંચી આણ ।
તૈસી પાળી ઉણખુણ । સ્ત્રીયેચી જો

કિંબહુના ધનંજયા । સ્ત્રીચિ સર્વસ્વ જયા ।
આણિ તિયેચિયા જાલિયા- । લાગીં પ્રેમ

આણિકહી જેં સમસ્ત । તિયેચેં સંપત્તિજાત ।
તેં જીવાહૂનિ આપ્ત । માની જો કાં

તો અજ્ઞાનાસી મૂળ । અજ્ઞાના ત્યાચેનિ બળ ।
હેં અસો કેવળ । તેંચિ રૂપ

આણિ માતલિયા સાગરીં । મોકલલિયા તરી ।
લાટાંચ્યા યેરઝારીં । આંદોળે જેવીં

તેવીં પ્રિય વસ્તુ પાવે । આણિ સુખેં જો ઉંચાવે ।
તૈસાચિ અપ્રિયાસવેં । તળવટુ ઘે

ઐસેનિ જયાચે ચિત્તીં । વૈષમ્યસામ્યાચી વોખતી ।
વાહે તો મહામતી । અજ્ઞાન ગા

આણિ માઝ્યા ઠાયીં ભક્તી । ફળાલાગીં જયા આર્તી ।
ધનોદ્દેશેં વિરક્તી । નટણેં જેવીં

નાતરી કાંતાચ્યા માનસી । રિગોનિ સ્વૈરિણી જૈસી ।
રાહાટે જારેંસીં । જાવયાલાગીં

તૈસા માતેં કિરીટી । ભજતી ગા પાઉટી ।
કરૂનિ જો દિઠી । વિષો સૂયે

આણિ ભજિન્નલિયાસવેં । તો વિષો જરી ન પાવે ।
તરી સાંડી મ્હણે આઘવેં । ટવાળ હેં

કુણબટ કુળવાડી । તૈસા આન આન દેવ માંડી ।
આદિલાચી પરવડી । કરી તયા

તયા ગુરુમાર્ગા ટેંકેં । જયાચા સુગરવા દેખે ।
તરી તયાચા મંત્ર શિકે । યેરુ નેઘે

પ્રાણિજાતેંસીં નિષ્ઠુરુ । સ્થાવરીં બહુ ભરુ ।
તેવીંચિ નાહીં એકસરુ । નિર્વાહો જયા

માઝી મૂર્તિ નિફજવી । તે ઘરાચે કોનીં બૈસવી ।
આપણ દેવો દેવી । યાત્રે જાય

નિત્ય આરાધન માઝેં । કાજીં કુળદૈવતા ભજે ।
પર્વવિશેષેં કીજે । પૂજા આના

માઝેં અધિષ્ઠાન ઘરીં । આણિ વોવસે આનાચે કરી ।
પિતૃકાર્યાવસરીં । પિતરાંચા હોય

એકાદશીચ્યા દિવશીં । જેતુલા પાડુ આમ્હાંસી ।
તેતુલાચિ નાગાંસી । પંચમીચ્યા દિવશીં

ચૌથ મોટકી પાહે । આણિ ગણેશાચાચિ હોયે ।
ચાવદસી મ્હણે માયે । તુઝાચિ વો દુર્ગે

નિત્ય નૈમિત્તિકેં કર્મેં સાંડી । મગ બૈસે નવચંડી ।
આદિત્યવારીં વાઢી । બહિરવાં પાત્રીં

પાઠીં સોમવાર પાવે । આણિ બેલેંસી લિંગા ધાંવે ।
ઐસા એકલાચિ આઘવે । જોગાવી જો

ઐસા અખંડ ભજન કરી । ઉગા નોહે ક્ષણભરી ।
અવઘેન ગાંવદ્વારીં । અહેવ જૈસી

ઐસેનિ જો ભક્તુ । દેખસી સૈરા ધાંવતુ ।
જાણ અજ્ઞાનાચા મૂર્તુ । અવતાર તો

આણિ એકાંતેં ચોખટેં । તપોવનેં તીર્થે તટેં ।
દેખોનિ જો ગા વિટે । તોહિ તોચિ

જયા જનપદીં સુખ । ગજબજેચેં કવતિક ।
વાનૂં આવડે લૌકિક । તોહિ તોચી

આણિ આત્મા ગોચરુ હોયે । ઐસી જે વિદ્યા આહે ।
તે આઇકોનિ ડૌર વાહે । વિદ્વાંસુ જો

ઉપનિષદાંકડે ન વચે । યોગશાસ્ત્ર ન રુચે ।
અધ્યાત્મજ્ઞાનીં જયાચેં । મનચિ નાહીં

આત્મચર્ચા એકી આથી । ઐસિયે બુદ્ધીચી ભિંતી ।
પાડૂનિ જયાચી મતી । વોઢાળ જાહલી

કર્મકાંડ તરી જાણે । મુખોદ્ગત પુરાણેં ।
જ્યોતિષીં તો મ્હણે । તૈસેંચિ હોય

શિલ્પીં અતિ નિપુણ । સૂપકર્મીંહી પ્રવીણ ।
વિધિ આથર્વણ । હાતીં આથી

કોકીં નાહીં ઠેલેં । ભારત કરી મ્હણિતલેં ।
આગમ આફાવિલે । મૂર્ત હોતીં

નીતિજાત સુઝે । વૈદ્યકહી બુઝે ।
કાવ્યનાટકીં દુજેં । ચતુર નાહીં

સ્મૃતીંચી ચર્ચા । દંશુ જાણે ગારુડિયાચા ।
નિઘંટુ પ્રજ્ઞેચા । પાઇકી કરી

પૈં વ્યાકરણીં ચોખડા । તર્કીં અતિગાઢા ।
પરી એક આત્મજ્ઞાનીં ફુડા । જાત્યંધુ જો

તેં એકવાંચૂનિ આઘવાં શાસ્ત્રીં । સિદ્ધાંત નિર્માણધાત્રી ।
પરી જળોં તેં મૂળનક્ષત્રીં । ન પાહેં ગા

મોરાઆંગીં અશેષેં । પિસેં અસતીં ડોળસેં ।
પરી એકલી દૃષ્ટિ નસે । તૈસેં તેં ગા

જરી પરમાણૂવઢેં । સંજીવનીમૂળ જોડે ।
તરી બહુ કાય ગાડે । ભરણેં યેરેં ?

આયુષ્યેંવીણ લક્ષણેં । સિસેંવીણ અળંકરણેં ।
વોહરેંવીણ વાધાવણેં । તો વિટંબુ ગા

તૈસેં શાસ્ત્રજાત જાણ । આઘવેંચિ અપ્રમાણ ।
અધ્યાત્મજ્ઞાનેંવિણ । એકલેની

યાલાગીં અર્જુના પાહીં । અધ્યાત્મજ્ઞાનાચ્યા ઠાયીં ।
જયા નિત્યબોધુ નાહીં । શાસ્ત્રમૂઢા

તયા શરીર જેં જાલેં । તેં અજ્ઞાનાચેં બીં વિરુઢલેં ।
તયાચેં વ્યુત્પન્નત્વ ગેલેં । અજ્ઞાનવેલીં

તો જેં જેં બોલે । તેં અજ્ઞાનચિ ફુલલેં ।
તયાચેં પુણ્ય જેં ફળલેં । તેં અજ્ઞાન ગા

આણિ અધ્યાત્મજ્ઞાન કાંહીં । જેણેં માનિલેંચિ નાહીં ।
તો જ્ઞાનાર્થુ ન દેખે કાઈ । હેં બોલાવેં અસેં ?

ઐલીચિ થડી ન પવતાં । પળે જો માઘૌતા ।
તયા પૈલદ્વીપીંચી વાર્તા । કાય હોય ?

કાં દારવંઠાચિ જયાચેં । શીર રોંવિલેં ખાંચે ।
તો કેવીં પરિવરીંચેં । ઠેવિલેં દેખે ?

તેવીં અધ્યાત્મજ્ઞાનીં જયા । અનોળખ ધનંજયા ।
તયા જ્ઞાનાર્થુ દેખાવયા । વિષો કાઈ ?

મ્હણૌનિ આતાં વિશેષેં । તો જ્ઞાનાચેં તત્ત્વ ન દેખે ।
હેં સાંગાવેં આંખેંલેખેં । ન લગે તુજ

જેવ્હાં સગર્ભે વાઢિલેં । તેવ્હાંચિ પોટીંચેં ધાલેં ।
તૈસેં માગિલેં પદેં બોલિલેં । તેંચિ હોય

વાંચૂનિયાં વેગળેં । રૂપ કરણેં હેં ન મિળે ।
જેવીં અવંતિલેં આંધળેં । તેં દુજેનસીં યે

એવં ઇયે ઉપરતીં । અજ્ઞાનચિન્હેં માગુતીં ।
અમાનિત્વાદિ પ્રભૃતી । વાખાણિલીં

જે જ્ઞાનપદેં અઠરા । કેલિયાં યેરી મોહરાં ।
અજ્ઞાન યા આકારા । સહજેં યેતી

માગાં શ્લોકાચેનિ અર્ધાર્ધેં । ઐસેં સાંગિતલેં શ્રીમુકુંદેં ।
ના ઉફરાટીં ઇયેં જ્ઞાનપદેં । તેંચિ અજ્ઞાન

મ્હણૌનિ ઇયા વાહણીં । કેલી મ્યાં ઉપલવણી ।
વાંચૂનિ દુધા મેળઊનિ પાણી । ફાર કીજે ?

તૈસેં જી ન બડબડીં । પદાચી કોર ન સાંડી ।
પરી મૂળધ્વનીંચિયે વાઢી । નિમિત્ત જાહલોં

તંવ શ્રોતે મ્હણતી રાહેં । કેં પરિહારા ઠાવો આહે ? ।
બિહિસી કાં વાયેં । કવિપોષકા ?

તૂતેં શ્રીમુરારી । મ્હણિતલેં આમ્હી પ્રકટ કરીં ।
જેં અભિપ્રાય ગવ્હરીં । ઝાંકિલે આમ્હીં

તેં દેવાચેં મનોગત । દાવિત આહાસી તૂં મૂર્ત ।
હેંહી મ્હણતાં ચિત્ત । દાટૈલ તુઝેં

મ્હણૌનિ અસો હેં ન બોલોં । પરિ સાવિયા ગા તોષલોં ।
જે જ્ઞાનતરિયે મેળવિલોં । શ્રવણ સુખાચિયે

આતાં ઇયાવરી । જે તો શ્રીહરી ।
બોલિલા તેં કરીં । કથન વેગાં

ઇયા સંતવાક્યાસરિસેં । મ્હણિતલેં નિવૃત્તિદાસેં ।
જી અવધારા તરી ઐસેં । બોલિલેં દેવેં

મ્હણતી તુવાં પાંડવા । હા ચિન્હસમુચ્ચયો આઘવા ।
આયકિલા તો જાણાવા । અજ્ઞાનભાગુ

ઇયા અજ્ઞાનવિભાગા । પાઠી દેઊનિ પૈં ગા ।
જ્ઞાનવિખીં ચાંગા । દૃઢા હોઈજે

મગ નિર્વાળિલેનિ જ્ઞાનેં । જ્ઞેય ભેટેલ મનેં ।
તેં જાણાવયા અર્જુનેં । આસ કેલી

તંવ સર્વજ્ઞાંચા રાવો । મ્હણે જાણૌનિ તયાચા ભાવો ।
પરિસેં જ્ઞેયાચા અભિપ્રાવો । સાંગોં આતાં

તરિ જ્ઞેય ઐસેં મ્હણણેં । વસ્તૂતેં યેણેંચિ કારણેં ।
જેં જ્ઞાનેંવાંચૂનિ કવણેં । ઉપાયેં નયે

આણિ જાણિતલેયાવરૌતેં । કાંહીંચ કરણેં નાહીં જેથેં ।
જાણણેંચિ તન્મયાતેં । આણી જયાચેં

જેં જાણિતલેયાસાઠીં । સંસાર કાઢૂનિયાં કાંઠીં ।
જિરોનિ જાઇજે પોટીં । નિત્યાનંદાચ્યા

તેં જ્ઞેય ગા ઐસેં । આદિ જયા નસે ।
પરબ્રહ્મ આપૈસેં । નામ જયા

જેં નાહીં મ્હણોં જાઇજે । તંવ વિશ્વાકારેં દેખિજે ।
આણિ વિશ્વચિ ઐસેં મ્હણિજે । તરિ હે માયા

રૂપ વર્ણ વ્યક્તી । નાહીં દૃશ્ય દૃષ્ટા સ્થિતી ।
તરી કોણેં કૈસેં આથી । મ્હણાવેં પાં

આણિ સાચચિ જરી નાહીં । તરી મહદાદિ કોણેં ઠાઈં ।
સ્ફુરત કૈચેં કાઈ । તેણેંવીણ અસે ?

મ્હણૌનિ આથી નાથી હે બોલી । જેં દેખોનિ મુકી જાહલી ।
વિચારેંસીં મોડલી । વાટ જેથેં

જૈસી ભાંડઘટશરાવીં । તદાકારેં અસે પૃથ્વી ।
તૈસેં સર્વ હોઊનિયાં સર્વીં । અસે જે વસ્તુ

આઘવાંચિ દેશીં કાળીં । નવ્હતાં દેશકાળાંવેગળી ।
જે ક્રિયા સ્થૂળાસ્થૂળીં । તેચિ હાત જયાચે

તયાતેં યાકારણેં । વિશ્વબાહૂ ઐસેં મ્હણણેં ।
જેં સર્વચિ સર્વપણેં । સર્વદા કરી

આણિ સમસ્તાંહી ઠાયા । એકે કાળીં ધનંજયા ।
આલેં અસે મ્હણૌનિ જયા । વિશ્વાંઘ્રીનામ

પૈં સવિતયા આંગ ડોળે । નાહીંત વેગળે વેગળે ।
તૈસેં સર્વદ્રષ્ટે સકળેં । સ્વરૂપેં જેં

મ્હણૌનિ વિશ્વતશ્ચક્ષુ । હા અચક્ષૂચ્યા ઠાયીં પક્ષુ ।
બોલાવયા દક્ષુ । જાહલા વેદુ

જેં સર્વાંચે શિરાવરી । નિત્ય નાંદે સર્વાંપરી ।
ઐસિયે સ્થિતીવરી । વિશ્વમૂર્ધા મ્હણિપે

પૈં ગા મૂર્તિ તેંચિ મુખ । હુતાશના જૈસેં દેખ ।
તૈસેં સર્વપણેં અશેખ । ભોક્તે જે

યાલાગીં તયા પાર્થા । વિશ્વતોમુખ હે વ્યવસ્થા ।
આલી વાક્પથા । શ્રુતીચિયા

આણિ વસ્તુમાત્રીં ગગન । જૈસેં અસે સંલગ્ન ।
તૈસેં શબ્દજાતીં કાન । સર્વત્ર જયા

મ્હણૌનિ આમ્હીં તયાતેં । મ્હણોં સર્વત્ર આઇકતેં ।
એવં જેં સર્વાંતેં । આવરૂનિ અસે

એ઱હવીં તરી મહામતી । વિશ્વતશ્ચક્ષુ ઇયા શ્રુતી ।
તયાચિયા વ્યાપ્તી । રૂપ કેલેં

વાંચૂનિ હસ્ત નેત્ર પાયે । હેં ભાષ તેથ કેં આહે ? ।
સર્વ શૂન્યાચા ન સાહે । નિષ્કર્ષુ જેં

પૈં કલ્લોળાતેં કલ્લોળેં । ગ્રસિજત અસે ઐસેં કળે ।
પરી ગ્રસિતેં ગ્રાસાવેગળેં । અસે કાઈ ?

તૈસેં સાચચિ જેં એક । તેથ કેં વ્યાપ્યવ્યાપક ? ।
પરી બોલાવયા નાવેક । કરાવેં લાગે

પૈં શૂન્ય જૈં દાવાવેં જાહલેં । તૈં બિંદુલેં એક પાહિજે કેલેં ।
તૈસેં અદ્વૈત સાંગાવેં બોલેં । તૈં દ્વૈત કીજે

એ઱હવીં તરી પાર્થા । ગુરુશિષ્યસત્પથા ।
આડળુ પડે સર્વથા । બોલ ખુંટે

મ્હણૌનિ ગા શ્રુતી । દ્વૈતભાવેં અદ્વૈતીં ।
નિરૂપણાચી વાહતી । વાટ કેલી

તેંચિ આતાં અવધારીં । ઇયે નેત્રગોચરેં આકારીં ।
તેં જ્ઞેય જયાપરી । વ્યાપક અસે

તરી તેં ગા કિરીટી ઐસેં । અવકાશીં આકાશ જૈસેં ।
પટીં પટુ હોઊનિ અસે । તંતુ જેવીં

ઉદક હોઊનિ ઉદકીં । રસુ જૈસા અવલોકીં ।
દીપપણેં દીપકીં । તેજ જૈસેં

કર્પૂરત્વેં કાપુરીં । સૌરભ્ય અસે જયાપરી ।
શરીર હોઊનિ શરીરીં । કર્મ જેવીં

કિંબહુના પાંડવા । સોનેંચિ સોનયાચા રવા ।
તૈસેં જેં યા સર્વાં । સર્વાંગીં અસે

પરી રવેપણામાજિવડે । તંવ રવા ઐસેં આવડે ।
વાંચૂનિ સોનેં સાંગડેં । સોનયા જેવીં

પૈં ગા વોઘુચિ વાંકુડા । પરિ પાણી ઉજૂ સુહાડા ।
વન્હિ આલા લોખંડા । લોહ નવ્હે કીં

ઘટાકારેં વેંટાળેં । તેથ નભ ગમે વાટોળેં ।
મઠીં તરી ચૌફળેં । આયે દિસે

તરિ તે અવકાશ જૈસેં । નોહિજતીચિ કાં આકાશેં ।
જેં વિકાર હોઊનિ તૈસેં । વિકારી નોહે

મન મુખ્ય ઇંદ્રિયાં । સત્ત્વાદિ ગુણાં યયાં- ।
સારિખેં ઐસેં ધનંજયા । આવડે કીર

પૈં ગુળાચી ગોડી । નોહે બાંધયા સાંગડી ।
તૈસીં ગુણ ઇંદ્રિયેં ફુડીં । નાહીં તેથ

અગા ક્ષીરાચિયે દશે । ઘૃત ક્ષીરાકારેં અસે ।
પરી ક્ષીરચિ નોહે જૈસેં । કપિધ્વજા

તૈસેં જેં ઇયે વિકારીં । વિકાર નોહે અવધારીં ।
પૈં આકારા નામ ભોંવરી । યેર સોને તેં સોનેં

ઇયા ઉઘડ મ઱હાટિયા । તેં વેગળેપણ ધનંજયા ।
જાણ ગુણ ઇંદ્રિયાં- । પાસોનિયાં

નામરૂપસંબંધુ । જાતિક્રિયાભેદુ ।
હા આકારાસીચ પ્રવાદુ । વસ્તૂસિ નાહીં

તેં ગુણ નવ્હે કહીં । ગુણા તયા સંબંધુ નાહીં ।
પરી તયાચ્યાચિ ઠાયીં । આભાસતી

યેતુલેયાસાઠીં । સંભ્રાંતાચ્યા પોટીં ।
ઐસેં જાય કિરીટી । જે હેંચિ ધરી

તરી તેં ગા ધરણેં ઐસેં । અભ્રાતેં જેવીં આકાશેં ।
કાં પ્રતિવદન જૈસેં । આરસેની

નાતરી સૂર્ય પ્રતિમંડલ । જૈસેનિ ધરી સલિલ ।
કાં રશ્મિકરીં મૃગજળ । ધરિજે જેવીં

તૈસેં ગા સંબંધેંવીણ । યયા સર્વાંતેં ધરી નિર્ગુણ ।
પરી તેં વાયાં જાણ । મિથ્યાદૃષ્ટી

આણિ યાપરી નિર્ગુણેં । ગુણાતેં ભોગણેં ।
રંકા રાજ્ય કરણેં । સ્વપ્નીં જૈસેં

મ્હણૌનિ ગુણાચા સંગુ । અથવા ગુણભોગુ ।
હા નિર્ગુણીં લાગુ । બોલોં નયે

જેં ચરાચર ભૂતાં- । માજીં અસે પંડુસુતા ।
નાના વન્હીં ઉષ્ણતા । અભેદેં જૈસી

તૈસેનિ અવિનાશભાવેં । જેં સૂક્ષ્મદશે આઘવેં ।
વ્યાપૂનિ અસે તેં જાણાવેં । જ્ઞેય એથ

જેં એક આંતુબાહેરી । જેં એક જવળ દુરી ।
જેં એકવાંચૂનિ પરી । દુજીં નાહીં

ક્ષીરસાગરીંચી ગોડી । માજીં બહુ થડિયે થોડી ।
હેં નાહીં તયા પરવડી । પૂર્ણ જેં ગા

સ્વેદજાદિપ્રભૃતી । વેગળાલ્યાં ભૂતીં ।
જયાચિયે અનુસ્યૂતીં । ખોમણેં નાહીં

પૈં શ્રોતે મુખટિળકા । ઘટસહસ્રા અનેકાં- ।
માજીં બિંબોનિ ચંદ્રિકા । ન ભેદે જેવીં

નાના લવણકણાચિયે રાશી । ક્ષારતા એકચિ જૈસી ।
કાં કોડી એકીં ઊસીં । એકચિ ગોડી

તૈસેં અનેકીં ભૂતજાતીં । જેં આહે એકી વ્યાપ્તી ।
વિશ્વકાર્યા સુમતી । કારણ જેં ગા

મ્હણૌનિ હા ભૂતાકારુ । જેથોનિ તેંચિ તયા આધારુ ।
કલ્લોળા સાગરુ । જિયાપરી

બાલ્યાદિ તિન્હીં વયસીં । કાયા એકચિ જૈસી ।
તૈસેં આદિસ્થિતિગ્રાસીં । અખંડ જેં

સાયંપ્રાતર્મધ્યાન । હોતાં જાતાં દિનમાન ।
જૈસેં કાં ગગન । પાલટેના

અગા સૃષ્ટિવેળે પ્રિયોત્તમા । જયા નાંવ મ્હણતી બ્રહ્મા ।
વ્યાપ્તિ જેં વિષ્ણુનામા । પાત્ર જાહલેં

મગ આકારુ હા હારપે । તેવ્હાં રુદ્ર જેં મ્હણિપે ।
તેંહી ગુણત્રય જેવ્હાં લોપે । તૈં જેં શૂન્ય

નભાચેં શૂન્યત્વ ગિળૂન । ગુણત્રયાતેં નુરઊન ।
તેં શૂન્ય તેં મહાશૂન્ય । શ્રુતિવચનસંમત

જેં અગ્નીચેં દીપન । જેં ચંદ્રાચેં જીવન ।
સૂર્યાચે નયન । દેખતી જેણેં

જયાચેનિ ઉજિયેડેં । તારાંગણ ઉભડેં ।
મહાતેજ સુરવાડેં । રાહાટે જેણેં

જેં આદીચી આદી । જેં વૃદ્ધીચી વૃદ્ધી ।
બુદ્ધીચી જે બુદ્ધી । જીવાચા જીવુ

જેં મનાચેં મન । જેં નેત્રાચે નયન ।
કાનાચે કાન । વાચેચી વાચા

જેં પ્રાણાચા પ્રાણ । જેં ગતીચે ચરણ ।
ક્રિયેચેં કર્તેપણ । જયાચેનિ

આકારુ જેણેં આકારે । વિસ્તારુ જેણેં વિસ્તારે ।
સંહારુ જેણેં સંહારે । પંડુકુમરા

જેં મેદિનીચી મેદિની । જેં પાણી પિઊનિ અસે પાણી ।
તેજા દિવેલાવણી । જેણેં તેજેં

જેં વાયૂચા શ્વાસોશ્વાસુ । જેં ગગનાચા અવકાશુ ।
હેં અસો આઘવાચી આભાસુ । આભાસે જેણેં

કિંબહુના પાંડવા । જેં આઘવેંચિ અસે આઘવા ।
જેથ નાહીં રિગાવા । દ્વૈતભાવાસી

જેં દેખિલિયાચિસવેં । દૃશ્ય દ્રષ્ટા હેં આઘવેં ।
એકવાટ કાલવે । સામરસ્યેં

મગ તેંચિ હોય જ્ઞાન । જ્ઞાતા જ્ઞેય હન ।
જ્ઞાનેં ગમિજે સ્થાન । તેંહિ તેંચી

જૈસેં સરલિયાં લેખ । આંખ હોતી એક ।
તૈસેં સાધ્યસાધનાદિક । ઐક્યાસિ યે

અર્જુના જિયે ઠાયીં । ન સરે દ્વૈતાચી વહી ।
હેં અસો જેં હૃદયીં । સર્વાંચ્યા અસે

એવં તુજપુઢાં । આદીં ક્ષેત્ર સુહાડા ।
દાવિલેં ફાડોવાડાં । વિવંચુની

તૈસેંચિ ક્ષેત્રાપાઠીં । જૈસેનિ દેખસી દિઠી ।
તેં જ્ઞાનહી કિરીટી । સાંગિતલેં

અજ્ઞાનાહી કૌતુકેં । રૂપ કેલેં નિકેં ।
જંવ આયણી તુઝી ટેંકે । પુરે મ્હણે

આણિ આતાં હેં રોકડેં । ઉપપત્તીચેનિ પવાડેં ।
નિરૂપિલેં ઉઘડેં । જ્ઞેય પૈં ગા

હે આઘવીચ વિવંચના । બુદ્ધી ભરોનિ અર્જુના ।
મત્સિદ્ધિભાવના । માઝિયા યેતી

દેહાદિ પરિગ્રહીં । સંન્યાસુ કરૂનિયાં જિહીં ।
જીવુ માઝ્યા ઠાઈં । વૃત્તિકુ કેલા

તે માતેં કિરીટી । હેંચિ જાણૌનિયાં શેવટીં ।
આપણપયાં સાટોવાટીં । મીચિ હોતી

મીચિ હોતી પરી । હે મુખ્ય ગા અવધારીં ।
સોહોપી સર્વાંપરી । રચિલીં આમ્હીં

કડાં પાયરી કીજે । નિરાળીં માચુ બાંધિજે ।
અથાવીં સુઇજે । તરી જૈસી

એ઱હવીં અવઘેંચિ આત્મા । હેં સાંગોં જરી વીરોત્તમા ।
પરી તુઝિયા મનોધર્મા । મિળેલ ના

મ્હણૌનિ એકચિ સંચલેં । ચતુર્ધા આમ્હીં કેલેં ।
જેં અદળપણ દેખિલેં । તુઝિયે પ્રજ્ઞે

પૈં બાળ જૈં જેવવિજે । તૈં ઘાંસુ વિસા ઠાયીં કીજે ।
તૈસેં એકચિ હેંચતુર્વ્યાજેં । કથિલેં આમ્હીં

એક ક્ષેત્ર એક જ્ઞાન । એક જ્ઞેય એક અજ્ઞાન ।
હે ભાગ કેલે અવધાન । જાણૌનિ તુઝેં

આણિ ઐસેનહી પાર્થા । જરી હા અભિપ્રાવો તુજ હાતા ।
નયે તરી હે વ્યવસ્થા । એક વેળ સાંગોં

આતાં ચૌઠાયીં ન કરૂં । એકહી મ્હણૌનિ ન સરૂં ।
આત્માનાત્મયા ધરૂં । સરિસા પાડુ

પરિ તુવાં યેતુલેં કરાવેં । માગોં તેં આમ્હાં દેઆવેં ।
જે કાનચિ નાંવ ઠેવાવેં । આપણ પૈં ગા

યા શ્રીકૃષ્ણાચિયા બોલા । પાર્થુ રોમાંચિતુ જાહલા ।
તેથ દેવો મ્હણતી ભલા । ઉચંબળેના

ઐસેનિ તો યેતાં વેગુ । ધરૂનિ મ્હણે શ્રીરંગુ ।
પ્રકૃતિપુરુષવિભાગુ । પરિસેં સાંગોં

જયા માર્ગાતેં જગીં । સાંખ્ય મ્હણતી યોગી ।
જયાચિયે ભાટિવેલાગીં । મી કપિલ જાહલોં

તો આઇક નિર્દોખુ । પ્રકૃતિપુરુષવિવેકુ ।
મ્હણે આદિપુરુખુ । અર્જુનાતેં

તરી પુરુષ અનાદિ આથી । આણિ તૈંચિ લાગોનિ પ્રકૃતિ ।
સંસરિસી દિવોરાતી । દોની જૈસી

કાં રૂપ નોહે વાયાં । પરી રૂપા લાગલી છાયા ।
નિકણુ વાઢે ધનંજયા । કણેંસીં કોંડા

તૈસીં જાણ જવટેં । દોન્હીં ઇયેં એકવટે ।
પ્રકૃતિપુરુષ પ્રગટેં । અનાદિસિદ્ધેં

પૈં ક્ષેત્ર યેણેં નાંવેં । જેં સાંગિતલેં આઘવેં ।
તેંચિ એથ જાણાવેં । પ્રકૃતિ હે ગા

આણિ ક્ષેત્રજ્ઞ ઐસેં । જયાતેં મ્હણિતલેં અસે ।
તો પુરુષ હેં અનારિસે । ન બોલોં ઘેઈં

ઇયેં આનાનેં નાંવેં । પરી નિરૂપ્ય આન નોહે ।
હેં લક્ષણ ન ચુકાવેં । પુઢતપુઢતી

તરી કેવળ જે સત્તા । તો પુરુષ ગા પંડુસુતા ।
પ્રકૃતીતેં સમસ્તાં । ક્રિયા નામ

બુદ્ધિ ઇંદ્રિયેં અંતઃકરણ । ઇત્યાદિ વિકારભરણ ।
આણિ તે તિન્હી ગુણ । સત્ત્વાદિક

હા આઘવાચિ મેળાવા । પ્રકૃતી જાહલા જાણાવા ।
હેચિ હેતુ સંભવા । કર્માચિયા

તેથ ઇચ્છા આણિ બુદ્ધિ । ઘડવી અહંકારેંસીં આધીં ।
મગ તિયા લાવિતી વેધીં । કારણાચ્યા

તેંચિ કારણ ઠાકાવયા । જેં સૂત્ર ધરણેં ઉપાયા ।
તયા નાંવ ધનંજયા । કાર્ય પૈં ગા

આણિ ઇચ્છા મદાચ્યા થાવીં । લાગલી મનાતેં ઉઠવી ।
તેં ઇંદ્રિયેં રાહાટવી । હેં કર્તૃત્વ પૈં ગા

મ્હણૌનિ તીન્હી યા જાણા । કાર્યકર્તૃત્વકારણા ।
પ્રકૃતિ મૂળ હે રાણા । સિદ્ધાંચા મ્હણે

એવં તિહીંચેનિ સમવાયેં । પ્રકૃતિ કર્મરૂપ હોયે ।
પરી જયા ગુણા વાઢે ત્રાયે । ત્યાચિ સારિખી

જેં સત્ત્વગુણેં અધિષ્ઠિજે । તેં સત્કર્મ મ્હણિજે ।
રજોગુણેં નિફજે । મધ્યમ તેં

જેં કાં કેવળ તમેં । હોતી જિયેં કર્મેં ।
નિષિદ્ધેં અધમેં । જાણ તિયેં

ઐસેનિ સંતાસંતેં । કર્મેં પ્રકૃતીસ્તવ હોતેં ।
તયાપાસોનિ નિર્વાળતેં । સુખદુઃખ ગા

અસંતીં દુઃખ ઉપજે । સત્કર્મીં સુખ નિફજે ।
તયા દોહીંચા બોલિજે । ભોગુ પુરુષા

સુખદુઃખેં જંવવરી । નિફજતી સાચોકારીં ।
તંવ પ્રકૃતિ ઉદ્યમુ કરી । પુરુષુ ભોગી

પ્રકૃતિપુરુષાંચી કુળવાડી । સાંગતાં અસંગડી ।
જે આંબુલી જોડી । આંબુલા ખાય

આંબુલા આંબુલિયે । સંગતી ના સોયે ।
કીં આંબુલી જગ વિયે । ચોજ ઐકા

જે અનંગુ તો પેંધા । નિકવડા નુસધા ।
જીર્ણુ અતિવૃદ્ધા- । પાસોનિ વૃદ્ધુ

તયા આડનાંવ પુરુષુ । એ઱હવીં સ્ત્રી ના નપુંસકુ ।
કિંબહુના એકુ । નિશ્ચયો નાહીં

તો અચક્ષુ અશ્રવણુ । અહસ્તુ અચરણુ ।
રૂપ ના વર્ણુ । નામ આથી

અર્જુના કાંહીંચિ જેથ નાહીં । તો પ્રકૃતીચા ભર્તા પાહીં ।
કીં ભોગણેં ઐસયાહી । સુખદુઃખાંચેં

તો તરી અકર્તા । ઉદાસુ અભોક્તા ।
પરી ઇયા પતિવ્રતા । ભોગવિજે

જિયેતેં અળુમાળુ । રૂપાગુણાચા ચાળઢાળુ ।
તે ભલતૈસાહી ખેળુ । લેખા આણી

મા ઇયે પ્રકૃતી તંવ । ગુણમયી હેંચિ નાંવ ।
કિંબહુના સાવેવ । ગુણ તેચિ હે

હે પ્રતિક્ષણીં નીત્ય નવી । રૂપા ગુણાચીચ આઘવી ।
જડાતેંહી માજવી । ઇયેચા માજુ

નામેં ઇયેં પ્રસિદ્ધેં । સ્નેહો ઇયા સ્નિગ્ધેં ।
ઇંદ્રિયેં પ્રબુદ્ધેં । ઇયેચેનિ

કાયિ મન હેં નપુંસક । કીં તે ભોગવી તિન્હી લોક ।
ઐસેં ઐસેં અલૌકિક । કરણેં ઇયેચેં

હે ભ્રમાચે મહાદ્વીપ । વ્યાપ્તીચેં રૂપ ।
વિકાર ઉમપ । ઇયા કેલે

હે કામાચી માંડવી । હે મોહવનીંચી માધવી ।
ઇયે પ્રસિદ્ધચિ દૈવી । માયા હે નામ

હે વાઙ્મયાચી વાઢી । હે સાકારપણાચી જોડી ।
પ્રપંચાચી ધાડી । અભંગ હે

કળા એથુનિ જાલિયા । વિદ્યા ઇયેચ્યા કેલિયા ।
ઇચ્છા જ્ઞાન ક્રિયા । વિયાલી હે

હે નાદાચી ટાંકસાળ । હે ચમત્કારાચેં વેળાઉળ ।
કિંબહુના સકળ । ખેળુ ઇયેચા

જે ઉત્પત્તિ પ્રલયો હોત । તે ઇયેચે સાયંપ્રાત ।
હેં અસો અદ્ભુત । મોહન હે

હે અદ્વયાચેં દુસરેં । હે નિઃસંગાચેં સોયરે ।
નિરાળેંસિ ઘરેં । નાંદત અસે

ઇયેતેં યેતુલાવરી । સૌભાગ્યવ્યાપ્તીચી થોરી ।
મ્હણૌનિ તયા આવરી । અનાવરાતેં

તયાચ્યા તંવ ઠાયીં । નિપટૂનિ કાંહીંચિ નાહીં ।
કીં તયા આઘવેહીં । આપણચિ હોય

તયા સ્વયંભાચી સંભૂતી । તયા અમૂર્તાચી મૂર્તી ।
આપણ હોય સ્થિતી । ઠાવો તયા

તયા અનાર્તાચી આર્તી । તયા પૂર્ણાચી તૃપ્તી ।
તયા અકુળાચી જાતી- । ગોત હોય

તયા અચર્ચાચેં ચિન્હ । તયા અપારાચેં માન ।
તયા અમનસ્કાચેં મન । બુદ્ધીહી હોય

તયા નિરાકારાચા આકારુ । તયા નિર્વ્યાપારાચા વ્યાપારુ ।
નિરહંકારાચા અહંકારુ । હોઊનિ ઠાકે

તયા અનામાચેં નામ । તયા અજાચેં જન્મ ।
આપણ હોય કર્મ- । ક્રિયા તયા

તયા નિર્ગુણાચે ગુણ । તયા અચરણાચે ચરણ ।
તયા અશ્રવણાચે શ્રવણ । અચક્ષૂચે ચક્ષુ

તયા ભાવાતીતાચે ભાવ । તયા નિરવયવાચે અવયવ ।
કિંબહુના હોય સર્વ । પુરુષાચેં હે

ઐસેનિ ઇયા પ્રકૃતી । આપુલિયા સર્વ વ્યાપ્તી ।
તયા અવિકારાતેં વિકૃતી- । માજીં કીજે

તેથ પુરુષત્વ જેં અસે । તેં યે ઇયે પ્રકૃતિદશે ।
ચંદ્રમા અંવસે । પડિલા જૈસા

વિદળ બહુ ચોખા । મીનલિયા વાલા એકા ।
કસુ હોય પાંચકા । જયાપરી

કાં સાધૂતેં ગોંધળી । સંચારોનિ સુયે મૈળી ।
નાના સુદિનાચા આભાળીં । દુર્દિનુ કીજે

જેવીં પય પશૂચ્યા પોટીં । કાં વન્હિ જૈસા કાષ્ઠીં ।
ગુંડૂનિ ઘેતલા પટીં । રત્નદીપુ

રાજા પરાધીનુ જાહલા । કાં સિંહુ રોગેં રુંધલા ।
તૈસા પુરુષ પ્રકૃતી આલા । સ્વતેજા મુકે

જાગતા નરુ સહસા । નિદ્રા પાડૂનિ જૈસા ।
સ્વપ્નીંચિયા સોસા । વશ્યુ કીજે

તૈસેં પ્રકૃતિ જાલેપણેં । પુરુષા ગુણ ભોગણેં ।
ઉદાસ અંતુરીગુણેં । આતુડે જેવીં

તૈસેં અજા નિત્યા હોયે । આંગીં જન્મમૃત્યૂચે ઘાયે ।
વાજતી જૈં લાહે । ગુણસંગાતેં

પરિ તેં ઐસેં પંડુસુતા । તાતલેં લોહ પિટિતાં ।
જેવીં વન્હીસીચિ ઘાતા । બોલતી તયા

કાં આંદોળલિયા ઉદક । પ્રતિભા હોય અનેક ।
તેં નાનાત્વ મ્હણતી લોક । ચંદ્રીં જેવીં

દર્પણાચિયા જવળિકા । દુજેપણ જૈસેં યે મુખા ।
કાં કુંકુમેં સ્ફટિકા । લોહિતત્વ યે

તૈસા ગુણસંગમેં । અજન્મા હા જન્મે ।
પાવતુ ઐસા ગમે । એ઱હવીં નાહીં

અધમોત્તમા યોની । યાસિ ઐસિયા માની ।
જૈસા સંન્યાસી હોય સ્વપ્નીં । અંત્યજાદિ જાતી

મ્હણૌનિ કેવળા પુરુષા । નાહીં હોણેં ભોગણેં દેખા ।
યેથ ગુણસંગુચિ અશેખા- । લાગીં મૂળ

હા પ્રકૃતિમાજીં ઉભા । પરી જુઈ જૈસા વોથંબા ।
ઇયા પ્રકૃતિ પૃથ્વી નભા । તેતુલા પાડુ

પ્રકૃતિસરિતેચ્યા તટીં । મેરુ હોય હા કિરીટી ।
માજીં બિંબે પરી લોટીં । લોટોં નેણે

પ્રકૃતિ હોય જાયે । હા તો અસતુચિ આહે ।
મ્હણૌનિ આબ્રહ્માચેં હોયે । શાસન હા

પ્રકૃતિ યેણેં જિયે । યાચિયા સત્તા જગ વિયે ।
ઇયાલાગીં ઇયે । વરયેતુ હા

અનંતેં કાળેં કિરીટી । જિયા મિળતી ઇયા સૃષ્ટી ।
તિયા રિગતી યયાચ્યા પોટીં । કલ્પાંતસમયીં

હા મહદ્બ્રહ્મગોસાવી । બ્રહ્મગોળ લાઘવી ।
અપારપણેં મવી । પ્રપંચાતેં

પૈં યા દેહામાઝારીં । પરમાત્મા ઐસી જે પરી ।
બોલિજે તેં અવધારીં । યયાતેંચિ

અગા પ્રકૃતિપરૌતા । એકુ આથી પંડુસુતા ।
ઐસા પ્રવાદુ તો તત્ત્વતા । પુરુષુ હા પૈં

જો નિખળપણેં યેણેં । પુરુષા યયા જાણે ।
આણિ ગુણાંચેં કરણેં । પ્રકૃતીચેં તેં

હેં રૂપ હે છાયા । પૈલ જળ હે માયા ।
ઐસા નિવાડુ ધનંજયા । જેવીં કીજે

તેણેં પાડેં અર્જુના । પ્રકૃતિપુરુષવિવંચના ।
જયાચિયા મના । ગોચર જાહલી

તો શરીરાચેનિ મેળેં । કરૂં કાં કર્મેં સકળેં ।
પરી આકાશ ધુઈ ન મૈળે । તૈસા અસે

આથિલેનિ દેહેં । જો ન ઘેપે દેહમોહેં ।
દેહ ગેલિયા નોહે । પુનરપિ તો

ઐસા તયા એકુ । પ્રકૃતિપુરુષવિવેકુ ।
ઉપકારુ અલૌકિકુ । કરી પૈં ગા

પરી હાચિ અંતરીં । વિવેક ભાનૂચિયા પરી ।
ઉદૈજે તેં અવધારીં । ઉપાય બહુત

કોણી એકુ સુભટા । વિચારાચા આગિટાં ।
આત્માનાત્મકિટા । પુટેં દેઉની

છત્તીસહી વાની ભેદ । તોડોનિયાં નિર્વિવાદ ।
નિવડિતી શુદ્ધ । આપણપેં

તયા આપણપયાચ્યા પોટીં । આત્મધ્યાનાચિયા દિઠી ।
દેખતી ગા કિરીટી । આપણપેંચિ

આણિક પૈં દૈવબગેં । ચિત્ત દેતી સાંખ્યયોગેં ।
એક તે અંગલગેં । કર્માચેની

યેણેં યેણેં પ્રકારેં । નિસ્તરતી સાચોકારેં ।
હેં ભવા ભેઉરેં । આઘવેંચિ

પરી તે કરિતી ઐસેં । અભિમાનુ દવડૂનિ દેશેં ।
એકાચિયા વિશ્વાસેં । ટેંકતી બોલા

જે હિતાહિત દેખતી । હાનિ કણવા ઘેપતી ।
પુસોનિ શિણુ હરિતી । દેતી સુખ

તયાંચેનિ મુખેં જેં નિઘે । તેતુલેં આદરેં ચાંગેં ।
ઐકોનિયાં આંગેં । મનેં હોતી

તયા ઐકણેયાચિ નાંવેં । ઠેવિતી ગા આઘવેં ।
તયા અક્ષરાંસીં જીવેં । લોણ કરિતી

તેહી અંતીં કપિધ્વજા । ઇયા મરણાર્ણવસમાજા- ।
પાસૂનિ નિઘતી વોજા । ગોમટિયા

ઐસેસે હે ઉપાયે । બહુવસ એથેં પાહેં ।
જાણાવયા હોયે । એકી વસ્તુ

આતાં પુરે હે બહુત । પૈં સર્વાર્થાચેં મથિત ।
સિદ્ધાંતનવનીત । દેઊં તુજ

યેતુલેનિ પંડુસુતા । અનુભવ લાહાણા આયિતા ।
યેર તંવ તુજ હોતાં । સાયાસ નાહીં

મ્હણૌનિ તે બુદ્ધિ રચૂં । મતવાદ હે ખાંચૂં ।
સોલીવ નિર્વચૂં । ફલિતાર્થુચી

તરી ક્ષેત્રજ્ઞ યેણેં બોલેં । તુજ આપણપેં જેં દાવિલેં ।
આણિ ક્ષેત્રહી સાંગિતલેં । આઘવેં જેં

તયા યેરયેરાંચ્યા મેળીં । હોઈજે ભૂતીં સકળીં ।
અનિલસંગેં સલિલીં । કલ્લોળ જૈસે

કાં તેજા આણિ ઉખરા । ભેટી જાલિયા વીરા ।
મૃગજળાચિયા પૂરા । રૂપ હોય

નાના ધારાધરધારીં । ઝળંબલિયા વસુંધરી ।
ઉઠિજે જેવીં અંકુરીં । નાનાવિધીં

તૈસેં ચરાચર આઘવેં । જેં કાંહીં જીવુ નાવેં ।
તેં તોં ઉભયયોગેં સંભવે । ઐસેં જાણ

ઇયાલાગીં અર્જુના । ક્ષેત્રજ્ઞા પ્રધાના- ।
પાસૂનિ ન હોતી ભિન્ના । ભૂતવ્યક્તી

પૈં પટત્વ તંતુ નવ્હે । તરી તંતૂસીચિ તેં આહે ।
ઐસાં ખોલીં ડોળાં પાહેં । ઐક્ય હેં ગા

ભૂતેં આઘવીંચિ હોતી । એકાચીં એક આહાતી ।
પરી તૂં પ્રતીતી । યાંચી ઘે પાં

યાંચીં નામેંહી આનાનેં । અનારિસીં વર્તનેં ।
વેષહી સિનાને । આઘવેયાંચે

ઐસેં દેખોનિ કિરીટી । ભેદ સૂસી હન પોટીં ।
તરી જન્માચિયા કોટી । ન લાહસી નિઘોં

પૈં નાનાપ્રયોજનશીળેં । દીર્ઘેં વક્રેં વર્તુળેં ।
હોતી એકાચીંચ ફળેં । તુંબિણીયેચીં

હોતુ કાં ઉજૂ વાંકુડેં । પરી બોરીચે હેં ન મોડે ।
તૈસી ભૂતેં અવઘડેં । પરી વસ્તુ ઉજૂ

અંગારકણીં બહુવસીં । ઉષ્ણતા સમાન જૈશી ।
તૈસા નાના જીવરાશીં । પરેશુ અસે

ગગનભરી ધારા । પરી પાણી એકચિ વીરા ।
તૈસા યા ભૂતાકારા । સર્વાંગીં તો

હેં ભૂતગ્રામ વિષમ । પરી વસ્તૂ તે એથ સમ ।
ઘટમઠીં વ્યોમ । જિંયાપરી

હા નાશતાં ભૂતાભાસુ । એથ આત્મા તો અવિનાશુ ।
જૈસા કેયૂરાદિકીં કસુ । સુવર્ણાચા

એવં જીવધર્મહીનુ । જો જીવેંસીં અભિન્નુ ।
દેખ તો સુનયનુ । જ્ઞાનિયાંમાજીં

જ્ઞાનાચા ડોળા ડોળસાં- । માજીં ડોળસુ તો વીરેશા ।
હે સ્તુતિ નોહે બહુવસા । ભાગ્યાચા તો

જે ગુણેંદ્રિય ધોકોટી । દેહ ધાતૂંચી ત્રિકુટી ।
પાંચમેળાવા વોખટી । દારુણ હે

હેં ઉઘડ પાંચવેઉલી । પંચધાં આગી લાગલી ।
જીવપંચાનના સાંપડલી । હરિણકુટી હે

ઐસા અસોનિ ઇયે શરીરીં । કોણ નિત્યબુદ્ધીચી સુરી ।
અનિત્યભાવાચ્યા ઉદરીં । દાટીચિના

પરી ઇયે દેહીં અસતાં । જો નયેચિ આપણયા ઘાતા ।
આણિ શેખીં પંડુસુતા । તેથેંચિ મિળે

જેથ યોગજ્ઞાનાચિયા પ્રૌઢી । વોલાંડૂનિયાં જન્મકોડી ।
ન નિગોં ઇયા ભાષા બુડી । દેતી યોગી

જેં આકારાચેં પૈલ તીર । જેં નાદાચી પૈલ મેર ।
તુર્યેચેં માજઘર । પરબ્રહ્મ જેં

મોક્ષાસકટ ગતી । જેથેં યેતી વિશ્રાંતી ।
ગંગાદિ આપાંપતી । સરિતા જેવીં

તેં સુખ યેણેંચિ દેહેં । પાય પાખાળણિયા લાહે ।
જો ભૂતવૈષમ્યેં નોહે । વિષમબુદ્ધી

દીપાંચિયા કોડી જૈસેં । એકચિ તેજ સરિસેં ।
તૈસા જો અસતુચિ અસે । સર્વત્ર ઈશુ

ઐસેનિ સમત્વેં પંડુસુતા । જિયે જો દેખત સાતા ।
તો મરણ આણિ જીવિતા । નાગવે ફુડા

મ્હણૌનિ તો દૈવાગળા । વાનીત અસોં વેળોવેળાં ।
જે સામ્યસેજે ડોળાં । લાગલા તયા

આણિ મનોબુદ્ધિપ્રમુખેં । કર્મેંદ્રિયેં અશેખેં ।
કરી પ્રકૃતીચિ હેં દેખે । સાચ જો ગા

ઘરીંચીં રાહટતી ઘરીં । ઘર કાંહીં ન કરી ।
અભ્ર ધાંવે અંબરીં । અંબર તેં ઉગેં

તૈસી પ્રકૃતિ આત્મપ્રભા । ખેળે ગુણીં વિવિધારંભા ।
યેથ આત્મા તો વોથંબા । નેણે કોણ

ઐસેનિ યેણેં નિવાડેં । જયાચ્યા જીવીં ઉજિવડેં ।
અકર્તયાતેં ફુડેં । દેખિલેં તેણેં

એ઱હવીં તૈંચિ અર્જુના । હોઈજે બ્રહ્મસંપન્ના ।
જૈં યા ભૂતાકૃતી ભિન્ના । દિસતી એકી

લહરી જૈસિયા જળીં । પરમાણુકણિકા સ્થળીં ।
રશ્મીકરમંડળીં । સૂર્યાચ્યા જેવીં ?

નાતરી દેહીં અવેવ । મનીં આઘવેચિ ભાવ ।
વિસ્ફુલિંગ સાવેવ । વન્હીં એકીં

તૈસે ભૂતાકાર એકાચે । હેં દિઠી રિગે જૈં સાચેં ।
તૈંચિ બ્રહ્મસંપત્તીચેં । તારૂં લાગે

મગ જયા તયાકડે । બ્રહ્મેચિ દિઠી ઉઘડે ।
કિંબહુના જોડે । અપાર સુખ

યેતુલેનિ તુજ પાર્થા । પ્રકૃતિપુરુષવ્યવસ્થા ।
ઠાયેં ઠાવો પ્રતીતિપથા- । માજીં જાહલી ?

અમૃત જૈસેં યે ચુળા । કાં નિધાન દેખિજે ડોળાં ।
તેતુલા જિવ્હાળા । માનાવા હા

જી જાહલિયે પ્રતીતી । ઘર બાંધણેં જેં ચિત્તીં ।
તેં આતાં ના સુભદ્રાપતી । ઇયાવરી

તરી એક દોન્હી તે બોલ । બોલિજતી સખોલ ।
દેઈં મનાતેં વોલ । મગ તે ઘેઈં

ઐસેં દેવેં મ્હણિતલેં । મગ બોલોં આદરિલેં ।
તેથેં અવધાનાચેચિ કેલેં । સર્વાંગ યેરેં

તરી પરમાત્મા મ્હણિપે । તો ઐસા જાણ સ્વરૂપેં ।
જળીં જળેં ન લિંપે । સૂર્યુ જૈસા

કાં જે જળા આદીં પાઠીં । તો અસતુચિ અસે કિરીટી ।
માજીં બિંબે તેં દૃષ્ટી । આણિકાંચિયે

તૈસા આત્મા દેહીં । આથિ મ્હણિપે હેં કાંહીં ।
સાચેં તરી નાહીં । તો જેથિંચા તેથેં

આરિસાં મુખ જૈસેં । બિંબલિયા નામ અસે ।
દેહીં વસણેં તૈસેં । આત્મતત્ત્વા

તયા દેહા મ્હણતી ભેટી । હે સપાયી નિર્જીવ ગોઠી ।
વારિયા વાળુવે ગાંઠી । કેંહી આહે ?

આગી આણિ કાપુસા । દોરા સુવાવા કૈસા ।
કેઉતા સાંદા આકાશા । પાષાણેંસી ?

એક નિઘે પૂર્વેકડે । એક તેં પશ્ચિમેકડે ।
તિયે ભેટીચેનિ પાડેં । સંબંધુ હા

ઉજિયેડા આણિ અંધારેયા । જો પાડુ મૃતા ઉભેયાં ।
તોચિ ગા આત્મયા । દેહા જાણ

રાત્રી આણિ દિવસા । કનકા આણિ કાપુસા ।
અપાડુ કાં જૈસા । તૈસાચિ યાસી

દેહ તંવ પાંચાંચેં જાલેં । હેં કર્માચેં ગુણીં ગુંથલે ।
ભંવતસે ચાકીં સૂદલેં । જન્મમૃત્યૂચ્યા

હેં કાળાનળાચ્યા તોંડીં । ઘાતલી લોણિયાચી ઉંડી ।
માશી પાંખુ પાખડી । તંવ હેં સરે

હેં વિપાયેં આગીંત પડે । તરી ભસ્મ હોઊનિ ઉડે ।
જાહલેં શ્વાના વરપડેં । તરી તે વિષ્ઠા

યા ચુકે દોહીં કાજા । તરી હોય કૃમીંચા પુંજા ।
હા પરિણામુ કપિધ્વજા । કશ્મલુ ગા

યા દેહાચી હે દશા । આણિ આત્મા તો એથ ઐસા ।
પૈં નિત્ય સિદ્ધ આપૈસા । અનાદિપણેં

સકળુ ના નિષ્કળુ । અક્રિયુ ના ક્રિયાશીળુ ।
કૃશ ના સ્થુળુ । નિર્ગુણપણેં

આભાસુ ના નિરાભાસુ । પ્રકાશુ ના અપ્રકાશુ ।
અલ્પ ના બહુવસુ । અરૂપપણેં

રિતા ના ભરિતુ । રહિતુ ના સહિતુ ।
મૂર્તુ ના અમૂર્તુ । શૂન્યપણેં

આનંદુ ના નિરાનંદુ । એક ના વિવિધુ ।
મુક્ત ના બદ્ધુ । આત્મપણેં

યેતુલા ના તેતુલા । આઇતા ના રચિલા ।
બોલતા ના ઉગલા । અલક્શપણેં

સૃષ્ટીચ્યા હોણા ન રચે । સર્વસંહારેં ન વેંચે ।
આથી નાથી યા દોહીંચેં । પંચત્વ તો

મવે ના ચર્ચે । વાઢે ના ખાંચે ।
વિટે ના વેંચે । અવ્યયપણેં

એવં રૂપ પૈં આત્મા । દેહીં જેં મ્હણતી પ્રિયોત્તમા ।
તેં મઠાકારેં વ્યોમા । નામ જૈસેં

તૈસેં તયાચિયે અનુસ્યૂતી । હોતી જાતી દેહાકૃતી ।
તો ઘે ના સાંડી સુમતી । જૈસા તૈસા

અહોરાત્રેં જૈશી । યેતી જાતી આકાશીં ।
આત્મસત્તેં તૈસીં । દેહેં જાણ

મ્હણૌનિ ઇયેં શરીરીં । કાંહીં કરવીં ના કરી ।
આયતાહી વ્યાપારીં । સજ્જ ન હોય

યાલાગીં સ્વરૂપેં । ઉણા પુરા ન ઘેપે ।
હેં અસો તો ન લિંપે । દેહીં દેહા

અગા આકાશ કેં નાહીં ? । હેં ન રિઘેચિ કવણે ઠાયીં ? ।
પરી કાયિસેનિ કહીં । ગાદિજેના

તૈસા સર્વત્ર સર્વ દેહીં । આત્મા અસતુચિ અસે પાહીં ।
સંગદોષેં એકેંહી । લિપ્ત નોહે

પુઢતપુઢતી એથેં । હેંચિ લક્ષણ નિરુતેં ।
જે જાણાવેં ક્ષેત્રજ્ઞાતેં । ક્ષેત્રવિહીના

સંસર્ગેં ચેષ્ટિજે લોહેં । પરી લોહ ભ્રામકુ નોહે ।
ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞાં આહે । તેતુલા પાડુ

દીપકાચી અર્ચી । રાહાટી વાહે ઘરીંચી ।
પરી વેગળીક કોડીચી । દીપા આણિ ઘરા

પૈં કાષ્ઠાચ્યા પોટીં । વન્હિ અસે કિરીટી ।
પરી કાષ્ઠ નોહે યા દૃષ્ટી । પાહિજે હા

અપાડુ નભા આભાળા । રવિ આણિ મૃગજળા ।
તૈસાચિ હાહી ડોળાં । દેખસી જરી

હેં આઘવેંચિ અસો એકુ । ગગનૌનિ જૈસા અર્કુ ।
પ્રગટવી લોકુ । નાંવેં નાંવેં

એથ ક્ષેત્રજ્ઞુ તો ઐસા । પ્રકાશકુ ક્ષેત્રાભાસા ।
યાવરુતેં હેં ન પુસા । શંકા નેઘા

શબ્દતત્ત્વસારજ્ઞા । પૈં દેખણેં તેચિ પ્રજ્ઞા ।
જે ક્ષેત્રા ક્ષેત્રજ્ઞા । અપાડુ દેખે

ઇયા દોહીંચેં અંતર । દેખાવયા ચતુર ।
જ્ઞાનિયાંચે દ્વાર । આરાધિતી

યાચિલાગીં સુમતી । જોડિતી શાંતિસંપત્તી ।
શાસ્ત્રાંચીં દુભતીં । પોસિતી ઘરીં

યોગાચિયા આકાશા । વળઘિજે યેવઢાચિ ધિંવસા ।
યાચિયાચિ આશા । પુરુષાસિ ગા

શરીરાદિ સમસ્ત । માનિતાતિ તૃણવત ।
જીવેં સંતાંચે હોત । વાહણધરુ

ઐસૈસિયાપરી । જ્ઞાનાચિયા ભરોવરી ।
કરૂનિયાં અંતરીં । નિરુતેં હોતી

મગ ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞાંચેં । જેં અંતર દેખતી સાચેં ।
જ્ઞાનેં ઉન્મેખ તયાંચેં । વોવાળૂં આમ્હી

આણિ મહાભૂતાદિકીં । પ્રભેદલીં અનેકીં ।
પસરલીસે લટિકી । પ્રકૃતિ જે હે

જે શુકનળિકાન્યાયેં । ન લગતી લાગલી આહે ।
હેં જૈસેં તૈસેં હોયે । ઠાઉવેં જયાં

જૈસી માળા તે માળા । ઐસીચિ દેખિજે ડોળાં ।
સર્પબુદ્ધિ ટવાળા । ઉખી હૌની

કાં શુક્તિ તે શુક્તી । હે સાચ હોય પ્રતીતી ।
રુપેયાચી ભ્રાંતી । જાઊનિયાં

તૈસી વેગળી વેગળેપણેં । પ્રકૃતિ જે અંતઃકરણેં ।
દેખતી તે મી મ્હણેં । બ્રહ્મ હોતી

જેં આકાશાહૂનિ વાડ । જેં અવ્યક્તાચી પૈલ કડ ।
જેં ભેટલિયા અપાડા પાડ । પડોં નેદી

આકારુ જેથ સરે । જીવત્વ જેથ વિરે ।
દ્વૈત જેથ નુરે । અદ્વય જેં

તેં પરમ તત્ત્વ પાર્થા । હોતી તે સર્વથા ।
જે આત્માનાત્મવ્યવસ્થા- । રાજહંસુ

ઐસા હા જી આઘવા । શ્રીકૃષ્ણેં તયા પાંડવા ।
ઉગાણા દિધલા જીવા । જીવાચિયા

યેર કલશીંચેં યેરીં । રિચવિજે જયાપરી ।
આપણપેં તયા શ્રીહરી । દિધલેં તૈસેં

આણિ કોણા દેતા કોણ । તો નર તૈસા નારાયણ ।
વરી અર્જુનાતેં શ્રીકૃષ્ણ । હા મી મ્હણે

પરી અસો તેં નાથિલેં । ન પુસતાં કાં મી બોલેં ।
કિંબહુના દિધલેં । સર્વસ્વ દેવેં

કીં તો પાર્થુ જી મનીં । અઝુની તૃપ્તી ન મની ।
અધિકાધિક ઉતાન્હી । વાઢવીતુ અસે

સ્નેહાચિયા ભરોવરી । આંબુથિલા દીપુ ઘે થોરી ।
ચાડ અર્જુના અંતરીં । પરિસતાં તૈસી

તેથ સુગરિણી આણિ ઉદારે । રસજ્ઞ આણિ જેવણારે ।
મિળતી મગ અવતરે । હાતુ જૈસા

તૈસેં જી હોતસે દેવા । તયા અવધાનાચિયા લવલવા ।
પાહતાં વ્યાખ્યાન ચઢલેં થાંવા । ચૌગુણેં વરી

સુવાયેં મેઘુ સાંવરે । જૈસા ચંદ્રેં સિંધુ ભરે ।
તૈસા માતુલા રસુ આદરેં । શ્રોતયાંચેનિ

આતાં આનંદમય આઘવેં । વિશ્વ કીજેલ દેવેં ।
તેં રાયેં પરિસાવેં । સંજયો મ્હણે

એવં જે મહાભારતીં । શ્રીવ્યાસેં આપ્રાંતમતી ।
ભીષ્મપર્વસંગતીં । મ્હણિતલી કથા

તો કૃષ્ણાર્જુનસંવાદુ । નાગરીં બોલીં વિશદુ ।
સાંગોનિ દાઊં પ્રબંધુ । વોવિયેચા

નુસધીચિ શાંતિકથા । આણિજેલ કીર વાક્પથા ।
જે શૃંગારાચ્યા માથાં । પાય ઠેવી

દાઊં વેલ્હાળે દેશી નવી । જે સાહિત્યાતેં વોજાવી ।
અમૃતાતેં ચુકી ઠેવી । ગોડિસેંપણેં

બોલ વોલ્હાવતેનિ ગુણેં । ચંદ્રાસિ ઘે ઉમાણે ।
રસરંગીં ભુલવણેં । નાદુ લોપી

ખેચરાંચિયાહી મના । આણીન સાત્ત્વિકાચા પાન્હા ।
શ્રવણાસવેં સુમના । સમાધિ જોડે

તૈસા વાગ્વિલાસ વિસ્તારૂ । ગીતાર્થેંસી વિશ્વ ભરૂં ।
આનંદાચેં આવારૂં । માંડૂં જગા

ફિટો વિવેકાચી વાણી । હો કાનામનાચી જિણી ।
દેખો આવડે તો ખાણી । બ્રહ્મવિદ્યેચી

દિસો પરતત્ત્વ ડોળાં । પાહો સુખાચા સોહળા ।
રિઘો મહાબોધ સુકાળા- । માજીં વિશ્વ

હેં નિફજેલ આતાં આઘવેં । ઐસેં બોલિજેલ બરવેં ।
જેં અધિષ્ઠિલા અસેં પરમદેવેં । શ્રીનિવૃત્તીં મી

મ્હણૌનિ અક્ષરીં સુભેદીં । ઉપમા શ્લોક કોંદાકોંદી ।
ઝાડા દેઈન પ્રતિપદીં । ગ્રંથાર્થાસી

હા ઠાવોવરી માતેં । પુરતયા સારસ્વતેં ।
કેલેં અસે શ્રીમંતેં । શ્રીગુરુરાયેં

તેણેં જી કૃપાસાવાયેં । મી બોલેં તેતુલેં સામાયે ।
આણિ તુમચિયે સભે લાહેં । ગીતા મ્હણોં

વરી તુમ્હા સંતાંચે પાયે । આજિ મી લાધલોં આહેં ।
મ્હણૌનિ જી નોહે । અટકુ કાહીં

પ્રભુ કાશ્મિરીં મુકેં । નુપજે હેં કાય કૌતુકેં ।
નાહીં ઉણીં સામુદ્રિકેં । લક્ષ્મીયેસી

તૈસી તુમ્હાં સંતાંપાસીં । અજ્ઞાનાચી ગોઠી કાયસી ।
યાલાગીં નવરસીં । વરુષેન મી

કિંબહુના આતાં દેવા । અવસરુ મજ દેયાવા ।
જ્ઞાનદેવ મ્હણે બરવા । સાંગેન ગ્રંથુ