જ્ઞાનેશ્વરી · અધ્યાય 12

॥ ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ ॥
॥ અથ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ॥
। અથ દ્વાદશોઽધ્યાયઃ - અધ્યાય બારાવા । ।
। ભક્તિયોગઃ ।
જય જય વો શુદ્ધે । ઉદારે પ્રસિદ્ધે ।
અનવરત આનંદે । વર્ષતિયે

વિષયવ્યાળેં મિઠી । દિધલિયા નુઠી તાઠી ।
તે તુઝિયે ગુરુકૃપાદૃષ્ટી । નિર્વિષ હોય

તરી કવણાતેં તાપુ પોળી । કૈસેનિ વો શોકુ જાળી ।
જરી પ્રસાદરસકલ્લોળીં । પુરેં યેસિ તૂં

યોગસુખાચે સોહળે । સેવકાં તુઝેનિ સ્નેહાળે ।
સોઽહંસિદ્ધીચે લળે । પાળિસી તૂં

આધારશક્તીચિયા અંકીં । વાઢવિસી કૌતુકીં ।
હૃદયાકાશપલ્લકીં । પરીયે દેસી નિજે

પ્રત્યક્જ્યોતીચી વોવાળણી । કરિસી મનપવનાચીં ખેળણીં ।
આત્મસુખાચી બાળલેણીં । લેવવિસી

સતરાવિયેચેં સ્તન્ય દેસી । અનુહતાચા હલ્લરૂ ગાસી ।
સમાધિબોધેં નિજવિસી । બુઝાઊનિ

મ્હણૌનિ સાધકાં તૂં માઉલી । પિકે સારસ્વત તુઝિયા પાઉલીં ।
યા કારણેં મી સાઉલી । ન સંડીં તુઝી

અહો સદ્ગુરુચિયે કૃપાદૃષ્ટી । તુઝેં કારુણ્ય જયાતેં અધિષ્ઠી ।
તો સકલવિદ્યાંચિયે સૃષ્ટીં । ધાત્રા હોય

મ્હણૌનિ અંબે શ્રીમંતે । નિજજનકલ્પલતે ।
આજ્ઞાપીં માતેં । ગ્રંથનિરૂપણીં

નવરસીં ભરવીં સાગરુ । કરવીં ઉચિત રત્‌નાંચે આગરુ ।
ભાવાર્થાચે ગિરિવરુ । નિફજવીં માયે

સાહિત્યસોનિયાચિયા ખાણી । ઉઘડવીં દેશિયેચિયા ક્ષોણીં ।
વિવેકવલ્લીચી લાવણી । હોં દેઈ સૈંઘ

સંવાદફળનિધાનેં । પ્રમેયાચીં ઉદ્યાનેં ।
લાવીં મ્હણે ગહનેં । નિરંતર

પાખાંડાચે દરકુટે । મોડીં વાગ્વાદ અવ્હાંટે ।
કુતર્કાંચીં દુષ્ટેં । સાવજેં ફેડીં

શ્રીકૃષ્ણગુણીં માતેં । સર્વત્ર કરીં વો સરતેં ।
રાણિવે બૈસવી શ્રોતે । શ્રવણાચિયે

યે મરાઠીયેચિયા નગરીં । બ્રહ્મવિદ્યેચા સુકાળુ કરી ।
ઘેણેં દેણેં સુખચિવરી । હો દેઈ યા જગા

તૂં આપુલેનિ સ્નેહપલ્લવેં । માતેં પાંઘુરવિશીલ સદૈવેં ।
તરી આતાંચિ હેં આઘવેં । નિર્મીન માયે

ઇયે વિનવણીયેસાઠીં । અવલોકિલેં ગુરુ કૃપાદૃષ્ટી ।
મ્હણે ગીતાર્થેંસી ઉઠી । ન બોલેં બહુ

તેથ જી જી મહાપ્રસાદુ । મ્હણૌનિ સાવિયા જાહલા આનન્દુ ।
આતાં નિરોપીન પ્રબંધુ । અવધાન દીજે

તરી સકલવીરાધિરાજુ । જો સોમવંશીં વિજયધ્વજુ ।
તો બોલતા જાહલા આત્મજુ । પંડુનૃપાચા

કૃષ્ણાતેં મ્હણે અવધારિલેં । આપણ વિશ્વરૂપ મજ દાવિલેં ।
તેં નવલ મ્હણૌનિ બિહાલેં । ચિત્ત માઝેં

આણિ ઇયે કૃષ્ણમૂર્તીચી સવે । યાલાગીં સોય ધરિલી જીવેં ।
તંવ નકો મ્હણોનિ દેવેં । વારિલેં માતેં

તરી વ્યક્ત આણિ અવ્યક્ત । હેં તૂંચિ એક નિભ્રાંત ।
ભક્તી પાવિજે વ્યક્ત । અવ્યક્ત યોગેં

યા દોની જી વાટા । તૂંતેં પાવાવયા વૈકુંઠા ।
વ્યક્તાવ્યક્ત દારવંઠાં । રિગિજે યેથ

પૈં જે વાની શ્યાતુકા । તેચિ વેગળિયે વાલા યેકા ।
મ્હણૌનિ એકદેશિયા વ્યાપકા । સરિસા પાડૂ

અમૃતાચિયા સાગરીં । જે લાભે સામર્થ્યાચી થોરી ।
તેચિ દે અમૃતલહરી । ચુળીં ઘેતલેયા

હે કીર માઝ્યા ચિત્તીં । પ્રતીતિ આથિ જી નિરુતી ।
પરિ પુસણેં યોગપતી । તેં યાચિલાગીં

જેં દેવા તુમ્હીં નાવેક । અંગિકારિલેં વ્યાપક ।
તેં સાચ કીં કવતિક । હેં જાણાવયા

તરી તુજલાગીં કર્મ । તૂંચિ જયાંચેં પરમ ।
ભક્તીસી મનોધર્મ । વિકોનિ ઘાતલા

ઇત્યાદિ સર્વીં પરીં । જે ભક્ત તૂંતેં શ્રીહરી ।
બાંધોનિયાં જિવ્હારીં । ઉપાસિતી

આણિ જેં પ્રણવાપૈલીકડે । વૈખરીયેસી જેં કાનડેં ।
કાયિસયાહિ સાંગડેં । નવ્હેચિ જેં વસ્તુ

તેં અક્શર જી અવ્યક્ત । નિર્દેશ દેશરહિત ।
સોઽહંભાવેં ઉપાસિત । જ્ઞાનિયે જે

તયાં આણિ જી ભક્તાં । યેરયેરાંમાજી અનંતા ।
કવણેં યોગુ તત્ત્વતાં । જાણિતલા સાંગા

ઇયા કિરીટીચિયા બોલા । તો જગદ્બંધુ સંતોષલા ।
મ્હણે હો પ્રશ્નુ ભલા । જાણસી કરૂં

તરી અસ્તુગિરીચિયાં ઉપકંઠીં । રિગાલિયા રવિબિંબાપાઠીં ।
રશ્મી જૈસે કિરીટી । સંચરતી

કાં વર્ષાકાળીં સરિતા । જૈસી ચઢોં લાગેં પાંડુસુતા ।
તૈસી નીચ નવી ભજતાં । શ્રદ્ધા દિસે

પરી ઠાકિલિયાહિ સાગરુ । જૈસા માગીલહી યાવા અનિવારુ ।
તિયે ગંગેચિયે ઐસા પડિભરુ । પ્રેમભાવા

તૈસેં સર્વેંદ્રિયાંસહિત । મજમાજીં સૂનિ ચિત્ત ।
જે રાત્રિદિવસ ન મ્હણત । ઉપાસિતી

ઇયાપરી જે ભક્ત । આપણપેં મજ દેત ।
તેચિ મી યોગયુક્ત । પરમ માનીં

આણિ યેર તેહી પાંડવા । જે આરૂઢોનિ સોઽહંભાવા ।
ઝોંબતી નિરવયવા । અક્ષરાસી

મનાચી નખી ન લગે । જેથ બુદ્ધીચી દૃષ્ટી ન રિગે ।
તે ઇંદ્રિયાં કીર જોગેં । કાયિ હોઈલ ?

પરી ધ્યાનાહી કુવાડેં । મ્હણૌનિ એકે ઠાયીં ન સંપડે ।
વ્યક્તીસિ માજિવડેં । કવણેહી નોહે

જયા સર્વત્ર સર્વપણેં । સર્વાંહી કાળીં અસણેં ।
જેં પાવૂનિ ચિંતવણેં । હિંપુટી જાહલેં

જેં હોય ના નોહે । જેં નાહીં ના આહે ।
ઐસેં મ્હણૌનિ ઉપાયે । ઉપજતીચિ ના

જેં ચળે ના ઢળે । સરે ના મૈળે ।
તેં આપુલેનીચિ બળેં । આંગવિલેં જિહીં

પૈં વૈરાગ્યમહાપાવકેં । જાળૂનિ વિષયાંચીં કટકેં ।
અધપલીં તવકેં । ઇંદ્રિયેં ધરિલીં

મગ સંયમાચી ધાટી । સૂનિ મુરડિલીં ઉફરાટીં ।
ઇંદ્રિયેં કોંડિલીં કપાટીં । હૃદયાચિયા

અપાનીંચિયા કવાડા । લાવોનિ આસનમુદ્રા સુહાડા ।
મૂળબંધાચા હુડા । પન્નાસિલા

આશેચે લાગ તોડિલે । અધૈર્યાચે કડે ઝાડિલે ।
નિદ્રેચેં શોધિલેં । કાળવખેં

વજ્રાગ્નીચિયા જ્વાળીં । કરૂનિ સપ્તધાતૂંચી હોળી ।
વ્યાધીંચ્યા સિસાળીં । પૂજિલીં યંત્રેં

મગ કુંડલિનિયેચા ટેંભા । આધારીં કેલા ઉભા ।
તયા ચોજવલેં પ્રભા । નિમથાવરી

નવદ્વારાંચિયા ચૌચકીં । બાણૂનિ સંયતીચી આડવંકી ।
ઉઘડિલી ખિડકી । કકારાંતીંચી

પ્રાણશક્તિચામુંડે । પ્રહારૂનિ સંકલ્પમેંઢે ।
મનોમહિષાચેનિ મુંડેં । દિધલીં બળી

ચંદ્રસૂર્યાં બુઝાવણી । કરૂનિ અનુહતાચી સુડાવણી ।
સતરાવિયેચેં પાણી । જિંતિલેં વેગીં

મગ મધ્યમા મધ્ય વિવરેં । તેણેં કોરિવેં દાદરેં ।
ઠાકિલેં ચવરેં । બ્રહ્મરંધ્ર

વરી મકારાંત સોપાન । તે સાંડોનિયા ગહન ।
કાખે સૂનિયાં ગગન । ભરલે બ્રહ્મીં

ઐસે જે સમબુદ્ધી । ગિળાવયા સોઽહંસિદ્ધી ।
આંગવિતાતી નિરવધી । યોગદુર્ગેં

આપુલિયા સાટોવાટી । શૂન્ય ઘેતી ઉઠાઉઠીં ।
તેહી માતેંચિ કિરીટી । પાવતી ગા

વાંચૂનિ યોગચેનિ બળેં । અધિક કાંહીં મિળે ।
ઐસેં નાહીં આગળેં । કષ્ટચિ તયા

જિહીં સકળ ભૂતાંચિયા હિતીં । નિરાલંબીં અવ્યક્તીં ।
પસરલિયા આસક્તી । ભક્તીવીણ

તયાં મહેન્દ્રાદિ પદેં । કરિતાતિ વાટવધેં ।
આણિ ઋદ્ધિસિદ્ધીંચીં દ્વંદ્વેં । પાડોનિ ઠાતી

કામક્રોધાંચે વિલગ । ઉઠાવતી અનેગ ।
આણિ શૂન્યેંસીં આંગ । ઝુંજવાવેં કીં

તાહાનેં તાહાનચિ પિયાવી । ભુકેલિયા ભૂકચિ ખાવી ।
અહોરાત્ર વાવીં । મવાવા વારા

ઉની દિહાચેં પહુડણેં । નિરોધાચેં વેલ્હાવણેં ।
ઝાડાસિ સાજણેં । ચાળાવેં ગા

શીત વેઢાવેં । ઉષ્ણ પાંઘુરાવેં ।
વૃષ્ટીચિયા અસાવેં । ઘરાંઆંતુ

કિંબહુના પાંડવા । હા અગ્નિપ્રવેશુ નીચ નવા ।
ભાતારેંવીણ કરાવા । તો હા યોગુ

એથ સ્વામીચેં કાજ । ના વાપિકેં વ્યાજ ।
પરી મરણેંસીં ઝુંજ । નીચ નવેં

ઐસેં મૃત્યૂહૂનિ તીખ । કાં ઘોંટે કઢત વિખ ।
ડોંગર ગિળિતાં મુખ । ન ફાટે કાઈ ?

મ્હણૌનિ યોગાચિયાં વાટા । જે નિગાલે ગા સુભટા ।
તયાં દુઃખાચાચિ શેલવાંટા । ભાગા આલા

પાહેં પાં લોહાચે ચણે । જૈં બોચરિયા પડતી ખાણેં ।
તૈં પોટ ભરણેં કીં પ્રાણેં । શુદ્ધી મ્હણોં

મ્હણૌનિ સમુદ્ર બાહીં । તરણે આથિ કેંહી ।
કાં ગગનામાજીં પાઈં । ખોલિજતુ અસેં ?

વળઘલિયા રણાચી થાટી । આંગીં ન લાગતાં કાંઠી ।
સૂર્યાચી પાઉટી । કાં હોય ગા

યાલાગીં પાંગુળા હેવા । નવ્હે વાયૂસિ પાંડવા ।
તેવીં દેહવંતા જીવાં । અવ્યક્તીં ગતિ

ઐસાહી જરી ધિંવસા । બાંધોનિયાં આકાશા ।
ઝોંબતી તરી ક્લેશા । પાત્ર હોતી

મ્હણૌનિ યેર તે પાર્થા । નેણતીચિ હે વ્યથા ।
જે કાં ભક્તિપંથા । વોટંગલે

કર્મેંદ્રિયેં સુખેં । કરિતી કર્મેં અશેખેં ।
જિયેં કાં વર્ણવિશેખેં । ભાગા આલીં

વિધીતેં પાળિત । નિષેધાતેં ગાળિત ।
મજ દેઊનિ જાળિત । કર્મફળેં

યયાપરી પાહીં । અર્જુના માઝેં ઠાઈં ।
સંન્યાસૂનિ નાહીં । કરિતી કર્મેં

આણીકહી જે જે સર્વ । કાયિક વાચિક માનસિક ભાવ ।
તયાં મીવાંચૂનિ ધાંવ । આનૌતી નાહીં

ઐસે જે મત્પર । ઉપાસિતી નિરંતર ।
ધ્યાનમિષેં ઘર । માઝેં ઝાલેં

જયાંચિયે આવડી । કેલી મજશીં કુળવાડી ।
ભોગ મોક્ષ બાપુડીં । ત્યજિલીં કુળેં

ઐસે અનન્યયોગેં । વિકલે જીવેં મનેં આંગેં ।
તયાંચે કાયિ એક સાંગેં । જેં સર્વ મી કરીં

કિંબહુના ધનુર્ધરા । જો માતેચિયા યે ઉદરા ।
તો માતેચા સોયરા । કેતુલા પાં

તેવીં મી તયાં । જૈસે અસતી તૈસિયાં ।
કળિકાળ નોકોનિયાં । ઘેતલા પટ્ટા

એ઱હવીં તરી માઝિયાં ભક્તાં । આણિ સંસારાચી ચિંતા ।
કાય સમર્થાચી કાંતા । કોરાન્ન માગે

તૈસે તે માઝેં । કલત્ર હેં જાણિજે ।
કાયિસેનિહી ન લજેં । તયાંચેનિ મી

જન્મમૃત્યૂચિયા લાટીં । ઝળંબતી ઇયા સૃષ્ટી ।
તેં દેખોનિયાં પોટીં । ઐસેં જાહલેં

ભવસિંધૂચેનિ માજેં । કવણાસિ ધાકુ નુપજે ।
તેથ જરી કીં માઝે । બિહિતી હન

મ્હણૌનિ ગા પાંડવા । મૂર્તીચા મેળાવા ।
કરૂનિ ત્યાંચિયા ગાંવા । ધાંવતુ આલોં

નામાચિયા સહસ્રવરી । નાવા ઇયા અવધારીં ।
સજૂનિયાં સંસારીં । તારૂ જાહલોં

સડે જે દેખિલે । તે ધ્યાનકાસે લાવિલે ।
પરીગ્રહીં ઘાતલે । તરિયાવરી

પ્રેમાચી પેટી । બાંધલી એકાચિયા પોટીં ।
મગ આણિલે તટીં । સાયુજ્યાચિયા

પરી ભક્તાંચેનિ નાંવેં । ચતુષ્પદાદિ આઘવે ।
વૈકુંઠીંચિયે રાણિવે । યોગ્ય કેલે

મ્હણૌનિ ગા ભક્તાં । નાહીં એકહી ચિંતા ।
તયાંતેં સમુદ્ધર્તા । આથિ મી સદા

આણિ જેવ્હાંચિ કાં ભક્તીં । દીધલી આપુલી ચિત્તવૃત્તી ।
તેવ્હાંચિ મજ સૂતિ । ત્યાંચિયે નાટીં

યાકારણેં ગા ભક્તરાયા । હા મંત્ર તુવાં ધનંજયા ।
શિકિજે જે યયા । માર્ગા ભજિજે

અગા માનસ હેં એક । માઝ્યા સ્વરૂપીં વૃત્તિક ।
કરૂનિ ઘાલીં નિષ્ટંક । બુદ્ધિ નિશ્ચયેંસીં

ઇયેં દોનીં સરિસીં । મજમાજીં પ્રેમેસીં ।
રિગાલીં તરી પાવસી । માતેં તૂં ગા

જે મન બુદ્ધિ ઇહીં । ઘર કેલેં માઝ્યાં ઠાયીં ।
તરી સાંગેં મગ કાઇ । મી તૂ ઐસેં ઉરે ?

મ્હણૌનિ દીપ પાલવે । સવેંચિ તેજ માલવે ।
કાં રવિબિંબાસવેં । પ્રકાશુ જાય

ઉચલલેયા પ્રાણાસરિસીં । ઇંદ્રિયેંહી નિગતી જૈસીં ।
તૈસા મનોબુદ્ધિપાશીં । અહંકારુ યે

મ્હણૌનિ માઝિયા સ્વરૂપીં । મનબુદ્ધિ ઇયેં નિક્ષેપીં ।
યેતુલેનિ સર્વવ્યાપી । મીચિ હોસી

યયા બોલા કાંહીં । અનારિસેં નાહીં ।
આપલી આણ પાહીં । વાહતુ અસેં ગા

અથવા હેં ચિત્ત । મનબુદ્ધિસહિત ।
માઝ્યાં હાતીં અચુંબિત । ન શકસી દેવોં

તરી ગા ઐસેં કરીં । યયા આઠાં પાહારાંમાઝારીં ।
મોટકેં નિમિષભરી । દેતુ જાય

મગ જેં જેં કાં નિમિખ । દેખેલ માઝેં સુખ ।
તેતુલેં અરોચક । વિષયીં ઘેઈલ

જૈસા શરત્કાલુ રિગે । આણિ સરિતા વોહટૂં લાગે ।
તૈસેં ચિત્ત કાઢેલ વેગેં । પ્રપંચૌનિ

મગ પુનવેહૂનિ જૈસેં । શશિબિંબ દિસેંદિસેં ।
હારપત અંવસે । નાહીંચિ હોય

તૈસેં ભોગાઆંતૂનિ નિગતાં । ચિત્ત મજમાજીં રિગતાં ।
હળૂહળૂ પંડુસુતા । મીચિ હોઈલ

અગા અભ્યાસયોગુ મ્હણિજે । તો હા એકુ જાણિજે ।
યેણેં કાંહીં ન નિપજે । ઐસેં નાહીં

પૈં અભ્યાસાચેનિ બળેં । એકાં ગતિ અંતરાળે ।
વ્યાઘ્ર સર્પ પ્રાંજળે । કેલે એકીં

વિષ કીં આહારીં પડે । સમુદ્રીં પાયવાટ જોડે ।
એકીં વાગ્બ્રહ્મ થોકડેં । અભ્યાસેં કેલેં

મ્હણૌનિ અભ્યાસાસી કાંહીં । સર્વથા દુષ્કર નાહીં ।
યાલાગી માઝ્યા ઠાયીં । અભ્યાસેં મીળ

કાં અભ્યાસાહી લાગીં । કસુ નાહીં તુઝિયા અંગીં ।
તરી આહાસી જયા ભાગીં । તૈસાચિ આસ

ઇંદ્રિયેં ન કોંડીં । ભોગાતેં ન તોડીં ।
અભિમાનુ ન સંડીં । સ્વજાતીચા

કુળધર્મુ ચાળીં । વિધિનિષેધ પાળીં ।
મગ સુખેં તુજ સરળી । દિધલી આહે

પરી મનેં વાચા દેહેં । જૈસા જો વ્યાપારુ હોયે ।
તો મી કરીતુ આહેં । ઐસેં ન મ્હણેં

કરણેં કાં ન કરણેં । હેં આઘવેં તોચિ જાણે ।
વિશ્વ ચળતસે જેણેં । પરમાત્મેનિ

ઉણયાપુરેયાચેં કાંહીં । ઉરોં નેદી આપુલિયા ઠાયીં ।
સ્વજાતી કરૂનિ ઘેઈં । જીવિત્વ હેં

માળિયેં જેઉતેં નેલેં । તેઉતેં નિવાંતચિ ગેલેં ।
તયા પાણિયા ઐસેં કેલેં । હોઆવેં ગા

મ્હણૌનિ પ્રવૃત્તિ આણિ નિવૃત્તી । ઇયેં વોઝીં નેઘે મતી ।
અખંડ ચિત્તવૃત્તી । માઝ્યા ઠાયીં

એ઱હવીં તરી સુભટા । ઉજૂ કાં અવ્હાટાં ।
રથુ કાઈ ખટપટા । કરિતુ અસે ?

આણિ જેં જેં કર્મ નિપજે । તેં થોડેં બહુ ન મ્હણિજે ।
નિવાંતચિ અર્પિજે । માઝ્યાં ઠાયીં

ઐસિયા મદ્ભાવના । તનુત્યાગીં અર્જુના ।
તૂં સાયુજ્ય સદના । માઝિયા યેસી

ના તરી હેંહી તૂજ । નેદવે કર્મ મજ ।
તરી તૂં ગા બુઝ । પંડુકુમરા

બુદ્ધીચિયે પાઠીં પોટીં । કર્માઆદિ કાં શેવટીં ।
માતેં બાંધણેં કિરીટી । દુવાડ જરી

તરી હેંહી અસો । સાંડીં માઝા અતિસો ।
પરિ સંયતિસીં વસો । બુદ્ધિ તુઝી

આણિ જેણેં જેણેં વેળેં । ઘડતી કર્મેં સકળેં ।
તયાંચીં તિયેં ફળેં । ત્યજિતુ જાય

વૃક્ષ કાં વેલી । લોટતી ફળેં આલીં ।
તૈસીં સાંડીં નિપજલીં । કર્મેં સિદ્ધેં

પરિ માતેં મનીં ધરાવેં । કાં મજૌદ્દેશેં કરાવેં ।
હેં કાંહીં નકો આઘવેં । જાઊં દે શૂન્યીં

ખડકીં જૈસેં વર્ષલેં । કાં આગીમાજીં પેરિલેં ।
કર્મ માની દેખિલેં । સ્વપ્ન જૈસેં

અગા આત્મજેચ્યા વિષીં । જીવુ જૈસા નિરભિલાષી ।
તૈસા કર્મીં અશેષીં । નિષ્કામુ હોઈં

વન્હીચી જ્વાળા જૈસી । વાયાં જાય આકાશીં ।
ક્રિયા જિરોં દે તૈસી । શૂન્યામાજી

અર્જુના હા ફલત્યાગુ । આવડે કીર અસલગુ ।
પરી યોગામાજીં યોગુ । ધુરેચા હા

યેણેં ફલત્યાગેં સાંડે । તેં તેં કર્મ ન વિરૂઢે ।
એકચિ વેળે વેળુઝાડેં । વાંઝેં જૈસીં

તૈસેં યેણેંચિ શરીરેં । શરીરા યેણેં સરે ।
કિંબહુના યેરઝારે । ચિરા પડે

પૈં અભ્યાસાચિયા પાઉટીં । ઠાકિજે જ્ઞાન કિરીટી ।
જ્ઞાનેં યેઇજે ભેટી । ધ્યાનાચિયે

મગ ધ્યાનાસિ ખેંવ । દેતી આઘવેચિ ભાવ ।
તેવ્હાં કર્મજાત સર્વ । દૂરી ઠાકે

કર્મ જેથ દુરાવે । તેથ ફલત્યાગુ સંભવે ।
ત્યાગાસ્તવ આંગવે । શાંતિ સગળી

મ્હણૌનિ યાવયા શાંતિ । હાચિ અનુક્રમુ સુભદ્રાપતી ।
મ્હણૌનિ અભ્યાસુચિ પ્રસ્તુતીં । કરણેં એથ

અભ્યાસાહૂનિ ગહન । પાર્થા મગ જ્ઞાન ।
જ્ઞાનાપાસોનિ ધ્યાન । વિશેષિજે

મગ કર્મફલત્યાગુ । તો ધ્યાનાપાસોનિ ચાંગુ ।
ત્યાગાહૂનિ ભોગુ । શાંતિસુખાચા

ઐસિયા યા વાટા । ઇહીંચિ પેણા સુભટા ।
શાંતીચા માજિવટા । ઠાકિલા જેણેં

જો સર્વ ભૂતાંચ્યા ઠાયીં । દ્વેષાંતેં નેણેંચિ કહીં ।
આપપરુ નાહીં । ચૈતન્યા જૈસા

ઉત્તમાતેં ધરિજે । અધમાતેં અવ્હેરિજે ।
હેં કાહીંચિ નેણિજે । વસુધા જેવીં

કાં રાયાચેં દેહ ચાળૂં । રંકાતેં પરૌતેં ગાળૂં ।
હેં ન મ્હ્ણેચિ કૃપાળૂ । પ્રાણુ પૈં ગા

ગાઈચી તૃષા હરૂં । કાં વ્યાઘ્રા વિષ હોઊનિ મારૂં ।
ઐસેં નેણેંચિ ગા કરૂં । તોય જૈસેં

તૈસી આઘવિયાંચિ ભૂતમાત્રીં । એકપણેં જયા મૈત્રી ।
કૃપેશીં ધાત્રી । આપણચિ જો

આણિ મી હે ભાષ નેણેં । માઝેં કાહીંચિ ન મ્હણે ।
સુખ દુઃખ જાણણેં । નાહીં જયા

તેવીંચિ ક્ષમેલાગીં । પૃથ્વીસિ પવાડુ આંગીં ।
સંતોષા ઉત્સંગીં । દિધલેં ઘર

વાર્ષિયેવીણ સાગરૂ । જૈસા જળેં નિત્ય નિર્ભરુ ।
તૈસા નિરુપચારુ । સંતોષી જો

વાહૂનિ આપુલી આણ । ધરી જો અંતઃકરણ ।
નિશ્ચયા સાચપણ । જયાચેનિ

જીવુ પરમાત્મા દોન્હી । બૈસઊનિ ઐક્યાસનીં ।
જયાચિયા હૃદયભુવનીં । વિરાજતી

ઐસા યોગસમૃદ્ધિ । હોઊનિ જો નિરવધિ ।
અર્પી મનોબુદ્ધી । માઝ્યા ઠાયીં

આંતુ બાહેરિ યોગુ । નિર્વાળલેયાહિ ચાંગુ ।
તરી માઝા અનુરાગુ । સપ્રેમ જયા

અર્જુના ગા તો ભક્તુ । તોચિ યોગી તોચિ મુક્તુ ।
તો વલ્લભા મી કાંતુ । ઐસા પઢિયે

હેં ના તો આવડે । મજ જીવાચેનિ પાડેં ।
હેંહી એથ થોકડેં । રૂપ કરણેં

તરી પઢિયંતયાચી કાહાણી । હે ભુલીચી ભારણી ।
ઇયેં તંવ ન બોલણીં । પરી બોલવી શ્રદ્ધા

મ્હણૌનિ ગા આમ્હાં । વેગાં આલી ઉપમા ।
એ઱હવીં કાય પ્રેમા । અનુવાદુ અસે ?

આતાં અસો હેં કિરીટી । પૈં પ્રિયાચિયા ગોષ્ટી ।
દુણા થાંવ ઉઠી । આવડી ગા

તયાહી વરી વિપાયેં । પ્રેમળુ સંવાદિયા હોયે ।
તિયે ગોડીસી આહે । કાંટાળેં મગ ?

મ્હણૌનિ ગા પંડુસુતા । તૂંચિ પ્રિયુ આણિ તૂંચિ શ્રોતા ।
વરી પ્રિયાચી વાર્તા । પ્રસંગેં આલી

તરી આતાં બોલોં । ભલેં યા સુખા મીનલોં ।
ઐસેં મ્હણતખેંવીં ડોલોં । લાગલા દેવો

મગ મ્હણે જાણ । તયા ભક્તાંચે લક્ષણ ।
જયા મી અંતઃકરણ । બૈસોં ઘાલીં

તરી સિંધૂચેનિ માજેં । જળચરાં ભય નુપજે ।
આણિ જળચરીં નુબગિજે । સમુદ્રુ જૈસા

તેવીં ઉન્મત્તેં જગેં । જયાસિ ખંતી ન લગે ।
આણિ જયાચેનિ આંગેં । ન શિણે લોકુ

કિંબહુના પાંડવા । શરીર જૈસેં અવયવાં ।
તૈસા નુબગે જીવાં । જીવપણેં જો

જગચિ દેહ જાહલેં । મ્હણૌનિ પ્રિયાપ્રિય ગેલેં ।
હર્ષામર્ષ ઠેલે । દુજેનવિણ

ઐસા દ્વંદ્વનિર્મુક્તુ । ભયોદ્વેગરહિતુ ।
યાહીવરી ભક્તુ । માઝ્યાં ઠાયીં

તરી તયાચા ગા મજ મોહો । કાય સાંગોં તો પઢિયાવો ।
હેં અસે જીવેં જીવો । માઝેનિ તો

જો નિજાનંદેં ધાલા । પરિણામુ આયુષ્યા આલા ।
પૂર્ણતે જાહલા । વલ્લભુ જો

જયાચિયા ઠાયીં પાંડવા । અપેક્ષે નાહીં રિગાવા ।
સુખાસિ ચઢાવા । જયાચેં અસણેં

મોક્ષ દેઊનિ ઉદાર । કાશી હોય કીર ।
પરી વેચાવેં લાગેં શરીર । તિયે ગાંવીં

હિમવંતુ દોષ ખાયે । પરી જીવિતાચી હાનિ હોયે ।
તૈસેં શુચિત્વ નોહે । સજ્જનાચેં

શુચિત્વેં શુચિ ગાંગ હોયે । આણિ પાપતાપહી જાયે ।
પરી તેથેં આહે । બુડણેં એક

ખોલિયે પારુ નેણિજે । તરી ભક્તીં ન બુડિજે ।
રોકડાચિ લાહિજે । ન મરતાં મોક્ષુ

સંતાચેનિ અંગલગેં । પાપાતેં જિણણેં ગંગે ।
તેણેં સંતસંગેં । શુચિત્વ કૈસેં

મ્હણૌનિ અસો જો ઐસા । શુચિત્વેં તીર્થાં કુવાસા ।
જેણેં ઉલ્લંઘવિલેં દિશા । મનોમળ

આંતુ બાહેરી ચોખાળુ । સૂર્ય જૈસા નિર્મળુ ।
આણિ તત્ત્વાર્થીંચા પાયાળુ । દેખણા જો

વ્યાપક આણિ ઉદાસ । જૈસેં કાં આકાશ ।
તૈસેં જયાચેં માનસ । સર્વત્ર ગા

સંસારવ્યથે ફિટલા । જો નૈરાશ્યેં વિનટલા ।
વ્યાધાહાતોનિ સુટલા । વિહંગુ જૈસા

તૈસા સતત જો સુખેં । કોણીહી ટવંચ ન દેખે ।
નેણિજે ગતાયુષેં । લજ્જા જેવીં

આણિ કર્મારંભાલાગીં । જયા અહંકૃતી નાહી આંગીં ।
જૈસેં નિરિંધન આગી । વિઝોનિ જાય

તૈસા ઉપશમુચિ ભાગા । જયાસિ આલા પૈં ગા ।
જો મોક્ષાચિયા આંગા । લિહિલા અસે

અર્જુના હા ઠાવોવરી । જો સોઽહંભાવો સરોભરીં ।
દ્વૈતાચ્યા પૈલતીરીં । નિગોં સરલા

કીં ભક્તિસુખાલાગીં । આપણપેંચિ દોહી ભાગીં ।
વાંટૂનિયાં આંગીં । સેવકૈ બાણી

યેરા નામ મી ઠેવી । મગ ભજતી વોજ બરવી ।
ન ભજતયા દાવી । યોગિયા જો

તયાચે આમ્હાં વ્યસન । આમુચેં તો નિજધ્યાન ।
કિંબહુના સમાધાન । તો મિળે તૈં

તયાલાગીં મજ રૂપા યેણેં । તયાચેનિ મજ યેથેં અસણેં ।
તયા લોણ કીજે જીવેં પ્રાણેં । ઐસા પઢિયે

જો આત્મલાભાસારિખેં । ગોમટેં કાંહીંચિ ન દેખે ।
મ્હણૌનિ ભોગવિશેખેં । હરિખેજેના

આપણચિ વિશ્વ જાહલા । તરી ભેદભાવો સહજચિ ગેલા ।
મ્હણૌનિ દ્વેષુ ઠેલા । જયા પુરુષા

પૈં આપુલેં જેં સાચેં । તેં કલ્પાંતીંહીં ન વચે ।
હેં જાણોનિ ગતાચેં । ન શોચી જો

આણિ જયાપરૌતેં કાંહીં નાહીં । તેં આપણપેંચિ આપુલ્યા ઠાયીં ।
જાહલા યાલાગીં જો કાંહીં । આકાંક્ષી ના

વોખટેં કાં ગોમટેં । હેં કાહીંચિ તયા નુમટે ।
રાત્રિદિવસ ન ઘટે । સૂર્યાસિ જેવીં

ઐસા બોધુચિ કેવળુ । જો હોવોનિ અસે નિખળુ ।
ત્યાહીવરી ભજનશીળુ । માઝ્યા ઠાયીં

તરી તયા ઐસેં દુસરેં । આમ્હાં પઢિયંતેં સોયરેં ।
નાહીં ગા સાચોકારેં । તુઝી આણ

પાર્થા જયાચિયા ઠાયીં । વૈષમ્યાચી વાર્તા નાહીં ।
રિપુમિત્રાં દોહીં । સરિસા પાડુ

કાં ઘરીંચિયાં ઉજિયેડુ કરાવા । પારખિયાં આંધારુ પાડાવા ।
હેં નેણેચિ ગા પાંડવા । દીપુ જૈસા

જો ખાંડાવયા ઘાવો ઘાલી । કાં લાવણી જયાનેં કેલી ।
દોઘાં એકચિ સાઉલી । વૃક્ષુ દે જૈસા

નાતરી ઇક્ષુદંડુ । પાળિતયા ગોડુ ।
ગાળિતયા કડુ । નોહેંચિ જેવીં

અરિમિત્રીં તૈસા । અર્જુના જયા ભાવો ઐસા ।
માનાપમાનીં સરિસા । હોતુ જાયે

તિહીં ઋતૂં સમાન । જૈસેં કાં ગગન ।
તૈસા એકચિ માન । શીતોષ્ણીં જયા

દક્ષિણ ઉત્તર મારુતા । મેરુ જૈસા પંડુસુતા ।
તૈસા સુખદુઃખપ્રાપ્તાં । મધ્યસ્થુ જો

માધુર્યેં ચંદ્રિકા । સરિસી રાયા રંકા ।
તૈસા જો સકળિકાં । ભૂતાં સમુ

આઘવિયાં જગા એક । સેવ્ય જૈસેં ઉદક ।
તૈસેં જયાતેં તિન્હી લોક । આકાંક્ષિતી

જો સબાહ્યસંગ । સાંડોનિયા લાગ ।
એકાકીં અસે આંગ । આંગીં સૂની

જો નિંદેતેં નેઘે । સ્તુતિ ન શ્લાઘે ।
આકાશા ન લગે । લેપુ જૈસા

તૈસેં નિંદે આણિ સ્તુતિ । માનુ કરૂનિ એકે પાંતી ।
વિચરે પ્રાણવૃત્તી । જનીં વનીં

સાચ લટિકેં દોન્હી । બોલોનિ ન બોલે જાહલા મૌની ।
જો ભોગિતાં ઉન્મની । આરાયેના

જો યથાલાભેં ન તોખે । અલાભેં ન પારુખે ।
પાઉસેવીણ ન સુકે । સમુદ્રુ જૈસા

આણિ વાયૂસિ એકે ઠાયીં । બિઢાર જૈસેં નાહીં ।
તૈસા ન ધરીચ કહીં । આશ્રયો જો

આઘવાચી આકાશસ્થિતિ । જેવીં વાયૂસિ નિત્ય વસતી ।
તેવીં જગચિ વિશ્રાંતી- । સ્થાન જયા

હેં વિશ્વચિ માઝેં ઘર । ઐસી મતી જયાચી સ્થિર ।
કિંબહુના ચરાચર । આપણ જાહલા

મગ યાહીવરી પાર્થા । માઝ્યા ભજનીં આસ્થા ।
તરી તયાતેં મી માથાં । મુકુટ કરીં

ઉત્તમાસિ મસ્તક । ખાલવિજે હેં કાય કૌતુક ।
પરી માનુ કરિતી તિન્હી લોક । પાયવણિયાં

તરી શ્રદ્ધાવસ્તૂસી આદરુ । કરિતાં જાણિજે પ્રકારુ ।
જરી હોય શ્રીગુરુ । સદાશિવુ

પરી હે અસો આતાં । મહેશાતેં વાનિતાં ।
આત્મસ્તુતિ હોતાં । સંચારુ અસે

યયાલાગીં હેં નોહે । મ્હણિતલેં રમાનાહેં ।
અર્જુના મી વાહેં । શિરીં તયાતેં

જે પુરુષાર્થસિદ્ધિ ચૌથી । ઘેઊનિ આપુલિયા હાતીં ।
રિગાલા ભક્તિપંથીં । જગા દેતુ

કૈવલ્યાચા અધિકારી । મોક્ષાચી સોડી બાંધી કરી ।
કીં જળાચિયે પરી । તળવટુ ઘે

મ્હણૌનિ ગા નમસ્કારૂં । તયાતેં આમ્હી માથાં મુગુટ કરૂં ।
તયાચી ટાંચ ધરૂં । હૃદયીં આમ્હીં

તયાચિયા ગુણાંચીં લેણીં । લેવવૂં અપુલિયે વાણી ।
તયાચી કીર્તિ શ્રવણીં । આમ્હીં લેવૂં

તો પહાવા હે ડોહળે । મ્હણૌનિ અચક્ષૂસી મજ ડોળે ।
હાતીંચેનિ લીલાકમળેં । પુજૂં તયાતેં

દોંવરી દોની । ભુજા આલોં ઘેઉનિ ।
આલિંગાવયાલાગુની । તયાચેં આંગ

તયા સંગાચેનિ સુરવાડેં । મજ વિદેહા દેહ ધરણેં ઘડે ।
કિંબહુના આવડે । નિરુપમુ

તેણેંસીં આમ્હાં મૈત્ર । એથ કાયસેં વિચિત્ર ? ।
પરી તયાચેં ચરિત્ર । ઐકતી જે

તેહી પ્રાણાપરૌતે । આવડતી હેં નિરુતેં ।
જે ભક્તચરિત્રાતેં । પ્રશંસિતી

જો હા અર્જુના સાદ્યંત । સાંગિતલા પ્રસ્તુત ।
ભક્તિયોગુ સમસ્ત- । યોગરૂપ

તયા મી પ્રીતિ કરી । કાં મનીં શિરસા ધરીં ।
યેવઢી થોરી । જયા સ્થિતીયે

તે હે ગોષ્ટી રમ્ય । અમૃતધારા ધર્મ્ય ।
કરિતી પ્રતીતિગમ્ય । આઇકોનિ જે

તેસીચિ શ્રદ્ધેચેનિ આદરેં । જયાંચે ઠાયીં વિસ્તરે ।
જીવીં જયાં થારે । જે અનુષ્ઠિતી

પરી નિરૂપલી જૈસી । તૈસીચ સ્થિતિ માનસીં ।
મગ સુક્ષેત્રીં જૈસી । પેરણી કેલી

પરી માતેં પરમ કરૂનિ । ઇયેં અર્થીં પ્રેમ ધરૂનિ ।
હેંચિ સર્વસ્વ માનૂનિ । ઘેતી જે પૈં

પાર્થા ગા જગીં । તેચિ ભક્ત તેચિ યોગી ।
ઉત્કંઠા તયાંલાગીં । અખંડ મજ

તેં તીર્થ તેં ક્ષેત્ર । જગીં તેંચિ પવિત્ર ।
ભક્તિ કથેસિ મૈત્ર । જયાં પુરુષાં

આમ્હીં તયાંચેં કરૂં ધ્યાન । તે આમુચેં દેવતાર્ચન ।
તે વાંચૂનિ આન । ગોમટેં નાહીં

તયાંચેં આમ્હાં વ્યસન । તે આમુચેં નિધિનિધાન ।
કિંબહુના સમાધાન । તે મિળતી તૈં

પૈં પ્રેમળાચી વાર્તા । જે અનુવાદતી પંડુસુતા ।
તે માનૂં પરમદેવતા । આપુલી આમ્હી

ઐસે નિજજનાનંદેં । તેણેં જગદાદિકંદેં ।
બોલિલેં મુકુંદેં । સંજયો મ્હણે

રાયા જો નિર્મળુ । નિષ્કલંક લોકકૃપાળુ ।
શરણાગતાં પ્રતિપાળુ । શરણ્યુ જો

પૈં સુરસહાયશીળુ । લોકલાલનલીળુ ।
પ્રણતપ્રતિપાળુ । હા ખેળુ જયાચા

જો ધર્મકીર્તિધવલુ । આગાધ દાતૃત્વેં સરળુ ।
અતુળબળેં પ્રબળુ । બળિબંધનુ

જો ભક્તજનવત્સળુ । પ્રેમળજન પ્રાંજળુ ।
સત્યસેતુ સકળુ । કલાનિધી

તો શ્રીકૃષ્ણ વૈકુંઠીંચા । ચક્રવર્તી નિજાંચા ।
સાંગે યેરુ દૈવાચા । આઇકતુ અસે

આતાં યયાવરી । નિરૂપિતી પરી ।
સંજયો મ્હણે અવધારીં । ધૃતરાષ્ટ્રાતેં

તેચિ રસાળ કથા । મ઱હાઠિયા પ્રતિપથા ।
આણિજેલ આતાં । આવધારિજો

જ્ઞાનદેવ મ્હણે તુમ્હી । સંત વોળગાવેતિ આમ્હી ।
હેં પઢવિલોં જી સ્વામી । નિવૃત્તિદેવીં