જ્ઞાનામૃતસારસંહિતા · અધ્યાય 1.8

ઇતિ શ્રી-નારદ-પઞ્ચ-રાત્રે જ્ઞાનામૃત-સારે પ્રથમૈક-રાત્રે
ગણપતિ-સ્તોત્રં નામ સપ્તમો ઽધ્યાયઃ
પ્રથમૈક-રાત્રે અષ્ટમો ઽધ્યાયઃ
શ્રી-વ્યાસ ઉવાચ
અથ ચાભ્યન્તરં ગત્વા નારદો હૃષ્ટ-માનસઃ ।
દદર્શ સ્વાશ્રમં રમ્યમ્ અતીવ સુમનોહરમ્

પયઃ ફેન-નિભ-શય્યા-સહિતં રત્ન-મન્દિરમ્ ।
સાક્ષાદ્ ગોરોચનાભૈશ્ ચ મણિ-સ્તમ્ભૈર્ વિભૂષિતમ્

મણીન્દ્ર-સારસોપાનૈઃ કપાટૈશ્ ચ પરિષ્કૃતમ્ ।
મુક્તામાણિક્ય-હીરાણાં માલા-રાજિ-વિરાજિતમ્

શુદ્ધ-સ્ફટિક-સંકાશં પ્રાઙ્ગણં મણિ-સંસ્કૃતમ્ ।
સુન્દરં મન્દિર-ચયં સદ્-રત્ન-કલશોજ્જ્વલમ્

રત્ન-પત્ર-પટાકીર્ણં વહ્નિ-શુદ્ધાંશુકાન્વિતમ્ ।
સુધાનાં ચ મધૂનામ્ ચ પૂર્ણ-કુમ્ભકં શતં શતમ્

દાસ-દાસી-સમૂહૈશ્ ચ રત્નાલઙ્કાર-ભૂષિતૈઃ ।
પાર્વતી-પ્રિય-સઙ્ગૈશ્ ચ સ્વ-કર્માકુલ-સઙ્કલ્પમ્

તદ્ દૃષ્ટ્વા ચ મુનિ-શ્રેષ્ઠસ્ તત્ પરાભ્યન્તરં યયૌ ।
રત્ન-સિંહાસન-સ્થં ચ શઙ્કરં ચ દદર્શ સઃ

વ્યાઘ્ર-ચર્મામ્બર-ધરં સસ્મિતં ચન્દ્ર-શેખરમ્ ।
પ્રસન્ન-વદનં સ્વચ્છં શાન્તં શ્રીમન્તમ્ ઈશ્વરમ્

વિભૂતિ-ભૂષિતાઙ્ગં ચ પરં ગઙ્ગા-જટા-ધરમ્ ।
ભક્ત-પ્રિયં ચ ભક્તેશં જ્વલન્તં બ્રહ્મ-તેજસા

ત્રિ-નેત્રં પઞ્ચ-વક્ત્રં ચ કોટિ-ચન્દ્ર-સમ-પ્રભમ્ ।
જપન્તં પરમાત્માનં બ્રહ્મ જ્યોતિઃ સનાતનમ્

નિર્લિપ્તં ચ નિરીહં ચ દાતારં સર્વ-સમ્પદામ્ ।
સ્વેચ્છા-મયં સર્વ-બીજં શ્રી-કૃષ્ણં પ્રકૃતેઃ પરં

સિદ્ધેન્દ્રૈશ્ ચ મુનીન્દ્રૈશ્ ચ દેવેન્દ્રૈઃ પરિસેવિતમ્ ।
પાર્શ્વદ-પ્રવર-શ્રેષ્ઠ-સેવિતં શ્વેત-ચામરૈઃ

દુર્ગા-સેવિત-પાદાબ્જં ભદ્ર-કાલી-પરિષ્ટુતમ્ ।
પુરતો હિ વસન્તં તં સ્કન્દં ગણ-પતીમ્ તથા

ગલે બદ્ધ્વા ચ વસનં ભક્તિ-નમ્રાત્મકંધરઃ ।
યોગીન્દ્રં સ્વ-ગુરું શંભું શિરસા પ્રણનામ સઃ

તુષ્ટાવ પરયા ભક્ત્યા દેવર્ષિર્ જગતાં પતિમ્ ।
સ્વ-ગુરું ચ પશુ-પતિં વેદોક્તેન સ્તવેન ચ

શ્રી-નારદ ઉવાચ
નમસ્ તુભ્યં જગન્-નાથ મમ નાથ મમ પ્રભો ।
ભવ-રૂપ-તરોર્ બીજ ફલ-રૂપ ફલ-પ્રદ

અબીજજ પ્રજ પ્રાજ સર્વ-બીજ નમો ઽસ્તુ તે ।
સદ્-ભાવ પરમાભાવ વિભાવ ભાવનાશ્રય

ભવેશ ભવ-બન્ધેશ ભાવાબ્ધિનાવિનાયક ।
સર્વાધાર નિરાધાર સાધાર ધરણી-ધર

વેદ-વિદ્યાધારાધાર ગઙાધર નમો ઽસ્તુ તે ।
જયેશ વિજયાધાર જય-બીજ જયાત્મક

જગદ્-આદે જયાનન્દ સર્વાનન્દ નમો ઽસ્તુ તે।
ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્ત્વા દેવર્ષિઃ શમ્ભોશ્ ચ પુરતઃ સ્થિતઃ ।
પ્રસન્ન-વદનઃ શ્રીમાન્ ભગવાંસ્ તમ્ ઉવાચ સઃ

શ્રી-મહા-દેવ ઉવાચ
વરં વૃણુ મહા-ભાગ યત્ તે મનસિ વર્તતે ।
દાસ્યામિ ત્વાં ધ્રુવં પુત્ર દાતાહં સર્વ-સંપદામ્

સુખં મુક્તિં હરેર્ ભક્તિં નિશ્ચલામ્ અવિનાશિનીમ્ ।
હરેઃ પાદં તદ્-દાસ્યં સાલોક્યાદિ-ચતુષ્ટયમ્

ઇન્દ્રત્વમ્ અમરત્વં વા યમત્વમ્ અનિલેશ્વરમ્ ।
પ્રજા-પતિત્વં બ્રહ્મત્વં સિદ્ધત્વં સિદ્ધ-સાધનમ્

સિદ્ધૈશ્વર્યં સિદ્ધિ-બીજં વેદ-વિદ્યાધિપં પરમ્ ।
અણિમાદિક-સિદ્ધિં ચ મનો-યાયિત્વમ્ ઈપ્સિતમ્

હરેઃ પદં ચ ગમનં સ-શરીરેણ લીલયા ।
એતેષુ વાઞ્છિતાર્થેષુ કિં વા તે વાઞ્છિતં સુત

તન્ મે બ્રૂહિ મુનિ-શ્રેષ્ઠ સર્વં દાતુમ્ અહં ક્ષમઃ ।
શઙ્કરસ્ય વચઃ શ્રુત્વા તમ્ ઉવાચ મહા-મુનિઃ

શ્રી-નારદ ઉવાચ
દેહિ મે હરિ-ભક્તિં ચ તન્-નામ-સેવને રુચિઃ ।
અતિ-તૃષ્ણા ગુણાખ્યાને નિત્યમ્ અસ્તુ મમેશ્વર

નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા જહાસ શઙ્કરઃ સ્વયમ્ ।
પાર્વતી ભદ્ર-કાલી ચ કાર્ત્તિકેયો ગણેશ્વરઃ

સર્વં દદૌ મહા-દેવો નારદાય ચ ધીમતે ।
સર્વ-પ્રદસ્ તુ સર્વેશઃ સર્વ-કારણ-કારણઃ

નારદેન કૃતં સ્તોત્રં નિત્યં યઃ પ્રપઠેત્ શુચિઃ ।
હરિ-ભક્તિર્ ભવેત્ તસ્ય તન્-નામ્નિ ગુણતો રુચિઃ

દશ-વાર-જપેનૈવ સ્તોત્ર-સિદ્ધિર્ ભવેન્ નૃણામ્ ।
સર્વ-સિદ્ધિર્ ભવેત્ તસ્ય સિદ્ધ-સ્તોત્રો ભવેદ્ યદિ

ઇહ પ્રાપ્નોતિ લક્ષ્મીં ચ નિશ્ચલાં લક્ષ-પૌરુષીમ્ ।
પરિ-પૂર્ણમ્ અહૈશ્વર્યમ્ અન્તે યાતિ હરેઃ પદમ્

પુત્રં વિશિષ્ટં લભતે હરિ-ભક્તં જિતેન્દ્રિયમ્ ।
સુસાધ્યાં સુવિનીતાં સુવ્રતાં ચ પતિ-વ્રતામ્

પ્રજાં ભૂમિં યશઃ કીર્તિં વિદ્યાં સ-કવિતાં લભેત્ ।
પ્રસૂયતે મહા-બન્ધ્યા વર્ષમ્ એકં શૃણોતિ ચેત્

ગલત્-કુષ્ઠી મહા-રોગી સદ્યો રોગાત્ પ્રમુચ્યતે ।
ધની મહા-દરિદ્રશ્ ચ કૃપણઃ સત્યવાન્ ભવેત્ ।
વિપ્રદ્-ગ્રસ્તો રાજ-બદ્ધો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ