જ્ઞાનામૃતસારસંહિતા · અધ્યાય 1.13

ઇતિ શ્રી-નારદ-પઞ્ચ-રાત્રે જ્ઞાનામૃત-સારે પ્રથમૈક-રાત્રે
ગન્ધર્વ-કૃત-સ્તોત્રં નામ દ્વાદશો ઽધ્યાયઃ
પ્રથમૈક-રાત્રે ત્રયોદશો ઽધ્યાયઃ
શ્રી-શુક ઉવાચ
સ્તોત્રાન્તરે ચ કાલે ચ કિં રહસ્યં બભૂવ હ ।
તન્ મે કથય ભદ્રં તે ભગવન્ ભગવદ્-વચઃ

શ્રી-વ્યાસ ઉવાચ
સ્તોત્રાન્તરે ચ કાલે ચ ગન્ધર્વશ્ ચોપવર્હણઃ ।
ઉવાચ બ્રહ્મ-સંસદિ ભગવન્તં સનાતનમ્

સર્વૈર્ દેવૈર્ અહં શપ્તશ્ ચાધુના દેવ-હેતુના ।
દેવાનામ્ અગ્નિ-પુઞ્જશ્ ચ પ્રદીપ્તશ્ ચ સુમેરુવત્

અધુના ચ ત્વયિ ગતે ભસ્માસાન્ માં કરિષ્યતિ ।
અતો રક્ષ જગન્નાથ માં સમુદ્ધર્તુમ્ અર્હસિ

ત્વદ્-અંશ-શૂકરેણૈવ ધરોદ્ધારઃ કૃતઃ પુરા ।
હિરણ્યાખ્યં મહા-દૈત્યં નિહત્ય ચાવલીલયા

પાદ્મ-પદ્માર્ચિત-પદે પદ્મે તે શરણાગતમ્ ।
મામ્ અનાથં ભયાક્રાન્તં રક્ષ રક્ષ સુરાનલાત્

ગન્ધર્વસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રહસ્ય જગદ્-ઈશ્વરઃ ।
ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા બ્રહ્મેશો બ્રહ્મ-સંસદિ

અથ ગન્ધર્વ-મોક્ષણમ્
શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
ગન્ધર્વ-રાજ-પ્રવર સ્થિરો ભવ ભયં ત્યજ ।
શુભાશ્રયસ્ય ભક્તસ્ય ભયં કિં તે મયિ સ્થિતે

સર્વેભ્યો ઽપિ ભયં નાસ્તિ મદ્-ભક્તાનામ્ અકર્મણામ્ ।
જન્મ-મૃત્યુ-જરા-વ્યાધિ-ભયં તેષાં ન વિદ્યતે

મન્-મન્ત્રોપાસકશ્ ચૈવ સ્વતન્ત્રો નિત્ય-વિગ્રહઃ ।
પુનર્ ન વિદ્યતે જન્મ મન્ત્ર-ગ્રહણ-માત્રતઃ

નાસ્તિ કાલાદ્ ભયં તસ્ય ન નિષેકાદ્ વિધેર્ અપિ ।
મન્ત્ર-ગ્રહણ-માત્રેણ મુચ્યતે સર્વ-કર્મણઃ

મન્-મન્ત્રો હિ દેહાત્ પાપં કોટિ-જન્મ-કૃતં ચ યત્ ।
સુદીપ્તો જ્વલદ્-અગ્નિશ્ ચ તૃણ-પુઞ્જં દેહાદ્ યથા

મન્-મન્ત્ર-ગ્રહણાદ્ યોગાન્ મન્-નામ-ગ્રહણસ્ય વા ।
તેષાં પાપાનિ વેપન્તે કોટિ-જન્મ-કૃતાનિ ચ

યમસ્ તન્-નામ-લિખનં દૂરી-ભૂતં કરોતિ ચ ।
અન્તે દાસ્યં ચ લભતે ગત્વા ગોલોકમ્ ઉત્તમમ્

યાવદ્ આયુર્ ભ્રમેત્ તાવત્ સ્વતન્ત્રો મત્ત-કુઞ્જરઃ ।
તતઃ પાપાઃ ફલાયન્તે વૈનતેયાદ્ ઇવોરગાઃ

તેષાં ચ પાદ-રજસા સદ્યઃ પૂતા વસુન્ધરા ।
પુનાતિ સર્વ-તીર્થાનિ દૂરતો દર્શનાદ્ અપિ

પૂતશ્ ચ પવનો વહ્નિર્ જલં ચ તુલસી-દલમ્ ।
પૂતાન્ય્ એવ હિ તીર્થાનિ ગઙ્ગાદીનિ ચ ગાયન

પૂતા સુશીલા ધર્મિષ્ઠા સુવ્રતા સ્ત્રી પતિ-વ્રતા ।
મન્-મન્ત્રોપાસકાશ્ ચૈવ તેભ્યઃ પૂતોત્તમાઃ સદા

મન્ત્રોપાસકાનાં ચ તીર્થ-સ્થાનં વ્રતં સુત ।
શ્રાદ્ધં દાનં પૂજનં ચ યથા ચર્વિત-ચર્વણમ્

ભક્ત્યા તીર્થાનિ પૂતાનિ સ્વતઃ પૂતો હિ વૈષ્ણવઃ ।
તત્ તન્ત્રં ચ તથા દાન-મલં શ્રાદ્ધં ચ નિષ્ફલમ્

શ્રાદ્ધસ્ય સમ્પ્રદાનં ચ કર્તુશ્ ચ પુરુષ-ત્રયમ્ ।
પુરુષાણાં શતં મુક્તં કો ભુઙ્ક્તે શ્રાદ્ધ-વસ્તુ ચ

કેચિદ્ એવં વદન્તીતિ પિતૃ-લોકાર્થમ્ એવ ચ ।
તદ્-વિરુદ્ધં ચ તે તુષ્ટા મન્ત્ર-ગ્રહણ-માત્રતઃ

તેષાં શુભાશિષં કર્મ નૈવ ભોગાય કલ્પતે ।
દેવાન્ ન પ્રભવેદ્ વત્સ સિદ્ધ-ધાન્યે યથાઙ્કુરઃ

સાક્ષાત્ કરોતિ તેષાં ચ કર્મ-મૂલ-નિકૃન્તનમ્ ।
મન્ત્રોપાસકાદ્ અન્યે કર્મ-ભોગં ચ ભુઞ્જતે

મયા સ્વયં પ્રદત્તશ્ ચ સ્વ-મન્ત્રઃ પુરુષાય ચ ।
પર-દ્વારાદ્ ગ્રાહયિત્વા ભક્તં મુક્તં કરોમ્ય્ અહમ્

મયા પ્રદત્ત-મન્ત્રશ્ ચ પુરા મૃત્યુઞ્જયસ્ તથા ।
મૃત્યુઞ્જયાય ગોલોકે શુદ્ધ-સત્ત્વ-ગુણાય ચ

પુનઃ સનત્-કુમારાય ધર્માય બ્રહ્મણે તથા ।
કપિલાય ચ શેષાય ગણેશાય ચ મહા-મતે

નારાયણર્ષયે ચૈવ ધર્મ-પુત્રાય ધીમતે ।
પુનર્ મહા-વિષ્ણવે ચ વિશ્વાનિ યસ્ય લોમસુ

કાલાધિષ્ઠાતૃ-દેવાય તસ્મૈ સર્વાન્તકાય ચ ।
ઉપેન્દ્રાય ચ કામાય ભૃગવે ઽઙ્ગિરસે તથા

સરસ્વત્યૈ ચ પદ્માયૈ રાધાયૈ વિરજા-તટે ।
શવિત્ર્યૈ વિષ્ણુ-માયાયૈ પાર્ષદેભ્યશ્ ચ પુત્રક

તુભ્યં ન દત્તો મન્ત્રો ઽત્ર શ્રૂયતાં તન્ નિમિત્તકમ્ ।
જનિષ્યસિ શૂદ્ર-યોનૌ બ્રહ્મણો વાક્ય-પાલનાત્

ઇત્ય્ એવં કથિતં સર્વં ગચ્છ વત્સ યથા સુખમ્ ।
દ્વાદશાબ્દાન્તરે શૂદ્ર-યોનૌ દેવાજ્ જનિષ્યસિ

પઞ્ચ-વર્ષાભ્યન્તરે ચ મન્-મન્ત્રં પ્રાપ્ય વિપ્રતઃ ।
દશાબ્દાન્તે વપુસ્ ત્યક્ત્વા બ્રહ્મ-પુત્રો ભવિષ્યસિ

મન્-મન્ત્રં પુનર્ એવેતિ શમ્ભુ-વક્ત્રાલ્ લભિષ્યસિ ।
ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્ત્વા સર્વાત્મા તત્રૈવાન્તરધીયત

ગન્ધર્વઃ પ્રયયૌ તસ્માદ્ યોષિદ્ભિઃ સહ પુત્રક ।
ઇત્ય્ એવં કથિતં સર્વં પૂર્વ-વૃત્તાન્તમ્ એવ ચ