જાતકમાલા · શ્લોક 42-61

તદ્ અયં સમયઃ કથં ચિદ્ એવ પ્રતિલબ્ધઃ કુશલપ્રયોગયોગ્યઃ ।
પ્રતિપત્તિવિધૌ ભવાન્ પ્રમાણં શકુનાનાં હિ વનં વિરાવમાત્રમ્

સ તમ્ અર્હન્તમ્ અબ્રવીત્ ।
શક્નુયાં સુગતૌ ભોગસ્પૃહાં યદ્ય્ અપ્ય્ ઉપેક્ષિતુમ્ ।
બ્રૂયાઃ પ્રવદતાં શ્રેષ્ઠ નૈવ માં ત્વં પુનઃ પુનઃ

યતસ્ તુ માં હરત્ય્ એષા કામતૃષ્ણા નિશાચરી ।
તેનાતિવેલકૃપયા ત્વં માં કુત્સયસે વિભો

સ તં મહાત્મા પુનર્ અપિ સાનુક્રોશપેશલૈર્ વચોભિઃ સંવેજયન્ન્ અબ્રવીત્ ।
ખિન્ના વયં રુધિરબિન્દુમ્ ઉપાદદાનાઃ સાંક્લેશિકેષુ સભયેષુ ભવેષુ વત્સ ।
આયાસિનીં ચ કટસીમ્ અભિવર્ધયન્તો નૈકાન્તરાયવિવશાઃ સ્વપરાભવાય

ક્રૂરૈઃ પરસ્પરવિરોધિભિર્ અપ્રશાન્તૈર્ ધાતૂરગૈઃ પ્રકુપિતૈર્ ઇવ કૃષ્ણસર્પૈઃ ।
આતુદ્યમાનવપુષામ્ અપરાયણાનાં કલ્પાયુતાન્ય્ અભિગતાનિ ચ નો મહાત્મન્

પ્રત્યર્થિકૈર્ ઇવ સમુદ્યતમણ્ડલાગ્રૈઃ સ્કન્ધૈર્ હતા વયમ્ અકારણબદ્ધવૈરૈઃ ।
આયાસિતાશ્ ચ વિષયૈર્ વિષકુમ્ભકલ્પૈસ્ તચ્ છિદ્યતાં ભવસુખવ્યસનાનુરાગઃ

સ તમ્ અર્હન્તમ્ આહ ।
નોપચ્છેત્સ્યામિ યદ્ય્ અત્ર જન્મનિ સ્કન્ધસંતતિમ્ ।
ઉપપદ્યોદ્ધરિષ્યામિ ત્વદ્વાક્યેન જિતાધિના

સ તં પ્રત્યાહ । યદ્ય્ અપ્ય્ એતદ્ એવં તથાપિ
સકૃન્ મર્તવ્યે ત્વં પુનર્ અપિ ચ મૃત્યું મૃગયસે
સ્ફુટં દૃષ્ટ્વાલોકં તમસિ વિપુલે મજ્જસિ પુનઃ ।
શિવં લબ્ધ્વા માર્ગં કુસૃતિમ્ ઉપયાસિ પ્રતિભયાં
ભવાન્ યસ્ ત્વં વાઞ્છસ્ય્ અમૃતપુરમ્ ઉત્સૃજ્ય સુલભમ્

સમુત્તીર્યાગાધાત્ ક્રિમિકુલચલત્પઙ્કકલિલાત્
કથં વિજ્ઞાબાલાત્ પિપતિષસિ તસ્મિન્ પુનર્ અપિ ।
વિમુક્તો રોગેભ્યઃ પુનર્ અપિ ચ રોગાય યતસે
ભવેભ્યો દુઃખેભ્યઃ સ્પૃહયસિ પુનર્ યસ્ ત્વમ્ અઘૃણઃ

અ ના શાન્ અસ્વન્તાન્ સુલભવિનિપાતપ્રતિભયાન્
સ વૈરાન્ સોદ્વેગાન્ સપરિભવસંતાપવિરસાન્ ।
પરિત્યજ્યાયુષ્મન્ વ્યસનવિશિખાપાતવિહતાન્
ભવાન્ સમ્યગ્માર્ગં ભવભયહરં ભાવય સદા

દૃષ્ટસંસારદુઃખો ઽપિ સો ઽભ્યાસાદ્ રાગપાપ્મનઃ ।
તમ્ ઉવાચ મહાત્માનમ્ આરુજન્ન્ ઇવ વાક્શરૈઃ

ભ્રમન્તિ તે બહૂન્ કલ્પાન્ બોધિસત્ત્વા ભવાધ્વનિ ।
સુદાન્તાઃ સપ્તજન્માનિ ભ્રમતાં કીદૃશી વ્યથા

સ ભિક્ષુસ્ તેન વાક્યેન પ્રતોદેનેવ વિક્ષતઃ ।
તમ્ અબ્રવીદ્ ભવાસ્વાદકાર્પણ્યોપહતાશયમ્

ન તેન વિદિતા ભિક્ષો યા વ્યથા ભ્રમતાં ભવે ।
અવજ્ઞાય વચો ઽસ્માકં પુનર્ અપ્ય્ અવભોત્સ્યસે

પુનશ્ ચ ત્વાં બ્રવીમિ ।
યે જન્મૈવાધિમુક્તાઃ શમસુખમહતીં નિર્વૃતિં શુદ્ધસત્ત્વા
યેષાં ક્લેશાવશેષો ઽપ્ય્ ઉપશમિતબલો યો ઽપ્ય્ ઉપાદાનમ્ એવ ।
આત્મત્વેનાભ્યુપેતા જગદ્ ઇદમ્ અખિલં યે કૃપાક્રાન્તચિત્તાસ્
તેષાં શ્લાઘ્યા પ્રવૃત્તિર્ ગતિષુ ન તુ ભવાસ્વાદપર્યસ્તબુદ્ધિઃ

સ્પૃશ્યન્તે સત્ત્વવન્તો ન વિષયરજસા યે વિવિક્તાશયત્વાદ્
દુઃખૈર્ નૈવ વ્યથન્તે ક્ષિતિધરગુરવો યે પરાર્થે ચરન્તઃ ।
તે જન્મોપાદદાનાઃ પરપુરપરિખાસેતવો બોધિસત્ત્વાઃ
શોભન્તે ન ક્ષમં તુ ક્ષણમ્ અપિ ગતિષુ સ્થાતુમ્ આત્મંભરીણામ્

યેષાં સર્વે પ્રયોગાઃ શશિન ઇવ કલાઃ સર્વસત્ત્વોપજીવ્યા
યે લોકાન્ પાન્તિ કૃત્સ્નાન્ પિતર ઇવ સુતાન્ દુઃખપાતાલમગ્નાન્ ।
તેષાં જન્મોપદેશઃ સુચરિતમહતામ્ ઉત્સવઃ શ્રીવિશેષઃ
સ્વાર્થોદ્યોગાનુરાગાદ્ અનુપતતિ ભવાન્ મૃત્યવે કેવલં તુ

યેષામ્ ઉત્પાદકાલે સુચરિતકિરણૈર્ લિખ્યમાનં સમન્તાદ્
ધ્વાન્તં ચેતઃ સ્વરઙ્ગાવિવરપરિચયસ્ફીતમ્ અપ્ય્ અસ્તમ્ એતિ ।
ઉન્મજ્જન્તીવ લોકાઃ પ્રતિભયમહતો દુઃખપઙ્કૌઘમધ્યાત્
તેષામ્ એવાનુરૂપા પરહિતવિદુષાં જન્મસંતાનલીલા

કિં બહુના
સર્વેષ્વ્ આચાર્યવર્યા નિયમગુરુધરા ધર્મયાનાગ્રધૈર્યાઃ
કારુણ્યોચ્છ્રીતવીર્યા રજનિકરનિભા ભાસ્કરાભાશ્ ચ દીપ્ત્યા ।
જન્માટવ્યાનુયાત્રા નમુચિવિદરણા જ્ઞાનદીપોલ્કધારાઃ
સર્વજ્ઞત્વાભિષેકાઃ પુરુષવરયુગાઃ સર્વદા બોધિસત્ત્વાઃ

એવમ્ અપ્ય્ અસાવ્ ઉચ્યમાનઃ કુશલધર્મસાધનોદ્યોગવિધુર એવ વ્યાહાર્ષીત્ ।
સમુદાગમવૈગુણ્યવિરૂક્ષક્ષામચેતસામ્ ।
કુશલપ્રત્યયા બાહ્યાઃ કિં કરિષ્યન્તિ દેહિનામ્