જાતકમાલા · શ્લોક 22-41

ભવાવશિષ્ટાઃ કિલ સપ્ત જાતયો ભયં ન તે યેન પુનર્ભવાશ્રયમ્ ।
ભવાનુષઙ્ગો ઽપ્ય્ અશુચેર્ વિવૃજ્યતે નરૈર્ વિદગ્ધાભરણાનુલેપનૈઃ

કૃતં ત્વયાપાયિકદુઃખલઙ્ઘનં પ્રવૃત્તિમ્ અન્વિચ્છસિ યેન જન્મનઃ ।
જિજીવિષુસ્ તીવ્રવિષાભિદૂષિતં પ્રણીતમ્ અપ્ય્ અન્નમ્ ઉપાદદીત કઃ

અપિ ચ હે ભવાભિનન્દિન્
ક્રિમેર્ ઇવાવસ્કરકર્દમાન્તર્ વિવર્તમાનસ્ય યથાકથં ચિત્ ।
નરસ્ય માતુર્ જઠરાન્તરાલે કિં ગર્ભવાસો ન મહાન્ અપાયઃ

કડેવરાવસ્કરનિર્ઝરેણ સુબદ્ધસાસૃઙ્મલદુર્દિનેન ।
પ્રજાયમાનસ્ય નરસ્ય દુઃખમ્ અપાયદુઃખૈર્ અપિ કિં ન તુલ્યમ્

દવાનલપ્લુષ્ટપલાશરૂક્ષં વહન્ જરાજર્જરમ્ અસ્થિયન્ત્રમ્ ।
કથં ચિદ્ આયાસનિપીતહર્ષો ન કિં સમો ઽપાયશતૈર્ મનુષ્યઃ

વિદાહિભિર્ નિષ્પ્રતિકારઘોરૈઃ કૃતાન્તબાણૈર્ ઇવ સંપતદ્ભિઃ ।
વિભિદ્યમાનસ્વવિષાત્મભાવો ગદૈર્ ઇહૈવાનુભવત્ય્ અપાયાન્

પ્રત્યાવૃત્તસિતાક્ષિકોશવિકૃતવ્યાઘ્રાનનો ભીષણઃ
શસ્ત્રેણેવ વિદાર્યમાણકરણો મર્મચ્છિદા વાયુના ।
બન્ધૂનાં પુરતઃ કૃતાન્તમકરેણાક્રમ્ય નિઘ્નો યદા
ક્રુદ્ધેનેવ વિતીર્યતે ઽધિકતરં કિં નામ દુઃખં તતઃ

કિં ચાયુષ્મન્
કર્માવેધસમુદ્ધતસ્ફુટશિખિજ્વાલાવલીપિઙ્ગલો
નૈવાવીચિર્ અપિ વ્યથામ્ ઉપહરત્ય્ આર્યસ્ય તાં દારુણઃ ।
ધીદૌર્બલ્યકરાઃ સમાધિવિધુરાઃ સદ્વૃત્તવેલાભિદો
યાં કુર્વન્તિ મનોજ્વરાઃ પરિચયાઃ સ્ફીતાવલેપા મલાઃ

અથ સ વિષયદૌરાત્મ્યમ્ ઇવોદ્ભાવયંસ્ તં મહર્ષિમ્ અબ્રવીત્ ।
વિષયાસઙ્ગિની બુદ્ધિર્ દુઃખેન પ્રતિવાર્યતે ।
ગઙ્ગેવ કૂલતોયોર્મિપર્યસ્તતટપાદપા

અન્યે ઽપિ બહવઃ શૈક્ષા ભવસંભોગલાલસાઃ ।
તર્પયન્તીન્દ્રિયગ્રામં વિષયૈર્ અવિષાદિનઃ

સ ચાર્હંસ્ તૈસ્ તદ્વચોભિઃ સુતરામ્ ઉદ્વેજિતપ્રતિભયસ્ તં શૈક્ષમ્ અવોચત્ ।
પ્રતિસંખ્યાનમહતામ્ અકૃચ્છ્રશ્ ચિત્તનિગ્રહઃ ।
ન ચાનુવર્તનીયાસ્ તે વિષયૈર્ યે પરાજિતાઃ

મયૈવ વિષયોદ્દામં નનુ ચેતો નિવારિતમ્ ।
અન્યૈશ્ ચ વ્રતિભિર્ વીરૈસ્ તત્ કસ્માન્ નાનુવર્તસે

વિષયેષુ યદિ પ્રમાદમ્ એષે ત્વમ્ અનાર્યાચરિતેષુ હન્ત નષ્ટમ્ ।
અથ તે વિરજન્તિ નૈવ ચેતસ્ તવ કો ઽર્થો વદ તૈર્ અનર્થભૂતૈઃ

વિષયેષુ પરિપ્લુતેન્દ્રિયાણાં સ્વમનોવિભ્રમમાત્રભદ્રકેષુ ।
નિકટે નિવસન્તિ સર્વદુઃખાન્ય્ અપરિજ્ઞાતનિપાતદારુણાનિ

વિષયાપચયાનુપાતિનીનામ્ અપરિમ્લાનસુખામૃતપ્રદાનામ્ ।
છલિતઃ પુરુષઃ પ્રસઙ્ગદોષૈર્ ન ચ સંવેત્તિ નિરામિષં રતીનામ્

પરિભૂતિર્ ઉપાન્તિકે નરાણાં ભવસંભોગવિષક્તમાનસાનામ્ ।
વિષયપ્રતિકુઞ્ચિતં ચ ચેતો વિનિપાતાયતનાનિ ચાવૃતાનિ

પરિણામરતામ્ અશાન્તરૂપાં વિપરીતાલ્પસુખાનુરાગરમ્યામ્ ।
પરિભૂય મનસ્વિનો રમન્તે કૃપણાં કામરતિં તપોવનેષુ

વિનિગૃહ્ય મનઃ પ્રમાદદોલાચલમ્ અધ્યાત્મરતિવ્યપાશ્રયેણ ।
અનિરાકૃતયોગિનો રમન્તે બહુરૂપૈર્ અતિમાનુષૈર્ વિહારૈઃ

વિતથાભિનિવેષમાત્રરમ્યાઃ પુરુષસ્યોપનમન્તિ નામ કામાઃ ।
ગતિચક્રચરવ્રતં નરાણાં વિષયા એવ સમાદિશન્ત્ય્ અનાર્યાઃ

વ્યસનોપનિપાતલક્ષ્યવૃક્ષે જગતિ ક્લેશપિશાચિકાભિભૂતે ।
ઉદયા ન તુ સર્વદા ભવન્તિ પ્રકૃતિસ્વાસ્થ્યકૃતાં તથાગતાનામ્