જાતકમાલા · અધ્યાય 32

તૃણમ્ અપિ રક્ષન્તિ બુધા યત્નેન મહીયસાન્યનિક્ષિપ્તમ્ ।
પ્રજ્ઞાગુરવઃ કિં પુનર્ અશ્રાન્તાઃ પ્રાણિનિક્ષેપમ્ ॥

અવેત્ય તસ્યાથ નિસર્ગભદ્રતાં મુનેર્ ઇવ પ્રાણિષુ ભદ્રચેતસઃ
સ્વભાવભદ્રાઃ કમનીયલોચના મુદા મૃગા બન્ધુમ્ ઇવૈનમ્ અન્વયુઃ ॥

શમાન્વિતઃ કેસરવલ્કલાકુલો મૃગાનુયાતો મૃગરાજતાપસઃ
શનૈઃ સ નિષ્ક્રમ્ય ગુહોટજાન્તરાચ્ ચખાદ પક્વાનિ ફલાનિ શાખિનામ્ ॥

ફલોપયોગાય વનાન્તરે ચરન્ સ ખેલગામી ચલચારુકેસરઃ
મહાગૃહસ્થૈર્ અતિથિપ્રિયૈર્ ઇવ પ્રતીક્ષ્યતે સ્માતિથિવન્ મહીરુહૈઃ ॥

ગુહાન્તરાન્ નિષ્પતતો હિમાત્યયે પ્રકાશતાલોર્ અતિમાત્રજૃમ્ભણાત્
તતાન તસ્યાઙ્ગસુખં પુરઃ શનૈર્ દિવાકરઃ પ્રાભૃતવન્ નવાતપમ્ ॥

અયં મૃગાણાં પતિર્ અત્ર ભૂધરે પતત્રિણાં તાર્ક્ષ ઇવોરુવિક્રમઃ
ઇતીવ તસ્યોપરિ જાતસંભ્રમા નિશાકરચ્છત્ત્રમ્ અધારયન્ નિશા ॥

પપૌ સ યસ્યાં સરિતિ ક્ષપાકર પ્રસન્નમ્ અમ્ભઃ શિશિરં તટસ્થિતઃ
કૃતાર્થમ્ આત્માનમ્ અમન્યતેવ સા સ્ફુટં જહાસેવ ચ ફેનપઙ્ક્તિભિઃ ॥

હિમાચલસ્ તેન વિશુદ્ધચેતસા મહાત્મના કેસરિણા સમાશ્રિતઃ
મહાન્તમ્ આત્માનમ્ અતીવ ભાસતો મુદેવ મેને કનકાચલાદ્ અપિ ॥

ક્વ ચ ભુવનભયંકરં હરિત્વં ક્વ ચ કરુણાસ્ય ગરીયસી મૃગેષુ
ઇતિ મુનિમ્ ઇવ તં સ્થિતં હિમાદ્રૌ મૃગરિપવો ઽપિ મૃગાધિપં પ્રણેમુઃ ॥

અનિન્દિતમ્ અહો કર્મ તવ વાક્કાયચેતસામ્
અનિન્દિતાઙ્ગ ઇત્ય્ એતત્ ત્વન્નામાનુગુણં સ્મૃતમ્ ॥

અહો ત્યાગક્ષમાવીર્ય ગામ્ભીર્યકરુણાદયઃ
ત્વદ્ગુણાઃ ગુણિનાં શ્રેષ્ઠ મુનીન્ અપ્ય્ અતિશેરતે ॥

અહો વૃત્તેન શુદ્ધેન ભવતઃ શુદ્ધચેતસઃ
પરં માર્દવમ્ આનીતં ક્રૂરાણામ્ અપિ માનસમ્ ॥

ધન્યો ઽયં ધન્યહિમવાન્ હિમચ્છન્નશિલાતલઃ
ઇતિ ધીરસ્વભાવેન યસ્ ત્વયા સમુપાશ્રિતઃ ॥

તસ્માદ્ ઇમૌ શિશૂ ભીમ વ્યાલદર્શનભીરુકૌ
નિક્ષિપ્ય ત્વયિ ગચ્છાવો વનમ્ આવાં ફલાર્થિનૌ ॥

ઉપાદાય ફલં યાવદ્ આવ્રજાવો વનાન્તરાત્
રક્ષણીયૌ ત્વયા તાવદ્ એતૌ ચપલગાત્રકૌ ॥

કાપેયં ચપલત્વં ચ તુલ્યકાલમ્ ઇદં દ્વયમ્
તસ્માદ્ આભ્યાં કૃતા બાધા સોઢવ્યા ભવતા ક્ષણમ્ ॥

દુઃખાન્ય્ અપિ ગરીયાંસિ પરાર્થપ્રતિપત્તયે
સહન્ત એવ ધીમન્ત આત્મસૌખ્યાનપેક્ષિણઃ ॥

ભયમ્ ઇચ્છતિ યો હર્તુમ્ અત્યન્તમ્ ભીરુચેતસામ્
મનઃસંતાપિનીં પીડાં સ કથં ન સહિષ્યતે ॥

ઇતિ સમભિહિતઃ સ તેન સિંહઃ કપિમિથુનેન સુતાભિરક્ષણાય
નૃપ ઇવ પરરક્ષણક્ષમો ઽપિ ક્ષણમ્ ઇદમ્ આકુલતાં ગતઃ પ્રદધ્યૌ ॥

તદ્ ગચ્છતં તુહિનશૈલમ્ ઇમં વિગાહ્ય તુઙ્ગૈઃ સ્નુભિર્ ગગનમધ્યમ્ ઇવોલ્લિખન્તમ્
સ્વાદૂનિ શીઘ્રતરમ્ આનયતં ફલાનિ પ્રેમ્ણા શિશુદ્વયમ્ ઇદં પરિપાલયામિ ॥

ગુહાજિરોપાન્તવને મનોહરે હરેઃ સુષુપ્સોઃ સુખશીતમારુતે
રુતેન તૌ વાનરશાવકૌ મુહુર્ મુહૂર્તનિદ્રાસુખમ્ અસ્ય જઘ્નતુઃ ॥

નિદ્રાનિમીલિતે કિંચિત્ પુનસ્ તસ્ય વિલોચને
અઙ્ગુલિભ્યાં તુતુદતુઃ સ્ફુલિઙ્ગાપિઙ્ગતારકે ॥

સુખં તસ્યોપવિષ્ટસ્ય સ્થિત્વાચકિતમ્ અન્તિકે
પ્રાન્તે લાઙ્ગૂલમ્ આદાય સમાચકૃષતુર્ મુહુઃ ॥

સટાં વ્યાલમ્બ્ય પૃષ્ઠં ચ તસ્યારુહ્ય પુનઃ પુનઃ
સહજાચ્ ચાપલાદ્ દૂરમ્ ઉત્પત્યોત્પત્ય પેતતુઃ ॥

વિદ્યમાનેષ્વ્ અપિ પુરઃ પ્રભૂતેષુ ફલેષુ તૌ
જિઘત્સોર્ આનનાત્ તસ્ય સમાચિક્ષિપતુઃ ફલમ્ ॥

ઇતિ દુશ્ચેષ્ટિતં તત્ તત્ તયોર્ વાનરશાવયોઃ
કરુણાભદ્રચિત્તત્વાત્ સ સેહે પુત્રયોર્ ઇવ ॥

સર્વત્ર સમચિત્તાનાં સુખદુઃખાનપેક્ષિણામ્
સતાં સર્વધુરીણાનાં ન ક્વચિત્ ખિદ્યતે મનઃ ॥

અભિવર્ધિતવેદનાકુલાક્ષં વિરસવ્યાહૃતિલક્ષ્યતાલુરન્ધ્રમ્
ઉદરસ્રુતશોનિતાર્દ્રરોમ ક્ષુધિતશ્યેનવિલુપ્યમાનમાંસમ્ ॥

અનેન ગૃધ્રેણ વિલુપ્તમાંસકે પ્રકામમ્ અસ્મિન્ કપિશાવકદ્વયે
ફલાન્ય્ ઉપાદાય તયોર્ ઉપેતયોઃ કિમ્ અદ્ય શક્ષ્યામ્ય્ અભિધાતુમ્ અગ્રતઃ ॥

પાતું ગતૌ ચપલકૌ સરસો જલં નુ વૃક્ષં ફલાર્થમ્ અભિરુહ્ય નુ કિં નિવિષ્ટૌ
સ્યાતામ્ ઇમાં કિમ્ અથ વાદ્રિગુહાં પ્રવિષ્ટૌ વ્યાલેન કેનચિદ્ ઉતાત્ર વિપાદિતૌ તૌ ॥

તૂષ્ણીં સ્થિતો મૃગપતે કિમ્ અધોમુખસ્ ત્વમ્ આચક્ષ્વ તાવ્ ઇહ શિશૂ ક્વ ગતૌ ભવેતામ્
ઇત્થં તયોઃ પ્રવગયોઃ પરિદીનદૃષ્ટ્યોઃ શ્રોષ્યામિ વિહ્વલપદાનિ કથં વચાંસિ ॥

ઉપલભ્ય ચિરાત્ તયોર્ અભાવં સુતયોઃ કુન્દવિપાણ્ડુદન્તપઙ્ક્ત્યોઃ
સમુપેત્ય શુચા કરિષ્યતસ્ તૌ બડિશોત્તારિતમીનવેપનાનિ ॥

યાવદ્ વ્યાઘ્રનખાઙ્કુરાકૃતિભૃતા ચઞ્ચ્વા વિભિદ્યોદરે ગૃધ્રો ઽયં કપિશાવયોર્ ભયવતોર્ અન્ત્રાણિ નાકર્ષતિ
ગત્વા તાવદ્ અહં હિમાદ્રિશિખરપ્રાન્તં નિવેશ્યોન્મુખઃ સાન્ત્વેનૈનમ્ ઉપાયપૂર્વકમ્ અહં નેષ્યામિ ધર્મ્યાં સ્થિતિમ્ ॥

નૂનં તવાપ્ય્ અપત્યાનિ ભૂતપૂર્વાણિ સન્તિ વા
યાદૃશો ભવતસ્ તેષુ સ્નેહો ઽન્યસ્યાપિ તાદૃશઃ ॥

ઇતિ કારુણ્યમ્ આલમ્બ્ય મા વધીઃ કપિશાવકૌ
તૃપ્તિર્ આત્યન્તિકી નાસ્તિ ભુક્ત્વાપ્ય્ એનૌ તવાતુરૌ ॥

ધિગ્ અહો જીવિતં તસ્ય ધિગ્ આત્મસ્નેહમ્ ઈદૃશમ્
યઃ શરીરકલેઃ પુષ્ટિં કરોતિ પરહિંસયા ॥

અજ્ઞાનાજ્ જાયતે સ્નેહઃ સદોષે ઽપિ શરીરકે
તત્પુષ્ટયે કરોત્ય્ અજ્ઞો નિમિત્તકર્મ દુર્ગતેઃ ॥

આત્માત્મીયવિનાભાવાદ્ યઃ શૂન્યં સર્વમ્ ઈક્ષતે
તસ્યાભૂતવિકલ્પોત્થં ન રુણદ્ધિ મનસ્ તમઃ ॥

તમોઽભાવાદ્ યદા તત્ત્વમ્ આસાદયતિ કોવિદઃ
તદા ભવતિ મોક્ષાય શુભાશુભપરાઙ્મુખઃ ॥

સિંહાન્ નાન્યો માંસભુક્ કશ્ચિદ્ અસ્તિ ક્રૂરો વેતિ સ્પષ્ટમ્ એતત્ પૃથિવ્યામ્
સૈંહીં કષ્ટાં યોનિમ્ અપ્ય્ આશ્રિતો ઽહં નેચ્છામ્ય્ એતાં પ્રાણિહિંસામ્ અધર્મ્યામ્ ॥

મૃગમ્ ઇહ ગહને મૃગેન્દ્રજુષ્ટે મૃગરિપુણાભિહતં સ્વયં મૃતં વા
ખગવર નભસિ ભ્રમન્ નિરીક્ષ્ય દ્રુતગતિર્ અત્સ્યસિ તસ્ય માંસમ્ એત્ય ॥

ક્ષુધમ્ અપિ મહતીં તતો ઽધિવાસ્ય જ્વલનશિખામ્ ઇવ દેહમ્ ઉત્તપન્તીમ્
નરકનિપતનાય મા સ્મ કાર્ષીર્ અકુશલમ્ ઈદૃશમ્ ઉજ્ઝિતાપ્રમાદઃ ॥

અન્તઃસત્ત્વાસ્થિસંધિસ્ફુટનતટતટાશબ્દહુંકારભીમાઃ સંતન્વન્તઃ સ્ફુલિઙ્ગાનિકરમ્ ઉરુશિખાલોહિતધ્યામભીમાઃ
લોલજ્વાલાકલાપા નરકહુતભુજઃ સૂરિભિઃ કથ્યમાનાઃ કુર્વન્ત્ય્ આધિં જનસ્ય શ્રવણમ્ અપિ ગતાઃ કિં પુનઃ સંસ્પૃશન્તઃ ॥

આયસ્યાં કૂણિતાક્ષં જ્વલિતહુતવહસ્પર્શસંતાપિતાયાં કુમ્ભ્યાં ગાઢં નદન્તં ક્વથિતપરિચલત્તૈલપૂર્ણાસ્યકણ્ઠમ્
આલોક્યાલેખ્યભિત્તૌ લિખિતમ્ અપિ નરં નારકં પચ્યમાનં હિંસ્રો ઽપિ ક્રૂરભાવાત્ ક ઇવ ન વિરમેદ્ દુર્ગતિપ્રાપ્તિહેતોઃ ॥

શ્રુત્વા દુર્ગતિદુઃખાનિ વિરમત્ય્ અશુભાન્ ન યઃ
સો ઽનદ્ધાપુરુષાકારઃ પાષાણહૃદયો ઽપિ વા ॥

અલાભે લાભે વા સુહૃદિ હિતવાચિ દ્વિષતિ વા સ્તુતૌ નિન્દાયાં વા મહતિ વિભવે વા વિપદિ વા
વિકારં યો નાયાત્ય્ ઉપશમવિશુદ્ધેન મનસા સ્થિતઃ સ પ્રાજ્ઞાનામ્ ઉપરિ સવિતેવ દ્યુતિમતામ્ ॥

ત્વમ્ અદ્ધિ માંસં પિબ શોણિતં ચ મમાક્ષિણી ચોદ્ધર નિશ્ચલસ્ય
ઇતીદમ્ ઉક્ત્વા વિનિમીલિતેક્ષણશ્ ચિરં વિનિષ્કમ્પતનુર્ બભૂવ સઃ ॥

દધ્વાન દુન્દુભિર્ અથ ધ્વનિના દિગન્તાન્ આપૂરયન્ સુરપતેઃ પુરમધ્યવર્તી
ગૃધ્રાય દત્તતનુમ્ આનમિતૈઃ શિરોભિઃ સિંહં સ્થિતા નભસિ તુષ્ટુવિરે ચ સિદ્ધાઃ ॥

ચચાલ ભૂશ્ ચલિતસુવર્ણભૂધરા વિસિસ્મિયે ત્રિદશગણઃ સવાસવઃ
ઉદીરિતસ્તુતિભિર્ અહીશ્વરૈર્ અપિ પ્રપાતિતાસ્ તદુપરિ પુષ્પવૃષ્ટયઃ ॥

અથ કેસરિણો ગુહાન્તિકે નિદધૌ વાનરશાવકૌ ખગઃ
નખભિન્નતનૂ વિનિશ્ચલૌ ભયમૂર્ચ્છાવિનિમીલિતેક્ષણૌ ॥

શનૈર્ ઉપાગમ્ય ચ બોધિસત્ત્વમ્ ઉત્થાપયામાસ સ ગૃધ્રવર્યઃ
સ્થિતો ઽગ્રતસ્ તસ્ય વિનીતભાવો જગાદ ભક્ત્યા સ્તુતિમ્ ઈદૃશીં ચ ॥

દયાલુતા ક્વેયમ્ અહો તવોચ્છ્રિતા ક્વ સિંહતેયં જગતો ભયંકરી
ચિરાય કેનાપિ વિશેષહેતુના ભવાન્ મુનિઃ કો ઽપિ મૃગાધિપાયતે ॥

પ્રજ્ઞાવલમ્બિ યસ્યૈવ સમદુઃખસુખં મનઃ
સ એવ પ્રાણમૂલ્યેન ક્રીણાત્ય્ આપદ્ગતં પરમ્ ॥

ત્વાદૃશા ન ભવેયુશ્ ચેત્ સ્થિરાઃ સજ્જનસેતવઃ
દુઃખોદન્વતિ મજ્જેયુર્ અગાધે મહતિ પ્રજાઃ ॥

ઇમામ્ આકર્ણ્ય કલ્યાણીં ભવતો ધર્મદેશનામ્
અદ્યારભ્ય કરિષ્યામિ વૈરિષ્વ્ અપિ દયામ્ અહમ્ ॥

અનાદિસંસારવિવર્તનશ્રમ પ્રબાધનાદુઃખપરંપરાહતમ્
જગત્ સમુદ્ધર્તુમ્ ઇદં ભવોદધેસ્ તથાગતત્વાય મમાયમ્ આદરઃ ॥

ગમ્ભીરૈર્ અદુરાસદૈઃ સદસતાં વિજ્ઞાતૃભિઃ કર્મણાં શાસ્ત્રાવિષ્કૃતબુદ્ધિભિઃ પરહિતવ્યાપારસક્તાત્મભિઃ
સાધ્વીનામ્ અવગન્તૃભિર્ ભવભિદાં તાથાગતીનાં ગિરાં મોહચ્છેદિ ભવે ભવે ભવતુ નો યુષ્મદ્વિધૈઃ સંગતમ્ ॥

ગુહાન્તિકે મયા તત્ર સ્થાપિતૌ કપિશાવકૌ
તસ્માન્ મામ્ અધુના સાધો વિસર્જયિતુમ્ અર્હસિ ॥

બોધ્યં બન્ધુગિરા સ્ફુટીકૃતમ્ અપિ સ્થૂલં ન ગૃહ્ણાતિ યઃ સૂક્ષ્મે વસ્તુનિ તસ્ય શાસ્ત્રવિષયે વ્યર્થં મતિઃ ખિદ્યતે
દ્રષ્ટું યસ્ય ન શક્તિર્ અસ્તિ ભવનદ્વારં પ્રકાશે સતિ ચ્છિદ્રં સૂક્ષ્મતરં સ જાતતિમિરઃ સૂચ્યાઃ કથં દ્રક્ષ્યતિ ॥

ઉપદેષ્ટરિ સત્ય્ અપિ પ્રમાદી ન હિ બાલો મતિવામતાં જહાતિ
ઋજુતામ્ ઉપનીતમ્ અપ્ય્ અભીક્ષ્ણં પુનર્ આગચ્છતિ વક્રતાં શ્વપુચ્છમ્ ॥

ઉપદિષ્ટપથઃ પ્રસન્નશાસ્ત્રૈર્ અનવાચીનમતિર્ ન યાત્ય્ અમાર્ગમ્
પટુભદ્રમનાઃ પરીતદેહઃ પટુભિર્ વેણુધરૈર્ ઇવ દ્વિપેન્દ્રઃ ॥

અયમ્ અક્ષગણઃ સુસંયતો ન વિકારં કુરુતે વિપશ્ચિતઃ
સુગૃહીતફણો ભુજઙ્ગમો ન હિ શક્નોત્ય્ અપરાદ્ધુમ્ અણ્વ્ અપિ ॥

અપકારફલં જનસ્ય ગાઢં પદમ્ ઐશ્વર્યમ્ અસજ્જને તનોતિ
હરિતાલમ્ અહેર્ નિષિક્તમ્ અન્તર્ વદને તીવ્રતરં વિષં કરોતિ ॥

જિતમ્ ઇન્દ્રિયવૈરિભિઃ પ્રમાદાજ્ જનમ્ ઇચ્છા વિનિપાતયત્ય્ અનર્થે
પ્રવિલીનસુવર્ણદર્શનીયા શલભં દીપ્તિર્ ઇવ સ્ફુરન્તમ્ અગ્નૌ ॥

અવિપશ્ચિતમ્ ઇન્દ્રિયાર્થસક્તિઃ પુરુષં પાતયતિ સ્વધર્મમાર્ગાત્
શ્લથબન્ધનરુદ્ધનાભિમૂલં ફલમ્ અગ્રાદ્ ઇવ પાદપસ્ય પક્તિઃ ॥

ન ચેદ્ ભવેયુઃ પ્રકૃતિપ્રબાધના વિષદ્રુમાશીવિષશસ્ત્રવહ્નયઃ
અસજ્જનસ્યાવિલતીક્ષ્ણચેતસઃ સમા ભવેત્ કેન પુનઃ સહોપમા ॥

અકારણક્રોધક ઉષ્ણભાષણઃ ખલો ભૃકુટ્યા વિષમીકૃતેક્ષણઃ
અનેકરન્ધ્રોત્થિતભીમપન્નગઃ કરોતિ વલ્મીક ઇવાધિકં ભયમ્ ॥

નિશાતયા રોષશિલાતલે દૃઢં પરોપઘાતાય મુદાભ્યુદીર્ણયા
દુનોતિ કં નામ ન ગોચરં ગતં ગતત્રપો વાગસિધારયા ખલઃ ॥

શઠત્વસંનાહભૃતઃ ખલાશ્ ચિરં દુરાવરાશ્ ચેન્દ્રિયસૈન્યમધ્યગાઃ
અરુંતુદાઃ સાધુજને ઽપિ નિષ્કૃપાઃ કૃપાણધારામ્ ઇવ પાતયન્તિ ગામ્ ॥

બુધો ન વિશ્વાસમ્ ઇયાદ્ અસજ્જને વિનીતવેષે ઽપિ મનોજ્ઞવાચ્ય્ અપિ
સુરૂપદેહો ઽપિ કલસ્વનો ઽપિ સન્ ન કિં મયૂરઃ સ્ફુરતો ઽત્તિ પન્નગાન્ ॥

યદીષ્યતે ચિત્તકુટુમ્બપોષણં ચિરાય વા ધીમહિષીવિવર્ધનમ્
અતો વિપશ્ચિજ્જલદોદયે સતિ પ્રકીર્યતાં સદ્ગુણબીજમ્ આત્મનિ ॥

ચિરાય સત્સંગતશુદ્ધમાનસો ન યાત્ય્ અસત્સંગતમ્ આત્મવાન્ નરઃ
મનોહરેન્દીવરપુષ્પગોચરો ન જાતુ ભૃઙ્ગઃ કુણપે નિલીયતે ॥

રણગતસ્ય યથા રતિર્ ઉદ્ભવત્ય્ અનપરાદ્ધશરસ્ય ધનુષ્મતઃ
ગુણશરૈર્ અતિદૂરનિપાતિભિઃ પ્રહતદોષરિપોઃ સુધિયસ્ તથા ॥

અતિવિશુદ્ધમ્ અહાર્યમ્ અકૃત્રિમં ગુણવિભૂષણમ્ આર્યજનાર્ચિતમ્
સમુપલભ્ય નરસ્ય ન જાયતે સુરવરાભરણેષ્વ્ અપિ વિસ્મયઃ ॥

સુખમ્ અત્યન્તમ્ અન્વિચ્છન્ ગુણાનાં વા સમુદ્ભવમ્
અસજ્જનમ્ અતસ્ ત્યક્ત્વા કલ્યાણં મિત્રમ્ આશ્રયેત્ ॥

ન જાતુ પ્રીતયે સાધોર્ અનાર્યજનસંગતમ્
સ્નાતસ્ય તીર્થસલિલૈઃ શુક્લેતરમ્ ઇવામ્બરમ્ ॥

સંપર્કેણ તમોભિદામ્ જગદઘપ્રધ્વંસિનાં ધીમતાં ક્રૂરો ઽપિ પ્રકૃતિં વિહાય મલિનામ્ આલમ્બતે ભદ્રતામ્
યત્ તૃષ્ણાગ્લપિતો ઽપિ નેચ્છતિ જનઃ પાતું તદ્ એવ ક્ષણાદ્ ઉજ્ઝત્ય્ અમ્બુધરોદરસ્થિતમ્ અપાં પત્યુઃ પયઃ ક્ષારતામ્ ॥

શાર્દૂલે પ્રમનસિ તત્ર લબ્ધતૃપ્તૌ સંગત્યા સ્વવસતિમ્ આગતે સલીલમ્
વારાહં પલમ્ ઉપયુજ્ય બદ્ધમેદઃ શ્યેનો ઽપિ સ્વનિલયમ્ આજગામ તૂર્ણમ્ ॥

મૃગપતિર્ અપિ ભાનૌ કિંશુકોત્તંસરાગે સ્થિતવતિ કનકાદ્રેર્ મૂર્ધ્નિ ભાસ્વન્મયૂખે
તરુવિટપકુલાયાલીનચઞ્ચદ્વિહઙ્ગ ચલિતમૃદુસટાન્તઃ સ્વં નિવાસં જગામ ॥

નિરુદ્ધમ્ અમ્ભસ્તટસેવિભિર્ વિભિર્ નિરન્તરમ્ પલ્લવવિદ્રુમૈર્ દ્રુમૈઃ
શનૈર્ ઉપેતાલિ કુશેશયાશયા વ્યગાહતાપિઞ્જરકેસરઃ સરઃ ॥

અવગાહ્ય ચ તત્ સરો મહદ્ દ્રુતમ્ ઉત્તીર્ય વિલમ્બિકેસરઃ
સ ગુહાન્તિકમ્ આગમન્ મુહુશ્ ચરણન્યાસવિભુગ્નશાદ્વલમ્ ॥

શિતગૃધ્રનખક્ષતાઙ્ગયોર્ અથ શાખામૃગશાવયોસ્ તયોઃ
ઉપરિ ત્વરિતં સ કેસરં સલિલસ્રાવિ દુધાવ કેસરી ॥

હરિકેસરવારિસિચ્યમાનૌ ગુરુમૂર્ચ્છાપગમાદ્ ઉપેતસંજ્ઞૌ
ઉદમીલયતાં વિલોચનાનિ સ્ફુરિતોત્તાનમુખૌ પ્રવઙ્ગશાવૌ ॥

ગૃધ્રાતિભીતપરિવેપિતકાતરાઙ્ગૌ તૌ તસ્થતુર્ મૃગપતેશ્ ચરણાન્તમ્ એત્ય
આલોલપલ્લવમનોહરયાથ સો ઽપિ સ્નેહેન તૌ રસનયા મુહુર્ આલિલેહ ॥

વૃન્તચ્યુતં પરિણતં ફલમ્ આદયિત્વા પ્રેમ્ણા મુહુઃ સ્વતનયાવ્ ઇવ સાન્ત્વયિત્વા
ખદ્યોતદીપતરલાં સ્વગુહાં પ્રવિશ્ય સુષ્વાપ તૌ સ પરિરભ્ય સુખં નિશાયામ્ ॥

તપને તપનીયકુમ્ભવદ્ દિશમ્ આક્રામતિ શાતમન્યવીમ્
શનકૈઃ કપિશાવકાન્વિતઃ સ્ફુરિતાલમ્બિસટો વિનિર્યયૌ ॥

અથ ગૃહીતફલં ફલલુબ્ધકૌ સ્વતનયાવ્ અવલોકયિતું મુદા
મૃગપતેર્ વસતિં દ્રુતમ્ ઉત્સુકં પ્રવગયોર્ મિથુનં દ્રુતમ્ આગમત્ ॥

ઉપગતં ગતમાનમદોદયો મૃદુપદં મૃદુવાક્ કરુણાન્વિતમ્
કૃતનમસ્કૃતિ તન્ મિથુનં હરિઃ કુશલપૂર્વમ્ અભાષત લોકવિત્ ॥

કપિશાવકયોઃ સર્વમ્ યથાવૃત્તમ્ અનુક્રમાત્
તતશ્ ચરમમ્ આચખ્યૌ ગૃધ્રાપહરણં તયોઃ ॥

અતિક્રાન્તામ્ અથ શ્રુત્વા વ્યાપદં પુત્રયોઃ શુચા
ગૃધ્રક્ષતાનિ ગાત્રાણિ તયોઃ પસ્પૃશતુઃ કપી ॥

ઊચતુશ્ ચેદમ્ આર્દ્રાર્દ્રં સ્તુતિયુક્તં મૃગાધિપમ્
ભવતા રક્ષતા પુત્રાવ્ આવામ્ અપિ સુરક્ષિતૌ ॥

તન્વન્ ધર્મકથાગઙ્ગાં ચિહ્નિતો ગુણસાનુભિઃ
યશસ્તુહિનસંછન્નો જઙ્ગમસ્ ત્વં હિમાચલઃ ॥

યે ન માન્તિ તનોર્ અન્તર્ અસંખ્યા ભવતો ગુણાઃ
મન્યે કેસરતાં પ્રાપ્ય તે ઽમી બહિર્ અવસ્થિતાઃ ॥

સ્તિમિતમ્ ઉદધેઃ ક્ષુભ્ણાત્ય્ અમ્ભઃ પતત્રિપતિઃ પતઞ્ જલદપટલચ્છન્નસ્યેન્દોઃ પ્રસર્પતિ ન દ્યુતિઃ
તવ પુનર્ અઘવ્યુચ્છેદિન્યાં સ્થિતૌ સ્થિતમ્ અન્યતાં ન તુ ગમયિતું ચેતઃ શુદ્ધં રજસ્તમસી ક્ષમે ॥

પાલયિત્વા સુતાવ્ એતાવ્ આવયોર્ યચ્ છુભં ત્વયા
પ્રાપ્તં તેનાતિમહતા લભસ્વ પ્રાર્થિતં ફલમ્ ॥

તદ્ ઇમાવ્ ઉપગૃહ્ય પુત્રકૌ ભવતા યત્નવતાભિપાલિતૌ
બહુબન્ધુપરીતગહ્વરાં વસતિં યાવ વનાન્તરે નિજામ્ ॥

તેન પ્રોક્તૌ યાતમ્ ઇત્ય્ ઉત્સુકૌ તૌ કૃત્વા ભક્ત્યા વન્દનાં તસ્ય સાધોઃ
શાન્તસ્થાનાત્ પુત્રકારૂઢપૃષ્ઠૌ મન્દં મન્દં જગ્મતુઃ કાનનાન્તમ્ ॥

યાતોઃ પિત્રોઃ પૃષ્ઠમધ્યાધિરૂઢૌ લગ્નૌ ગાઢં સ્કન્ધરોમ્ણાં સમૂહે
વ્યાવર્ત્યેષલ્ લોચનાન્ય્ ઉત્સુકૌ તૌ ભૂયો ભૂયો દૃષ્ટવન્તૌ મૃગેન્દ્રમ્ ॥

તં નિક્ષેપં સર્વનિક્ષેપસારં સારપ્રજ્ઞાગોચરઃ સો ઽર્પયિત્વા
સ્કન્ધાદ્ ભારં સ્થાપયિત્વેવ ભૂમૌ ખેદચ્છેદાદ્ ભૂયસીં પ્રીતિમ્ આપ ॥

નાન્યત્ કષ્ટતરં કિંચિત્ પ્રાણિનિક્ષેપધારણાત્
પ્રત્યર્પણાચ્ ચ તસ્યૈવ નાન્યદ્ અસ્તિ સુખમ્ નૃણામ્ ॥

યસ્ તેન ધર્મનિક્ષેપો નિક્ષિપ્તઃ સાધુ તાયિના
પાલનીયઃ સ યુષ્માભિર્ અત્યન્તં સુખમ્ ઇચ્છુભિઃ ॥