જાતકમાલા · અધ્યાય 24

રિપુમ્ અપિ નોપેક્ષન્તે કરુણામૃદુચેતસો ગદગ્રસ્તમ્ ।
લોકસ્ય બન્ધુભૂતાઃ કિં પુનર્ અચ્છિન્નજન્માનમ્ ॥

આલોકયન્ન્ અથ ભુજઙ્ગમવેષ્ટિતાનિ સાન્દ્રાણિ ચન્દનવનાનિ નિદાઘકાલે
શૃઙ્ગાગ્રવિસ્ખલનજર્જરિતાગ્રજાલં બભ્રામ સિદ્ધનિલયં મલયં કદા ચિત્ ॥

હારીતતુણ્ડપરિખણ્ડિતવિદ્યુતાનિ પશ્યન્ નવાનિ મરિચાનિ દરીમુખેષુ
જિઘ્રન્ સમીરચલિતં કુસુમાધિવાસમ્ અધ્યાસ્ત ખેદવિગમાય શિલાં સ ધીરઃ ॥

આલોક્ય શાન્તમ્ અથ તં વિનયાવલમ્બી સ્કન્ધાન્ મહાન્તમ્ અવતાર્ય સ મૂલભારમ્
ભક્તિપ્રસાદભરમ્ ઉદ્ગિરતેવ દૂરાદ્ આલગ્નભૂમિરજસા શિરસા વવન્દે ॥

સ બ્રાહ્મણશ્ ચૈનમ્ અપૃચ્છદ્ એવં પશ્યામ્ય્ અહં ગ્લાનશરીરમ્ આર્યમ્
આરૂઢરોગાભિભવપ્રતન્વ્યા પ્રત્યેકબુદ્ધસ્ તમ્ ઉવાચ વાચા ॥

ઇદં ચ વલ્મીકસમં શરીરં ઉત્પાદિતં કર્મપરંપરાભિઃ
કુર્વ્વદ્ભિર્ આધિં જગતામ્ અનેકૈર્ અધ્યાસિતં વ્યાધિભુજઙ્ગમૈશ્ ચ ॥

ઇયં જરાકેશરિણી યદા ચ શરીરમ્ આક્રામતિ માનકસ્ય
મદં વિષાદાદ્ વિગતેન્દ્રિયાર્થસ્ તદાસ્ય ચિત્તદ્વિરદો જહાતિ ॥

તતો પરો મૃત્યુર્ અકારણારિઃ કુટીરકં દેહમયં ભનક્તિ
ભગ્ને હિ યસ્મિન્ ભવતિ ક્ષણેન સર્વક્રિયાણાં વિરતિર્ જનસ્ય ॥

ઇમૈસ્ ત્રિભિર્ મૃત્યુજરાગદારિભિઃ પ્રબાધ્યતે કર્મસમીરિતૈર્ જનઃ
અનન્તરક્લેશહુતાશસમ્ભવો ભવો યમ્ આર્યૈર્ અત એવ નેષ્યતે ॥

ઇતિ વિચાર્ય વિચારપટુર્ ભવાન્ પ્રતિભયાન્ ભુજગપ્રતિમાન્ ભવાન્
શમપથે વિનિવેશ્ય મનોરથં સમધિરોહતુ વીર્યમયં રથં ॥

સુભાષિતમણેઃ પ્રાપ્તિર્ અવિદ્યાતિમિરચ્છિદઃ
નાન્યત્ર સ્વચ્છગમ્ભીર ધીતોયાન્ સાધુસાગરાત્ ॥

સુપુરુષપરિચોદિતસ્ય ધર્મે પટુતરતાં પુરુષસ્ય યાતિ વીર્યં
વહનમ્ ઇવ સમીરણપ્રણુન્નં સલિલનિધૌ સ્થિતદક્ષકર્ણધારં ॥

સ પલાશૈઃ પલાશસ્ય મહદ્ આતપવારણમ્
કૃત્વા પ્રત્યેકબુદ્ધસ્ય દધારાતપશાન્તયે ॥

ન ચિન્તયતિ યઃ ખેદમ્ ઉપાયકુશલો વણિક્
લભતે વિપુલં લાભં ચતસ્રઃ સંભ્રમન્ દિશઃ ॥

બોધિસત્ત્વો વિચિન્ત્યેતિ તસ્ય કર્તુમ્ ઉપાસનામ્
ન ક્ષુધં નાતપં તીવ્રં ન ચ ખેદમ્ અજીગણત્ ॥

બુધાન્ ઉપાસીત ન ચેજ્ જગદ્ગુરૂન્ આવાપ્નુયાન્ નૈવ જનઃ સુભાષિતમ્
ધનાય યો ગચ્છતિ રત્નમેદિનીં સ યુજ્યતે રત્નવિશેષસમ્પદા ॥

ઇતિ સ પરિચરંસ્ તમ્ આર્યવૃત્તં કુશલફલોપચયાય ધીરસત્ત્વઃ
પ્રતિદિવસમ્ ઉપાચિતપ્રસાદઃ સફલમ્ અમન્યત સાધ્વ્ અજન્મલાભમ્ ॥

પરિવિસ્ફુરદઙ્શુપરીતતનુઃ પયસીવ તતાન નભસ્ય્ અમલે
શુશુભે ચ સુવર્ણગિરિપ્રતિમઃ કમલાસનમધ્યગતઃ સ વશી ॥

પ્રવિવેશ મુહુઃ પરિભિદ્ય મહીમ્ ઉદિયાય શનૈઃ સવિતેવ પુનઃ
અનયચ્ ચ સ યોગબલાદ્ બહુતાં યુગપદ્ ભુજયોઃ સલિલજ્વલનૌ ॥

સ્પૃશતિ સ્મ વિલોલનખદ્યુતિના કમલપ્રતિમેન કરેણ રવિમ્
બહુતામ્ અગમદ્ ગતજન્મભયસ્ સલિલેષ્વ્ ઇવ શુદ્ધવપુસ્ તપનઃ ॥

તમ્ ઇતિ પ્રસમીક્ષ્ય મહર્દ્ધિબલં દ્યુતિમન્તમ્ અનુષ્ણમરીચિમ્ ઇવ
સુચિરં સ્તિમિતીકૃતનેત્રયુગો દ્વિજમુખ્યતમઃ સ જગાદ મુદમ્ ॥

તં પ્રાતિહાર્યરમણીયતરપ્રભાવં પ્રત્યેકબુદ્ધમ્ અવલોક્ય દૃઢપ્રસાદૈઃ
વિદ્યાધરૈર્ મુમુચિરે નભસા વ્રજદ્ભિઃ પુષ્પાણિ કેશરરજઃકપિશોદરાણિ ॥

ઇમામ્ આલોક્ય ભવતઃ પ્રાતિહાર્યવતીં તનુમ્
બ્રહ્માપિ વિસ્મયં યાયાન્ માદૃક્ કિમ્ ઉ પૃથગ્જનઃ ॥

દર્શિતપ્રાતિહાર્યેણ ભવતા દીપ્તતેજસા
ઇદમ્ અધ્યાસિતં વ્યોમ દ્વિસૂર્યમ્ ઇવ લક્ષ્યતે ॥

યોગિનાં ત્વાદૃશામ્ એતદ્ ઋદ્ધિમાહાત્મ્યમ્ અદ્ભુતમ્
પરાનુગ્રહનિષ્પત્તિ પટૂનાં વ્યક્તિમ્ અર્છતિ ॥

આત્માર્થં ભાસતે નેન્દુઃ પ્રાચીમુખવિશેષકઃ
પરાર્થા એવ મહતામ્ ઉદયાઃ શુદ્ધચેતસામ્ ॥

યદિ નાહમ્ ઉપાગમિષ્યમ્ એનં મલયં ચન્દનપાદપાન્ધકારમ્
ન ભવત્સમુપાસનાસમુત્થં કુશલં મુક્તિપથસ્ય બીજમ્ આપ્સ્યમ્ ॥

મદનુગ્રહકામ્યયા દધાનસ્ તનુમ્ એતામ્ અતનુપ્રભાવગુર્વ્વીમ્
મલયાદ્રિવનાન્તરે સ્થિતો ઽસિ ક્ષપિતક્લેશ ગદચ્છલેન નૂનમ્ ॥

દધતીદ્ધરુચો મણિં સમુદ્રાઃ સ્ફટિકચ્છેદસિતં પયઃ પયોદાઃ
મહતીં ફલસમ્પદં ચ વૃક્ષાશ્ ચિરમ્ આયુશ્ ચ ભવાદૃશાઃ પરાર્થમ્ ॥

વાક્તન્તુભિસ્ તવ ગુણસ્તુતિપુષ્પમાલાં સંગ્રન્થ્ય યત્ કુશલમૂલફલં મયાપ્તમ્
પ્રજ્ઞાસ્પદં દશબલત્વમ્ અવાપ્ય તેન ભૂયાસમ્ અસ્ય જગતો ભવભઙ્ગહેતુઃ ॥

પ્રત્યેકબુદ્ધપદપાંસુમ્ અસૌ નિવેશ્ય મૂર્ધ્નિ પ્રસાદસમુદીરિતરોમકૂપઃ
આત્તૌષધિર્ મલયશૈલવનાન્તરાલાલ્ લોકસ્ય રોગમ્ અપનેતુમ્ અગાજ્ જનાન્તમ્ ॥