જાતકમાલા · અધ્યાય 2

તદ્ એવં સર્વસત્ત્વેષ્વ્ અકારણપરમવત્સલસ્વભાવઃ સર્વભૂતાત્મભૂતઃ પૂર્વજન્મસ્વ્ અપિ સ ભગવાન્ ઇતિ બુદ્ધે ભગવતિ પરઃ પ્રસાદઃ કાર્યઃ ।
જાતપ્રસાદૈશ્ ચ બુદ્ધે ભગવતિ પ્રીતિર્ ઉત્પાદયિતવ્યા । એવમ્ આયતનગતો નઃ પ્રસાદ ઇત્ય્ એવમ્ અપ્ય્ ઉપનેયમ્ । તથા સત્કૃત્ય ધર્મઃ શ્રોતવ્યઃ । એવં દુષ્કરશતસમુદાનીતત્વાત્ કરુણાવર્ણે ઽપિ વાચ્યમ્ એવં સ્વભાવાતિશયનિષ્પાદિકા પરાનુગ્રહપ્રવૃત્તિહેતુઃ કરુણેતિ ॥
બોધિસત્ત્વાવદાનમાલાયાં વ્યાઘ્રીજાતકં પ્રથમમ્ ॥
2. શિબિજાતકમ્
દુષ્કરશતસમુદાનીતો ઽયમ્ અસ્મદર્થં તેન ભગવતા સદ્ધર્મ ઇતિ સત્કૃત્ય શ્રોતવ્યઃ ॥
તદ્યથાનુશ્રૂયતે । બોધિસત્ત્વભૂતઃ કિલાયં ભગવાન્ અપરિમિતકાલાભ્યાસાત્ સાત્મીભૂતોપચિતપુણ્યકર્મા કદા ચિચ્ છિબીનાં રાજા બભૂવ । સ બાલ્યાત્ પ્રભૃત્ય્ એવ વૃદ્ધોપાસનરતિર્ વિનયાનુરક્તો ઽનુરક્તપ્રકૃતિઃ પ્રકૃતિમેધાવિત્વાદ્ અનેકવિદ્યાધિગમવિમલતરમતિર્ ઉત્સાહમન્ત્રપ્રભાવશક્તિદૈવસંપન્નઃ સ્વા ઇવ પ્રજાઃ પ્રજાઃ પાલયતિ સ્મ ।
તસ્મિંસ્ ત્રિવર્ગાનુગુણા ગુણૌઘાઃ સંહર્ષયોગાદ્ ઇવ સંનિવિષ્ટાઃ ।
સમસ્તરૂપા વિબભુર્ ન ચાસુર્ વિરોધસંક્ષોભવિપન્નશોભાઃ

વિડમ્બનેવાવિનયોદ્ધતાનાં દુર્મેધસામ્ આપદ્ ઇવાતિકષ્ટા ।
અલ્પાત્મનાં યા મદિરેવ લક્ષ્મીર્ બભૂવ સા તત્ર યથાર્થનામા

ઉદારભાવાત્ કરુણાગુણાચ્ ચ વિત્તાધિપત્યાચ્ ચ સ રાજવર્યઃ ।
રેમે ઽર્થિનામ્ ઈપ્સિતસિદ્ધિહર્ષાદ્ અક્લિષ્ટશોભાનિ મુખાનિ પશ્યન્

અથ સ રાજા દાનપ્રિયત્વાત્ સમન્તતો નગરસ્ય સર્વોપકરણધનધાન્યસમૃદ્ધા દાનશાલાઃ કારયિત્વા સ્વમાહાત્મ્યાનુરૂપં યથાભિપ્રાયસંપાદિતં સોપચારમનોહરમ્ અનતિક્રાન્તકાલસુભગં દાનવર્ષં કૃતયુગમેઘ ઇવ વવર્ષ । અન્નમ્ અન્નાર્થિભ્યઃ પાનં પાનાર્થિભ્યઃ શયનાસનવસનભોજનગન્ધમાલ્યસુવર્ણરજતાદિ તત્તદર્થિભ્યઃ ॥ અથ તસ્ય રાજ્ઞઃ પ્રદાનૌદાર્યશ્રવણાદ્ વિસ્મિતપ્રમુદિતહૃદયા નાનાદિગભિલક્ષિતદેશનિવાસિનઃ પુરુષાસ્ તં દેશમ્ અભિજગ્મુઃ ।
પરીત્ય કૃત્સ્નં મનસા નૃલોકમ્ અન્યેષ્વ્ અલબ્ધપ્રણયાવકાશાઃ ।
તમ્ અર્થિનઃ પ્રીતિમુખાઃ સમીયુર્ મહાહ્રદં વન્યગજા યથૈવ

અથ સ રાજા સમન્તતઃ સમાપતતો લાભાશાપ્રમુદિતમનસઃ પથિકનેપથ્યપ્રચ્છાદિતશોભસ્ય વનીપકજનસ્ય
વિપ્રોષિતસ્યેવ સુહૃજ્જનસ્ય સંદર્શનાત્ પ્રીતિવિજૃમ્ભિતાક્ષઃ ।
યાચ્ઞાં પ્રિયાખ્યાનમ્ ઇવાભ્યનન્દદ્ દત્ત્વા ચ તુષ્ટ્યાર્થિજનં જિગાય

દાનોદ્ભવઃ કીર્તિમયઃ સ ગન્ધસ્ તસ્યાર્થિનાં વાગનિલપ્રકીર્ણઃ ।
મદં જહારાન્યનરાધિપાનાં ગન્ધદ્વિપસ્યેવ પરદ્વિપાનામ્

અથ કદા ચિત્ સ રાજા દાનશાલાઃ સમનુવિચરંસ્ તૃપ્તત્વાદ્ અર્થિજનસ્ય પ્રવિરલં યાચનકજનસંપાતમ્ અભિસમીક્ષ્ય દાનધર્મસ્યાનુત્સર્પણાન્ ન તુષ્ટિમ્ ઉપજગામ ।
તર્ષં વિનિન્યે ઽર્થિજનસ્ તમ્ એત્ય ન ત્વ્ અર્થિનઃ પ્રાપ્ય સ દાનશૌણ્ડઃ ।
ન હ્ય્ અસ્ય દાનવ્યવસાયમ્ અર્થી યાચ્ઞાપ્રમાણેન શશાક જેતુમ્

તસ્ય બુદ્ધિર્ અભવત્ । અતિસભાગ્યાસ્ તે સત્પુરુષવિશેષા યે વિશ્રમ્ભનિર્યન્ત્રણપ્રણયમ્ અર્થિભિઃ સ્વગાત્રાણ્ય્ અપિ યાચ્યન્તે । મમ પુનઃ પ્રત્યાખ્યાનરૂક્ષાક્ષરવચનસંતર્જિત ઇવાર્થિજનો ધનમાત્રકે ઽપ્ય્ અપ્રગલ્ભપ્રણયઃ સંવૃત્ત ઇતિ ॥
અથ ક્ષિતીશસ્ય તમ્ અત્યુદારં ગાત્રેષ્વ્ અપિ સ્વેષુ નિવૃત્તસઙ્ગમ્ ।
વિજ્ઞાય દાનાશ્રયિણં વિતર્કં પતિપ્રિયા સ્ત્રીવ મહી ચકમ્પે

અથ શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રઃ ક્ષિતિતલચલનાદ્ આકમ્પિતે વિવિધ રત્નપ્રભોદ્ભાસિનિ સુમેરૌ પર્વતરાજે કિમ્ ઇદમ્ ઇતિ સમુત્પતિતવિતર્કસ્ તસ્ય રાજ્ઞ ઇમં વિતર્કાતિશયં ધરણિચલનનિમિત્તમ્ અવેત્ય વિસ્મયાવર્જિતહૃદયશ્ ચિન્તામ્ આપેદે ।
દાનાતિહર્ષોદ્ધતમાનસેન વિતર્કિતં કિં સ્વિદ્ ઇદં નૃપેણ ।
આબધ્ય દાનવ્યવસાયકક્ષ્યાં સ્વગાત્રદાનસ્થિરનિશ્ચયેન

તન્ મીમાંસિષ્યે તાવદ્ એનમ્ ઇતિ ॥ અથ તસ્ય રાજ્ઞઃ પરિષદિ નિષન્નસ્યામાત્યગણપરિવૃતસ્ય સમુચિતાયાં કૃતાયામ્ અર્થિજનસ્ય કઃ કિમ્ ઇચ્છતીત્ય્ આહ્વાનઘોષણાયાં સમુદ્ઘાટ્યમાનેષુ કોશાધ્યક્ષાધિષ્ઠિતેષુ મણિકનકરજતધનનિચયેષુ વિશ્લિષ્યમાણપુટાસુ વિવિધવસનપરિપૂર્ણગર્ભાસુ વસ્ત્રપેડાસુ સમુપવર્ત્યમાનેષુ વિનીતવિવિધવાહનસ્કન્ધપ્રતિષ્ઠિતયુગેષુ વિચિત્રેષુ યાનવિશેષેષુ પ્રવૃત્તે ઽર્થિજનસંપાતે શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રો વૃદ્ધમ્ અન્ધં બ્રાહ્મણરૂપમ્ અભિનિર્માય રાજ્ઞશ્ ચક્ષુઃપથે પ્રાદુરભવત્ । અથ સ રાજ્ઞા કારુણ્યમૈત્રીપરિભાવિતયા ધીરપ્રસન્નસૌમ્યયા પ્રત્યુદ્ગત ઇવ પરિષ્વક્ત ઇવ ચ દૃષ્ટ્યા કેનાર્થ ઇત્ય્ ઉપનિમન્ત્ર્યમાણઃ ક્ષિતિપાનુચરૈર્ નૃપતિસમીપમ્ ઉપેત્ય જયાશીર્વચનપુરઃસરં રાજાનમ્ ઇત્ય્ ઉવાચ ।
દૂરાદ્ અપશ્યન્ સ્થવિરો ઽભ્યુપેતસ્ ત્વચ્ચક્ષુષો ઽર્થી ક્ષિતિપપ્રધાન ।
એકેક્ષણેનાપિ હિ પઙ્કજાક્ષ ગમ્યેત લોકાધિપ લોકયાત્રા

અથ બોધિસત્ત્વઃ સમભિલષિતમનોરથપ્રસિદ્ધ્યા પરં પ્રીત્યુત્સવમ્ અનુભવન્ કિં સ્વિદ્ ઇદં સત્યમ્ એવોક્તં બ્રાહ્મણેન સ્યાદ્ ઉત વિકલ્પાભ્યાસાન્ મયૈવમ્ ઉપધારિતમ્ ઇતિ જાતપ્રત્યવમર્શશ્ ચક્ષુર્યાચ્ઞાપ્રિયવચનશ્રવણતૃષિતમતિસ્ તં ચક્ષુર્યાચનકમ્ ઉવાચ ।
કેનાનુશિષ્ટસ્ ત્વમ્ ઇહાભ્યુપેતો માં યાચિતું બ્રાહ્મણમુખ્ય ચક્ષુઃ ।
સુદુસ્ત્યજં ચક્ષુર્ ઇતિ પ્રવાદસંભાવના કસ્ય મયિ વ્યતીતા

અથ સ બ્રાહ્મણવેષધારી શક્રસ્ તસ્ય રાજ્ઞ આશયં વિદિત્વોવાચ ।
શક્રસ્ય શક્રપ્રતિમાનુશિષ્ટ્યા ત્વાં યાચિતું ચક્ષુર્ ઇહાગતો ઽસ્મિ ।
સંભાવનાં તસ્ય મમાપિ ચાશાં ચક્ષુઃપ્રદાનાત્ સફલીકુરુષ્વ

અથ સ રાજા શક્રસંકીર્તનાન્ નૂનમ્ અસ્ય બ્રાહ્મણસ્ય ભવિત્રી દેવતાનુભાવાદ્ અનેન વિધિના ચક્ષુઃસંપદ્ ઇતિ મત્વા પ્રમોદવિશદાક્ષરમ્ એનમ્ ઉવાચ ।
યેનાભ્યુપેતો ઽસિ મનોરથેન તમ્ એષ તે બ્રાહ્મણ પૂરયામિ ।
આકાઙ્ક્ષમાણાય મદ્ એકમ્ અક્ષિ દદામિ ચક્ષુર્દ્વયમ્ અપ્ય્ અહં તે

સ ત્વં વિબુદ્ધનયનોત્પલશોભિતાસ્યઃ સંપશ્યતો વ્રજ યથાભિમતં જનસ્ય ।
સ્યાત્ કિં નુ સો ઽયમ્ ઉત નેતિ વિચારદોલાલોલસ્ય સો ઽયમ્ ઇતિ ચોત્થિતવિસ્મયસ્ય

અથ તસ્ય રાજ્ઞો ઽમાત્યાશ્ ચક્ષુઃપ્રદાનવ્યવસાયમ્ અવેત્ય સસંભ્રમાવેગવિષાદવ્યથિતમનસો રાજાનમ્ ઊચુઃ ।
દાનાતિહર્ષાદ્ અનયમ્ અસમીક્ષ્યાહિતોદયમ્ ।
પ્રસીદ દેવ મા મૈવં ન ચક્ષુર્ દાતુમ્ અર્હસિ

એકસ્યાર્થે દ્વિજસ્યાસ્ય મા નઃ સર્વાન્ પરાકૃથાઃ ।
અલં શોકાગ્નિના દગ્ધું સુખસંવર્ધિતાઃ પ્રજાઃ

ધનાનિ લક્ષ્મીપ્રતિબોધનાનિ શ્રીમન્તિ રત્નાનિ પયસ્વિનીર્ ગાઃ ।
રથાન્ વિનીતાશ્વયુજઃ પ્રયચ્છ મદોર્જિતશ્રીલલિતાન્ દ્વિપાંશ્ ચ

સમુચ્ચરન્નૂપુરનિસ્વનાનિ શરત્પયોદાભ્યધિકદ્યુતીનિ ।
ગૃહાણિ સર્વર્તુસુખાનિ દેહિ મા દાઃ સ્વચક્ષુર્ જગદેકચક્ષુઃ

વિમૃશ્યતામ્ અપિ ચ તાવન્ મહારાજ ।
અન્યદીયં કથં નામ ચક્ષુર્ અન્યત્ર યોજ્યતે ।
અથ દૈવપ્રભાવો ઽયં ત્વચ્ચક્ષુઃ કિમ્ અપેક્ષતે

અપિ ચ દેવ ।
ચક્ષુષા કિં દરિદ્રસ્ય પરાભ્યુદયસાક્ષિણા ।
ધનમ્ એવ યતો દેહિ દેવ મા સાહસં કૃથાઃ

અથ સ રાજા તાન્ અમાત્યાન્ સાનુનયમધુરાક્ષરમ્ ઇત્ય્ ઉવાચ ।
અદાને કુરુતે બુદ્ધિં દાસ્યામીત્ય્ અભિધાય યઃ ।
સ લોભપાશં પ્રભ્રષ્ટમ્ આત્મનિ પ્રતિમુઞ્ચતિ

દાસ્યામીતિ પ્રતિજ્ઞાય યો ઽન્યથા કુરુતે મનઃ ।
કાર્પણ્યાનિશ્ચિતમતેઃ કઃ સ્યાત્ પાપતરસ્ તતઃ

સ્થિરીકૃત્યાર્થિનામ્ આશાં દાસ્યામીતિ પ્રતિજ્ઞયા ।
વિસંવાદનરૂક્ષસ્ય વચસો નાસ્તિ નિષ્ક્રયઃ

યદ્ અપિ ચોક્તં દેવતાનુભાવાદ્ એવ ચક્ષુર્ અસ્ય કિં ન સંભવતીત્ય્ અત્રાપિ શ્રૂયતામ્ ।
નૈકકારણસાધ્યત્વં કાર્યાણાં નનુ દૃશ્યતે ।
કારણાન્તરસાપેક્ષઃ સ્યાદ્ દૈવો ઽપિ વિધિર્ યતઃ

તન્ મે દાનાતિશયવિઘ્નાય વ્યાયન્તું નાર્હન્તિ ભવન્ત ઇતિ ॥ અમાત્યા ઊચુઃ । ધનધાન્યરત્નાદિ દેવો દાતુમ્ અર્હતિ ન સ્વચક્ષુર્ ઇતિ વિજ્ઞાપિતમ્ અસ્માભિઃ । તન્ ન દેવં વયમ્ અતીર્થે પ્રતારયામઃ ॥ રાજોવાચ ।
યદ્ એવ યાચ્યેત તદ્ એવ દદ્યાન્ નાનીપ્સિતં પ્રીણયતીહ દત્તમ્ ।
કિમ્ ઉહ્યમાનસ્ય જલેન તોયૈર્ દાસ્યામ્ય્ અતઃ પ્રાર્થિતમ્ અર્થમ્ અસ્મૈ

અથ તસ્ય રાજ્ઞો રૂઢતરવિશ્રમ્ભપ્રણયઃ સ્નેહાવેગાદ્ અનપેક્ષિતોપચારો ઽમાત્યમુખ્યસ્ તં રાજાનમ્ ઇત્ય્ ઉવાચ । મા તાવદ્ ભોઃ ।
યા નાલ્પેન તપઃસમાધિવિધિના સંપ્રાપ્યતે કેન ચિદ્ યામ્ આસાદ્ય ચ ભૂરિભિર્ મખશતૈઃ કીર્તિં દિવં ચાપ્નુયાત્ ।
સંપ્રાપ્તામ્ અતિપત્ય તાં નૃપતિતાં શક્રર્દ્ધિવિસ્પર્ધિનીં કિં દૃષ્ટ્વા નયને પ્રદિત્સતિ ભવાન્ કો ઽયં કુતસ્ત્યો વિધિઃ

લબ્ધાવકાશસ્ ત્રિદશેષુ યજ્ઞૈઃ કીર્ત્યા સમન્તાદ્ અવભાસમાનઃ ।
નરેન્દ્રચૂડાદ્યુતિરઞ્જિતાઙ્ઘ્રિઃ કિં લિપ્સમાનો નુ દદાસિ ચક્ષુઃ

અથ સ રાજા તમ્ અમાત્યં સાનુનયમ્ ઇત્ય્ ઉવાચ ।
નાયં યત્નઃ સાર્વભૌમત્વમ્ આપ્તું નૈવ સ્વર્ગં નાપવર્ગં ન કીર્તિમ્ ।
ત્રાતું લોકાન્ ઇત્ય્ અયં ત્વ્ આદરો મે યાચ્ઞાક્લેશો મા ચ ભૂદ્ અસ્ય મોઘઃ

અથ સ રાજા નીલોત્પલદલરુચિરકાન્તિ નયનમ્ એકં વૈદ્યપરિદૃષ્ટેન વિધિના શનકૈર્ અક્ષતમ્ ઉત્પાટ્ય પરયા પ્રીત્યા ચક્ષુર્યાચનકાય પ્રાયચ્છત્ । અથ શક્રો દેવેન્દ્રસ્ તાદૃશમ્ ઋદ્ધ્યભિસંસ્કારં ચક્રે યથા દદર્શ સ રાજા સપરિજનસ્ તત્ તસ્ય ચક્ષુશ્ ચક્ષુઃસ્થાને પ્રતિષ્ઠિતમ્ । અથોન્મિષિતૈકચક્ષુષં ચક્ષુર્યાચનકમ્ અભિસમીક્ષ્ય સ રાજા પરમેણ હર્ષેણાપૂર્યમાણહૃદયો દ્વિતીયમ્ અપ્ય્ અસ્મૈ નયનં પ્રાયચ્છત્ ॥
તતઃ સ રાજા નયને પ્રદાય વિપદ્મપદ્માકરતુલ્યવક્ત્રઃ ।
પૌરૈર્ અસાધારણતુષ્ટિર્ આસીત્ સમગ્રચક્ષુર્ દદૃશે દ્વિજશ્ ચ

અન્તઃપુરે ઽથ મનુજાધિપતેઃ પુરે ચ શોકાશ્રુભિર્ વસુમતી સિષિચે સમન્તાત્ ।
શક્રસ્ તુ વિસ્મયમ્ અવાપ પરાં ચ તુષ્ટિં સંબોધયે નૃપમ્ અકમ્પ્યમતિં સમીક્ષ્ય

અથ શક્રસ્ય વિસ્મયાવર્જિતહૃદયસ્યૈતદ્ ઇત્ય્ અભવત્ ।
અહો ધૃતિર્ અહો સત્ત્વમ્ અહો સત્ત્વહિતૈષિતા ।
પ્રત્યક્ષમ્ અપિ કર્મેદં કરોતીવ વિચારણામ્

તન્ નાયમ્ આશ્ચર્યસત્ત્વશ્ ચિરમ્ ઇમં પરિક્લેશમ્ અનુભવિતુમ્ અર્હતિ યતઃ પ્રયતિષ્યે ચક્ષુર્ અસ્યોપાયપ્રદર્શનાદ્ ઉપપાદયિતુમ્ ॥ અથ તસ્ય રાજ્ઞઃ ક્રમાત્ સંરૂઢનયનવ્રણસ્યાવગીતપ્રતનૂભૂતાન્તઃપુરપૌરજાનપદશોકસ્ય પ્રવિવેકકામત્વાદ્ ઉદ્યાનપુષ્કરિણ્યાસ્ તીરે કુસુમભારાનતતરુવરનિચિતે મૃદુસુરભિશિશિરસુખપવને મધુકરગણોપકૂજિતે પર્યઙ્કેણ નિષણ્ણસ્ય શક્રો દેવેન્દ્રઃ પુરસ્તાત્ પ્રાદુરભવત્ । ક એષ ઇતિ ચ રાજ્ઞા પર્યનુયુક્તો ઽબ્રવીત્ ।
શક્રો ઽહમ્ અસ્મિ દેવેન્દ્રસ્ ત્વત્સમીપમ્ ઉપાગતઃ ।
સ્વાગતમ્ । આજ્ઞાપ્યતાં કેનાર્થ ઇતિ । સ ઉપચારપુરઃસરમ્ ઉક્તો રાજાનં પુનર્ ઉવાચ ।
વરં વૃણીષ્વ રાજર્ષે યદ્ ઇચ્છસિ તદ્ ઉચ્યતામ્

અથ સ રાજા પ્રદાનસમુચિતત્વાદ્ અનભ્યસ્તયાચ્ઞાકાર્પણ્યમાર્ગો ધૃત્યાવિસ્મયશૌટીર્યમ્ ઉવાચ ।
પ્રભૂતં મે ધનં શક્ર શક્તિમચ્ ચ મહદ્ બલમ્ ।
અન્ધભાવાત્ ત્વ્ ઇદાનીં મે મૃત્યુર્ એવાભિરોચતે

કૃત્વાપિ પર્યાપ્તમનોરથાનાં પ્રીતિપ્રસાદાધિકલોચનાનિ ।
મુખાનિ પશ્યામિ ન યાચકાનાં યત્ તેન મૃત્યુર્ દયિતો મમેન્દ્ર

શક્ર ઉવાચ । અલમ્ અનેન તે વ્યવસાયેન । સત્પુરુષા એવેદૃશાન્ય્ અનુપ્રાપ્નુવન્તિ। અપિ ચ પૃચ્છામિ તાવદ્ ભવન્તમ્ ।
ઇમામ્ અવસ્થાં ગમિતસ્ય યાચકૈઃ કથં નુ તે સંપ્રતિ તેષુ માનસમ્ ।
પ્રચક્ષ્વ તત્ તાવદ્ અલં નિગૂહિતું વ્રજેચ્ ચ સંપ્રત્યયનીયતાં યથા

રાજોવાચ । કો ઽયમ્ અસ્માન્ વિકત્થયિતુમ્ અત્રભવતો નિર્બન્ધઃ । અપિ ચ દેવેન્દ્ર શ્રૂયતામ્ ।
તદૈવ ચૈતર્હિ ચ યાચકાનાં વચાંસિ યાચ્ઞાનિયતાક્ષરાણિ ।
આશીર્મયાણીવ મમ પ્રિયાણિ યથા તથોદેતુ મમૈકમ્ અક્ષિ

અથ તસ્ય રાજ્ઞઃ સત્યાધિષ્ઠાનબલાત્ પુણ્યોપચયવિશેષાચ્ ચ વચનસમનન્તરમ્ એવેન્દ્રનીલશકલાક્રાન્તમધ્યમ્ ઇવ નીલોત્પલદલસદૃશમ્ એકં ચક્ષુઃ પ્રાદુરભૂત્ । પ્રાદુર્ભૂતે ચ તસ્મિન્ નયનાશ્ચર્યે પ્રમુદિતમનાઃ સ રાજા પુનર્ અપિ શક્રમ્ ઉવાચ ।
યશ્ ચાપિ માં ચક્ષુર્ અયાચતૈકં તસ્મૈ મુદા દ્વે નયને પ્રદાય ।
પ્રીત્યુત્સવૈકાગ્રમતિર્ યથાસં દ્વિતીયમ્ અપ્ય્ અક્ષિ તથા મમાસ્તુ

અથાભિવ્યાહારસમનન્તરમ્ એવ તસ્ય રાજ્ઞો વિસ્પર્ધમાનમ્ ઇવ તેન નયનેન દ્વિતીયં ચક્ષુઃ પ્રાદુરભૂત્ ।
તતશ્ ચકમ્પે સધરાધરા ધરા વ્યતીત્ય વેલાં પ્રસસાર સાગરઃ ।
પ્રસક્તગમ્ભીરમનોજ્ઞનિસ્વનાઃ પ્રસસ્વનુર્ દુન્દુભયો દિવૌકસામ્

પ્રસાદરમ્યં દદૃશે વપુર્ દિશાં રરાજ શુદ્ધ્યા શરદીવ ભાસ્કરઃ ।
પરિભ્રમચ્ ચન્દનચૂર્ણરઞ્જિતં પપાત ચિત્રં કુસુમં નભસ્તલાત્

સમાયયુર્ વિસ્મયફુલ્લલોચના દિવૌકસસ્ તત્ર સહાપ્સરોગણાઃ ।
વવૌ મનોજ્ઞાત્મગુણઃ સમીરણો મનઃસુ હર્ષો જગતાં વ્યજૃમ્ભત

ઉદીરિતા હર્ષપરીતમાનસૈર્ મહર્દ્ધિભિર્ ભૂતગણૈઃ સવિસ્મયૈઃ ।
નૃપસ્ય કર્માતિશયસ્તવાશ્રયાઃ સમન્તતઃ શુશ્રુવિરે ગિરઃ શુભાઃ

અહો બતૌદાર્યમ્ અહો કૃપાલુતા વિશુદ્ધતા પશ્ય યથાસ્ય ચેતસઃ ।
અહો સ્વસૌખ્યેષુ નિરુત્સુકા મતિર્ નમો ઽસ્તુ તે ઽત્યદ્ભુતધૈર્યવિક્રમ

સનાથતાં સાધુ જગદ્ ગતં ત્વયા પુનર્ વિબુદ્ધેક્ષણપઙ્કજશ્રિયા ।
અમોઘરૂપા બત પુણ્યસંચયાશ્ ચિરસ્ય ધર્મેણ ખલૂર્જિતં જિતમ્

અથ શક્રઃ સાધુ સાધ્વ્ ઇત્ય્ એનમ્ અભિસંરાધ્ય પુનર્ ઉવાચ ।
ન નો ન વિદિતો રાજંસ્ તવ શુદ્ધાશયાશયઃ ।
એવં તુ પ્રતિદત્તે તે મયેમે નયને નૃપ

સમન્તાદ્ યોજનશતં શૈલૈર્ અપિ તિરસ્કૃતમ્ ।
દ્રષ્ટુમ્ અવ્યાહતા શક્તિર્ ભવિષ્યત્ય્ અનયોશ્ ચ તે

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા શક્રસ્ તત્રૈવાન્તર્દધે ॥ અથ બોધિસત્ત્વો વિસ્મયપ્રહર્ષાપૂર્ણમનોભિર્ મન્દમન્દનિમેષપ્રવિકસિતનયનૈર્ અમાત્યૈર્ અનુયાતૈઃ પૌરૈશ્ ચાભિવીક્ષ્યમાણો જયાશીર્વચનપુરઃસરૈશ્ ચ બ્રાહ્મણૈર્ અભિનન્દ્યમાનઃ પુરવરમ્ ઉચ્છ્રિતધ્વજવિચિત્રપતાકં પ્રવિતન્યમાનાભ્યુદયશોભમ્ અભિગમ્ય પર્ષદિ નિષણ્ણઃ સભાજનાર્થમ્ અભિગતસ્યામાત્યપ્રમુખ્ ય્ અસ્ય બ્રાહ્મણવૃદ્ધપૌરજનસ્યૈવમ્ આત્મોપનાયિકં ધર્મં દેશયામ્ આસ ।
કો નામ લોકે શિથિલાદરઃ સ્યાત્ કર્તું ધનૈર્ અર્થિજનપ્રિયાણિ ।
દિવ્યપ્રભાવે નયને મમેમે પ્રદાનપુણ્યોપનતે સમીક્ષ્ય

અનેકશૈલાન્તરિતં યોજનાનાં શતાદ્ અપિ ।
અદૂરસ્થિતવિસ્પષ્ટં દૃશ્યં પશ્યામિ સર્વતઃ

પરાનુકમ્પાવિનયાભિજાતાદ્ દાનાત્ પરઃ કો ઽભ્યુદયાભ્યુપાયઃ ।
યન્ માનુષં ચક્ષુર્ ઇહૈવ દત્ત્વા પ્રાપ્તં મયામાનુષદિવ્યચક્ષુઃ

એતદ્ વિદિત્વા શિબયઃ પ્રદાનૈર્ ભોગેન ચાર્થાન્ સફલીકુરુધ્વમ્ ।
લોકે પરસ્મિન્ન્ ઇહ ચૈષ પન્થાઃ કીર્તિપ્રધાનસ્ય સુખોદયસ્ય

ધનસ્ય નિઃસારલઘોઃ સ સારો યદ્ દીયતે લોકહિતોન્મુખેન ।
નિધાનતાં યાતિ હિ દીયમાનમ્ અદીયમાનં નિધનૈકનિષ્ઠમ્