જાતકમાલા · અધ્યાય 13

તદ્ એવમાત્મલજ્જયૈવ સત્પુરુષા નાચારવેલાં લઙ્ઘયન્તીતિ હ્રીબલસમન્વિતેનાર્યેણ ભવિતવ્યમ્ ।
એવં હ્રીપરિખાસંપન્ન આર્યશ્રાવકો ઽકુશલમ્ પ્રજહાતીત્યેવમાદિષુ સૂત્રપદેષૂપનેયમ્ । હ્રીવર્ણપ્રતિસંયુક્તેષુ સૂત્રાન્તેષુ લોકાધિપતેયે ચેતિ ॥
બ્રાહ્મણજાતકં દ્વાદશમમ્ ॥
13. ઉન્માદયન્તીજાતકમ્
તીવ્રદુઃખાતુરાણામ્ અપિ સતાં નીચમાર્ગનિષ્પ્રણયતા ભવતિ સ્વધૈર્યાવષ્ટમ્ભાત્ ॥
તદ્યથાનુશ્રૂયતે । સત્યત્યાગોપશમપ્રજ્ઞાદિભિર્ ગુણાતિશયૈર્ લોકહિતાર્થમ્ ઉદ્યચ્છમાનઃ કિલ બોધિસત્ત્વઃ કદા ચિચ્ છિબીનાં રાજા બભૂવ સાક્ષાદ્ ધર્મ ઇવ વિનય ઇવ પિતેવ ચ પ્રજાનામ્ ઉપકારપ્રવૃત્તઃ ।
દોષપ્રવૃત્તેર્ વિનિયમ્યમાનો નિવેશ્યમાનશ્ ચ ગુણાભિજાત્યે ।
પિત્રેવ પુત્રઃ ક્ષિતિપેન તેન નનન્દ લોકદ્વિતયે ઽપિ લોકઃ

સમસ્વભાવા સ્વજને જને ચ ધર્માનુગા તસ્ય હિ દણ્ડનીતિઃ ।
અધર્મ્યમ્ આવૃત્ય જનસ્ય માર્ગં સોપાનમાલેવ દિવો બભૂવ

ધર્માન્વયં લોકહિતં સ પશ્યંસ્ તદેકકાર્યો નરલોકપાલઃ ।
સર્વાત્મના ધર્મપથે ઽભિરેમે તસ્યોપમર્દં ચ પરૈર્ ન સેહે

તસ્ય ચ રાજ્ઞઃ પૌરમુખ્યસ્ય દુહિતા શ્રીર્ ઇવ વિગ્રહવતી સાક્ષાદ્ રતિર્ ઇવાપ્સરસામ્ અન્યતમેવ ચ પરમયા રૂપલાવણ્યસંપદોપેતા પરમદર્શનીયા સ્ત્રીરત્નસંમતા બભૂવ ।
અવીતરાગસ્ય જનસ્ય યાવત્ સા લોચનપ્રાપ્યવપુર્ બભૂવ ।
તાવત્ સ તદ્રૂપગુણાવબદ્ધાં ન દૃષ્ટિમ્ ઉત્કમ્પયિતું શશાક

અતશ્ ચ તસ્યા ઉન્માદયન્તીત્ય્ એવ બાન્ધવા નામ ચક્રુઃ ॥ અથ તસ્યાઃ પિતા રાજ્ઞઃ સંવિદિતં કારયામ્ આસ । સ્ત્રીરત્નં તે દેવ વિષયે પ્રાદુર્ભૂતં યતસ્ તત્પ્રતિગ્રહં વિસર્જનં વા પ્રતિ દેવઃ પ્રમાણમ્ ઇતિ ॥ અથ સ રાજા સ્ત્રીલક્ષણવિદો બ્રાહ્મણાન્ સમાદિદેશ । પશ્યન્ત્વ્ એનામ્ અત્રભવન્તો યદ્ય્ અસાવ્ અસ્મદ્યોગ્યા ન વેતિ ॥ અથ તસ્યાઃ પિતા તાન્ બ્રાહ્મણાન્ સ્વભવનમ્ અભિનીયોન્માદયન્તીમ્ ઉવાચ । ભદ્રે સ્વયં બ્રાઃમણાન્ પરિવેષયેતિ । સા તથેતિ પ્રતિશ્રુત્ય યથાક્રમં બ્રાહ્મણાન્ પરિવેષયિતુમ્ ઉપચક્રમે ॥ અથ તે બ્રાહ્મણાઃ
તદાનનોદ્વીક્ષણનિશ્ચલાક્ષા મનોભુવા સંહ્રિયમાણધૈર્યાઃ ।
અનીશ્વરા લોચનમાનસાનામ્ આસુર્ મદેનેવ વિલુપ્તસંજ્ઞાઃ

યદા ચ નૈવ શક્નુવન્તિ સ્મ પ્રતિસંખ્યાનધીરનિભૃતમ્ અવસ્થાતું કુત એવ ભોક્તુમ્ અથૈષાં ચક્ષુષ્પથાદ્ ઉત્સાર્ય સ્વાં દુહિતરં સ ગૃહપતિઃ સ્વયમ્ એવ બ્રાહ્મણાન્ પરિવેષ્ય વિસર્જયામ્ આસ ॥ અથ તેષાં બુદ્ધિર્ અભવત્ <।> કૃત્યારૂપમ્ ઇવ ખલ્વ્ ઇદમ્ અતિમનોહરમ્ અસ્યા દારિકાયા રૂપચાતુર્યં યતો નૈનાં રાજા દ્રષ્ટુમ્ અપ્ય્ અર્હતિ કુતઃ પુનઃ પત્નીત્વં ગમયિતુમ્ । અનયા હિ રૂપશોભયા નિયતમ્ અસ્યોન્માદિતહૃદયસ્ય ધર્માર્થકાર્યપ્રવૃત્તેર્ વિસ્રસ્યમાનોત્સાહસ્ય રાજકાર્યકાલાતિક્રમાઃ પ્રજાનાં હિતસુખોદયપથમ્ ઉપપીડયન્તઃ પરાભવાય સ્યુઃ ।
ઇયં હિ સંદર્શનમાત્રકેણ કુર્યાન્ મુનીનામ્ અપિ સિદ્ધિવિઘ્નમ્ ।
પ્રાગ્ એવ ભાવાર્પિતદૃષ્ટિદૃષ્ટેર્ યૂનઃ ક્ષિતીશસ્ય સુખે સ્થિતસ્ય

તસ્માદ્ ઇદમ્ અત્ર પ્રાપ્તકાલમ્ ઇતિ યથાપ્રસ્તાવમ્ ઉપેત્ય રાજ્ઞે નિવેદયામ્ આસુઃ । દૃષ્ટાસ્માભિર્ મહારાજ સા કન્યકા । અસ્તિ ચાસ્યા રૂપચાતુર્યમાત્રકમ્ અપલક્ષણોપઘાતનિઃશ્રીકં તુ યતો નૈનાં દ્રષ્ટુમ્ અપ્ય્ અર્હતિ મહારાજઃ કિં પુનઃ પત્નીત્વં ગમયિતુમ્ ।
કુલદ્વયસ્યાપિ હિ નિન્દિતા સ્ત્રી યશો વિભૂતિં ચ તિરસ્કરોતિ ।
નિમગ્નચન્દ્રેવ નિશા સમેઘા શોભાં વિભાગં ચ દિવસ્પૃથિવ્યોઃ

ઇતિ શ્રુતાર્થઃ સ રાજાપલક્ષણા કિલાસૌ ન ચ મે કુલાનુરૂપેતિ તસ્યાં વિનિવૃત્તાભિલાષો બભૂવ । અનર્થિતાં તુ વિજ્ઞાય રાજ્ઞઃ સ ગૃહપતિસ્ તાં દારિકાં તસ્યૈવ રાજ્ઞો ઽભિપારગાયામાત્યાય પ્રાયચ્છત્ ॥ અથ કદા ચિત્ સ રાજા ક્રમાગતાં કૌમુદીં સ્વસ્મિન્ પુરવરે વિષક્તશોભાં દ્રષ્ટુમ્ ઉત્સુકમના રથવરગતઃ સિક્તસંમૃષ્ટરથ્યાન્તરાપણમ્ ઉચ્છ્રિતચ્છત્ત્રધ્વજપતાકં સમન્તતઃ પુષ્પોપહારશબલભૂમિતલં પ્રવૃત્તનૃત્તગીતહાસ્યલાસ્યવાદિત્રં પુષ્પધૂપચૂર્ણવાસમાલ્યાસવસ્નાનાનુલેપનામોદપ્રસૃતસુરભિગન્ધિ પ્રસારિતવિવિધરુચિરપણ્યં તુષ્ટપુષ્ટોજ્જ્વલતરવેષપૌરજનસંબાધરાજમાર્ગં પુરવરમ્ અનુવિચરંસ્ તસ્યામાત્યસ્ય ભવનસમીપમ્ ઉપજગામ । અથોન્માદયન્ત્ય્ અપલક્ષણા કિલાહમ્ ઇત્ય્ અનેન રાજ્ઞાવધૂતેતિ સમુત્પન્નામર્ષા રાજદર્શનકુતૂહલેવ નામ સંદૃશ્યમાનરૂપશોભા વિદ્યુદ્ ઇવ ઘનશિખરં હર્મ્યતલમ્ અવભાસયન્તી વ્યતિષ્ઠત । શક્તિર્ અસ્યેદાનીમ્ અસ્ત્વ્ અપલક્ષણાદર્શનવિચલિતસ્મૃતિમ્ આત્માનં ધારયિતુમ્ ઇતિ ॥
અથ તસ્ય રાજ્ઞઃ પુરવરવિભૂષાદર્શનપ્રસૃતા દૃષ્ટિર્ અભિમુખસ્થિતાયાં સહસૈવ તસ્યામ્ અપતત્ । અથ સ રાજા
પ્રકામમ્ અન્તઃપુરસુન્દરીણાં વપુર્વિલાસૈઃ કલિતેક્ષણો ઽપિ ।
અનુદ્ધતો ધર્મપથાનુરાગાદ્ ઉદ્યોગવાન્ ઇન્દ્રિયનિર્જયે ઽપિ

વિપુલધૃતિગુણો ઽપ્ય્ અપત્રપિષ્ણુઃ પરયુવતીક્ષણવિક્લવેક્ષણો ઽપિ ।
ઉદિતમદનવિસ્મયઃ સ્ત્રિયં તાં ચિરમ્ અનિમેષવિલોચનો દદર્શ

કૌમુદી કિં ન્વ્ ઇયં સાક્ષાદ્ ભવનસ્યાસ્ય દેવતા ।
સ્વર્ગસ્ત્રી દૈત્યયોષિદ્ વા ન હ્ય્ એતન્ માનુષં વપુઃ

ઇતિ વિચારયત એવ તસ્ય રાજ્ઞસ્ તદ્દર્શનાવિતૃપ્તનયનસ્ય સ રથસ્ તં દેશમ્ અતિવર્તમાનો ન મનોરથાનુકૂલો બભૂવ । અથ સ રાજા શૂન્યહૃદય ઇવ તદ્ગતૈકાગ્રમનાઃ સ્વભવનમ્ ઉપેત્ય મન્મથાક્ષિપ્તધૃતિઃ સુનન્દં સારથિં રહસિ પર્યપૃચ્છત્ ।
સિતપ્રાકારસંવીતં વેત્સિ કસ્ય નુ તદ્ ગૃહમ્ ।
કા સા તત્ર વ્યરોચિષ્ટ વિદ્યુત્ સિત ઇવામ્બુદે

સારથિર્ ઉવાચ । અસ્તિ દેવસ્યાભિપારગો નામામાત્યસ્ તસ્ય તદ્ ગૃહં તસ્યૈવ ચ સા ભાર્યા કિરીટવત્સદુહિતોન્માદયન્તી નામેતિ । તદ્ ઉપશ્રુત્ય સ રાજા પરભાર્યેતિ વિતાનીભૂતહૃદયશ્ ચિન્તાસ્તિમિતનયનો દીર્ઘમ્ ઉષ્ણમ્ અભિનિશ્વસ્ય તદર્પિતમનાઃ શનૈર્ આત્મગતમ્ ઉવાચ ।
અન્વર્થરમ્યાક્ષરસૌકુમાર્યમ્ અહો કૃતં નામ યથેદમ્ અસ્યાઃ ।
ઉન્માદયન્તીતિ શુચિસ્મિતાયાસ્ તથા હિ સોન્માદમ્ ઇવાકરોન્ મામ્

વિસ્મર્તુમ્ એનામ્ ઇચ્છામિ પશ્યામીવ ચ ચેતસા ।
સ્થિતં તસ્યાં નુ મે ચેતઃ સા પ્રભુત્વેન તત્ર વા

પરસ્ય નામ ભાર્યાયાં મમાપ્ય્ એવમ્ અધીરતા ।
તદ્ ઉન્મત્તો ઽસ્મિ સંત્યક્તો લજ્જયેવાદ્ય નિદ્રયા

તસ્યા વપુર્વિલસિતસ્મિતવીક્ષિતેષુ સંરાગનિશ્ચલમતેઃ સહસા સ્વનન્તી ।
કાર્યાન્તરક્રમનિવેદનધૃષ્ટશબ્દા વિદ્વેષમ્ ઉત્તુદતિ ચેતસિ નાલિકા મે

ઇતિ સ રાજા મદનબલવિચલિતધૃતિર્ વ્યવસ્થાપયન્ન્ અપ્ય્ આત્માનમ્ આપાણ્ડુકૃશતનુઃ પ્રધ્યાનનિશ્વસિતવિજૃમ્ભણપરઃ પ્રવ્યક્તમદનાકારો બભૂવ ।
ધૃત્યા મહત્યાપિ નિગુહ્યમાનઃ સ ભૂપતેસ્ તસ્ય મનોવિકારઃ ।
મુખેન ચિન્તાસ્તિમિતેક્ષણેન કાર્શ્યેન ચ વ્યક્તિમ્ ઉપાજગામ

અથેઙ્ગિતાકારગ્રહણનિપુણમતિર્ અભિપારગો ઽમાત્યસ્ તં રાજ્ઞો વૃત્તાન્તં સકારણમ્ ઉપલભ્ય સ્નેહાત્ તદત્યયાશઙ્કી જાનાનશ્ ચાતિબલતાં મદનસ્ય રહસિ રાજાનં વિદિતઃ સમુપેત્ય કૃતાભ્યનુજ્ઞો વિજ્ઞાપયામ્ આસ ।
અદ્યાર્ચયન્તં નરદેવ દેવાન્ સાક્ષાદ્ ઉપેત્યામ્બુરુહાક્ષ યક્ષઃ ।
મામ્ આહ નાવૈષિ નૃપસ્ય કસ્માદ્ ઉન્માદયન્ત્યાં હૃદયં નિવિષ્ટમ્

ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્ત્વા સહસા તિરોઽભૂદ્ વિમર્શવાન્ ઇત્ય્ અહમ્ અભ્યુપેતઃ ।
તચ્ ચેત્ તથા દેવ કિમ્ એતદ્ એવમ્ અસ્માસુ તે નિષ્પ્રણયત્વમૌનમ્

તત્ પ્રતિગ્રહીતુમ્ એનામ્ અર્હતિ મદનુગ્રહાર્થં દેવ ઇતિ । અથ સ રાજા પ્રત્યાદેશાલ્ લજ્જાવનતવદનો મદનવશગો ઽપિ સ્વભ્યસ્તધર્મસંજ્ઞત્વાદ્ અવિક્લવીભૂતધૈર્યઃ પ્રત્યાખ્યાનવિશદાક્ષરમ્ એનમ્ ઉવાચ । નૈતદ્ અસ્તિ । કુતઃ ।
પુણ્યાચ્ ચ્યુતઃ સ્યામ્ અમરો ન ચાસ્મિ વિદ્યાચ્ ચ નઃ પાપમ્ ઇદં જનો ઽપિ ।
તદ્વિપ્રયોગાચ્ ચ મનોજ્વરસ્ ત્વાં વહ્નિઃ પુરા કક્ષમ્ ઇવ ક્ષિણોતિ

યચ્ ચોભયોર્ ઇત્ય્ અહિતાવહં સ્યાલ્ લોકે પરસ્મિન્ન્ ઇહ ચૈવ કર્મ ।
તદ્ યસ્ય હેતોર્ અબુધા ભજન્તે તસ્યૈવ હેતોર્ ન બુધા ભજન્તે

અભિપારગ ઉવાચ । અલમ્ અત્ર દેવસ્ય ધર્માતિક્રમશઙ્કયા ।
દાને સાહાય્યદાનેન ધર્મ એવ ભવેત્ તવ ।
દાનવિઘ્નાત્ ત્વ્ અધર્મઃ સ્યાત્ તાં મત્તો ઽપ્રતિગૃહ્ણતઃ

કીર્ત્યુપરોધાવકાશમ્ અપિ ચાત્ર દેવસ્ય ન પશ્યામિ । કુતઃ ।
આવાભ્યામ્ ઇદમ્ અન્યશ્ ચ ક એવ જ્ઞાતુમ્ અર્હતિ ।
જનાપવાદાદ્ આશઙ્કામ્ અતો મનસિ મા કૃથાઃ

અનુગ્રહશ્ ચૈષ મમ સ્યાન્ ન પીડા । કુતઃ ।
સ્વામ્યર્થચર્યાર્જિતયા હિ તુષ્ટ્યા નિરન્તરે ચેતસિ કો વિઘાતઃ ।
યતઃ સકામં કુરુ દેવ કામમ્ અલં મદુત્પીડનશઙ્કયા તે

રાજોવાચ । શાન્તં પાપમ્ ।
વ્યક્તમ્ અસ્મદતિસ્નેહાન્ ન ત્વયૈતદ્ અવેક્ષિતમ્ ।
યથા દાને ન સર્વસ્મિન્ સાચિવ્યં ધર્મસાધનમ્

યો ઽસ્મદર્થમ્ અતિસ્નેહાત્ સ્વાન્ પ્રાણાન્ અપિ નેક્ષતે ।
તસ્ય બન્ધુવિશિષ્ટસ્ય સખ્યુર્ ભાર્યા સખી નનુ

તદ્ અયુક્તં મામ્ અત્ર પ્રતારયિતુમ્ । યદ્ અપિ ચેષ્ટં નૈતદ્ અન્યઃ કશ્ ચિજ્ જ્ઞાસ્યતીતિ કિમ્ એવમ્ ઇદમ્ અપાપં સ્યાત્ ।
અદૃશ્યમાનો ઽપિ હિ પાપમ્ આચરન્ વિષં નિષેવ્યેવ કથં શમ્ આપ્નુયાત્ ।
ન તં ન પશ્યન્તિ વિશુદ્ધચક્ષુષો દિવૌકસશ્ ચૈવ નરાશ્ ચ યોગિનઃ

કિં ચ ભૂયઃ ।
શ્રદ્દધીત ક એતચ્ ચ યથાસૌ તવ ન પ્રિયા ।
તાં પરિત્યજ્ય સદ્યો વા વિઘાતં ન સમાપ્નુયાઃ

અભિપારગ ઉવાચ ।
સપુત્રદારો દાસો ઽહં સ્વામી ત્વં દૈવતં ચ મે ।
દાસ્યામ્ અસ્યાં યતો દેવ કસ્ તે ધર્મવ્યતિક્રમઃ

યદ્ અપિ ચેષ્ટં પ્રિયા મમેયમ્ ઇત્ય્ અતઃ કિમ્ ।
મમ પ્રિયા કામદ કામમ્ એષા તેનૈવ દિત્સામિ ચ તુભ્યમ્ એનામ્ ।
પ્રિયં હિ દત્ત્વા લભતે પરત્ર પ્રકર્ષરમ્યાણિ જનઃ પ્રિયાણિ

યતઃ પ્રતિગૃહ્ણાત્વ્ એવૈનાં દેવ ઇતિ ॥ રાજોવાચ । મા મૈવમ્ । અક્રમ એષઃ । કુતઃ ।
અહં હિ શસ્ત્રં નિશિતં વિશેયં હુતાશનં વિસ્ફુરદર્ચિષં વા ।
ન ત્વ્ એવ ધર્માદ્ અધિગમ્ય લક્ષ્મીં શક્ષ્યામિ તત્રૈવ પુનઃ પ્રહર્તુમ્

અભિપારગ ઉવાચ । યદ્ય્ એનાં મદ્ભાર્યેતિ દેવો ન પ્રતિગ્રહીતુમ્ ઇચ્છત્ય્ અયમ્ અહમ્ અસ્યાઃ સર્વજનપ્રાર્થનાવિરુદ્ધં વેશ્યાવ્રતમ્ આદિશામિ । તત એનાં દેવઃ પ્રતિગૃહ્ણીયાદ્ ઇતિ ॥ રાજોવાચ । કિમ્ ઉન્મત્તો ઽસિ ।
અદુષ્ટાં સંત્યજન્ ભાર્યાં મત્તો દણ્ડમ્ અવાપ્નુયાઃ ।
સ ધિગ્વાદાસ્પદીભૂતઃ પરત્રેહ ચ ધક્ષ્યસે

તદ્ અલમ્ અકાર્યનિર્બન્ધિતયા । ન્યાયાભિનિવેશી ભવેતિ ॥ અભિપારગ ઉવાચ ।
ધર્માત્યયો મે યદિ કશ્ ચિદ્ એવં જનાપવાદઃ સુખવિપ્લવો વા ।
પ્રત્યુદ્ગમિષ્યામ્ય્ ઉરસા તુ તત્ તત્ ત્વત્સૌખ્યલબ્ધેન મનઃસુખેન

ત્વત્તઃ પરં ચાહવનીયમ્ અન્યં લોકે ન પશ્યામિ મહીમહેન્દ્ર ।
ઉન્માદયન્તીં મમ પુણ્યવૃદ્ધ્યૈ ત્વં દક્ષિણામ્ ઋત્વિગ્ ઇવ પ્રતીચ્છ

રાજોવાચ । કામમ્ અસ્મદતિસ્નેહાદ્ અનવેક્ષિતાત્મહિતાહિતક્રમો મદર્થચર્યાસમુદ્યોગસ્ તવાયમ્ । અત એવ તુ ત્વાં વિશેષતો નોપેક્ષિતુમ્ અર્હામિ । નૈવ ખલુ લોકાપવાદનિઃશઙ્કેન ભવિતવ્યમ્ । પશ્ય ।
લોકસ્ય યો નાદ્રિયતે ઽપવાદં ધર્માનપેક્ષઃ પરતઃ ફલં વા ।
જનો ન વિશ્વાસમ્ ઉપૈતિ તસ્મિન્ન્ અતીવ લક્ષ્મ્યાપિ વિવર્જ્યતે સઃ

યતસ્ ત્વાં બ્રવીમિ ।
મા તે રોચિષ્ટ ધર્મસ્ય જીવિતાર્થે ઽપ્ય્ અતિક્રમઃ ।
નિઃસંદિગ્ધમહાદોષઃ સસંદેહકૃશોદયઃ

કિં ચ ભૂયઃ ।
નિન્દાદિદુઃખેષુ પરાન્ નિપાત્ય નેષ્ટા સતામ્ આત્મસુખપ્રસિદ્ધિઃ ।
એકો ઽપ્ય્ અનુત્પીડ્ય પરાન્ અતો ઽહં ધર્મે સ્થિતઃ સ્વાર્થધુરં પ્રપત્સ્યે

અભિપારગ ઉવાચ । સ્વામ્યર્થં ભક્તિવશેન ચરતો મમ તાવદ્ અત્ર ક એવાધર્માવકાશઃ સ્યાદ્ દેવસ્ય વા દીયમાનામ્ એનાં પ્રતિગૃહ્ણતઃ સ્યાદ્ યતઃ સનૈગમજાનપદાઃ શિબયઃ કિમ્ અત્રાધર્મ ઇતિ બ્રૂયુઃ । તત્ પ્રતિગૃહ્ણાત્વ્ એવૈનાં દેવ ઇતિ ॥ રાજોવાચ । અદ્ધા મદર્થચર્યાપ્રવણમતિર્ ભવાન્ । ઇદં ત્વ્ અત્ર ચિન્તયિતવ્યમ્ । સનૈગમજાનપદાનાં શિબીનાં તવ મમ વા કો ઽસ્માકં ધર્મવિત્તમ ઇતિ ॥ અથાભિપારગઃ સસંભ્રમો રાજાનમ્ ઉવાચ ।
વૃદ્ધોપસેવાસુ કૃતશ્રમત્વાચ્ છ્રુતાધિકારાન્ મતિપાટવાચ્ ચ ।
ત્રિવર્ગવિદ્યાતિશયાર્થતત્ત્વં ત્વયિ સ્થિતં દેવ બૃહસ્પતૌ ચ

રાજોવાચ । તેન હિ ન મામ્ અત્ર પ્રતારયિતુમ્ અર્હસિ । કુતઃ ।
નરાધિપાનાં ચરિતેષ્વ્ અધીનં લોકસ્ય યસ્માદ્ અહિતં હિતં ચ ।
ભક્તિં પ્રજાનામ્ અનુચિન્ત્ય તસ્માત્ કીર્તિક્ષમે સત્પથ એવ રંસ્યે

જિહ્મં શુભં વા વૃષભપ્રચારં ગાવો ઽનુગા યદ્વદ્ અનુપ્રયાન્તિ ।
ઉત્ક્ષિપ્તશઙ્કાઙ્કુશનિર્વિઘટ્ટં પ્રજાસ્ તથૈવ ક્ષિતિપસ્ય વૃત્તમ્

અપિ ચ પશ્યતુ તાવદ્ ભવાન્ ।
આત્માનમ્ અપિ ચેચ્ છક્તિર્ ન સ્યાત્ પાલયિતું મમ ।
કા ન્વ્ અવસ્થા જનસ્ય સ્યાન્ મત્તો રક્ષાભિકાઙ્ક્ષિણઃ

ઇતિ પ્રજાનાં હિતમ્ ઈક્ષમાણઃ સ્વં ચૈવ ધર્મં વિમલં યશશ્ ચ ।
નેચ્છામિ ચિત્તસ્ય વશેન ગન્તુમ્ અહં હિ નેતા વૃષવત્ પ્રજાનામ્

અથાભિપારગો ઽમાત્યસ્ તેન રાજ્ઞો ઽવસ્થાનેન પ્રસાદિતમનાઃ પ્રણમ્ય રાજાનં પ્રાઞ્જલિર્ ઇત્ય્ ઉવાચ ।
અહો પ્રજાનામ્ અતિભાગ્યસંપદ્ યાસાં ત્વમ્ એવં નરદેવ ગોપ્તા ।
ધર્માનુરાગો હિ સુખાનપેક્ષસ્ તપોવનસ્થેષ્વ્ અપિ મૃગ્ય એવ

મહચ્છબ્દો મહારાજ ત્વય્ય્ એવાયં વિરાજતે ।
વિગુણેષુ ગુણોક્તિર્ હિ ક્ષેપરૂક્ષતરાક્ષરા

વિસ્મયો ઽનિભૃતત્વં વા કિં મમૈતાવતા ત્વયિ ।
સમુદ્ર ઇવ રત્નાનાં ગુણાનાં યસ્ ત્વમ્ આકરઃ