ઈશ્વરપ્રત્યભિજ્ઞાકારિકા · અધ્યાય 3.2

તત્રૈતન્ માતૃતામાત્ર સ્થિતૌ રુદ્રો ઽધિદૈવતમ્
ભિન્નપ્રમેયપ્રસરે બ્રહ્મવિષ્ણૂ વ્યવસ્થિતૌ ॥

એષ પ્રમાતા માયાન્ધઃ સંસારી કર્મબન્ધનઃ
વિદ્યાભિજ્ઞાપિતૈશ્વર્યશ્ ચિદ્ઘનો મુક્ત ઉચ્યતે ॥

સ્વાઙ્ગરૂપેષુ ભાવેષુ પ્રમાતા કથ્યતે પતિઃ
માયાતો ભેદિષુ ક્લેશ કર્માદિકલુષઃ પશુઃ ॥

સ્વાતન્ત્ર્યહાનિર્ બોધસ્ય સ્વાતન્ત્ર્યસ્યાપ્ય્ અબોધતા
દ્વિધાણવં મલમ્ ઇદં સ્વસ્વરૂપાપહાનિતઃ ॥

ભિન્નવેદ્યપ્રથાત્રૈવ માયાખ્યં જન્મભોગદમ્
કર્તર્ય્ અબોધે કાર્મં તુ માયાશક્ત્યૈવ તત્ ત્રયમ્ ॥

શુદ્ધબોધાત્મકત્વે ઽપિ યેષાં નોત્તમકર્તૃતા
નિર્મિતાઃ સ્વાત્મનો ભિન્ના ભર્ત્રા તે કર્તૃતાત્યયાત્ ॥

બોધૈકલક્ષણૈક્યે ઽપિ તેષામ્ અન્યોન્યભિન્નતા
તથેશ્વરેચ્છાભેદેન તે ચ વિજ્ઞાનકેવલાઃ ॥

શૂન્યાદ્યબોધરૂપાસ્ તુ કર્તારઃ પ્રલયાકલાઃ
તેષાં કાર્મો મલો ઽપ્ય્ અસ્તિ માયીયસ્ તુ વિકલ્પિતઃ ॥

બોધાનામ્ અપિ કર્તૃત્વ જુષાં કાર્મમલક્ષતૌ
ભિન્નવેદ્યજુષાં માયા મલો વિદ્યેશ્વરાશ્ ચ તે ॥

દેવાદીનાં ચ સર્વેષાં ભવિનાં ત્રિવિધં મલમ્
તત્રાપિ કાર્મમ્ એવૈકમ્ મુખ્યં સંસારકારણમ્ ॥

કલોદ્બલિતમ્ એતચ્ ચ ચિત્તત્ત્વં કર્તૃતામયમ્
અચિદ્રૂપસ્ય શૂન્યાદેર્ મિતં ગુણતયા સ્થિતમ્ ॥

મુખ્યત્વં કર્તૃતાયાશ્ ચ બોધસ્ય ચ ચિદાત્મનઃ
શૂન્યાદૌ તદ્ગુણે જ્ઞાનં તત્સમાવેશલક્ષણમ્ ॥

શૂન્યે બુદ્ધ્યાદ્યભાવાત્મન્ય્ અહન્તાકર્તૃતાપદે
અસ્ફુટારૂપસંસ્કાર માત્રિણિ જ્ઞેયશૂન્યતા ॥

સાક્ષાણામ્ આન્તરી વૃત્તિઃ પ્રાણાદિપ્રેરિકા મતા
જીવનાખ્યાથવા પ્રાણે ઽહન્તા પુર્યષ્ટકાત્મિકા ॥

તાવન્ માત્રસ્થિતૌ પ્રોક્તં સૌષુપ્ત[ં] પ્રલયોપમમ્
સવેદ્યમ્ અપવેદ્યં ચ માયામલયુતાયુતમ્ ॥

મનોમાત્રપથે ઽપ્ય્ અક્ષ વિષયત્વેન વિભ્રમાત્
સ્પષ્ટાવભાસા ભાવાનાં સૃષ્ટિઃ સ્વપ્નપદં મતમ્ ॥

સર્વાક્ષગોચરત્વેન યા તુ બાહ્યતયા સ્થિરા
સૃષ્ટિઃ સાધારણી સર્વ પ્રમાતૄણાં સ જાગરઃ ॥

હેયા ત્રયીયં પ્રાણાદેઃ પ્રાધાન્યાત્ કર્તૃતાગુણે
તદ્ધાનોપચયપ્રાય સુખદુઃખાદિયોગતઃ ॥

પ્રાણાપાનમયઃ પ્રાણઃ પ્રત્યેકં સુપ્તજાગ્રતોઃ
તચ્છેદાત્મા સમાનાખ્યઃ સૌષુપ્તે વિષુવત્સ્વ્ ઇવ ॥

મધ્યોર્ધ્વગામ્યુદાનાખ્યસ્ તુર્યગો હુતભુઙ્મયઃ
વિજ્ઞાનાકલમન્ત્રેશો વ્યાનો વિશ્વાત્મકઃ પરઃ ॥