ગ્રંથ પાઠ

ઈશ્વરપ્રત્યભિજ્ઞાકારિકા · અધ્યાય 2.3

2.3.1

ઇદમ્ એતાદૃગિત્યેવં યદ્ વશાદ્ વ્યવતિષ્ઠતે
વસ્તુ પ્રમાણં તત્ સો ઽપિ સ્વાભાસો ઽભિનવોદયઃ ॥

2.3.2

સો ઽન્તસ્ તથાવિમર્શાત્મા દેશકાલાદ્યભેદિનિ
એકાભિધાનવિષયે મિતિર્ વસ્તુન્ય્ અબાધિતા ॥

2.3.3

યથારુચિ યથાર્થિત્વં યથાવ્યુત્પત્તિ ભિદ્યતે
આભાસો ઽપ્ય્ અર્થ એકસ્મિન્ન્ અનુસંધાનસાધિતે ॥

2.3.4

દીર્ઘવૃત્તોર્ધ્વપુરુષ ધૂમચાન્દનતાદિભિઃ
યથાભાસા વિભિદ્યન્તે દેશકાલાવિભેદિનઃ ॥

2.3.5

તથૈવ સદ્ઘટદ્રવ્ય કાઞ્ચનોજ્જ્વલતાદયઃ
આભાસભેદા ભિન્નાર્થ કારિણસ્ તે પદં ધ્વનેઃ ॥

2.3.6

આભાસભેદાદ્ વસ્તૂનાં નિયતાર્થક્રિયા પુનઃ
સામાનાધિકરણ્યેન પ્રતિભાસાદ્ અભેદિનામ્ ॥

2.3.7

પૃથગ્દીપપ્રકાશાનાં સ્રોતસાં સાગરે યથા
અવિરુદ્ધાવભાસાનામ્ એકકાર્યા તથૈક્યધીઃ ॥

2.3.8

તત્રાવિશિષ્ટે વહ્ન્યાદૌ કાર્યકારણતોષ્ણતા
તત્તચ્છબ્દાર્થતાદ્યાત્મા પ્રમાણાદ્ એકતો મતઃ ॥

2.3.9

સા તુ દેશાદિકાધ્યક્ષ -ન્તરભિન્ને સ્વલક્ષણે
તાત્કાલિકી પ્રવૃત્તિઃ સ્યાદ્ અર્થિનો ઽપ્ય્ અનુમાનતઃ ॥

2.3.10

દૂરાન્તિકતયાર્થાનાં પરોક્ષાધ્યક્ષતાત્મના
બાહ્યાન્તરતયા દોષૈર્ વ્યઞ્જકસ્યાન્યથાપિ વા ॥

2.3.11

ભિન્નાવભાસચ્છાયાનામ્ અપિ મુખ્યાવભાસતઃ
એકપ્રત્યવમર્શાખ્યાદ્ એકત્વમ્ અનિવારિતમ્ ॥

2.3.12

અર્થક્રિયાપિ સહજા નાર્થાનામ્ ઈશ્વરેચ્છયા
નિયતા સા હિ તેનાસ્યા નાક્રિયાતો ઽન્યતા ભવેત્ ॥

2.3.13

રજતૈકવિમર્શે ઽપિ શુક્તૌ ન રજતસ્થિતિઃ
ઉપાધિદેશાસંવાદાદ્ દ્વિચન્દ્રે ઽપિ નભો ઽન્યથા ॥

2.3.14

ગુણૈઃ શબ્દાદિભિર્ ભેદો જાત્યાદિભિર્ અભિન્નતા
ભાવાનામ્ ઇત્થમ્ એકત્ર પ્રમાતર્ય્ ઉપપદ્યતે ॥

2.3.15

વિશ્વવૈચિત્ર્યચિત્રસ્ય સમભિત્તિતલોપમે
વિરુદ્ધાભાવસંસ્પર્શે પરમાર્થસતીશ્વરે ॥

2.3.16

પ્રમાતરિ પુરાણે તુ સર્વદા ભાતવિગ્રહે
કિં પ્રમાણં નવાભાસઃ સર્વપ્રમિતિભાગિનિ ॥

2.3.17

અપ્રવર્તિતપૂર્વો ઽત્ર કેવલં મૂઢતાવશાત્
શક્તિપ્રકાશેનેશાદિ વ્યવહારઃ પ્રવર્ત્યતે ॥

મૂળ પાઠ: Īśvarapratyabhijñākārikā with Vṛtti · Edition: Madhusudan Kaul Shastri, Srinagar 1921. (Kashmir Series of Texts and Studies ; 34); Revised according to the edition by Raffaele Torella, Roma 1994 (Serie Orientale Roma ; 71) · Data entry Somadeva Vasudeva · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0