ઈશ્વરપ્રત્યભિજ્ઞાકારિકા · અધ્યાય 1.7

યા ચૈષા પ્રતિભા તત્તત્ પદાર્થક્રમરૂષિતા
અક્રમાનન્તચિદ્રૂપઃ પ્રમાતા સ મહેશ્વરઃ ॥

તત્તદ્વિભિન્નસંવિત્તિ મુખૈર્ એકપ્રમાતરિ
પ્રતિતિષ્ઠત્સુ ભાવેષુ જ્ઞાતેયમ્ ઉપપદ્યતે ॥

દેશકાલક્રમજુષામ્ અર્થાનાં સ્વસમાપિનામ્
સકૃદાભાસસાધ્યો ઽસાવ્ અન્યથા કઃ સમન્વયઃ ॥

પ્રત્યક્ષાનુપલમ્ભાનાં તત્તદ્ભિન્નાંશપાતિનામ્
કાર્યકારણતાસિદ્ધિ હેતુતૈકપ્રમાતૃજા ॥

સ્મૃતૌ યૈવ સ્વસંવિત્તિઃ પ્રમાણં સ્વાત્મસંભવે
પૂર્વાનુભવસદ્ભાવે સાધનં સૈવ નાપરમ્ ॥

બાધ્યબાધકભાવો ઽપિ સ્વાત્મનિષ્ઠાવિરોધિનામ્
જ્ઞાનાનામ્ ઉદિયાદ્ એક પ્રમાતૃપરિનિષ્ઠિતેઃ ॥

વિવિક્તભૂતલજ્ઞાનં ઘટાભાવમતિર્ યથા
તથા ચેચ્છુક્તિકાજ્ઞાનં રૂપ્યજ્ઞાનાપ્રમાત્વવિત્ ॥

નૈવં શુદ્ધસ્થલજ્ઞાનાત્ સિદ્ધ્યેત્ તસ્યાઘટાત્મના
ન તૂપલબ્ધિયોગ્યસ્યાપ્ય્ અત્રાભાવો ઘટાત્મનઃ ॥

વિવિક્તં ભૂતલં શશ્વદ્ ભાવાનાં સ્વાત્મનિષ્ઠિતેઃ
તત્ કથં જાતુ તજ્જ્ઞાનં ભિન્નસ્યાભાવસાધનમ્ ॥

કિમ્ ત્વ્ આલોકચયો ઽન્ધસ્ય સ્પર્શો વોષ્ણાદિકો મૃદુઃ
તત્રાસ્તિ સાધયેત્ તસ્ય સ્વજ્ઞાનમ્ અઘટાત્મતામ્ ॥

પિશાચઃ સ્યાદ્ અનાલોકો ઽપ્ય્ આલોકાભ્યન્તરે યથા
અદૃશ્યો ભૂતલસ્યાન્ત ન નિષેધ્યઃ સ સર્વથા ॥

એવં રૂપ્યવિદાભાવ રૂપા શુક્તિમતિર્ ભવેત્
ન ત્વ્ આદ્યરજતજ્ઞપ્તેઃ સ્યાદ્ અપ્રામાણ્યવેદિકા ॥

ધર્મ્યસિદ્ધેર્ અપિ ભવેદ્ બાધા નૈવાનુમાનતઃ
સ્વસંવેદનસિદ્ધા તુ યુક્તા સૈકપ્રમાતૃજા ॥

ઇત્થમ્ અત્યર્થભિન્નાર્થા -વભાસખચિતે વિભૌ
સમલો વિમલો વાપિ વ્યવહારો ઽનુભૂયતે ॥