હરિવંશ · અધ્યાય 54

તૌ તુ વૃન્દાવનં પ્રાપ્તૌ વસુદેવસુતાવ્ ઉભૌ
ચેરતુર્ વત્સયૂથાનિ ચારયન્તૌ સુનિર્વૃત્તૌ ॥

પૂર્ણસ્ તુ ઘર્મસમયસ્ તયોસ્ તત્ર વને સુખમ્
ક્રીડતોઃ સહ ગોપાલૈર્ યમુનાં ચાવગાહતોઃ ॥

તતઃ પ્રાવૃદ્ અનુપ્રાપ્તા મનસઃ કામદીપની
પ્રવવર્ષુર્ મહાઘોરાઃ શક્રચાપાઙ્ક્તિતોદરાઃ
બભૂવાદર્શનઃ સૂર્યો ભૂમિશ્ ચાદર્શયત્ તૃણમ્ ॥

પતતા મેઘવાતેન નવતોયાનુકર્ષિણા
સંમાર્જિતતલા ભૂમિર્ યૌવનસ્થેવ લક્ષ્યતે ॥

નવવર્ષાવસિક્તાનિ શક્રગોપકુલાનિ ચ
નષ્ટદાવાગ્નિધૂમાનિ વવાનિ પ્રચકાશિરે ॥

નૃત્તવ્યાપારકાલશ્ ચ મયૂરાણાં કલાપિનામ્
મદરક્તાઃ પ્રવૃત્તાશ્ ચ કેકાઃ પટુરવાઃ કૃતાઃ ॥

નવપ્રાવૃષિ કાન્તાનાં ષટ્પદાહારદાયિનામ્
યૌવનસ્થં કદમ્બાનાં નવાભ્રૈર્ ભ્રાજતે વપુઃ ॥

હાસિતં કુટજૈઃ ફુલ્લૈઃ કદમ્બૈર્ વાસિતં વનમ્
ત્રાસિતં જલદૈર્ ઉષ્ણં તોષિતા વસુધા જલૈઃ ॥

સંતપ્તા ભાસ્કરજલૈર્ અભિતપ્તા દેવાગ્નિભિઃ
જલૈર્ બલાહકોત્સૃષ્ટૈર્ ઉચ્છ્વસન્તીવ પર્વતાઃ ॥

મહાવાતસમુદ્ધૂતં મહામેઘગણાર્પિતમ્
મહીમહારજઃપૂરૈસ્ તુલ્યમ્ આપદ્યતે નભઃ ॥

ક્વચિત્ કદમ્બહાસાઢ્યં સિલિન્ધ્રાભરણં ક્વચિત્
સંપ્રદીપ્તં ઇવાભાતિ ફુલ્લનીપદ્રુમં વનમ્ ॥

ઐન્દ્રેણ પયસા સિક્તં મારુતેન નવીકૃતમ્
પાર્થિવં ગન્ધમ્ આઘ્રાય લોકઃ ક્ષુભિતમાનસઃ ॥

દૃપ્તસારઙ્ગનિનદૈર્ દર્દુર્ અવ્યાહૃતેન ચ
નવૈશ્ ચ શિખિવિક્રુષ્ટૈર્ એકવર્ણા વસુંધરા ॥

ભ્રમત્તૂર્ણમહાવેગા વર્ષપ્રાપ્તમહારયાઃ
હર્યન્તસ્ તીરજાન્ વૃક્સાન્ વિસ્તરાં યાન્તિ નિમ્નગાઃ ॥

સંતતાસારનિર્યત્નાઃ ક્લિન્નપત્રોત્તરચ્છદાઃ
ન ત્યજન્ત્ય્ અગમાગ્રાણિ શ્રાન્તા ઇવ પતત્રિણઃ ॥

તોયગમ્ભીરલમ્બેષુ પ્રસ્રવત્સુ નદત્સુ ચ
ઉદરેષુ નવાભ્રાણાં મજ્જતીવ દિવાકરઃ ॥

તનૂરુહૈર્ ઉત્પતિતૈઃ સલિલોત્પીડસંકુલા
અન્વેષ્યમાર્ગા વસુધા ભાતિ શાડ્વલમાલિની ॥

વજ્રેણેવાવરુગ્નાનાં નગાનાં નગશાલિનામ્
સ્રોતોભિઃ પરિકૃત્તાનિ પતન્તિ શિખરાણિ ચ ॥

પતતા મેઘવર્ષેણ યથાનિમ્નાનુસારિણા
પલ્વલોદ્ગીર્ણરક્તેન પૂર્યન્તે વનરાજયઃ ॥

હસ્તોચ્છ્રિતમુખા વન્યા મેઘનાદાનુસારિણઃ
ભાન્ત્યાતિવૃષ્ટ્યા માતઙ્ગા ગાં ગતા ઇવ તોયદાઃ ॥

પ્રાવૃટ્પ્રવૃત્તિં સંદૃશ્ય દૃષ્ટ્વા ચામ્બુધરાન્ ઘનાન્
રૌહિણેયો મિથઃ કાલે કૃષ્ણં વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥

પશ્ય કૃષ્ણ ઘનાન્ કૃષ્ણાન્ બલાકોત્પાતભૂષણાન્
ગગને તવ ગાત્રાણાં વર્ણચોરાન્ સમુત્થિતાન્ ॥

તવ નિદ્રાકરઃ કાલસ્ તવ ગાત્રોપમમ્ નભઃ
ત્વમ્ ઇવાજ્ઞાતવસતિં ચન્દ્રો વસતિ વાર્ષિકીમ્ ॥

એતન્ નીલોત્પલશ્યામં નીલોત્પલદલપ્રભમ્
નીલોત્પલદલે કાલે ભાતિ વૃન્દાવનં વનમ્ ।
સંપ્રાપ્તે દુર્દિને કાલે દુર્દિનં ભાતિ વૈ નભઃ ॥

પશ્ય કૃષ્ણ જલોદગ્રૈઃ કૃષ્ણૈર્ ઉદ્ગ્રથિતૈર્ ઘનૈઃ
ગોવર્ધનો યથા રમ્યો ભાતિ ગોવર્ધનો ગિરિઃ ॥

પતિતેનામ્ભસા હ્ય્ એતે સમન્તાન્ મદતર્પિતાઃ
ભ્રાજન્તે કૃષ્ણસારઙ્ગાઃ કાનનેષુ મુદાન્વિતાઃ ॥

એતાન્ય્ અમ્બુપ્રહૃષ્ટાનિ હરિતાનિ મૃદૂનિ ચ
તૃણાનિ શતપત્રાક્ષ પત્રૈર્ ગૂહન્તિ મેદિનીમ્ ॥

ક્ષરજ્જલાનાં શૈલાનાં વનાનાં ચ જલાગમે
સસસ્યાનાં ચ સીમાનાં ન લક્ષ્મીર્ વ્યતિરિચ્યતે ॥

શીઘ્રવાતસમુદ્ધૂતાઃ પ્રોષિતૌત્સુક્યકારિણઃ
દામોદરોદ્દામરવાઃ પ્રાગલ્ભ્યં યાન્તિ તોયદાઃ ॥

હરે હર્યશ્વચાપેન ત્રિવર્ણેન ત્રિવિક્રમ
વિબાણજ્યેન ધનુષા તવેદં મધ્યમં પદમ્ ॥

નભસ્ય ચ નભશ્ ચક્ષુર્ ન ભાત્ય્ એષ નભશ્ચરઃ
મેઘૈઃ શીતાતપકરો વિરશ્મિર્ ઇવ રશ્મિમાન્ ॥

દ્યાવાપૃથિવ્યોઃ સંસર્ગઃ સતતં વિતતૈઃ કૃતઃ
અવ્યવચ્છિન્નધારૌઘૈઃ સમુદ્રૌઘનિભૈર્ ઘનૈઃ ॥

નીપાર્જુનકદમ્બાનાં પૃથિવ્યાં ચાભિવૃષ્તયઃ
ગન્ધૈઃ કોલાહલા વાન્તિ વાતા મદનદીપનાઃ ॥

સંપ્રવૃત્તમહાવર્ષં લમ્બમાનમહામ્બુદમ્
ભાત્ય્ અગાધમ્ અપર્યન્તં સસાગરમ્ ઇવામ્બરમ્ ॥

ધારાનિર્મલનારાચં વિદ્યુત્ કવચનિર્મલમ્
શક્રચાપાયુધધરં યુદ્ધસજ્જમ્ ઇવામ્બરમ્ ॥

શૈલાનાં ચ વનાનાં ચ દ્રુમાણાં ચ વરાનન
પ્રતિચ્છન્નાનિ ભાસન્તે શિખરાણિ ઘનૈર્ ઘનૈઃ ॥

ગજાનીકૈર્ ઇવાકીર્ણં સલિલોદ્ગારિભિર્ ઘનૈઃ
વર્ણસારૂપ્યતાં યાતિ ગગનં સાગરસ્ય વૈ ॥

સમુદ્રોદ્ધૂતજનિતા લોલશાડ્વલકમ્પિનઃ
શીતાહ્ સપૃષતોદ્ગારાઃ કર્કશા વાન્તિ મારુતાઃ ॥

નિશાસુ સુપ્તચન્દ્રાસુ મુક્તતોયાસુ તોયદૈઃ
મગ્નસૂર્યસ્ય નભસો નાભિભાન્તિ દિશો દશ ॥

ઘર્મદોષપરિત્યક્તં મેઘતોયવિભૂષિતમ્
પશ્ય વૃન્દાવનં કૃષ્ણ વનં ચૈત્રરથં યથા ॥

એવં પ્રાવૃઙ્ગુનાન્ સર્વાઞ્ શ્રીમાન્ કૃષ્ણસ્ય પૂર્વજઃ
કથયન્ન્ એવ બલવાન્ વ્રજમ્ એવ જગામ હ ॥

તૌ રામયન્તાવ્ અન્યોન્યં કૃષ્ણસંકર્ષણાવ્ ઉભૌ
તત્કાલં જ્ઞાતિભિઃ સાર્ધં ચેરતુસ્ તૌ મહદ્ વનમ્ ॥