હરિવંશ · અધ્યાય 41

તચ્ છ્રુત્વા વિષ્ણુગદિતં બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ
ઉવાચ પરમં વાક્યં હિતં સર્વદિવૌકસામ્ ॥

નાસ્તિ કિંચિદ્ ભયં વિષ્ણો સુરાણામ્ અસુરાન્તક
યેષાં ભવાન્ અભયદઃ કર્ણધારો રણે રણે ॥

શક્રે જયતિ દેવેશે ત્વયિ ચાસુરસૂદને
ધર્મે પ્રયતમાનાનાં માનવાનાં કુતો ભયમ્ ॥

સત્યે ધર્મે ચ નિરતા માનવા વિગતજ્વરાઃ
નાકાલધર્મણા મૃત્યુઃ શક્નોતિ પ્રસમીક્ષિતુમ્ ॥

માનવાનાં ચ પતયઃ પાર્થિવાશ્ ચ પરસ્પરમ્
ષડ્ભાગમ્ ઉપયુઞ્જાના ન ભેદં કુર્વતે મિથઃ ॥

તે પ્રજાનાં શુભકરાઃ કરદૈર્ અવિગર્હિતાઃ
અકરૈર્ વિપ્રયુક્તાર્થાઃ કોશમ્ આપૂરયન્ સદા ॥

સ્ફીતાઞ્જનપદાન્ સ્વાન્ સ્વાન્ પાલયન્તઃ ક્ષમાપરાઃ
અતીક્ષ્ણદ્ અણ્ડાશ્ ચતુરો વર્ણાઞ્ જુગુપુર્ અઞ્જસા ॥

નોદ્વેજનીયા ભૂતાનાં સચિવૈઃ સાધુ પૂજિતાઃ
ચતુરઙ્ગબલૈર્ યુક્તાઃ ષડ્ગુણાન્ ઉપયુઞ્જતે ॥

ધનુર્વેદપરાઃ સર્વે સર્વે વેદેષુ નિષ્ઠિતાઃ
યજન્તિ ચ યથાકાલં યજ્ઞૈર્ વિપુલદક્ષિણૈઃ ॥

વેદાન્ અધીત્ય દીક્ષાભિર્ મહર્ષીન્ બ્રહ્મચર્યયા
શ્રાદ્ધૈશ્ ચ મેધ્યૈઃ શતશસ્ તર્પયન્તિ પિતામહાન્ ॥

નૈષામ્ અવિદિતં કિંચિત્ ત્રિવિધં ભુવિ વિદ્યતે
વૈદિકં લૌકિકં ચૈવ ધર્મશાસ્ત્રોક્તમ્ એવ ચ ॥

તે પરાવરદૃષ્ટાર્થા મહર્ષિસમતેજસઃ
ભૂયઃ કૃતયુગં કર્તુમ્ ઉત્સહન્તે નરાધિપાઃ ॥

તેષામ્ એવ પ્રભાવેન શિવં વર્ષતિ વાસવઃ
યથાર્થં ચ વવુર્ વાતા વિરજસ્કા દિશો દશ ॥

નિરુત્પાતા ચ વસુધા સુપ્રચારાશ્ ચ વૈ ગ્રહાઃ
ચન્દ્રમાશ્ ચ સનક્ષત્રઃ સૌમ્યં ચરતિ યોગતઃ ॥

અનુલોમકરઃ સૂર્યો અયને દ્વે ચચાર હ
હવ્યૈશ્ ચ વિવિધૈસ્ તૃપ્તઃ શુભગન્ધો હુતાશનઃ ॥

એવં સમ્યક્પ્રવૃત્તેષુ નિવૃત્તેષ્વ્ અપરાધતઃ
તર્પયત્સુ મહીં કૃત્સ્નાં નૃણાં કાલભયં કુતઃ ॥

તેષાં જ્વલિતકીર્તીનામ્ અન્યોન્યમ્ અનુવર્તિનામ્
રાજ્ઞાં બલૈર્ બલવતાં પીડ્યતે વસુધાતલમ્ ॥

સેયં ભારપરિશ્રાન્તા પીડ્યમાના નરાધિપૈઃ
પૃથિવી સમનુપ્રાપ્તા નૌર્ ઇવાસન્ન્ અવિપ્લવા ॥

યુગાન્તસદૃશં રૂપં શૈલોચ્ચલિતબન્ધનમ્
જલોત્પીડાકુલા સ્વેદં દર્શયન્તી મુહુર્ મુહુઃ ॥

ક્ષત્રિયાણાં વપુર્ભિશ્ ચ તેજસા ચ બલેન ચ
નૃણાં ચ રાષ્ટ્રૈર્ વિસ્તીર્ણૈઃ શ્રામ્યતીવ વસુંધરા ॥

પુરે પુરે નરપતિઃ કોટિસંખ્યૈર્ બલૈર્ વૃતઃ
રાષ્ટ્રે રાષ્ટ્રે ચ બહવો ગ્રામાઃ શતસહસ્રશઃ ॥

ભૂમિપાનાં સહસ્રૈશ્ ચ તેષાં ચ બલિનાં બલૈઃ
ગ્રામાયુતાઢ્યૈ રાષ્ટ્રૈશ્ ચ ભૂમિર્ નિર્વિવરીકૃતા ॥

સેયં નિરામિષં કૃત્વા નિશ્ચેષ્ટં કાલમ્ અગ્રતઃ
પ્રાપ્તા મમાલયં વિષ્ણો ભવાંશ્ ચાસ્યાઃ પરા ગતિઃ ॥

કર્મભૂમિર્ ઇહસ્થાનાં ભૂમિર્ એષા વ્યથાં ગતા
યથા ન સીદેત્ તત્કાર્યં જગત્ય્ એષા હિ શાશ્વતી ॥

અસ્યા હિ પીડને દોષો મહાન્ સ્યાન્ મધુસૂદન
ક્રિયાલોપશ્ ચ લોકાનાં દૂષિતં ચ જગદ્ ભવેત્ ॥

શ્રામ્યતે વ્યક્તમ્ એવેયં પાર્થિવૌઘપ્રપીડિતા
સહજાં યા ક્ષમાં ત્યક્ત્વા ચલત્વમ્ અચલા ગતા ॥

તદ્ અસ્યાઃ શ્રુતવન્તઃ સ્મ તચ્ ચાપિ ભવતા શ્રુતમ્
ભારાવતરણાર્થં હિ મન્ત્રયામસ્ ત્વયા સહ ॥

સત્પથે હિ સ્થિતાઃ સર્વે રાજાનો રાષ્ટ્રવર્ધનાઃ
નરાણાં ચ ત્રયો વર્ણા બ્રાહ્મણાન્ અનુયાયિનઃ ॥

સર્વં સત્યમયં વાક્યં વર્ણા ધર્મપરાસ્ તથા
સર્વે વેદપરા વિપ્રાઃ સર્વે વિપ્રપરા નરાઃ ॥

એવં જગતિ વર્તન્તે મનુષ્યા ધર્મકારણાત્
યથા ધર્મવધો ન સ્યાત્ તથા મન્ત્રઃ પ્રવર્તતામ્ ॥

સતાં ગતિર્ ઇયં નાન્યા ધર્મશ્ ચાસ્યાઃ સુસાધનમ્
રાજ્ઞાં ચૈવ વધઃ કાર્યો ધરણ્યા ભારનિર્ણયે ॥

તદાગચ્છ મહાભાગ સહ વૈ મન્ત્રકારણાત્
વ્રજામ મેરુશિખરં પુરસ્કૃત્ય વસુંધરામ્ ॥