હરિવંશ · અધ્યાય 113

તતો દૃષ્ટ્વૈવ ગરુડમ્ અનિરુદ્ધશરીરગાઃ
એવં વરાન્ બહૂંલ્ લબ્ધ્વા બાણઃ પ્રીતિમાન્ અભવત્ ।
જગામ સહ રુદ્રેણ મહાકાલત્વમ્ આગતઃ ।
વાસુદેવો ઽપિ બહુધા નારદં પર્યપૃચ્છત ।
ક્વાનિરુદ્ધસ્ તુ ભગવાન્ સંયતો નાગબન્ધનૈઃ ।
શ્રોતુમ્ ઇચ્છામિ તત્ત્વેન સ્નેહક્લિન્નં હિ મે મનઃ ॥
અનિરુદ્ધે હૃતે વીરે ક્ષુભિતા દ્વારકા પુરી ।
શીઘ્રં તં મોક્ષયિષ્યામિ યદ્ અર્થં વયમ્ આગતાઃ ॥
અદ્ય તં નષ્ટશત્રું વૈ દ્રષ્ટુમ્ ઇચ્છામહે વયમ્ ।
સ પ્રદેશસ્ તુ ભગવન્ વિદિતસ્ તવ સુવ્રત ॥
એવમ્ ઉક્તસ્ તુ કૃષ્ણેન નારદઃ પ્રત્યભાષત ।
કન્યાપુરે કુમારો ઽસૌ બદ્ધો નાગૈશ્ ચ માધવ ॥
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે શીઘ્રં ચિત્રલેખા હ્ય્ ઉપસ્થિતા ।
બાણસ્યોત્તમસત્ત્વસ્ય દૈત્યેન્દ્રસ્ય મહાત્મનઃ ।
ઇદમ્ અન્તઃપુરં દેવ પ્રવિશસ્વ યથાસુખમ્ ॥
તતઃ પ્રવિષ્ટાસ્ તે સર્વે અનિરુદ્ધસ્ય મોક્ષણે ।
બલઃ સુપર્ણઃ કૃષ્ણશ્ ચ પ્રદ્યુમ્નો નારદસ્ તથા ।
વાસુદેવો ઽપિ સહસા વિવેશાન્તઃપુરે રિપોઃ ।
શરરૂપા મહાસર્પા વેષ્ટયિત્વા તનું સ્થિતાઃ ॥

તે સર્વે સહસા દેહાત્ તસ્ય નિઃસૃત્ય ભોગિનઃ
ક્ષિતિં સર્વે ઽભ્યધાવન્ત પ્રકૃત્યાવસ્થિતાઃ શરાઃ ॥

દૃષ્ટઃ સ્પૃષ્ટશ્ ચ કૃષ્ણેન સો ઽનિરુદ્ધો મહાત્મના
સ્થિતિઃ પ્રીતિમના ભૂત્વા પ્રાઞ્જલિર્ વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ॥

દેવદેવ સદા યુધે જેતા ત્વમ્ અસિ કસ્ તવ
શક્તો વૈ પ્રમુખે સ્થાતું સાક્ષાદ્ અપિ શતક્રતુઃ ॥

આરોહ ગરુડં તૂર્ણં ગચ્છામ દ્વારકાં પુરીમ્
ઇત્યુક્તઃ સો ઽધિરૂઢસ્ તુ સહ દાનવકન્યયા ॥

તતસ્ તે દીર્ઘમ્ અધ્વાનં પ્રયયુઃ પુરુષર્ષભાઃ
ચક્રાયુધો ગૃહ્ય તદાનિરુદ્ધં ।
નિઘ્નં ચક્રે બાણમ્ ઉદીર્ણચક્રમ્ ।
છિત્ત્વા તુ બાણસ્ય સ બાહુચક્રં ।
ચક્રાયુધો ગૃહ્ય તદાનિરુદ્ધમ્ ।
પુરો મહાબાણમ્ ઉદીર્ણચક્ર+ ।
+નિપાતિતે બાહુવિશીર્ણગાત્રે ।
આરુહ્ય ગરુડં સર્વે જિત્વા બાણં મહાસુરમ્ ॥

તતો ઽમ્બરતલસ્થાસ્ તે વારુણીં દિશમ્ આશ્રિતાઃ
અપશ્યન્ત મહાત્માનો ગાવો દિવ્યપયઃપ્રદાઃ ।
વેલાવનવિચારિણ્યો નાનાવર્ણાઃ સહસ્રશઃ ॥

નિશમ્ય બાણગાવસ્ તુ તાસુ ચક્રે મનસ્ તદા
આસ્થિતો ગરુડં દેવઃ સર્વલોકાદિર્ અવ્યયઃ ॥

આહ માં સત્યભામા ચ બાણગાવો મમાનય
યાસાં પીત્વા કિલ ક્ષીરં ન જીર્યન્તિ મહાસુરાઃ ॥

તા મમાનય ભદ્રં તે યદિ કાર્યં ન લુપ્યતે
અથ કાર્યનિરોધઃ સ્યાન્ નૈવ તાસુ મનઃ કૃથાઃ ॥

દૃશ્યન્તે ગાવ એતાસ્ તા માં દૃષ્ટ્વા વરુણાલયમ્
વિશન્તિ સહિતાઃ સર્વાઃ કાર્યમ્ અત્ર વિધીયતામ્ ॥

તથેત્ય્ ઉક્ત્વા તુ ગરુડઃ પક્ષવાતેન સાગરમ્
સો ઽવગાઢો હિ સહસા વરુણાલયમ્ અન્તિકાત્ ॥

તતસ્ તુ વારુણં સૈન્યમ્ અભિયાતં સુદારુણમ્
પ્રમુખે વાસુદેવસ્ય નાનાપ્રહરણોદ્યતમ્ ॥

તેષામ્ આપતતાં સંખ્યે વારુણાનાં સહસ્રશઃ
દેહા વિદ્યોતયન્તિ સ્મ કૃત્સ્નં વૈ વરુણાલયમ્ ।
ચક્રેણ ભગવાઞ્ શૌરિશ્ ચકાર કદનં મહત્ ।
ભગ્નં બલમ્ અનાધૃષ્યં કેશવેન મહાત્મના ।
તે ભગ્નાઃ સહસા યાન્તિ તમ્ એવ વરુણાલયમ્ ॥

ષષ્ટિં રથસહસ્રાણિ ષષ્ટિં રથશતાનિ ચ
વરુણેન પ્રયુક્તાનિ દીપ્તશસ્ત્રાણિ સંયુગે ॥

તદ્ બલં કૃષ્ણબાણૌઘૈર્ દહ્યમાનં સમન્તતઃ
ભગ્નં વરુણમ્ આશ્રિત્ય નૈવ સ્થાનમ્ અવિન્દત ॥

ઋષિભિર્ દેવગન્ધર્વૈસ્ તથૈવાપ્સરસાં ગણૈઃ
સંસ્તૂયમાનો બહુધા વરુણઃ પર્યવસ્થિતઃ ॥

છત્રેણ ધ્રિયમાણેન પાણ્ડુરેણ વપુષ્મતા
સલિલસ્રાવિણા શ્રેષ્ઠં ચાપમ્ ઉદ્યમ્ય વિષ્ઠિતઃ ॥

અપાં પતિર્ અભિક્રુદ્ધઃ પુત્રપૌત્રબલાન્વિતઃ
આહ્વયન્ન્ ઇવ યુદ્ધે સ વિસ્ફારિતમહાધનુઃ ॥

સ તુ પ્રધ્માપયઞ્ શઙ્ખં વરુણઃ સમધાવત
હરિં હર ઇવ ક્રોધાદ્ બાણજાલૈઃ સમાવૃણોત્ ॥

તતઃ પ્રધ્માય જલજં પાઞ્ચજન્યં મહાબલઃ
બાણવર્ષાકુલાઃ સર્વા દિશશ્ ચક્રે જનાર્દનઃ ॥

તતઃ શરૌઘૈર્ બહુધા વરુણઃ પીડિતો રણે
સ્મયન્ન્ ઇવ તદા કૃષ્ણં વરુણઃ પ્રત્યયુધ્યત ॥

તતો ઽસ્ત્રં વૈષ્ણવં ઘોરમ્ અભિમન્ત્ર્યાહવે સ્થિતઃ
વાસુદેવો ઽબ્રવીદ્ વાક્યં પ્રમુખે તસ્ય સંસ્થિતઃ ॥

ઇદમ્ અસ્ત્રં મહાઘોરં વૈષ્ણવં શત્રુમર્દનમ્
મયોદ્યતં વધાર્થં તે તિષ્ઠેદાનીં સ્થિરો ભવ ॥

તતસ્ તદ્ વરુણો દેવો હ્ય્ અસ્ત્રં વૈષ્ણવમ્ ઉદ્યતમ્
વારુણાસ્ત્રેણ સંયોજ્ય નનાદ સ મહાબલઃ ॥

તસ્યાસ્ત્રવિતતા હ્ય્ આપો વરુણાસ્યાભિનિઃસૃતાઃ
વૈષ્ણવાસ્ત્રસ્ય શમને વર્તન્તે સમિતિંજય ॥

દહ્યન્તે વારુણાઃ સર્વે તતો ઽસ્ત્રે જ્વલિતે પુનઃ
વૈષ્ણવે તુ મહાવીર્યે દિશો ભીતાઃ પ્રદુદ્રુવુઃ ॥

તાંસ્ તુ પ્રજ્વલતો દૃષ્ટ્વા વરુણો વાક્યમ્ અબ્રવીત્
સ્મર તાં પ્રકૃતિં પૂર્વામ્ અવ્યક્તાં વ્યક્તલક્ષણાં
તમો જહિ મહાભાગ રજસા મુહ્યસે કથમ્ ॥

સત્ત્વસ્થો નિત્યમ્ આસીત્ ત્વં યોગીશ્વર મહામતે
પઞ્ચભૂતાશ્રયાન્ દોષાન્ અહંકારં ચ સંત્યજ ॥

યેયં તે વૈષ્ણવી મૂર્તિસ્ તસ્યા જ્યેષ્ઠો હ્ય્ અહં તવ
જ્યેષ્ઠભાવેન માન્યસ્ તે કિં માં દગ્ધુમ્ ઇચ્છસિ ॥

નાગ્નિર્ વિક્રમતે હ્ય્ અગ્નૌ ત્યજ કોપં યુધાં વર
ત્વયિ ન પ્રભવિષ્યન્તિ જગતઃ પ્રભવો હ્ય્ અસિ ॥

પૂર્વં હિ યા ત્વયા સૃષ્ટા પ્રકૃતિર્ વિકૃતાત્મિકા
ધર્મિણી બીજભાવેન પૂર્વધર્મસમાશ્રિતા ॥

આગ્નેયં ચૈવ સૌમ્યં ચ પ્રકૃત્યૈવેદમ્ આદિતઃ
ત્વયા સૃષ્ટં જગદ્ ઇદં સ કથં મન્યસે મયિ ॥

અજેયઃ શાશ્વતો નિત્યં સ્વયંભૂર્ ભૂતભાવનઃ
અક્ષયશ્ ચાવ્યયશ્ ચૈવ ભવાન્ એવ મહાદ્યુતે ॥

રક્ષ માં રક્ષણીયો ઽહં ત્વયાનઘ નમો ઽસ્તુ તે
આદિકર્તાસિ લોકસ્ય ત્વયૈવ બહુલીકૃતમ્ ॥

કિં ક્રીડસિ મહાદેવ બાલઃ ક્રીડનકૈર્ ઇવ
ન હ્ય્ અહં પ્રકૃતિદ્વેષી નાહં પ્રકૃતિદૂષકઃ ॥

પ્રકૃતિર્ યા વિકારેષુ વર્તતે પુરુષોત્તમ
તસ્યા વિકારશમને વર્તસે ત્વં યથાવિધિ ॥

વિકારો ઽસિ વિકારાણાં વિકારાયતને ઽનઘ
તાન્ અધર્મવિદો મન્દાન્ ભવાન્ વિકુરુતે સદા ॥

ઇયં હિ પ્રકૃતિર્ દોષૈસ્ તમસા યુજ્યતે સદા
રજસા વાપિ સંદુષ્ટા તતો મોહઃ પ્રવર્તતે ॥

પરાવરજ્ઞઃ સર્વજ્ઞ ઐશ્વર્યવિધિમ્ આસ્થિતઃ
કિં મોહયસિ નઃ સર્વાન્ પ્રજાપતિર્ ઇવ સ્વયમ્ ॥

ઇત્યેવમુક્તઃ પ્રહસન્ કૃષ્ણો વચનમ્ અબ્રવીત્
ગાઃ સંપ્રયચ્છ મે દેવ શાન્ત્યર્થં ભીમવિક્રમ ॥

બાણેન સાર્ધં સમયો મયા દેવ પુરા કૃતઃ
કથં ચ સમયં કૃત્વા કુર્યાં વિફલમ્ અન્યથા ॥

જીવન્ નાહં પ્રદાસ્યામિ ગાવો વૈ વૃષભેક્ષણ
હત્વા માં નય ગાવસ્ ત્વમ્ એષ મે સમયઃ કૃતઃ ॥

વરુણેનૈવમ્ ઉક્તસ્ તુ મુક્ત્વા ગા વૈ મહાયશાઃ
એવમ્ ઉક્તો ઽથ બાણસ્ય ગાવો મુક્ત્વા મહાયશાઃ ।
અભેદ્યં સમયં મત્વા ન્યસ્તવાદો ગવાં પ્રતિ ।
પ્રહસ્ય વરુણં દેવં માનયામ્ આસ માધવઃ
સંપ્રહસ્ય તતો વાક્યં વ્યાજહારાર્થકોવિદઃ ।
માનયન્ વરુણં દેવો ગા બાણસ્ય વ્યમુઞ્ચત ।
તસ્માન્ મુક્તો ઽસિ યદ્ય્ એવં બાણેન સમયઃ કૃતઃ ।
પ્રસૃતૈર્ મધુરૈર્ વાક્યૈસ્ તત્ત્વાર્થમ્ અનુભાષિતૈઃ ॥
કથં પાપં કરિષ્યામિ વરુણ ત્વય્ય્ અહં પ્રભો ।
ગચ્છ મુક્તો ઽસિ વરુણ સત્યસંધો ઽસ્તુ નો ભવાન્ ।
ત્વત્પ્રિયાર્થં મયા મુક્તા બાણગાવો ન સંશયઃ ॥
તતસ્ તૂર્યનિનાદૈશ્ ચ ભેરીણાં ચ મહાસ્વનૈઃ ।
અર્ઘમ્ આદાય વરુણઃ કેશવં પ્રત્યપૂજયત્ ॥
કેશવો ઽર્ધં તદા ગૃહ્ય વરુણાદ્યદુનન્દનઃ ।
બલં પૂજયતે દેવઃ કુશલી ચ સમાહિતઃ ॥
વરુણાયાભયં દત્ત્વા વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।
ત્વદર્થં ધેનવો મુક્તા બાણસ્ય તુ દુરાત્મનઃ ।
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા વરુણં દેવો ગા બાણસ્ય વિમુઞ્ચત ।
પ્રયયૌ દ્વારકાં ચાપિ શક્રાદ્યૈર્ અમરૈર્ વૃતઃ ॥

તત્ર દેવાઃ સમરુતઃ સસાધ્યાઃ સમિતિંજય
ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ ચૈવ કિંનરાશ્ ચાન્તરિક્ષગાઃ ।
ઋષયો નારદમુખા વસિષ્ટાદ્યા તપોધનાઃ ।
અનુગચ્છન્તિ વિશ્વેશં સર્વભૂતાદિમ્ અવ્યયમ્ ॥

આદિત્યા વસવો રુદ્રા અશ્વિનૌ ચ મહાબલૌ
વિદ્યાધરગણાશ્ ચૈવ યે ચાન્યે સિદ્ધચારણાઃ ।
આયાન્તમ્ અનુગચ્છન્તિ યશસા વિજયેન ચ ॥

દુરાદ્ એવ તુ તાં દૃષ્ટ્વા દ્વારકાં દ્વારમાલિનીમ્
પાઞ્ચજન્યસ્ય નિર્ઘોષં ચક્રે ચક્રગદાધરઃ ॥

દેવાનુયાત્રનિર્ઘોષં પાઞ્ચજન્યસ્ય નિસ્વનમ્
શ્રુત્વા દ્વારવતી સર્વા પ્રહર્ષમ્ અતુલં ગતા ॥

વૈનતેયસમાસીનં નીલાઞ્જનચયોપમમ્
અવન્દન્યાદવાઃ કૃષ્ણં શ્રિયા પરમયા યુતમ્ ॥

ઋષિભિર્ દેવગન્ધર્વૈશ્ ચારણૈશ્ ચ સમન્તતઃ
સંસ્તૂયમાનો ગોવિન્દો દ્વારકોપરિ વિષ્ઠિતઃ ॥

તદાશ્ચર્યમ્ અપશ્યન્ત દાશાર્હગણસત્તમાઃ
પ્રહર્ષમ્ અતુલં પ્રાપ્તા દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણં મહાભુજમ્ ।
બાણં જિત્વા મહાદેવમ્ આયાન્તં પુરુષોત્તમમ્ ॥

દ્વારકાવાસિનાં વાચશ્ ચરન્તિ બહુધા તદા
પ્રાપ્તે કૃષ્ણે મહાભાગે સાત્વતાનાં મહારથે ॥

ધન્યાઃ સ્મો ઽનુગૃહીતાઃ સ્મો યેષાં નો જગતઃ પતિઃ
રક્ષિતા ચાપિ ગોપ્તા ચ દીર્ઘબાહુર્ જનાર્દનઃ ॥

વૈનતેયં સમારુહ્ય બાણં જિત્વા સુદુર્જયમ્
પ્રાપ્તો ઽયં પુણ્ડરીકાક્ષો મનાંસ્ય્ આહ્લાદયન્ન્ ઇવ ॥

એવં કથયતામ્ એવ દ્વારકાવાસિનાં તદા
વાસુદેવગૃહં દેવા વિવિશુસ્ તે મહારથાઃ ॥

તાનિ તેષાં વિમાનાનિ દિવિ સંચરતાં તદા
સ્થિતાન્ય્ એવ પ્રદૃશ્યન્તે નાનારૂપાણિ સર્વશઃ ॥

સિંહર્ષભમૃગૈર્ નાગૈર્ વાજિસારસબર્હિણૈઃ
ભાસ્વન્તિ તાનિ દૃશ્યન્તે વિમાનાનિ સહસ્રશઃ ॥

એતે રુદ્રાસ્ તથાદિત્યા વસવો ઽથાશ્વિનાવ્ અપિ
સાધ્યા દેવાસ્ તથાન્યે ચાપ્ય્ અવન્દંસ્ તાન્ યથાક્રમમ્ ॥

અહો વૈ મહદ્ આશ્ચર્યં વાસુદેવસ્ય સંશ્રયાત્
પ્રાપ્યતે યદ્ ઇહાસ્માભિર્ ઇતિ વાચશ્ ચરન્તિ હિ ॥

તતશ્ ચન્દનચૂર્ણૈશ્ ચ પુષ્પવર્ષૈશ્ ચ સર્વશઃ
કિરન્તિ પૌરાઃ સર્વાંસ્ તાન્ પૂજયન્તો દિવૌકસઃ ॥

લાજૈઃ પ્રણામૈર્ ધૂપૈશ્ ચ વાગ્બુદ્ધિનિયતાસ્ તથા
દ્વારકાવાસિનઃ સર્વે પૂજયન્તિ દિવૌકસઃ ॥

આહુકં વસુદેવં ચ સામ્બં ચ યદુનન્દનમ્
સાત્યકિં ચોલ્મુકં ચૈવ વિપૃથું ચ મહાબલમ્ ॥

એતાન્ પરિષ્વજ્ય તદા મૂર્ધ્નિ ચાઘ્રાય વીર્યવાન્
અથ શક્રો મહાભાગઃ સમક્ષં યદુમણ્ડલે ।
સ્તુવન્તં કેશિહન્તારં તત્રોવાચોત્તરં વચઃ ।
અન્ધકં ચ શુભાક્ષં ચ તતો વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥

વાસવઃ સાત્વતાન્ સર્વાન્ એષ વો યદુનન્દનઃ
યોજયિત્વા રણે ચૈવ યશસા પૌરુષેણ ચ ॥

મહાદેવસ્ય મિષતો ગુહસ્ય ચ તથૈવ ચ
એષ બાણં રણે જિત્વા દ્વારકાં પુનર્ આગતાઃ ॥

સહસ્રબાહોર્ બાહૂનાં કૃત્વા ક્ષયમ્ અનુત્તમમ્
સ્થાપયિત્વા દ્વિબાહુત્વે પ્રાપ્તો ઽયં સ્વપુરીં હરિઃ ॥

યદર્થં જન્મ કૃષ્ણસ્ય માનુષેષુ મહાત્મનઃ
તદ્ અપ્ય્ અવસિતં કૃત્સ્નં નષ્ટશોકા વયં કૃતાઃ ॥

પિબન્તો મધુમાધ્વીકં રંસ્યામઃ પ્રીતિસંયુતાઃ
કાલો યાસ્યત્ય્ અવિરતં વિષયેષ્વ્ એવ સજ્જતામ્ ॥

બાહૂનાં સંશ્રયાત્ સર્વે વયમ્ અસ્ય મહાત્મનઃ
પ્રનષ્ટશોકા રંસ્યામઃ સર્વ એવામરાઃ સુખમ્ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા પરિષ્વજ્ય કૃષ્ણં કમલલોચનમ્
એવં સ્તુત્વા સહસ્રાક્ષઃ કેશવં દાનવાન્તકમ્ ।
આપૃચ્છ્ય તં મહાભાગઃ સર્વૈર્ દેવગણૈર્ વૃતઃ ॥
તતઃ પુનઃ પરિષ્વજ્ય કૃષ્ણં લોકનમસ્કૃતમ્ ।
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા યાદવાન્ સર્વાન્ કૃષ્ણં સંપૂજ્ય વાસવઃ ।
પુરંદરો દિવં યાતઃ સર્વામરગણૈર્ વૃતઃ
ઋષયશ્ ચ મહાત્માનો જયાશીર્ભિર્ મહૌજસમ્ ।
યથાગતં પુનર્ યાતા યક્ષરાક્ષસકિંનરાઃ ॥
પુરંદરે દિવં યાતે પદ્મનાભો મહાબલઃ ।
અપૃચ્છત મહાભાગઃ સર્વાન્ કુશલમ્ અવ્યયમ્ ॥
તતઃ કિલકિલાશબ્દં નિર્વમન્તઃ સહસ્રશઃ ।
ગચ્છન્તિ કૌમુદીં દ્રષ્ટું સો ઽનઘઃ પ્રિયયા સહ ।
દ્વારકાં પ્રાપ્ય કૃષ્ણસ્ તુ રેમે યદુગણૈર્ વૃતઃ ॥

એવમ્ એષો ઽવતીઇર્ણો વૈ પૃથિવ્યાં પૃથિવીપતે
વિષ્ણુર્ યદુકુલશ્રેષ્ઠો વાસુદેવેતિ વિશ્રુતઃ ॥

એતૈશ્ ચ કારણૈઃ શ્રીમાન્ વસુદેવકુલે પ્રભુઃ
જાતો વૃષ્ણિષુ દેવક્યાં યન્ માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ॥

નિવૃત્તે નારદપ્રશ્ને મયોક્તં તે સમાસતઃ
ઉક્તાસ્ તે વિસ્તરાઃ સર્વે પૂર્વં યે જનમેજય ॥

વિષ્ણોસ્ તુ માથુરે કલ્પે યત્ર તે સંશયો મહાન્
વાસુદેવગતિશ્ ચૈવ સા મયા સમુદાહૃતા ॥

આશ્ચર્યશ્ ચૈવ નાન્યો ઽસ્તિ કૃષ્ણશ્ ચાશ્ચર્યસંનિધિઃ
સર્વેષ્વ્ આશ્ચર્યકલ્પેષુ નાસ્ત્ય્ આશ્ચર્યમ્ અવૈષ્ણવમ્ ॥

સ એવ ધન્યો ધનિનાં ધન્યકૃદ્ ધન્યભાવનઃ
દેવેષ્વ્ અપિ સદૈત્યેષુ નાસ્તિ ધન્યતરો ઽચ્યુતાત્ ॥

આદિત્યા વસવો રુદ્રા અશ્વિનૌ મરુતસ્ તથા
ગગનં ભૂર્ દિશશ્ ચૈવ સલિલં જ્યોતિર્ એવ ચ ॥

એષ ધાતા વિધાતા ચ સંહર્તા કાલ એવ ચ
સત્યં ધર્મસ્ તપશ્ ચૈવ બ્રહ્મ ચૈવ સનાતનમ્
અનન્તશ્ ચૈવ નાગાનાં રુદ્રાણાં શંકરઃ સ્મૃતઃ ।
જઙ્ગમાજઙ્ગમં ચૈવ જગન્નારાયણોદ્ભવં ।
એતસ્માચ્ ચ જગત્ સર્વં પ્રસૂયેત જનાર્દનાત્ ।
જગચ્ ચ સર્વં દેવેશસ્ તં નમસ્ કુરુ ભારત ॥

ઇત્યુક્તં બાણયુદ્ધં તે માહાત્મ્યં કેશવસ્ય ચ
વંશપ્રતિષ્ઠાં અતુલાં શ્રવણાદેવ લપ્સ્યસે ॥

યે ચેદં ધારયિષ્યન્તિ બાણયુદ્ધમ્ અનુત્તમમ્
કેશવસ્ય ચ માહાત્મ્યં નાધર્મસ્ તાન્ ભજિષ્યતિ ॥

એષા તે વૈષ્ણવી ચર્યા મયા કાર્ત્સ્ન્યેન કીર્તિતા
પૃચ્છતસ્ તાત યજ્ઞે ઽસ્મિન્ નિવૃત્તે જનમેજય ॥

આશ્ચર્યપર્વમ્ અખિલં યો હીદં ધારયેન્ નૃપ
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ ।
કલ્પ ઉત્થાય યો નિત્યં કીર્તયેત્ સુસમાહિતઃ ।
ન તસ્ય દુર્લભં કિં ચિદ્ ઇહ લોકે પરત્ર ચ ॥
બ્રાહ્મણઃ સર્વવેદી સ્યાત્ ક્ષત્રિયો વિજયી ભવેત્ ।
વૈશ્યો ધનસમૃદ્ધઃ સ્યાચ્ છૂદ્રો ગચ્છેચ્ ચ સદ્ગતિમ્ ।
નાશુભં પ્રાપ્નુયાત્ કિંચિદ્ દીર્ઘમ્ આયુર્ અવાપ્નુયાત્ ॥

ઇતિ પારિક્ષિતો રાજા વૈશંપાયનભાષિતમ્
શ્રુતવાન્ અમલો ભૂત્વા હરિવંશં દ્વિજર્ષભાઃ ॥

એવં શૌનક સંક્ષેપાદ્ વિસ્તરેણ તથૈવ ચ
સંક્ષેપાદ્ વિસ્તરેણાપિ તત્ર સર્વે તપોધનાઃ ।
પ્રોક્તા વૈ સર્વવંશાસ્ તે કિં ભૂયઃ કથયામિ તે ॥