હરિવંશ · અધ્યાય 112

તતસ્ તે સહિતાઃ સર્વે ત્રયસ્ત્રય ઇવાગ્નયઃ
વૈનતેયં સમારુહ્ય યુધ્યમાના રણે સ્થિતાઃ ॥

તતઃ સર્વાણ્ય્ અનીકાનિ બાણવર્ષૈર્ મહાબલાઃ
અર્દયન્ વૈનતેયસ્થા નદન્તો ઽતિબલા રણે ॥

ચક્રલાઙ્ગલપાતૈશ્ ચ બાણવર્ષૈશ્ ચ પીડિતમ્
સંચુકોપ મહાનીકં દાનવાનાં મહાત્મનામ્ ॥

કક્ષે ઽગ્નિર્ ઇવ સંવૃદ્ધઃ શુષ્કેન્ધનસમીરિતાઃ
કૃષ્ણબાણાગ્નિર્ ઉદ્ભૂતો વિવૃદ્ધિમ્ ઉપગચ્છતિ ॥

સ દાનવસહસ્રાણિ તસ્મિન્ સમરમૂર્ધનિ
યુગાન્તાગ્નિર્ ઇવાર્ચિષ્માન્ દહમાનો વ્યરાજત ॥

તાં દીર્યમાણાં મહતીં નાનાપ્રહરણોદ્યતામ્
સેનાં બાણઃ સમાસાદ્ય વારયન્ વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ॥

લાઘવં સમુપાગમ્ય કિમ્ એવં ભયવિક્લવાઃ
દૈત્યવંશસમુત્પન્નાઃ પલાયધ્ય્વં મહામૃધે ॥

કવચાસિગદાપ્રાસાન્ ખડ્ગચર્મપરશ્વધાન્
ઉત્સૃજ્યોત્સૃજ્ય ગચ્છન્તિ કિં ભવન્તો ઽન્તરિક્ષગાઃ ॥

સ્વજાતિં ચૈવ વાસં ચ હરસંસર્ગમ્ એવ ચ
માનયદ્ભિર્ ન ગન્તવ્યમ્ એષો હ્ય્ અહમ્ અવસ્થિતઃ ॥

એવમ્ ઉચ્ચારિતાં વાચં શૃણ્વન્તસ્ તામ્ અચિન્ત્ય વૈ
અપક્રામન્ત તે સર્વે દાનવા ભયપીડિતાઃ ॥

પ્રમાથગણશેષં તુ તદનીકપુરઃસરમ્
ભગ્નાવશેષં યુદ્ધાય મનશ્ ચક્રે પુનસ્ તદા ॥

કુમ્ભાણ્ડો નામ બાણસ્થ સખામાત્યશ્ ચ વીર્યવાન્
બલં ભગ્નં સમાલોક્ય વચનં ચેદમ્ અબ્રવીત્ ॥

એષ બાણઃ સ્થિતો યુદ્ધે શંકરો ઽયં ગુહસ્ તથા
કિમર્થં યુદ્ધમ્ ઉત્સૃજ્ય ભવન્તો ભયમોહિતાઃ ॥

નન્દીશ્વરસમાયુક્તં રથમ્ આસ્થાય વીર્યવાન્
સંદષ્ટૌષ્ઠપુટો રુદ્રઃ પ્રધાવતિ યતો હરિઃ ॥

પિબન્ન્ ઇવ તદાકાશં સિંહયુક્તો મહાસ્વનઃ
રથો ભાતિ ઘનોન્મુક્તઃ પૌર્ણમાસ્યાં યથા શશી ॥

વૈનતેયસ્થમ્ અસ્યન્તમ્ આયાન્તમ્ અગ્રણીર્ હરઃ
તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ ચોવાચ ક્રુદ્ધો ઽહંકારગર્વિતઃ ॥
ભગવાન્ અપિ ગોવિન્દઃ સ્મયન્ન્ ઇવ ચ સંસ્થિતઃ ।
સ્થિતો ઽસ્મિ તવ સંગ્રામે યથેષ્ટં ક્રિયતામ્ ઇતિ ।
હરિં વિવ્યાધ કુપિતો નારાચાનાં શતેન સઃ ॥

સ શરૈર્ અર્દિતસ્ તેન હરેણામિત્રઘાતિના
હરિર્ જગ્રાહ કુપિતો હ્ય્ આસ્ત્રં પાર્જન્યમ્ ઉત્તમમ્ ॥

તતઃ શતસહસ્રાણિ શરાણાં નતપર્વણામ્
નિષ્પેતુઃ સર્વતો દિગ્ભ્યો યતો હરતનુસ્ તતઃ ॥

અથાગ્નેયં મહારૌદ્રમ્ અસ્ત્રમ્ અસ્ત્રવિદાં વરઃ
મુમોચ રુષિતો રુદ્રસ્ તદ્ અદ્ભુતમ્ ઇવાભવત્ ॥

તતો વિશીર્ણદેહાસ્ તે ચત્વારો ઽપિ સમન્તતઃ
નાદૃશ્યન્ત શરૈશ્ છન્ના દહ્યમાનાશ્ ચ વહ્નિના ॥

સિંહનાદં તતશ્ ચક્રુઃ સર્વ એવાસુરોત્તમાઃ
હતો ઽયમ્ ઇતિ વિજ્ઞાય આગ્નેયાન્તર્હિતે હરૌ ॥

તતસ્ તદ્ વિષહિત્વાજૌ હ્ય્ અસ્ત્રમ્ અસ્ત્રવિદાં વરઃ
તતઃ ક્રુદ્ધો હૃષીકેશઃ પ્રતિષિધ્યાગ્નિસંચયં ।
જગ્રાહ વારુણં સો ઽસ્ત્રં વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ॥

ઉદ્યતે વારુણાસ્ત્રે તુ વાસુદેવેન ધીમતા
પ્રયુક્તે વાસુદેવેન વારુણાસ્ત્રે ઽતિતેજસિ ।
આગ્નેયં પ્રશમં યાતમ્ અસ્ત્રં વારુણતેજસા ॥

પૈશાચં રાક્ષસં ચૈવ રૌદ્રમ્ આઙ્ગિરસં ભવઃ
મુમોચાસ્ત્રાણિ ચત્વારિ યુગાન્તાગ્નિનિભાનિ સઃ ॥

વાયવ્યમ્ અથ સાવિત્રં વાસવં મોહનં તથા
અત્રાણાં વારુણાર્થાય વાસુદેવો મુમોચ હ ॥

અસ્ત્રૈશ્ ચતુર્ભિશ્ ચત્વારિ વારયિત્વા ચ કેશવઃ
જગ્રાહ વૈષ્ણવં સો ઽસ્ત્રં વ્યાદિતાસ્યાન્તકોપમમ્ ॥

વૈષ્ણવાસ્ત્રે વિમુક્તે તુ સર્વ એવાસુરોત્તમાઃ
ભૂતયક્ષગણાશ્ ચૈવ બાણાનીકં ચ સર્વશઃ ।
દિશઃ પ્રદુદ્રુવુઃ સર્વે ભયમોહિતલોચનાઃ ॥

અન્ધકારીકૃતે લોકે પ્રદીપ્તે ત્ર્યમ્બકે તદા
ન નન્દી નાપિ ચ રથો ન રુદ્રઃ પ્રત્યદૃશ્યત ॥

દ્વિગુણં દીપ્તદેહસ્ તુ રોષેણ ચ બલેન ચ
અસ્ત્રં નારાયણં નામ નારાયણજિઘાંસયા ।
જગ્રાહ શૂલી ભૂતાત્મા દેવાનામ્ અથ પશ્યતામ્ ॥
મુમોચ ચ યથાશક્તિ રુદ્રો બ્રહ્માત્મસંભવઃ ।
વિમુક્તં તેન તચ્ ચાસ્ત્રં જગામ ચ સમીપતઃ ॥
શંકરસ્ય તદ્ અસ્ત્રં તુ પ્રહસન્ કેશવસ્ તદા ।
જગ્રાહ લીલયા વિષ્ણુસ્ તૂણૌ તચ્ ચ વ્યનિક્ષિપત્ ॥
કુપિતો રુદ્રરૂપેણ રુદ્રઃ સંહારમૂર્તિમાન્ ॥
તતઃ શૂલં સમાદાય સર્વશત્રુવિદારણમ્ ।
દેવદાનવગન્ધર્વ+ +યક્ષપન્નગરક્ષસામ્ ।
ભયંકરં મુમોચાથ કૃષ્ણમ્ ઉદ્દિશ્ય શંકરઃ ॥
તચ્ ચ શૂલં હરિર્ દૃષ્ટ્વા નિજશક્ત્યા ન્યવારયત્ ॥
તતસ્ ત્રિલોચનઃ ક્રુદ્ધઃ કાલાન્તકયમોપમઃ ।
અસ્ત્રં પાશુપતં યત્ તુ લોકે ખ્યાતં સ્વવીર્યવત્ ।
જગ્રાહાત્મસમં સાક્ષાદ્ ધન્તું કેશવમ્ ઓજસા ॥
વિજ્ઞાયાથ તદા વિષ્ણુસ્ તદ્ એવાસ્ત્રં સમાદદે ॥
દ્વે હ્ય્ અસ્ત્રે પ્રશમં યાતે દ્વાભ્યાં સંધારિતે તદા ।
ત્રિપુરાન્તકરં બાણં જગ્રાહ ચ ચતુર્મુખઃ ॥

સંદધત્કાર્મુકે ચૈવ ક્ષેપ્તુકામસ્ ત્રિલોચનઃ
વિજ્ઞાતો વાસુદેવેન ચિત્તજ્ઞેન મહાત્મના ॥

જૃમ્ભણં નામ્ સો ઽપ્ય્ અસ્ત્રં જગ્રાહ પુરુષોત્તમઃ
તેનાસ્ત્રેણ તદા કૃષ્ણો મન્ત્રપૂતેન કેશવઃ ।
હરં સંજૃમ્ભયામ્ આસ ક્ષિપ્રકારી મહાબલઃ ॥

પાઞ્ચજન્યસ્ય ઘોષેણ શાર્ઙ્ગવિસ્ફૂર્જિતેન ચ
દેવં વિજૃમ્ભિતં દૃષ્ટ્વા સર્વભૂતાનિ તત્રસુઃ ॥

કુમ્ભાણ્ડસંગૃહીતાશ્વે રથે તિષ્ઠન્ ગુહસ્ તદા
અભિદુદ્રાવ કૃષ્ણં ચ બલં પ્રદ્યુમ્નમ્ એવ ચ ॥

શરૌઘાચિતગાત્રાસ્ તે ત્રયસ્ત્રય ઇવાગ્નયઃ
શોણિતૌઘપ્લુતૈર્ ગાત્રૈઃ પ્રત્યયુધ્યન્ ગુહં તદા ॥

તતસ્ તે યુદ્ધમાર્ગજ્ઞાસ્ ત્રયસ્ ત્રિભિર્ અનુત્તમૈઃ
વાયવ્યાગ્નેયપાર્જન્યૈર્ બિભિદુર્ દીપ્તતેજસઃ ॥

તસ્ય દીપ્તશરૌઘસ્ય દીપ્તચાપધરસ્ય ચ
શરૌઘાન્ અસ્ત્રમાયાભિર્ ગ્રસન્તિ સ્મ મહાત્મનઃ ॥

અસ્ત્રં બ્રહ્મશિરો નામ કાલકલ્પં દુરાસદમ્
સંદષ્ટૌષ્ઠપુટઃ સંખ્યે જગ્રાહ સ ગુહસ્ તદા ॥

પ્રયુક્તે બ્રહ્મશિરસિ સહસ્રાંશુસમપ્રભે
ઉગ્રે પરમદુર્ધર્ષે લોકક્ષયકરે તદા ॥

મહાભૂતેષુ સર્વેષુ પ્રધાવત્સુ તતસ્તતઃ
અસ્ત્રતેજઃપ્રમૂઢે તુ વિષણ્ણે જગતિ પ્રભુઃ ।
કેશવઃ કેશિમથનશ્ ચક્રં જગ્રાહ વીર્યવાન્ ॥

સર્વેષામ્ અસ્ત્રવીર્યાણાં વારણે ઘાતને તથા
ચક્રમ્ અપ્રતિચક્રસ્ય લોકે ખ્યાતં મહાત્મનઃ ॥

અસ્ત્રં બ્રહ્મશિરસ્ તેન નિષ્પ્રભં કૃતમ્ ઓજસા
મેઘૈર્ ઇવાતપાપાયે સવિતુર્ મણ્ડલં મહત્ ॥

તતો નિષ્પ્રભતાં યાતે નષ્ટવીર્યે મહૌજસિ
તસ્મિન્ બ્રહ્મશિરસ્ય્ અસ્ત્રે શક્તિં જગ્રાહ કાઞ્ચનીમ્ ॥

મહોલ્કામ્ ઇવ તાં દીપ્તાં યુગાન્તાગ્નિસમપ્રભામ્
ઘણ્ટામાલાકુલાં શક્તિં ચિક્ષેપ રુષિતો ગુહઃ ॥

જૃમ્ભમાણેવ ગગને સંપ્રદીપ્તમુખી તતઃ
આઘાવન્તી મહાશક્તિઃ કૃષ્ણસ્ય વધકાઙ્ક્ષિણી ॥

ભૃશં વિષણ્ણાઃ સેન્દ્રાશ્ ચ સર્વામરપુરોગમાઃ
શક્તિં પ્રજ્વલિતાં દૃષ્ટ્વા દગ્ધઃ કૃષ્ણ ઇતિ બ્રુવન્ ॥

અભ્યાશમાગતાં તાં તુ મહાશક્તિં મહામૃધે
હુંકારેણૈવ નિર્ભર્ત્સ્ય પાતયામ્ આસ ભૂતલે ॥

પાતિતાયાં મહાશક્ત્યાં સાધુ સાધ્વ્ ઇતિ સર્વશઃ
સિંહનાદં તતશ્ ચક્રુઃ સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ ॥

તતો દેવેષુ નર્દત્સુ વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્
પુનશ્ ચક્રં સ જગ્રાહ ભૂતાન્તકરણં તદા ॥

વ્યાવિધ્યમાને ચક્રે તુ કૃષ્ણેનામિતતેજસા
કુમારરક્ષણાર્થાય વિભજ્ય સ્વતનું તદા ।
તં દૃષ્ટ્વા પ્રમુખે તસ્ય વ્યતિષ્ઠિત ચ કૌટવી
દિગ્વાસા દેવવચનાત્ પ્રાતિષ્ઠત્ તત્ર કૌટવી ।
લમ્બા નામ મહાભાગા ભાગો દેવ્યાસ્ તથાષ્ટમઃ ।
ચિત્રા કનકશક્તિસ્ તુ સા ચ નગ્ના સ્થિતાન્તરે ॥
અથાન્તરા કુમારસ્ય દેવીં દૃષ્ટ્વા મહાભુજઃ ।
પરાઙ્મુખસ્ તતો વાક્યમ્ ઉવાચ મધુસૂદનઃ ।
દિગ્વાસા વિકટા ધૂમ્રા કરાળા નિર્ણતોદરી ।
બાહૂ પ્રસાર્ય સહસા ગ્રસન્તીવામ્બરં મહત્ ।
અપગચ્છાપગચ્છ ત્વં ધિગ્ધિગ્ ઇત્ય્ એવ સો ઽબ્રવીત્ ॥

તતસ્ તૂર્યપ્રણાદૈશ્ ચ ભેરીણાં ચ મહાસ્વનૈઃ
સિંહનાદૈશ્ ચ દૈત્યાનાં બાણઃ કૃષ્ણમ્ અભિદ્રવત્ ॥

આયાન્તમ્ અથ તં દૃષ્ટ્વા યદૂનામ્ ઋષભં રણે
ગત્વાથ કિં ચિદ્ દૃષ્ટ્વૈવ સ્વબલં કેશવં તદા ।
વૈનતેયસમારૂઢં કૃષ્ણમ્ અપ્રતિમૌજસમ્ ॥

તિષ્ઠ તિષ્ઠ ન મે ઽદ્ય ત્વં જીવન્ પ્રતિગમિષ્યસિ
દ્વારકાં દ્વારકાસ્થાન્ વા સુહૃદો દ્રક્ષ્યસે ન ચ ॥

સુવર્ણવર્ણાન્ વૃક્ષાગ્રાન્ અદ્ય દ્રક્ષ્યસિ માધવ
ત્વમ્ અદ્યાષ્ટભુજઃ સંખ્યે કથં બાહુસહસ્રિણા ।
મયાભિભૂતઃ સમરે મુહૂર્ષુઃ કાલચોદિતઃ ॥

અદ્ય બાહુસહસ્રેણ કથમ્ અષ્ટભુજો રણે
મયા સહ સમાગમ્ય યોત્સ્યસે ગરુડધ્વજ ॥

અદ્ય હિ ત્વં મયા યુદ્ધે નિર્જિતઃ સહ બાન્ધવૈઃ
દ્વારકાં શોણિતપુરે નિહતઃ સંસ્મરિષ્યસિ ॥

નાનાપ્રહરણોપેતં નાનાઙ્ગદવિભૂષિતમ્
અદ્ય બાહુસહસ્રં મે કોટિભૂતં નિશામય ॥

ગર્જતસ્ તસ્ય વાક્યૌઘાઃ સમુદ્રાદ્ ઇવ સિન્ધવઃ
પરાક્રમરસોપેતા મત્તેભાદ્ ઇવ શીકરાઃ ।
નિશ્ચરન્તિ મહાઘોરા વાતોદ્ધૂતા ઇવોર્મયઃ ॥

રોષપર્યાકુલે ચૈવ નેત્રે તસ્ય બભૂવતુઃ
જગદ્ દિધક્ષન્ન્ ઇવ ખે મહાસૂર્ય ઇવોદિતૌ ॥

બાણ કિં ગર્જસે શૂરા ન ગર્જન્તિ રણે સ્થિતાઃ
એહ્ય્ એહિ યુધ્યસ્વ રણે કિં મિથ્યાગર્જિતેન તે ॥

યદિ યુદ્ધાનિ વચનૈઃ સિધ્યન્તિ દિતિનન્દન
ભવાન્ એવ જયેન્ નિત્યં બહ્વબદ્ધં પ્રભાષસે ॥

એહ્ય્ એહિ જય માં બાણ જિતો વા વસુધાતલે
ચિરાયાવાઙ્મુખો દીનઃ પતિતઃ શેષ્યસે ઽસુર ॥

ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્ત્વા વચનં મર્મભેદિભિર્ આશુગૈઃ
નિર્બિભેદ રણે કૃષ્ણસ્ ત્વ્ અમોઘૈર્ દીપ્તતેજસૈઃ ॥

સ્મયન્ બાણસ્ તતઃ કૃષ્ણં શરવર્ષૈર્ અવાકિરત્
જ્વલદ્ભિર્ ઇવ સંસક્તૈસ્ તસ્મિન્ યુદ્ધે સુદારુણે ॥

તૌ તતઃ શરનિસ્ત્રિંશૈર્ ગદાપરિઘતોમરૈઃ
તતઃ પરિઘનિસ્ત્રિંશૈર્ ગદાતોમરશક્તિભિઃ ।
વિનિન્દમાનૌ સંયત્તૌ યુદ્ધે ચેરતુર્ ઓજસા ॥

મુસલૈઃ પટ્ટિસૈશ્ ચાપિ છાદયામ્ આસ કેશવમ્ ॥

અષ્ટબાહુઃ સહસ્રેણ બાહૂનાં સમયુધ્યત
યોધયામ્ આસ સમરે દ્વિબાહુમ્ અથ લીલયા ।
તતસ્ તુ સમરે હન્તું હિરણ્યકશિપોર્ યથા ।
સહસ્રબાહુના સાર્ધમ્ અષ્ટબાહુર્ અયુધ્યત ।
બાણેન સહ સંગમ્ય શઙ્ખચક્રગદાધરઃ ॥

યદ્ અસ્ત્રં પરમં દિવ્યં તપસા નિર્મિતં મહત્
તદ્ અપ્રતિહિતં યુદ્ધે સર્વશત્રુનિબર્હણમ્
બ્રહ્મણા વિહિતં પૂર્વં તન્ મુમોચ બલેઃ સુતઃ ॥

તસ્મિન્ મુક્તે દિશઃ સર્વાસ્ તમોપહતમણ્ડલાઃ
પ્રાદુર્ આસંસ્ તતો રૌદ્રા ન પ્રાજ્ઞાયત કિં ચન ॥

સાધુ સાધ્વ્ ઇતિ બાણં તુ પૂજયન્તિ સ્મ દાનવાઃ
અહો ધિગ્ ઇતિ દેવાનાં ચરતે વાગ્ ઉદીરિતા ॥

તતો ઽસ્ત્રબલવેગેન સાર્ચિષ્મત્યઃ સુદારુણાઃ
ઘોરરૂપા મહાવેગા નિષ્પેતુર્ બાણવૃષ્ટયઃ ॥

નાકમ્પત તદા વાયુર્ ન મેઘાઃ સંચરન્તિ ચ
અસ્ત્રે વિમુક્તે બાણેન દહ્યમાને ચ કેશવે ॥

તતો ઽસ્ત્રં સુમહાવેગં જગ્રાહ મધુસૂદનઃ
પાર્જન્યં નામ ભગવાન્ યમાન્તકનિભં રણે ॥

દાનવાસ્ત્રં પ્રશાન્તં તુ પર્જન્યાસ્ત્રે ઽભિમન્ત્રિતે
તતો દેવગણાઃ સર્વે પ્રણેદુર્ જહૃષુસ્ તદા ॥

હતે શસ્ત્રે મહારાજ દૈતેયઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ
ભૂયઃ સંછાદયામ્ આસ કેશવં ગરુડે સ્થિતમ્
મુસલૈઃ પટ્ટિસૈશ્ ચૈવ શૂલમ્ ઉદ્ગરકસ્મરૈઃ ॥

તસ્ય તાં તરસા સર્વાં બાણવૃષ્ટિં સમુદ્યતામ્
પુનઃ સંવારયામ્ આસ કેશવઃ શત્રુસૂદનઃ ॥

યુદ્ધં ચાભૂદ્ વાહનયોર્ ઉભયોર્ દેવદૈત્યયોઃ
ગરુડસ્ય ચ સંગ્રામે મયૂરસ્ય ચ યુધ્યતઃ ॥

પક્ષતુણ્ડપ્રહારૈસ્ તૌ ચરણાગ્રનખૈસ્ તથા
અન્યોન્યં જઘ્નતુઃ ક્રોધાન્ મયૂર્ગરુડાવ્ ઉભૌ ॥

વૈનતેયસ્ તતઃ ક્રુદ્ધો મયૂરં દીપ્તતેજસમ્
જગ્રાહ શિરસિ ક્રુદ્ધસ્ તુણ્ડેનાભ્યહનત્ તદા ॥

દક્ષિણેન ચ પક્ષેણ નિજઘાન મહાબલઃ
પદ્ભ્યાં પાર્શ્વાભિઘાતાંશ્ ચ દત્ત્વા ઘોરાન્ અનેકશઃ ॥

આકૃષ્ય ચૈનં તરસા વિકૃષ્ય ચ મહાબલઃ
નિઃસંજ્ઞં પાતયામ્ આસ ગગનાદ્ ઇવ પર્વતમ્ ॥

મયૂરે પાતિતે તસ્મિન્ ગરુડેનાથ પક્ષિણા
પપાત તસ્માત્ સહસા વેગેન મહતા બલી ।
બાણઃ પરમસંવિગ્નશ્ ચિન્તયન્ કાર્યમ્ આત્મનઃ ॥

તં દીનમનસં જ્ઞાત્વા રણે બાણં સુવિક્લવમ્
ચિન્તયદ્ ભગવાન્ રુદ્રો બાણરક્ષણમ્ આતુરઃ ॥

તતો નન્દિં મહાદેવઃ પ્રાહ ગમ્ભીરયા ગિરા
નન્દિકેશ્વર સંયાહિ યતો બાણસ્ તતો રથમ્ ॥

પ્રમાથગણપાર્શ્વે હિ ન હિ મે સ્થાસ્યતે મનઃ
યાહિ પ્રભવસે તાત બાણં સંરક્ષ ગમ્યતામ્ ॥

તથેત્ય્ ઉક્ત્વા પુનર્ નન્દી રથેન રથિનાં વરઃ
યતો બાણસ્ તતો ગત્વા બાણમ્ આહ શનૈર્ ઇદમ્ ॥

દૈત્યેમં રથમ્ આતિષ્ઠ શીઘ્રમ્ એહિ મહાબલ
મયા સારથિના વીર એહિ યુધ્યસ્વ માચિરમ્ ।
સ નન્દિના તથોક્તઃ સન્ બાણઃ પરબલાર્દનઃ ।
તતો યુધ્યસ્વ કૃષ્ણં વૈ દાનવાન્તકરં રણે ।
આરૂઢઃ સ તથેત્ય્ ઉક્ત્વા મહાદેવસ્ય તં રથમ્ ॥

તં સ્યન્દનમ્ અધિષ્ઠાય ભવસ્યામિતતેજસઃ
પ્રાદુશ્ ચક્રે તદા રૌદ્રમ્ અસ્ત્રમ્ અસ્ત્રવિદાં વરઃ
દીપ્તં બ્રહ્મશિરો નામ બાણઃ ક્રુદ્ધો ઽતિવીર્યવાન્ ॥

પ્રદીપ્તે બ્રહ્મશિરસિ લોકઃ ક્ષોભમ્ ઉપાગમત્
લોકસંરક્ષણાર્થં હિ તત્ સૃષ્ટં પદ્મયોનિના ॥

તચ્ ચક્રેણ નિહત્યાસ્ત્રં પ્રાહ કૃષ્ણઃ પ્રતાપવાન્
લોકે પ્રખ્યાતયશસં બાણમ્ અપ્રતિમં રણે ॥

કત્થિતાનિ ક્વ તે બાણ તાનિ કિં ન વિકત્થસે
અયમ્ અસ્મિ સ્થિતો યુદ્ધે યુધ્યસ્વ પુરુષો ભવ ॥

કાર્તવીર્યાર્જુનો નામ પૂર્વમ્ આસીન્ મહાબલઃ
સહસ્રબાહૂ રામેણ દ્વિબાહુઃ સમરે કૃતઃ ॥

તથા તવાપિ દર્પો ઽયં બાહૂનાં વીર્યસંભવઃ
ચક્રં તે દર્પશમનં કરોતિ રણમૂર્ધનિ ॥

દર્પસંજનનાન્ યાવન્ નાશયિષ્યામિ તે ભુજાન્
યાવત્ તે દર્પશમનં કરોમ્ય્ અદ્ય સ્વબાહુના ।
તિષ્ઠેદાનીં ન મે ઽદ્ય ત્વં મોક્ષ્યસે રણમૂર્ધનિ ॥

તતશ્ ચક્રં સહસ્રારં નદન્ મેઘ ઇવોષ્ણગે
જગ્રાહ પુરુષવ્યાઘ્રો બાણબાહુપ્રશાન્તયે ॥

જ્યોતિષ્મતઃ પતંગસ્ય શશિનશ્ ચૈવ યત્ તથા
તેજો યજ્ જ્યોતિષાં ચૈવ તેજો વજ્રાશનેસ્ તથા ।
પ્રાજાપત્યં ચ યત્ તેજસ્ તચ્ ચક્રે પર્યવસ્થિતમ્ ॥

તેજસા તેન સંયુક્તં ભાસ્વતા પ્રજ્વલભૃશમ્
વપુષા તેજ આદત્તે બાણસ્ય પ્રમુખે સ્થિતમ્ ॥

ચક્રોદ્યતકરં દૃષ્ટ્વા ભગવન્તં રણાજિરે
પ્રમુખે વાસુદેવસ્ય દિગ્વાસાઃ કોટવી સ્થિતા ॥

અન્તર્ઘાનમ્ ઉપાગમ્ય ત્યક્ત્વા સા વાસસી પુનઃ
પરિત્રાણાય બાણસ્ય વિજયાધિષ્ઠિતા તતઃ
ભૂયઃ સામર્ષતામ્રાક્ષી વિવસ્ત્રાવસ્થિતા રણે ॥

બાણસંરક્ષણપરા વાક્યમ્ એતદ્ ઉવાચ હ
હન્મિ બાણં ન સંશયઃ ।
એવમ્ ઉક્તા તુ બાણેન ।
બાણસંરક્ષણાર્થિની ।
ગિરા મધુરયા દેવી ।
જાને ત્વાં સર્વભૂતાનાં સ્રષ્ટારં પુરુષોત્તમમ્ ।
મહાભાગં મહાદેવમ્ અનન્તં નીલમ્ અવ્યયમ્ ।
પદ્મનાભં હૃષીકેશ લોકાનામ્ આદિસંભવમ્ ।
દેવદેવ જગન્નાથ વિષ્ણો જિષ્ણો જગત્પતે ।
નાર્હસે દેવ હન્તું વૈ બાણમ્ અપ્રતિમં રણે ॥

તતઃ ક્રુદ્ધો મહાબાહુઃ કૃષ્ણઃ પ્રહરતાં વરઃ
પ્રોવાચ બાણં સમરે ભ્રામયંશ્ ચક્રમ્ ઉત્તમમ્ ॥

યુધ્યતાં યુધ્યતાં સંખ્યે ભવતાં કોટવી સ્થિતા
અશક્તાનામ્ ઇવ રણે ધિગ્બાણ તવ પૌરુષમ્ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા તતઃ કૃષ્ણસ્ તચ્ ચક્રં પરમાસ્ત્રવિત્
નિમીલિતાક્ષો વ્યસૃજદ્ બાણં પ્રતિ મહાબલઃ ॥

અલાતચક્રવત્ તૂર્ણં ભ્રમમાણં રણાજિરે
ક્ષિપ્તં તુ વાસુદેવેન બાણસ્ય રણમૂર્ધનિ ।
બાણસ્ય રથમાર્ગે ચ દ્વિતીય ઇવ ભાસ્કરઃ ।
વિષ્ણોર્ અસ્ત્રં સુનાભં વૈ શૈઘ્ર્યયોગાન્ ન દૃશ્યતે ॥

તસ્ય બાહુસહસ્રસ્ય પર્યાયેણ પુનઃ પુનઃ
બાણસ્ય છેદનં ચક્રે તચ્ ચક્રં રણમૂર્ધનિ ॥

શરીરેણ પ્રસ્રવતા રુધિરૌઘપરિપ્લુતઃ
અભવત્ પર્વતાકારશ્ છિન્નબાહુર્ મહાસુરઃ ॥

ચક્રં ભૂયઃ ક્ષેપ્તુકામં બાણનાશાર્થમ્ અચ્યુતમ્
ચક્રં ભૂયઃ ક્ષેપ્તુકામો નાણનાશાર્થમ્ અચ્યુતઃ ।
તમ્ ઉપેત્ય મહાદેવઃ કુમારસહિતો ઽબ્રવીત્ ॥

કૃષ્ણ કૃષ્ણ મહાદેવ જાને ત્વાં પુરુષોત્તમમ્
ન હ્ય્ એનં વધકામસ્ ત્વં યદ્ ઇચ્છેત્ પાર્વતીહિતમ્ ॥
હિરણ્યકશિપોઃ પુત્રાશ્ ચત્વારો લોકવિશ્રુતાઃ ।
હ્રાદઃ પ્રહ્રાદઃ સંહ્રાદઃ અનુહ્રાદશ્ ચતુર્થકઃ ॥
પ્રહ્રાદાય વરો દત્તશ્ ચૈષાં મધ્યે વરાથિને ।
અવ્યધ્યસ્ તવ વંશો ઽસ્તુ દૈત્યૌઘાઃ સતતં મયા ॥
ઇતિ પ્રતિશ્રુતં પૂર્વમ્ અપરાઘપરાય ચ ।
મધુકૈટભહન્તારં દેવદેવં સનાતનમ્ ॥

લોકાનાં ત્વં ગતિર્ દેવ ત્વત્પ્રસૂતમ્ ઇદં જગત્
અજેયસ્ ત્વં ત્રિભિર્ લોકૈઃ સદેવાસુરમાનુષૈઃ ॥

તસ્માત્ સંહર દિવ્યં ત્વમ્ ઇદં ચક્રં સમુદ્યતમ્
અનિવાર્યમ્ અસંહાર્યં રણે શત્રુભયંકરમ્ ॥

બાણસ્યાસ્યાભયં દત્તં મયા કેશિનિષૂદન
તન્ મે ન સ્યાન્ મૃષા વાક્યમ્ અતસ્ ત્વાં ક્ષમયામ્ય્ અહમ્ ॥

જીવતાં દેવ બાણો ઽયમ્ એતચ્ ચક્રં નિવર્તિતમ્
માન્યસ્ ત્વં દેવ દેવાનામ્ અસુરાણાં ચ સર્વશઃ ॥

નમસ્ તે ઽસ્તુ ગમિષ્યામિ યત્ કાર્યં તન્ મહેશ્વર
ન તાવત્ ક્રિયતે તસ્માન્ મામ્ અનુજ્ઞાતુમ્ અર્હસિ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા મહાદેવં કૃષ્ણસ્ તૂર્ણં ગરુત્મતા
જગામ તત્ર યત્રાસ્તે પ્રાદ્યુમ્નિઃ સાયકૈશ્ ચિતઃ ॥

ગતે કૃષ્ણે તતો નન્દી બાણમ્ આહ શુભં વચઃ
ગચ્છ બાણ ક્ષતેનૈવ દેવદેવસ્ય ચાગ્રતઃ ॥
તચ્ છ્રુત્વા નન્દિવાક્યં તુ બાણો ઽગચ્છત શીઘ્રગઃ ।
છિન્નબાહું તતો બાણં દૃષ્ટ્વા નન્દી પ્રતાપવાન્ ।
અપવાહ્ય રથેનૈવ યતો દેવસ્ તતો યયૌ ॥
તતો નન્દી પુનર્ બાણં પ્રાગ્ ઉવાચોત્તરં વચઃ ।
બાણ બાણ પ્રનૃત્યસ્વ શ્રેયસ્ તવ ભવિષ્યતિ ॥

શોણિતૌઘપ્લુતૈર્ ગાત્રૈર્ નન્દિવાક્યપ્રચોદિતઃ
જીવિતાર્થી તતો બાણઃ પ્રમુખે શંકરસ્ય વૈ ॥

પ્રાનૃત્યત ભયે જાતે દાનવઃ સ વિચેતનઃ
જય દેવ જગન્નાથ જયાજેય હરાવ્યય ।
જય ભક્તિપ્રિય સદા જય ભૂતગણાર્ચિતઃ ॥
જય ભસ્મપ્રદિગ્ધાઙ્ગ જય નગ્નવિદાં મુખ ।
ઉમાપતે વિશ્વપતે જયાજેયાવ્યય પ્રભો ॥
એવમાદિ તદા બાણો વિલપન્ ભવતુષ્ટયે ।
અવસ્થાં કૃપણાં પ્રાપ્તો ભયવિક્લવલોચનઃ ॥

વરં વૃણીષ્વ બાણ ત્વં યત્ તે મનસિ વર્તતે
પ્રસાદસુમુખો ઽહં તે વરકાલો ઽયમ્ આગતઃ ॥

અજરશ્ ચામરશ્ ચૈવ ભવેયં સતતં વિભો
એષ મે પ્રથમો દેવ વરો ઽસ્તુ યદિ મન્યસે ॥

તુલ્યો ઽસિ દૈવતૈર્ બાણ ન મૃત્યુસ્ તવ વિદ્યતે
અન્યં વરં વૃણીષ્વાદ્ય અનુગ્રાહ્યો ઽસિ મે સદા ॥

યથાહં શોણિતાદિગ્ધો ભૃશાર્તો વ્રણપીડિતઃ
ભક્તાનાં નૃત્યતામ્ એવં પુત્રજન્મ ભેવેદ્ ભવ ॥

નિરાહારાઃ ક્ષમાયુક્તાઃ સત્યાર્જવપરાયણાઃ
મદ્ભક્તા યે હિ નૃત્યન્તિ તેષામ્ એવં ભવિષ્યતિ ॥

ચક્રપાટનજા ઘોરા રુજા તીવ્રા હિ યા મમ
વરેણ સા તૃતીયેન શાન્તિં ગચ્છતુ મે ભવ ॥

એવં ભવતુ ભદ્રં તે ન રુજા પ્રભવિષ્યતિ
અક્ષતં તવ ગાત્રં ચ સ્વસ્થાવસ્થં ભવિષ્યતિ ॥

ચતુર્થં તે વરં દદ્મિ વૃણીષ્વાસુર કાઙ્ક્ષિતં
ન તે ઽહં વિમુખસ્ તાત પ્રસાદસુમુખો હ્ય્ અહમ્ ॥

પ્રમાથગણવંશસ્ય પ્રથમઃ સ્યામ્ અહં વિભો
મહાકાલ ઇતિ ખ્યાતઃ ખ્યાતિં ગચ્છેયમ્ ઈશ્વર ॥

ભૂયો ઽપિ તે વરં દદ્મિ પ્રખ્યાતબલપૌરુષ
એવં ભવિષ્યત્ય્ અવશ્યં યં વરં ત્વમ્ ઇહેચ્છસિ ।
તં તં વૃણીષ્વ ભદ્રં તે યદ્ ઇચ્છસિ મહાસુર ॥

વૈરૂપ્યમ્ અઙ્ગજં કિં ચિન્ મા ભૂન્ મે દેવસત્તમ
દ્વિબાહુત્વે ઽપિ મે દેહો ન વિરૂપો ભવેદ્ ભવ ॥

તતો ઽબ્રવીન્ મહાદેવો બાણં સ્થિતમ્ અથાન્તિકે
એવં ભવિષ્યતે બાણ યત્ ત્વયા સમુદાહૃતમ્ ॥

એતાવદ્ ઉક્ત્વા ભગવાંસ્ ત્રિનેત્રો ગણસંવૃતઃ
પશ્યતાં સર્વભૂતાનાં તત્રૈવાન્તર્ અધીયત ॥