હરિવંશ · અધ્યાય 102

સુમુહૂર્તેન તુ વયં તં ગ્રામં પ્રાપ્ય ભારત
વિશ્રાન્તવાહનાઃ સર્વે વાસાયોપગતાસ્ તદા ॥

તતો ગ્રામસ્ય મધ્યે ઽહં નિવિષ્ટઃ કુરુનન્દનઃ
સમન્તાદ્ વૃષ્ણિસૈન્યેન પરિક્ષિત્ય જનવ્રજમ્ ॥

તતઃ શકુનયો દીપ્તા મૃગાશ્ ચ ક્રૂરભાષિણઃ
દીપ્તાયાં દિશિ વાશન્તો ભયમ્ આવેદયન્તિ મે ॥

સંધ્યારાગો જપાવર્ણો ભાનુમાંશ્ ચૈવ નિષ્પ્રભઃ
પપાત મહતી ચોલ્કા પૃથિવી ચાપ્ય્ અકમ્પત ॥

તાન્ સમીક્ષ્ય મહોત્પાતાન્ દારુણાંલ્ લોમહર્ષણાન્
યોગમ્ આજ્ઞાપયં તત્ર જનસ્યોત્સુકચેતસઃ ॥

યુયુધાનપુરોગાશ્ ચ વૃષ્ણ્યન્ધકમહારથાઃ
સર્વે યુક્તરથાઃ સજ્જાઃ સ્વયં ચાહં તથાભવમ્ ॥

ગતે ઽર્ધરાત્રસમયે બ્રાહ્મણો ભયવિક્લવઃ
ઉપાગમ્ય ભયાદ્ અસ્માન્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥

કાલો ઽયં સમનુપ્રાપ્તો બ્રાહ્મણ્યાઃ પ્રસવસ્ય મે
યત્તા ભવન્તસ્ તિષ્ઠન્તુ ન ભવેદ્ વઞ્ચના યથા ॥

મુહૂર્તાદ્ ઇવ ચાશ્રૌષં કૃપણં રુદિતસ્વનમ્
તસ્ય વિપ્રસ્ય ભવને હ્રિયતે હ્રિયતે ઇતિ ॥

અથાકાશે પુનર્ વાચમ્ અશ્રૌષં બાલકસ્ય વૈ
હાહેતિ હ્રિયમાણસ્ય ન ચ પશ્યામિ રાક્ષસમ્ ॥

તતો ઽસ્માભિસ્ તદા તાત શરવર્ષૈઃ સમન્તતઃ
વિષ્ટમ્ભિતા દિશઃ સર્વા હૃત એવ સ બાલકઃ ॥

બ્રહ્મણો ઽઽર્તસ્વરં કૃત્વા હૃતે તસ્મિન્ કુમારકે
વાચઃ સ પરુષાસ્ તીવ્રાઃ શ્રાવયામ્ આસ માં તદા ॥

વૃષ્ણયો હતસંકલ્પાસ્ તથાહં નષ્ટચેતનઃ
મામ્ એવ હિ વિશેષેણ બ્રાહ્મણઃ પર્યભાષત ॥

રક્ષિષ્યામીતિ ચોક્તં તે ન ચ રક્ષસિ મે સુતમ્
શૃણુ વાક્યમ્ ઇદં શેષં યત્ ત્વમ્ અર્હસિ દુર્મતે ॥

વૃથા ત્વં સ્પર્ધસે નિત્યં કૃષ્ણેનામિતબુદ્ધિના
યદિ સ્યાદ્ ઇહ ગોવિન્દો નૈતદ્ અત્યાહિતં ભવેત્ ॥

યથા ચતુર્થં ધર્મસ્ય રક્ષિતા લભતે ફલમ્
પાપસ્યાપિ તથા મૂઢ ભાગં પ્રાપ્નોત્ય્ અરક્ષિતા ॥

રક્ષિષ્યામીતિ ચોક્તં તે ન ચ શક્નોષિ રક્ષિતુમ્
મોઘં ગાણ્ડીવમ્ એતત્ તે મોઘં વીર્યં યશશ્ ચ તે ॥

અકિંચિદ્ ઉક્ત્વા તં વિપ્રં તતો ઽહં પ્રસ્થિતસ્ તદા
સહ વૃષ્ણ્યન્ધકસુતૈર્ યત્ર કૃષ્ણો મહાદ્યુતિઃ ॥

તતો દ્વારવતીં ગત્વા દૃષ્ટ્વા મધુનિઘાતિનમ્
વ્રીડિતઃ શોકસંતપ્તો ગોવિન્દેનોપલક્ષિતઃ ॥

સ તુ માં વ્રીડિતં દૃષ્ટ્વા સમાશ્વસ્ય ચ માધવઃ
વિનિન્દન્ કૃષ્ણસંનિધૌ ।
મૌઢ્યં પશ્યત મે યો ઽહં શ્રદ્દધે ક્લીબકત્થનમ્ ॥
ન પ્રદ્યુમ્નો નાનિરુદ્ધો ન રામો ન ચ કેશવઃ ।
યસ્ય શક્તાઃ પરિત્રાતું કો ઽન્યસ્ તદવિતેશ્વરઃ ॥
ધિગ્ અર્જુનં વૃથાવાદં ધિગ્ આત્મશ્લાઘિનો ધનુઃ ॥
દૈવોપસૃષ્ટો યો મૌર્ખ્યાદ્ આગચ્છતિ ચ દુર્મતિઃ ॥
એવં શપતિ વિપ્રર્ષૌ વિદ્યામ્ આસ્થાય વૈષ્ણવીમ્ ।
યયૌ સંયમિનીં વીરો યત્રાસ્તે ભગવાન્ યમઃ ॥
વિપ્રાપત્યમ્ અચક્ષાણસ્ તત ઐન્દ્રીમ્ અગાત્ પુરીમ્ ।
આગ્નેયીં નૈર્ ઋતીં સૌમ્યાં વાયવ્યાં વારુણીં તથા ॥
રસાતલં નાકપૃષ્ઠં ધિષ્ણ્યાન્ય્ અન્યાન્ય્ ઉદાયુધઃ ॥
તતો ઽલબ્ધ્વા દ્વિજસુતમ્ અનિસ્તીર્ણપ્રતિશ્રવઃ ।
અગ્નિં વિવિક્ષુઃ કૃષ્ણેન પ્રદ્યુમ્નેન નિષેધિતઃ ॥
દર્શયે દ્વિજસૂનું તે માવજ્ઞાત્માનમ્ આત્મના ।
કીર્તિં ત એતે વિપુલાં સ્થાપયિષ્યન્તિ માનવાઃ ॥
ઇતિ સંભાષ્ય માં સ્નેહાત્ ।
સાન્ત્વયિત્વા ચ તં વિપ્રમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥

સુગ્રીવં ચૈવ શૈબ્યં ચ મેઘપુષ્પબલાહકૌ
યોજયાશ્વાન્ ઇતિ તદા દારુકં પ્રત્યભાષત ॥

આરોપ્ય બ્રાહ્મણં કૃષ્ણસ્ ત્વ્ અવરોપ્ય ચ દારુકમ્
મામ્ ઉવાચ તતઃ શૌરિઃ સારથ્યં ક્રિયતામ્ ઇતિ ॥

તતઃ સમાસ્થાય રથં કૃષ્ણો ઽહં બ્રાહ્મણઃ સ ચ
પ્રયાતાઃ સ્મ દિશં સૌમ્યામ્ ઉદીચીં કૌરવર્ષભ ॥