હરિવંશ · ભાગ 6180

સ્વયંભૂર્ ઇવ સંપ્રાપ્તો ભવાયાસ્મજ્જયાય ચ ॥
ન ત્વાં પૌરાણમાત્રેણ શક્તા ગૂહયિતું વયમ્ ।
દેવગુહ્યેષ્વ્ અપિ ભવાન્ સર્વજ્ઞઃ સર્વભાવનઃ ॥
શક્તશ્ ચાસિ જરાસંધં નૃપં યોધયિતું પ્રભો ।
શક્યં ચેમં જરાસંધં નૃપં દ્રાવયિતું હરે ।
ત્વદ્બુદ્ધિવશગાઃ સર્વે વયં યોગવ્રતે સ્થિતાઃ ॥
જરાસંધસ્ તુ બલવાન્ નૃપાણાં મૂર્ધનિ સ્થિતઃ ।
અપ્રમેયબલશ્ ચૈવ વયં ચ કૃશસાધનાઃ ॥
ન ચેયમ્ એકાહમ્ અપિ પુરી રોધં સહિષ્યતિ ।
કૃશભક્તેન્ધનક્ષામા દુર્ગૈર્ અપરિનિષ્ઠિતા ॥
અસંસ્કૃતામ્બુપરિખા દ્વારાટ્ટૈર્ યન્ત્રવર્જિતૈઃ ।
વપ્રપ્રાકારમાર્ગેષુ કર્તવ્યા બહુવિસ્તરા ॥
સંસ્કર્તવ્યાયુધાગારા યોક્તવ્યા ચેષ્ટિકાચયૈઃ ।
કંસસ્ય બલવત્ત્વાત્ તુ નાતિગુપ્તા પુરી જનૈઃ ॥
સદ્યો નિપતિતે કંસે રાજ્યે ઽસ્માકં નવોદયે ।
પુરી પ્રત્યગ્રરોધેયં ન રોધં વિસહિષ્યતિ ॥
બલં સંમર્દભગ્નં ચ ક્લિશ્યમાનં પરેણ હ ।
અસંશયમ્ ઇદં રાષ્ટ્રં જનૈઃ સહ વિનઙ્ક્ષ્યતિ ॥
વઞ્ચનીયા ભવિષ્યામો નરાણાં નૃપકારણાત્ ।
જરાસંધભયાર્તાનાં દ્રવતાં રાષ્ટ્રસંભ્રમે ॥
આર્તો વક્ષ્યતિ નઃ સર્વો રુધ્યમાનઃ પુરે જનઃ ।
યાદવૈઃ સ્મ વિરોધેન યોજિતો રાજ્યકામુકૈઃ ॥
યાદવનાં વિરોધેન યે જિતા રાજ્યકામુકૈઃ ॥
તે સર્વે દ્વૈધમ્ ઇચ્છન્તિ યત્ ક્ષમં તદ્ વિધીયતામ્ ।
એતન્ મમ મતં કૃષ્ણ વિશ્રમ્ભાત્ સમુદાહૃતમ્ ।
ત્વયિ સર્વસ્વમ્ ઇત્ય્ એવ પરસ્ ત્વં ચૈવ બુદ્ધિમાન્ ॥
ત્વં તુ વિજ્ઞાપિતઃ સર્વં ન પુનઃ સંપ્રબોધિતઃ ।
યદ્ અત્ર નઃ ક્ષમં કૃષ્ણ તત્ સ્વૈરમ્ અભિધીયતામ્ ।
ત્વમ્ અસ્ય નેતા સૈન્યસ્ય વયં ત્વચ્છાસને સ્થિતાઃ ॥
ત્વન્મૂલશ્ ચ વિરોધો ઽયં રક્ષાસ્માન્ આત્મના સહ ।
વિકદ્રોસ્ તુ વચસ્ તથ્યં નિશમ્ય યદુપુંગવઃ ।
પાર્થિવેન યથાક્રમમ્ ।
પરિતુષ્ટેન મનસા વચનં ચેદમ્ અબ્રવીત્ ॥
રાજા ષાડ્ગુણ્યવક્તા વૈ રાજા મન્ત્રાર્થતત્ત્વવિત્ ।
સત્ તત્ત્વં ચ હિતં ચૈવ કૃષ્ણોક્તં ખિલ ધીમતા ।
ભાષિતા રાજધર્માશ્ ચ સત્યાશ્ ચ જગતો હિતાઃ ॥
એતચ્ છ્રુત્વા પિતુર્ વાક્યં વિકદ્રોશ્ ચ મહાત્મના ।
વિકદ્રુણા યદુશ્રેષ્ઠ યદ્ ધિતં તદ્ વિધીયતામ્ ।
વાક્યમ્ ઉત્તમમ્ એકાગ્રો બભાષે ચારુભાષણઃ ॥
બ્રુવતાં વઃ શ્રુતં વાક્યં હેતુતઃ ક્રમતસ્ તથા ।

ન્યાયતઃ શાસ્ત્રતશ્ ચૈવ દૈવં ચૈવાનુપશ્યતામ્ ॥
શ્રૂયતામ્ ઉત્તમં વાક્યં મમ બુદ્ધ્યા ચ ગૃહ્યતામ્ ।
નયેન વ્યવહર્તવ્યં પાર્થિવેન યથા મયા ॥
સંધિં ચ વિગ્રહં ચૈવ યાનમ્ આસનમ્ એવ ચ ।
દ્વૈધીભાવં સંશ્રયં ચ ષાડ્ગુણ્યં ચિન્તયેત્ સદા ॥
બલિનઃ સંનિકર્ષે તુ ન સ્થેયં પણ્ડિતેન ચ ।
અપક્રમેદ્ ધિ કાલજ્ઞઃ સમર્થો યુદ્ધમ્ આવહેત્ ॥
અહં તાવત્ સહાર્યેણ મુહૂર્તે ઽસ્મિન્ પ્રકાશિતઃ ।
જરાસંધેન સંગ્રામં કરિષ્યામ્ય્ અદ્ય યાદવાઃ ।
સંરોધં ન સહિષ્યે ઽહં તદાસ્ય ચંક્રમિષ્યતઃ ॥
જીવનાશં ગમિષ્યામિ શક્તિમાન્ અપ્ય્ અશક્તવત્ ॥
તતઃ સહ્યાચલયુતં સહાર્યેણાહમ્ અક્ષયમ્ ।
આત્મદ્વિતીયઃ શ્રીમન્તં પ્રવેક્ષ્યે દક્ષિણાપથમ્ ॥
કરવીરપુરં ચૈવ રમ્યં ક્રૌઞ્ચપુરં તથા ।
વિકદ્રોસ્ તદ્ વચઃ શ્રુત્વા બલદેવાનુજસ્ય ચ ।
પ્રશશંસ તથા મેને તથ્યં તદ્વચનં હિતમ્ ।
કૃષ્ણં પ્રાહ રતો રઙ્ગં ગમ્યતાં તત્ર સંગતૌ ।
દ્રક્ષ્યાવસ્ તત્ર સહિતૌ ગોમન્તં ચ નગોત્તમમ્ ॥
આવયોર્ ગમનં શ્રુત્વા જિતકાશી ચ પાર્થિવઃ ।
અસ્પૃષ્ટ્વૈવ પુરીં દર્પાદ્ અનુસારં કરિષ્યતિ ॥
તતઃ સહ્યવનેષ્વ્ એવ રાજા યાસ્યતિ સાનુગઃ ।
આવયોર્ દર્શનાદ્ એવ યુદ્ધપ્રીતિમ્ અવાપ્સ્યતિ ॥
એષા નઃ શ્રેયસી યાત્રા ભવિષ્યતિ કુલસ્ય વૈ ।
પૌરાણામ્ અથ પુર્યાશ્ ચ દેશસ્ય ચ સુખાવહા ॥
ન ચ શત્રૌ પરિભ્રષ્ટે રાજાનો વિજિગીષવઃ ।
પરરાષ્ટ્રેષુ મૂર્છન્તિ મૃધે શત્રુક્ષયં વિના ॥
એવમ્ ઉક્ત્વા તુ તૌ વીરૌ કૃષ્ણસંકર્ષણાવ્ ઉભૌ ।
માગધસ્ય પુરઃ સ્થિત્વા વાક્યમ્ એતદ્ અવોચતામ્ ॥
આવાં પશ્ય મહારાજ યત્ કાર્યં તદ્ વદસ્વ નૌ ।
યચ્ ચ કર્તું પ્રવૃત્તો ઽસિ તત્ કુરુષ્વ યથેચ્છસિ ॥
તચ્ છ્રુત્વા રોષતામ્રાક્ષો બભાષે માગધસ્ તદા ।
એષ વાં પ્રતિયોત્સ્યામિ હનિષ્યામિ ચ વાં યુધિ ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ધનુર્ આદત્ત જરાપુત્રઃ પ્રતાપવાન્ ।
તચ્ છ્રુત્વા તૌ તુ દેવેશૌ ગન્તું વ્યવસિતૌ કિલ ॥
પ્રપેદતુર્ અસંભ્રાન્તૌ દક્ષિણૌ દક્ષિણાપથમ્ ॥
તૌ તુ રાષ્ટ્રાણિ શતશશ્ ચરન્તૌ કામરૂપિણૌ ।
દક્ષિણાં દિશમ્ આસ્થાય ચેરતુર્ માર્ગગૌ સુખમ્ ॥
સહ્યપૃષ્ઠેષુ રમ્યેષુ મોદમાનાવ્ ઉભૌ તદા ।
દક્ષિણાપથગૌ વીરાવ્ અધ્વાનં સંપ્રપેદતુઃ ॥
તૌ ચ સ્વલ્પેન કાલેન સહ્યાચલવિભૂષિતમ્ ।

કરવીરપુરં પ્રાપ્તૌ સ્વવંશજનભૂષિતમ્ ॥
તૌ તત્ર ગત્વા વેણ્ણાયા નદ્યાસ્ તીરં સમાશ્રિતૌ ।
આસેદતુઃ પ્રરોહાઢ્યં ન્યગ્રોધં તરુપુંગવમ્ ॥
અધસ્તાત્ તસ્ય વૃક્ષસ્ય મુનિં દીપ્તતપોધનમ્ ।
અંસાવસક્તપરશું જટાવલ્કલધારિણમ્ ॥
ગૌરમ્ અગ્નિશિખાકારં તેજસા ભાસ્કરોપમમ્ ।
ક્ષત્રાન્તકરમ્ અક્ષોભ્યં વપુષ્મન્તમ્ ઇવાર્ણવમ્ ॥
ન્યસ્તસંકુચિતાધાનં કાલે હુતહુતાશનમ્ ।
ક્લિન્નં ત્રિષવણામ્ભોભિર્ આદ્યં દેવગુરું યથા ॥
સવત્સાં ધેનુકાં શ્વેતાં હોમધુક્કામદોહનામ્ ।
ધેનું સવત્સાં સશ્વેતાં સુદુઘાં હોમકર્મણિ ।
ક્ષીરારણિં કર્ષમાણં મહેન્દ્રગિરિગોચરમ્ ॥
ભોજયન્તં દ્વિજાન્ મુખ્યાન્ અર્ચયન્તં મહેશ્વરમ્ ।
આદિદેવં જગન્નાથં ચન્દ્રાર્ધકૃતશેખરમ્ ॥
મહોત્સવસક્તધિયં જામદગ્ન્યં મહામતિમ્ ।
યસ્ય નામાનિ રાજાનઃ શ્રોતું શક્તાઃ સદા ન હિ ॥
દદર્શતુસ્ તૌ સહિતાવ્ અપરિશ્રાન્તમ્ અવ્યયમ્ ।
ભાર્ગવં રામમ્ આસીનં મન્દરસ્થં યથા રવિમ્ ॥
ન્યાયતસ્ તૌ તુ તં દૃષ્ટ્વા પાદમૂલે કૃતાસનૌ ।
વસુદેવસુતૌ વીરૌ સધિષ્ણ્યાવ્ ઇવ પાવકૌ ॥
કૃષ્ણસ્ તમ્ ઋષિશાર્દૂલમ્ ઉવાચ વદતાં વરઃ ।
શ્લક્ષ્ણં મધુરયા વાચા લોકદૃષ્ટાન્તકોવિદઃ ॥
ભગવઞ્ જામદગ્ન્યં ત્વાં અવગચ્છામિ ભાર્ગવમ્ ।
રામં મુનીનામ્ ઋષભં ક્ષત્રિયાણાં કુલાન્તકમ્ ॥
ત્વયા સાયકવેગેન ક્ષિપ્તો ભાર્ગવ સાગરઃ ।
ઇષુપાતેન નગરં કૃતં સૂર્પારકં ત્વયા ॥
ધનુઃપઞ્ચશતાયામમ્ ઇષુપઞ્ચશતોદ્યતમ્ ।
સહ્યસ્ય ચ નિકુઞ્જેષુ સ્ફીતો જનપદો મહાન્ ।
અતિક્રમ્યોદધેર્ વેલામ્ અપરાન્તે નિવેશિતઃ ॥
ત્વયા ચ સાગરો વિપ્ર વેલામ્ ઉત્સારિતો મહાન્ ।
ત્વયા તત્ કાર્તવીર્યસ્ય સહસ્રં બાહુમણ્ડલમ્ ।
છિન્નં દ્રુમવનપ્રખ્યં સ્મરતા નિધનં પિતુઃ ॥
ઇયમ્ અદ્યાપિ રુધિરૈઃ ક્ષત્રિયાણાં હતત્વિષામ્ ।
સ્નિગ્ધૈસ્ ત્વત્પરશૂત્સૃષ્ટૈ રક્તપઙ્કા વસુંધરા ॥
રૈણુકેયં વિજાને ત્વાં ક્ષિતૌ ક્ષત્રિયરોષણમ્ ।
પરશૂપગ્રહે યુક્તં યથૈવેહ રણે તથા ॥
તદ્ ઇચ્છાવસ્ ત્વયા વિપ્ર કંચિદ્ અર્થમ્ ઉપશ્રુતમ્ ।
ઉત્તરં ચ શ્રુતાર્થેન પ્રત્યુક્તમ્ અવિશઙ્કયા ॥
આવયોર્ મથુરા રામ યમુનાતીરશોભિની ।
યાદવૌ સ્વો મુનિશ્રેષ્ઠ યદિ તે શ્રુતિમ્ આગતૌ ॥

વસુદેવો યદુશ્રેષ્ઠઃ પિતા નૌ હિ ધૃતવ્રતઃ ।
જન્મપ્રભૃતિ ચૈવાવાં વ્રજેષ્વ્ એવ નિયોજિતૌ ॥
તૌ સ્મ કંસભયત્રસ્તૌ શઙ્કિતૌ પરિવર્ધિતૌ ।
આવાં ચ પ્રથમં પ્રાપ્તૌ મથુરાં ચ પ્રવેશિતૌ ॥
તાવ્ આવાં વ્યુત્થિતં હત્વા સમાજે કંસમ્ ઓજસા ।
પિતરં તત્ર તસ્યૈવ સ્થાપયિત્વા જનેશ્વરમ્ ।
સ્વમ્ એવ કર્મ ચારબ્ધૌ ગવાં વ્યાપારકારકૌ ॥
અથાવયોઃ પુરં રોદ્ધું જરાસંધો વ્યવસ્થિતઃ ॥
સંગ્રામાન્ સુબહૂન્ કૃત્વા લબ્ધલક્ષાવ્ અપિ સ્વયમ્ ।
તતઃ સ્વપુરરક્ષાર્થં પ્રજાનાં ચ મહાવ્રત ।
અકૃતાસ્ત્રાવ્ અનુદ્યોગૌ કર્તવ્યબલસાધનૌ ॥
અરથૌ પત્તિનૌ યુદ્ધે નિસ્તનુત્રૌ નિરાયુધૌ ।
જરાસંધાર્પિતપુરૌ પુરાદ્ દ્વાવ્ એવ નિઃસૃતૌ ॥
ઉભાવ્ આવામ્ અનુપ્રાપ્તૌ મુનિશ્રેષ્ઠ તવાન્તિકમ્ ।
આવયોર્ મન્ત્રમાત્રેણ કર્તુમ્ અર્હસિ સત્ક્રિયામ્ ॥
શ્રુત્વૈતદ્ ભાષિતં રામસ્ તયોર્ વાક્યમ્ અનિન્દિતમ્ ।
રૈણુકેયઃ પ્રતિવચો ધર્મસંહિતમ્ અબ્રવીત્ ॥
અપરાન્તાદ્ અહં કૃષ્ણ સંપ્રતીહાગતઃ પ્રભો ।
એક એવ વિના શિષ્યૈર્ યુવયોર્ મન્ત્રકારણાત્ ॥
વિદિતો મે વ્રજે વાસસ્ તવ પદ્મનિભેક્ષણ ।
દાનવાનાં વધશ્ ચાપિ કંસસ્ય ચ દુરાત્મનઃ ॥
વિગ્રહં ચ જરાસંધે વિદિત્વા પુરુષોત્તમ ।
તવ સભ્રાતૃકસ્યેહ સંપ્રાપ્તો ઽસ્મિ વરાનન ॥
જાને ત્વાં કૃષ્ણ ગોપ્તારં જગતઃ પ્રભુમ્ અવ્યયમ્ ।
દેવકાર્યાર્થસિદ્ધ્યર્થમ્ અબાલં બાલતાં ગતમ્ ॥
ન ત્વયાવિદિતં કિંચિત્ ત્રિષુ લોકેષુ વિદ્યતે ।
તથાપિ ભક્તિમાત્રેણ શૃણુ વક્ષ્યામિ તે વચઃ ॥
પૂર્વજૈસ્ તવ ગોવિન્દ પૂર્વં પુરમ્ ઇદં કૃતમ્ ।
કરવીરપુરં નામ રાષ્ટ્રં ચૈવ નિવેશિતમ્ ॥
પુરે ઽસ્મિન્ નૃપતિઃ કૃષ્ણ વાસુદેવો મહાયશાઃ ।
સૃગાલ ઇતિ વિખ્યાતો નિત્યં પરમકોપનઃ ॥
નૃપેણ તેન ગોવિન્દ સ્વવંશપ્રભવા નૃપાઃ ।
દાયાદા નિહતાઃ સર્વે વીર દ્વેષાનુયાયિના ॥
અહંકારકૃતો નિત્યમ્ અજિતાત્માતિમત્સરી ।
રાજ્યૈશ્વર્યમદાવિષ્ટઃ પુત્રસ્ત્રીષ્વ્ અપિ દારુણઃ ॥
તન્ નેહ ભવતઃ સ્થાનં રોચતે મે નરર્ષભૌ ।
કરવીરપુરે ઘોરે નિત્યં પાર્થિવદૂષિતે ॥
શ્રૂયતં કથયિષ્યામિ યત્રોભૌ શત્રુતાપનૌ ।
જરાસંધં બલોદગ્રં ભવન્તૌ યોધયિષ્યતઃ ॥
તીર્ત્વા વેણ્ણામ્ ઇમાં પુણ્યાં નદીમ્ અદ્યૈવ સંગતાઃ ।

વિષયાન્તે નિવાસાય ગિરિં ગચ્છામ દુર્ગમમ્ ॥
રમ્યં યજ્ઞગિરિં નામ સહ્યસ્ય પ્રરુહં ગિરિમ્ ।
નિવાસં માંસભક્ષાણાં ચોરાણાં ઘોરકર્મણામ્ ॥
નાનાદ્રુમલતાયુક્તં ચિત્રપુષ્પિતપાદપમ્ ।
ઉષ્ય તત્ર નિશામ્ એકાં ખટ્વાઙ્ગાં નામ નિમ્નગામ્ ।
સંતરિષ્યામ ભદ્રં તે નિકષોપલભૂષણામ્ ॥
ગઙ્ગાપ્રપાતપ્રતિમાં ભ્રષ્ટાં મહિષપર્વતાત્ ।
તસ્યાઃ પ્રપાતં દ્રક્ષ્યામસ્ તાપસારણ્યભૂષિતમ્ ॥
અમાનકામાન્ માનાર્હાન્ ગત્વા તાન્ ધરણીધરાન્ ।
દ્રક્ષ્યામસ્ તત્ર તાન્ વિપ્રાઞ્ શ્રામ્યતો વૈ તપોધનાન્ ॥
તાં તીર્ત્વા નિમ્નગાં તત્ર તાંશ્ ચ દૃષ્ટ્વા તપોધનાન્ ।
રમ્યં ક્રૌઞ્ચપુરં નામ ગમિષ્યામઃ પુરોત્તમમ્ ॥
વંશજસ્ તત્ર તે રાજા કૃષ્ણ ધર્મરતઃ સદા ।
મહાકપિર્ ઇતિ ખ્યાતો વનસ્યાસ્ય જનાધિપઃ ॥
તમ્ અદૃષ્ટ્વૈવ રાજાનં નિવાસાય ગતે ઽહનિ ।
તીર્થમ્ આનડુહં નામ પ્રયાસ્યામઃ સનાતનમ્ ॥
તતશ્ ચ્યુતા ગમિષ્યામઃ સહ્યસ્ય વિવરે ગિરિમ્ ।
ગોમન્ત ઇતિ વિખ્યાતં નૈકશૃઙ્ગવિભૂષિતમ્ ।
ખંગતૈકમહાશૃઙ્ગં દુરારોહં ખગૈર્ અપિ ।
વિશ્રામભૂતં દેવાનાં જ્યોતિર્ભિર્ અભિસંવૃતમ્ ॥
સોપાનભૂતં સ્વર્ગસ્ય ગગનાદ્રિમ્ ઇવોચ્છ્રિતમ્ ।
વિમાનમાર્ગાવરણં ગિરિં મેરુમ્ ઇવોપમમ્ ॥
તસ્યોત્તમે મહાશૃઙ્ગે ભાસ્વન્તૌ દેવરૂપિણૌ ।
ઉદયાસ્તમને સૂર્યં સોમં ચ જ્યોતિષાં પતિમ્ ॥
સમુદ્રમ્ ઊર્મિમન્તં ચ અપારદ્વીપભૂષનમ્ ।
પ્રેક્ષમાણૌ સુખં તત્ર નગાગ્રે વિચરિષ્યથ ।
શૃઙ્ગસ્થૌ તત્ર શૈલસ્ય ગોમન્તસ્ય વનેચરૌ ।
દુર્ગયુદ્ધેન બાધન્તૌ જરાસંધં વિજેષ્યથ ॥
તત્ર શૈલગતૌ દૃષ્ટ્વા ભવન્તૌ યુદ્ધદુર્મદૌ ।
અશક્તઃ શૈલયુદ્ધસ્ય જરાસંધો ભવિષ્યતિ ॥
ભવદ્ભ્યામ્ અપિ યુદ્ધે તુ પ્રવૃત્તે તત્ર દારુણે ।
આયુધૈઃ સહ સંયોગં પશ્યામિ નચિરાદ્ ઇવ ॥
સંગ્રામશ્ ચ મહાન્ કૃષ્ણ નિર્દિષ્ટસ્ તત્ર દૈવતૈઃ ।
યદૂનાં પાર્થિવાણાં ચ માંસશોણિતકર્દમઃ ॥
તત્ર ચક્રં હલં ચૈવ ગદાં કૌમોદકીં તથા ।
સૌનન્દં મુસલં ચૈવ વૈષ્ણવાન્ય્ આયુધાનિ ચ ॥
શઙ્ખં શાર્ઙ્ગં તથૈવ ચ ।
અક્ષયૌ ચૈવ તૂણીરૌ @
દર્શયિષ્યન્તિ સંગ્રામે પાસ્યન્તિ ચ મહીક્ષિતામ્ ।
રુધિરં કાલયુક્તાનાં વપુર્ભિઃ કાલસંનિભૈઃ ॥

સ ચક્રમુસલો નામ સંગ્રામઃ કૃષ્ણ વિશ્રુતઃ ।
દૈવતૈર્ ઇહ નિર્દિષ્ટઃ કાલસ્યાદેશસંજ્ઞિતઃ ॥
તત્ર તે કૃષ્ણ સંગ્રામે સુવ્યક્તં વૈષ્ણવં વપુઃ ।
દ્રક્ષ્યન્તિ રિપવઃ સર્વે સુરાશ્ ચ સુરભાવન ॥
તાં ભજસ્વ ગદાં કૃષ્ણ ચક્રં ચ ચિરવિસ્મૃતમ્ ।
ભજસ્વ સ્વેન રૂપેણ સુરાણાં વિજયાય વૈ ॥
બલશ્ ચાયં હલં ઘોરં મુસલં ચારિમર્દનમ્ ।
વધાય સુરશત્રૂણાં ભજતાં લોકભાવનઃ ॥
એષ તે પ્રથમઃ કૃષ્ણ સંગ્રામો ભુવિ પાર્થિવૈઃ ।
પૃથિવ્યર્થે સમાખ્યાતો ભારાવતરણે સુરૈઃ ॥
આયુધાવાપ્તિર્ અત્રૈવ વપુષો વૈષ્ણવસ્ય ચ ।
લક્ષ્મ્યાશ્ ચ તેજસશ્ ચૈવ વ્યૂહાનાં ચ વિદારણમ્ ॥
અતઃપ્રભૃતિ સંગ્રામો ધરણ્યાં શત્રુમૂર્છિતઃ ।
ભવિષ્યતિ મહાન્ કૃષ્ણ ભારતં ચૈવ વૈશસમ્ ॥
તદ્ ગચ્છ કૃષ્ણ શૈલેન્દ્રં ગોમન્તં ચ નગોત્તમમ્ ।
જરાસંધં નિમિત્તાનિ શંસન્તિ સમુપસ્થિતમ્ ॥
જરાસંધો મૃધે ચાપિ વિજયે ત્વામ્ ઉપસ્થિતઃ ।
ઇદં ચૈવામૃતપ્રખ્યં હોમધેન્વાઃ પયોમૃતમ્ ।
પીત્વા ગચ્છત ભદ્રં વો મયોદ્દિષ્ટેન વર્ત્મના ॥
તતસ્ તૌ રામસહિતૌ પ્રસ્થિતૌ યદુપુંગવૌ ।
તત્ તુ ધેન્વાઃ પયઃ પીત્વા બલદર્પસમન્વિતૌ ।
ગોમન્તં પર્વતં દ્રષ્ટું મત્તનાગેન્દ્રગામિનૌ ।
જામદગ્ન્યપ્રદિષ્ટેન માર્ગેણ વદતાં વરૌ ॥
જામદગ્ન્યતૃતીયાસ્ તે ત્રયસ્ ત્રય ઇવાગ્નયઃ ।
શોભયન્તિ સ્મ પન્થાનં ત્રિદિવં ત્રિદશા ઇવ ॥
અધ્વાનં વિધિના સર્વે ત્રિભિસ્ તે દિવસૈઃ ક્રમાત્ ।
ગોમન્તમ્ અગમં પ્રાપ્તા મન્દરં ત્રિદશા ઇવ ॥
લતાચારુવિચિત્રં ચ નાનાદ્રુમવિભૂષિતમ્ ।
ગન્ધાગરુપિનદ્ધાઙ્ગં ચિત્રં ચિત્રૈર્ મનોરમૈઃ ॥
દ્વિરેફકુસુમાપીડં શિલાસંકટશાલિનમ્ ।
મત્તબર્હિણનિર્ઘોષૈર્ નાદિતં મેઘનાદિભિઃ ॥
ગગનાલગ્નશિખરં જલદાસક્તપાદપમ્ ।
મત્તદ્વિપવિષાણાગ્રૈઃ કંદરાન્તરતાડિતમ્ ॥
વાશદ્ભિશ્ ચાણ્ડજગણૈઃ સતતં પ્રતિનાદિતમ્ ।
દરીપ્રપાતામ્બુરવૈશ્ છન્નં શાર્દૂલમણ્ડલૈઃ ॥
નીલાશ્મચયસંઘાતૈર્ બહુવર્ણં યથા નભઃ ।
ધાતુવિસ્રવદિગ્ધાઙ્ગં સાનુપ્રસ્તરભૂષણમ્ ॥
કીર્ણં મૃગગણૈઃ કાન્તૈર્ મૈનાકમ્ ઇવ કામગમ્ ।
સૂચ્છ્રિતં સુવિશાલાગ્રં મૂલોદકપરિગ્રહમ્ ॥
સકાનનદરીપ્રસ્થં શ્વેતાભ્રગણભૂષિતમ્ ।

પનસામ્રાતકામ્રૌઘૈઃ વેત્રસ્યન્દનચન્દનૈઃ ॥
તમાલૈલાવનયુતં મરિચક્ષુપસંકુલમ્ ।
પિપ્પલીવલ્લિકલિલં ચિત્રમ્ ઇઙ્ગુદપાદપૈઃ ॥
દ્રુમૈઃ સર્જરસાનાં ચ સર્વતઃ પ્રતિશોભિતમ્ ।
જમ્બુસર્જાર્જુનયુતં કુટજદ્રુમભૂષિતમ્ ।
પ્રાંશુસાલવનૈર્ ગુપ્તં બહુચિત્રવનૈર્ યુતમ્ ।
સર્જનિમ્બાર્જુનવનં કદલીકુલસંકુલમ્ ।
હિન્તાલૈશ્ ચ તમાલૈશ્ ચ પુન્નાગૈશ્ ચોપશોભિતમ્ ॥
જલેષુ જલજૈશ્ ચૈવ સ્થલેષુ સ્થલજૈર્ અપિ ।
પઙ્કજૈર્ દ્રુમખણ્ડૈશ્ ચ સર્વતઃ પ્રતિભૂષિતમ્ ।
જમ્બૂજમ્બૂલવૃક્ષાઢ્યં કદ્રુકન્દલભૂષિતમ્ ॥
ધન્વનાશોકબહુલં બિલ્વકિન્દુકશોભિતમ્ ।
કુટજૈર્ નાગપુષ્પૈશ્ ચ સમન્તાદ્ ઉપશોભિતમ્ ॥
નાગયૂથગણાકીર્ણં મૃગસંઘનિષેવિતમ્ ।
સિદ્ધચારણરક્ષોભિઃ સેવિતપ્રસ્તરાન્તરમ્ ॥
ગન્ધર્વૈશ્ ચ સમાયુક્તં સિદ્ધચારણપક્ષિભિઃ ।
વિદ્યાધરગણૈર્ નિત્યમ્ અનુકીર્ણશિલાતલમ્ ।
સિંહશાર્દૂલસંનાદૈઃ સતતં પ્રતિનાદિતમ્ ॥
સેવિતં વારિધારાભિશ્ ચન્દ્રપાદૈશ્ ચ સેવિતમ્ ।
સ્તુતં ત્રિદશગન્ધર્વૈર્ અપ્સરોભિર્ અલંકૃતમ્ ॥
વનસ્પતીનાં દિવ્યાનાં પુષ્પૈર્ ઉચ્ચાવચૈશ્ ચિતમ્ ।
શક્રવજ્રપ્રહારાણામ્ અનભિજ્ઞં કદાચન ॥
દાવાગ્નિભયનિર્મુક્તં મહાવાતભયોજ્ઝિતમ્ ।
પ્રપાતપ્રભવાભિશ્ ચ સરિદ્ભિર્ ઉપશોભિતમ્ ॥
કાનનૈર્ આનનાકારૈર્ ઉન્મિષન્તમ્ ઇવ શ્રિયા ।
વિશેષદ્ભિર્ ઇવ શ્રિયમ્ ।
જલશૈવલશૃઙ્ગાભિર્ @
કાઞ્ચનૈઃ સાનુભિર્ યુક્તં વિસર્પદ્ભિર્ ઇવ શ્રિયમ્ ।
સ્થલીભિર્ મૃગવીથિભિઃ કાન્તાભિર્ ઇવ શોભિતમ્ ॥
પાર્શ્વૈર્ ઉપલકલ્માષૈર્ મેષૈર્ ઇવ વિભૂષિતમ્ ।
પાદપોચ્છ્રિતસૌમ્યાભિઃ સપુષ્પાભિઃ સમન્તતઃ ॥
મણ્ડિતં વનરાજીભિઃ પ્રમદાભિઃ પતિં યથા ।
દરીભિઃ સુન્દરીભિશ્ ચ કન્દરાભિસ્ તથૈવ ચ ॥
તેષુ તેષ્વ્ અવકાશેષુ સદારમ્ ઇવ શોભિતમ્ ।
ઓષધીદીપ્તશિખરં વાનપ્રસ્થનિષેવિતમ્ ॥
જાતરૂપૈર્ વનોદ્દેશૈઃ કૃત્રિમૈર્ ઇવ મણ્ડિતમ્ ।
મૂલેન સુવિશાલેન શિરસા ચોચ્છ્રિતેન ચ ।
પૃથિવીં ચાન્તરિક્ષં ચ ગાહયન્તમ્ ઇવ સ્થિતમ્ ॥
મુનિભિર્ નિત્યયુક્તૈશ્ ચ સેવ્યમાનં મુમુક્ષુભિઃ ।
તે તમ્ આસાદ્ય ગોમન્તં રમ્યં ભૂમિધરોત્તમમ્ ।

રુચિરં રુરુચુઃ સર્વે વાસાયામરસંનિભાઃ ॥
રુરુહુસ્ તે ગિરિવરં ખમ્ ઊર્ધ્વમ્ ઇવ પક્ષિણઃ ।
અસજ્જમાના વેગેન વૈનતેયપરાક્રમાઃ ॥
તે તુ તસ્યોત્તમં શૃઙ્ગમ્ આરૂઢાસ્ ત્રિદશા ઇવ ।
અગારં રુચિરં ચક્રુર્ મનસા નિર્મિતોપમમ્ ॥
નિવિષ્ટૌ યાદવૌ દૃષ્ટ્વા જામદગ્ન્યો મહામુનિઃ ।
રામો ઽભિમતમ્ અક્લિષ્ટમ્ આપ્રષ્ટુમ્ ઉપચક્રમે ॥
કૃષ્ણ યાસ્યામ્ય્ અહં તાત પુરં સૂર્પારકં વિભો ।
કૃષ્ણં સંકર્ષણં ચૈવ યાસ્યે શૂર્પારકં પ્રતિ ।
યુવયોર્ નાસ્તિ વૈમુખ્યં સંગ્રામે દાનવૈર્ અપિ ॥
પ્રાપ્તવાન્ અસ્મિ યાં પ્રીતિં માર્ગાનુગમનાદ્ અપિ ।
સા મે કૃષ્ણાનુગૃહ્ણાતિ શરીરમ્ ઇદમ્ અવ્યયમ્ ॥
ઇદં તત્ સ્થાનમ્ ઉદ્દિષ્ટં યત્રાયુધસમાગમઃ ।
યુવયોર્ વિહિતો દેવૈઃ સમયઃ સાંપરાયિકઃ ॥
દેવાનાં મુખ્ય વૈકુણ્ઠ વિષ્ણો દેવૈર્ અભિષ્ટુતઃ ।
દેવદેવ જગન્નાથ ભૂતભાવન ભાવન ।
પુરુહૂતાનુજાશેષ+ +લોકવન્દ્ય જગત્પતે ॥
વિષ્ણો કૃષ્ણ હૃષીકેશ વાસુદેવ જનાર્દન ।
જગદાદે જગત્પૂજ્ય સકલેશ નિરઞ્જન ॥
જગદીશ મહેશ્વર ।
વિષ્ણો પૂર્વજ દેવેશ @
કૃષ્ણ સર્વસ્ય લોકસ્ય શૃણુ મે નૈષ્ઠિકં વચઃ ॥
યદ્ ઇદં પ્રસ્તુતં કર્મ ત્વયા ગોવિન્દ લૌકિકમ્ ।
માનવાનાં હિતાર્થાય સાધુ માનુષદેહિના ॥
તસ્યાયં પ્રથમઃ કલ્પઃ કાલેન ભુવિ યોજિતઃ ।
જરાસંધેન વૈ સાર્ધં સંગ્રામે સમુપસ્થિતે ॥
તત્રાયુધબલં ચૈવ રૂપં ચ રણકર્કશમ્ ।
સ્વયમ્ એવાત્મના કૃષ્ણ ત્વમ્ આત્માનં વિધત્સ્વ હ ॥
ચક્રોદ્યતકરં દૃષ્ટ્વા ત્વાં ગદાપાણિનં રણે ।
ચતુર્દ્વિગુણપીનાંસં બિભ્યેદ્ અપિ શતક્રતુઃ ॥
અદ્યપ્રભૃતિ તે યાત્રા સ્વર્ગોક્તા સમુપસ્થિતા ।
પૃથિવ્યામ્ અમરાર્થે ચ કીર્ત્યર્થં ચ સતાં વર ॥
પૃથિવ્યાં પાર્થિવેન્દ્રાણાં કૃતાસ્ત્રે ત્વયિ માનદ ।
વૈનતેયસ્ય ચાહ્વાનં વાહનં ધ્વજકર્મણિ ।
કુરુ શીઘ્રં મહાબાહો ગોવિન્દ વદતાં વર ॥
યુદ્ધકામા નૃપતયસ્ ત્રિદિવાભિમુખોદ્યતાઃ ।
ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય વશગાસ્ તિષ્ઠન્તિ રણવૃત્તયઃ ॥
રાજ્ઞાં નિધનદૃષ્ટાર્થા વૈધવ્યેનાધિવાસિતા ।
એકવેણીધરા ચેયં વસુધા ત્વાં પ્રતીક્ષતે ॥
સગ્રહં કૃષ્ણ નક્ષત્રં ત્વત્પ્રતીક્ષમ્ ઉપસ્થિતમ્ ।

ક્ષેમસ્ય સંગ્રહં કૃષ્ણ ગ્રહનક્ષત્રમર્દનમ્ ।
ત્વયિ માનુષ્યમ્ આપન્ને યુદ્ધે ચ સમુપસ્થિતે ॥
ત્વરસ્વ કૃષ્ણ યુદ્ધાય દાનવાનાં વધાય ચ ।
સ્વર્ગાય ચ નરેન્દ્રાણાં દેવતાનાં સુખાય ચ ॥
સત્કૃતો ઽહં ત્વયા કૃષ્ણ લોકૈશ્ ચૈવ સહામરૈઃ ।
ત્વયા સત્કૃતરૂપેણ યેન સત્કૃતવાન્ અહમ્ ॥
સાધયામિ મહાબાહો ભવતઃ કાર્યસિદ્ધયે ।
સ્મર્તવ્યશ્ ચાસ્મિ યુદ્ધેષુ કંસારે પૃથિવીક્ષિતામ્ ॥
સ્મર્તવ્યસ્ તત્ર તત્રાહં યત્ર યુદ્ધં ભવેત્ સદા ।
ન ચ કૃત્યં મયા તુભ્યં ત્વં ચ કર્તા જગદ્ગુરુઃ ।
માં સ્મૃત્વા યો રણં યાતિ ધ્રુવં તસ્ય જયો ભવેત્ ।
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા જામદગ્ન્યસ્ તુ કૃષ્ણમ્ અક્લિષ્ટકારિણમ્ ।
જયાશિષા વર્ધયિત્વા જગામાભીપ્સિતાં દિશમ્ ।
જામદગ્ન્યે ગતે રામે તૌ યાદવકુલોદ્વહૌ ।
ગોમન્તશિખરે રમ્યે ચેરતુઃ કામરૂપિણૌ ॥
વનમાલાકુલોરસ્કૌ નીલપીતામ્બરાવ્ ઉભૌ ।
નીલશ્વેતવપુષ્મન્તૌ ગગનસ્થાવ્ ઇવામ્બુદૌ ॥
તૌ શૈલધાતુદિગ્ધાઙ્ગૌ યુવાનૌ શિખરે સ્થિતૌ ।
ચેરતુસ્ તત્ર કાન્તેષુ વનેષુ રતિલાલસૌ ॥
ઉદયન્તં નિરીક્ષન્તૌ શશિનં જ્યોતિષાં વરમ્ ।
ઉદયાસ્તમને ચૈવ ગ્રહાણાં ભાસ્કરસ્ય ચ ॥
અથ સંકર્ષણઃ શ્રીમાન્ વિના કૃષ્ણેન વીર્યવાન્ ।
ચચાર તસ્ય શિખરે નગસ્ય નગસંનિભઃ ॥
સ ફુલ્લસ્ય કદમ્બસ્ય પ્રચ્છાયે નિષસાદ હ ।
વાયુના મદગન્ધેન વીજ્યમાનઃ સુખેન વૈ ॥
તસ્ય તેનાનિલૌઘેન સેવ્યમાનસ્ય તત્ર વૈ ।
મધ્યસંસ્પર્શજો ભાવઃ સંસ્પૃશન્ ઘ્રાણમ્ આગતઃ ॥
તૃષા ચૈનં વિવેશાશુ વારુણીપ્રભવા તદા ।
શુષોચ ચ મુખં તસ્ય મત્તસ્યેવાપરે ઽહનિ ॥
સ્મારિતઃ સ પુરાવૃત્તમ્ અમૃતપ્રાશનં વિભુઃ ।
તૃષિતો મદિરાન્વેષી તતસ્ તં તરુમ્ આક્ષિપત્ ॥
ગોમન્તસ્ય નિદેશાત્ તુ વારુણીપ્રભવં તદા ।
તસ્ય પ્રાવૃષિ ફુલ્લસ્ય યદ્ અમ્ભો જલદોજ્ઝિતમ્ ।
તત્ કોઠરસ્થા મદિરા સમજાયત નિર્મલા ॥
તાં તુ તૃષ્ણાભિભૂતાત્મા પિબન્ન્ આર્ત ઇવાસકૃત્ ।
મદાચ્ ચ ચલિતાકારઃ સમજાયત સ પ્રભુઃ ॥
તસ્ય મત્તસ્ય વદનં કિંચિચ્ ચલિતલોચનમ્ ।
ઘૂર્ણિતાકારમ્ અભવચ્ છરત્લાલેન્દુસપ્રભમ્ ॥
કદમ્બકોટરે જાતા નામ્ના કાદમ્બરીતિ સા ।
રૂપિણી વારુણી તત્ર દેવાનામ્ અમૃતારણિઃ ॥

કાદમ્બરીમદકલં વિદિત્વા કૃષ્ણપૂર્વજમ્ ।
તિસ્રસ્ ત્રિદશનાર્યસ્ તમ્ ઉપતસ્થુઃ પ્રિયંવદાઃ ॥
મદિરા રૂપિણી ભૂત્વા કાન્તિશ્ ચ શશિનઃ પ્રિયા ।
શ્રીશ્ ચ દેવી વરિષ્ઠા સ્ત્રી સ્વયમ્ એવામ્બુજધ્વજા ॥
સાઞ્જલિપ્રગ્રહા દેવી રૌહિણેયમ્ ઉપસ્થિતા ।
વારુણ્ય્ આત્મહિતં વાક્યમ્ ઉવાચ મદવિક્લવમ્ ॥
જયસ્વ બલદેવાનાં બલદેવ દિવીશ્વર ।
અહં તે દયિતા કાન્તા વારુણી સમુપસ્થિતા ॥
ત્વામ્ એવાન્તર્હિતં શ્રુત્વા શાશ્વતં વડવામુખે ।
ક્ષીણપુણ્યેવ વસુધાં પર્યેમિ વિમલાનન ॥
પુષ્પચક્રાનુલિપ્તેષુ કેસરેષૂષિતં મયા ।
અતિમુક્તેષુ ચાક્ષોભ્ય પુષ્પચન્દ્રાર્કવર્ષ્મસુ ॥
સાહં કદમ્બમ્ આલીના મેઘકાલે સુખપ્રિયા ।
તૃષિતં મન્યમાના ત્વાં સ્વેન રૂપેણ છાદિતા ॥
સાસ્મિ પૂર્ણેન યોગેન યથૈવામૃતમન્થને ।
સમીપં પ્રેષિતા પિત્રા વરુણેન તવાનઘ ॥
સા યથૈવાર્ણવગતા યથૈવ વડવામુખે ।
ત્વયોપયોક્તુમ્ ઇચ્છામિ સંમતસ્ ત્વં હિ મે ગુરુઃ ॥
ન ત્વાનન્ત પરિત્યક્ષ્યે ભર્ત્સિતાપિ ત્વયાવ્યવ ।
નાહં ત્વયા વિના લોકાન્ ઉત્સહે દેવ સેવિતુમ્ ॥
આદિપદ્મં ચ પદ્માક્ષં દિવ્યશ્રવણભૂષણમ્ ।
કૌશેયાનિ ચ નીલાનિ સમુદ્રાર્હાણિ બિભ્રતી ।
મદિરાનન્તરં કાન્તિઃ સંકર્ષણમ્ ઉપસ્થિતા ।
મદેનાગલિતશ્રોણી કિંચિદ્ આઘૂર્ણિતેક્ષણા ॥
પ્રોવાચ પ્રણયાત્ કાન્તિઃ સંકર્ષણમ્ ઉપસ્થિતા ।
જયપૂર્વેણ યોગેન સસ્મિતં યોગમ્ ઇચ્છતી ॥
અહં ચન્દ્રાદ્ અપિ ગુરું સહસ્રશિરસં પ્રભુમ્ ।
સ્વૈર્ ગુણૈર્ અનુરક્તા ત્વાં યથૈવ મદિરા તથા ॥
શ્રીશ્ ચ પદ્માલયા દેવી વિધેયા વૈષ્ણવોરસિ ।
રૌહિણેયોરસિ શુભા માલેવામલતાં ગતા ॥
સા માલામ્ અમલાં ગૃહ્ય બલસ્યોરસિ દંશિતા ।
પદ્માસ્યં પદ્મહસ્તા વૈ સંકર્ષણમ્ અથાબ્રવીત્ ॥
યદ્ય્ અસ્તિ મયિ કારુણ્યં વિજ્ઞાપ્યં શ્રૂયતામ્ ઇદમ્ ।
રામ રામાભિરામસ્ ત્વં વારુણ્યા સમલંકૃતઃ ।
કાન્ત્યા મયા ચ દેવેશ સંગતશ્ ચન્દ્રમા યથા ॥
ઇયં ચ સા મયા મૌલિર્ ઉદ્ધૃતા વરુણાલયાત્ ।
મૂર્ધ્નિ શીર્ષસહસ્રસ્ય યા તે ભાનુર્ ઇવાબભૌ ॥
જાતરૂપમયં ચૈકં કુણ્ડલં વજ્રભૂષિતમ્ ।
આદિપદ્મં ચ પદ્માક્ષ દિવ્યં શ્રવણભૂષણમ્ ॥
કૌશેયાનિ ચ નીલાનિ સમુદ્રાભાણિ ભાવતઃ ।

હારં ચ પીનતરલં સમુદ્રાભ્યન્તરોષિતમ્ ॥
પ્રતીચ્છ સ્વમ્ અલંકારમ્ આશીર્ભિર્ અભિપૂજિતઃ ।
દેવેમાં પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ પૌરાણીં ભૂષણક્રિયામ્ ।
સમયસ્ તે મહાબાહો ભૂતભવ્યપ્રભાવન ॥
સંગૃહ્ય તમ્ અલંકારં તાશ્ ચ તિસ્રઃ સુરસ્ત્રિયઃ ।
શુશુભે બલદેવો હિ શારદેન્દુસમપ્રભઃ ॥
સ સમાગમ્ય કૃષ્ણેન સજલામ્ભોદવર્ચસા ।
મુદં પરમિકાં લેભે ગ્રહમુક્તઃ શશી યથા ॥
તાભ્યામ્ ઉભાભ્યાં સંલાપે વર્તમાને ગૃહે યથા ।
વૈનતેયસ્ તતો ઽધ્વાનમ્ અતિચક્રામ વેગિતઃ ॥
સંગ્રામમુક્તસ્ તેજસ્વી દૈત્યપ્રહરણાઙ્કિતઃ ।
દેવતાનાં જયશ્લાઘી દિવ્યસ્રગનુલેપનઃ ॥
સુપ્તસ્ય શયને દિવ્યે ક્ષીરોદે વરુણાલયે ।
વિષ્ણોઃ કિરીટં દૈત્યેન હૃતં વૈરોચનેન વૈ ॥
તદર્થં તેન સંગ્રામઃ કૃતો ગુર્વર્થમ્ ઓજસા ।
કિરીટાર્થે સમુદ્રસ્ય મધ્યે દૈત્યગણૈઃ સહ ॥
મોક્ષયિત્વા કિરીટં તુ વૈષ્ણવં પતતાં વરઃ ।
વ્યત્યક્રામત વેગેન ગગનં દેવતાલયમ્ ॥
સ દદર્શ ગુરું શૈલે વિષ્ણું કાર્યાન્તરાગતમ્ ।
તેન ક્રોડાવલમ્બેન કિરીટેન વિરાજિતઃ ॥
સ દૃષ્ટ્વા માનુષં વિષ્ણું શૈલરાજશિરોગતમ્ ।
પ્રકાશવેષનિર્મુક્તં વિમૌલિમ્ ઇવ માનુષમ્ ॥
અભિજ્ઞસ્ તસ્ય ભાવાનામ્ ગરુત્માન્ પતતાં વરઃ ।
ચિક્ષેપ ખગતો મૌલિં વિષ્ણોઃ શિરસિ હૃષ્ટવત્ ॥
ઉપેન્દ્રમૂર્ધ્નિ સા મૌલિર્ અપિનદ્ધા ઇવાપતત્ ।
શિરસઃ સ્થાનનિર્મુક્તા કૃષ્ણં ચૈવાન્વશોભયત્ ।
યથૈવ મેરુશિખરે ભાનુર્ મધ્યંદિને તથા ॥
સંયુક્તઃ કૃષ્ણશિરસા સ મૌલિમ્ અધિકં બભૌ ।
શિરોવિન્યસ્તમુકુટઃ કૃષ્ણશ્ ચૈવાધિકં બભૌ ।
વૈનતેયપ્રયોગેન વિદિત્વા મૌલિમ્ આગતમ્ ।
કૃષ્ણઃ પ્રહૃષ્ટવદનો રામં વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥
ત્વરતે તુ કાર્યાર્થો દેવતાનાં ન સંશયઃ ।
યથેયમ્ આવયોઃ શૈલે સંગ્રામરચના કૃતા ॥
મૂર્ધ્નિ દૃષ્ટ્વાત્ર દૈત્યેન હૃતા ક્ષિપ્ત્વા ગરુત્મતા ।
વૈરોચનેન સુપ્તસ્ય મમ મૌલિર્ મહૌદધૌ ।
શક્રસ્ય સદૃશં રૂપં દિવ્યમ્ આસ્થાય સાગરાત્ ।
મમાહિશયનાન્ મૌલિર્ હૃત્વા ક્ષિપ્તો ગરુત્મતા ॥
ગ્રાહરૂપેણ યો નીત આનીતો ઽસૌ ગરુત્મતા ।
સુવ્યક્તં સંનિકૃષ્ટઃ સ જરાસંધો નરાધિપઃ ।
લક્ષ્યન્તે ચ ધ્વજાગ્રાણિ રથાનાં વાતરંહસામ્ ॥

એતાનિ શશિકલ્પાનિ નૃપાણાં વિજિગીષૂનામ્ ।
એતાનિ વિજિગીષૂણાં શશિકલ્પાનિ ભૂભૃતામ્ ।
છત્રાણ્ય્ આર્ય વિરાજન્તે દંશિતાનિ સિતાનિ ચ ॥
અહો નૃપરથોદગ્રા વિમલાશ્ છત્રપઙ્ક્તયઃ ।
અભિવર્તન્તિ નઃ શુભ્રા યથા ખે હંસપઙ્ક્તયઃ ॥
અહો દ્યૌર્ વિમલાભાનાં શસ્ત્રાણાં વિમલાનના ।
પ્રભા ભાસ્કરભામિશ્રા ચરન્તીવ દિશો દશ ॥
એતાનિ નૂનં સમરે પાર્થિવૈર્ આયુધાનિ ચ ।
ક્ષિપ્તાનિ વિનશિષ્યન્તિ મયિ સર્વાણિ સંયુગે ॥
કાલે ખલુ નૃપઃ પ્રાપ્તો જરાસંધો મહીપતિઃ ।
આવયોર્ યુદ્ધનિકષઃ પ્રથમઃ સમરાતિથિઃ ॥
આર્ય તિષ્ઠાવ સહિતૌ ન ખલ્વ્ અન્વાગતે નૃપે ।
યુદ્ધારમ્ભઃ પ્રયોક્તવ્યો બલં તાવદ્ વિમૃશ્યતામ્ ॥
એવમ્ ઉક્ત્વા તતઃ કૃષ્ણઃ સંસ્થઃ સંગ્રામલાલસઃ ।
જરાસંધવધપ્રેપ્સુશ્ ચકાર બલદર્શનમ્ ॥
વીક્ષમાણશ્ ચ તાન્ સર્વાન્ નૃપાન્ યદુવરો ઽવ્યયઃ ।
આત્માનમ્ આત્મનોવાચ યત્ પૂર્વં દિવિ મન્ત્રિતમ્ ॥
ઇમે તે પૃથિવીપાલાઃ પાર્થિવે વર્ત્મનિ સ્થિતાઃ ।
યે વિનાશં ગમિષ્યન્તિ શાસ્ત્રદૃષ્ટેન કર્મણ ॥
પ્રોક્ષિતાન્ ખલ્વ્ ઇમાન્ અન્યે મૃત્યુના નૃપસત્તમાન્ ।
સ્વર્ગગામીનિ સર્વેષાં વપૂંષિ પ્રચકાશિરે ॥
સ્થાને ભારપરિશ્રાન્તા વસુધેયં દિવં ગતા ।
એષાં નૃપતિસિંહાનાં બલૌઘૈર્ અભિપીડિતા ॥
ક્ષિતિર્ નિરન્તરા ચેયં બલરાષ્ટ્રાભિસંતતા ।
અલ્પેન ખલુ કાલેન વિવિક્તં પૃથિવીતલમ્ ।
ભવિષ્યતિ નરેન્દ્રૌઘૈર્ આકીર્ણં ચ નભસ્તલમ્ ॥
જરાસંધસ્ તતઃ પ્રાપ્તો નૃપં સર્વમહાક્ષિતામ્ ।
નિર્ગતં સ હરિં જ્ઞાત્વા મથુરાતો મહીપતિઃ ।
નારદાન્ નૃપશાર્દૂલ ગોમન્તે સંસ્થિતં હરિઃ ॥
આજ્ઞાપયામ્ આસ નૃપાંશ્ ચૈદ્યશાલ્વમુખાંસ્ તથા ।
નિર્ગચ્છન્તુ નૃપાઃ સર્વે સસૈન્યાઃ પર્વતોત્તમમ્ ॥
તતસ્ તે ચલિતાઃ સર્વે ગોમન્તં સબલા નૃપાઃ ।
મુક્ત્વા તુ મથુરાં રાજન્ ક્રોધસંદષ્ટદચ્છદાઃ ॥
નરાધિપૈર્ બલયુતૈર્ અનુયાતો મહાદ્યુતિઃ ॥
વ્યાયતોદગ્રતુરગૈર્ વિસ્પષ્ટાર્થસમાહિતૈઃ ।
રથૈઃ સાંગ્રામિકૈર્ યુક્તૈર્ અસઙ્ગગતિભિઃ ક્વચિત્ ॥
હેમકક્ષૈર્ મહાઘણ્ટૈર્ વારણૈર્ વારિદોપમૈઃ ।
મહામાત્રોત્તમારૂઢૈઃ કલ્પિતૈ રણગર્વિતૈઃ ॥
સ્વારૂઢૈઃ સાદિભિર્ યુક્તૈઃ પ્રેઙ્ખમાણૈઃ પ્રવલ્ગિતૈઃ ।
વાજિભિર્ વાયુસંકાશૈઃ પ્લવદ્ભિર્ ઇવ પત્રિભિઃ ॥

ખડ્ગચર્મબલોદગ્રૈઃ પત્તિભિર્ વલ્ગિતામરૈઃ ।
સહસ્રસંખ્યૈર્ નિર્મુક્તૈર્ ઉત્પતદ્ભિર્ ઇવોરગૈઃ ॥
એવં ચતુર્વિધૈઃ સૈન્યૈઃ કમ્પમાનૈર્ ઇવામ્બુદૈઃ ।
નૃપો ઽનુયાતો બલવાઞ્ જરાસંધો ધૃતવ્રતઃ ॥
નૃપો ઽભિયાતઃ સ ક્ષિપ્રં જરાસંધઃ પ્રતાપવાન્ ।
નૃપતિર્ યાનસંનદ્ધો મહાસત્ત્વો મહાદ્યુતિઃ ।
સ રથૈર્ નેમિનિર્ઘોષૈર્ ગજૈશ્ ચ મદસિઞ્જિતૈઃ ।
હેષદ્ભિશ્ ચૈવ તુરગૈઃ ક્ષ્વેડિતોગ્રૈશ્ ચ પત્તિભિઃ ॥
સંનાદયન્ દિશઃ સર્વાઃ સર્વાંશ્ ચાપિ ગુહાશયાન્ ।
સ રાજા સાગરાકારઃ સસૈન્યઃ પ્રત્યદૃશ્યત ॥
બલાધ્યક્ષો મહાવીર્ય એકલવ્યો મહીપતિઃ ।
ચાપપાણિઃ શરાવાપી ખડ્ગી તૂણીરવાન્ બલી ॥
રથી ખડ્ગી શરી ચાપી નિષઙ્ગી હેમકુણ્ડલી ।
સિંહનાદાન્ સમાકુર્વન્ માગધસ્ય મહીપતિઃ ॥
સો ઽગ્રતઃ સર્વસૈન્યાનાં દૃષ્ટો ઽન્તક ઇવાપરઃ ।
તયોર્ ગોપાલસુતયોર્ અહમ્ એવ સમુત્થિતઃ ॥
કિમ્ એતૈર્ નૃપસિંહૈશ્ ચ ઇત્ય્ અવોચન્ મહાબલઃ ।
તદ્ બલં પૃથિવીશાનાં દૃપ્તયોધજનાકુલમ્ ।
ક્ષ્વેડિતાસ્ફોટિતરવં મેઘસૈન્યમ્ ઇવાબભૌ ॥
રથૈઃ પવનસંપાતૈર્ ગજૈશ્ ચ જલદોપમૈઃ ।
તુરગૈશ્ ચ સિતાભ્રાભૈઃ પત્તિભિશ્ ચાપિ દંશિતઃ ।
વ્યામિશ્રં તદ્ બલં ભાતિ મત્તદ્વિપરથાકુલમ્ ।
ઘર્માન્તે સાગરગતં યથાભ્રપટલં તથા ॥
સબલાસ્ તે મહીપાલા જરાસંધપુરાગમાઃ ।
પરિવાર્ય ગિરિં સર્વે નિવાસાયોપચક્રમુઃ ॥
બભૌ તસ્ય નિવિષ્ટસ્ય બભૌ શ્રીઃ શિબિરસ્ય વૈ ।
શુક્લપર્વણિ પૂર્ણસ્ય યથા રૂપં મહોદધેઃ ॥
વીતરાત્રે તતઃ કાલે નૃપાસ્ તે કૃતકૌતુકાઃ ।
આરોહણાર્થં શૈલસ્ય સમેતા યુદ્ધલાલસાઃ ॥
સમવાયીકૃતાઃ સર્વે ગિરિપ્રસ્થેષુ તે નૃપાઃ ।
નિવિષ્ટા મન્ત્રયામ્ આસુર્ યુદ્ધકાલકુતૂહલાઃ ॥
તેષાં સુતુમુલઃ શબ્દઃ શુશ્રુવે પૃથિવીક્ષિતામ્ ।
યુગાન્તે ભિદ્યમાનાનામ્ સાગરાણાં યથા સ્વરઃ ॥
તેષાં સકઞ્ચુકોષ્ણીષાઃ સ્થવિરાઃ વેત્રપાણયઃ ।
ચેરુર્ મા શબ્દ ઇત્ય્ એવં બ્રુવન્તો રાજશાસનાત્ ॥
તસ્ય રૂપં બલસ્યાસીન્ નિઃશબ્દસ્તિમિતસ્ય વૈ ।
લીનમીનગ્રહસ્યેવ નિઃશબ્દસ્ય મહોદધેઃ ॥
તસ્મિન્ સ્તિમિતનિઃશબ્દે યોગાદ્ ઇવ મહાર્ણવે ।
જરાસંધો બૃહદ્ વાક્યં બૃહસ્પતિર્ ઇવાદદે ॥
શીઘ્રં સમભિવર્તન્તાં બલાનિ પૃથિવીક્ષિતામ્ ।

સર્વતઃ પર્વતશ્ ચૈવ બલૌઘૈઃ પરિવાર્યતામ્ ॥
અશ્મયન્ત્રાણિ યુજ્યન્તાં ક્ષેપણીયાશ્ ચ મુદ્ગરાઃ ।
ઊર્ધ્વં ચાપિ પ્રવાહ્યન્તાં પ્રાસા વૈ તોમરાણિ ચ ॥
ઊર્ધ્વં પ્રેક્ષમાણાર્થાય દૃઢાનિ ચ લઘૂનિ ચ ।
શસ્ત્રપાતવિઘાતાનિ ક્રિયન્તામ્ આશુ શિલ્પિભિઃ ॥
શુરાણાં યુધ્યમાનાનાં પ્રમત્તાનાં પરસ્પરમ્ ।
યથા નરપતિઃ પ્રાહ તથા શિઘ્રં વિધીયતામ્ ॥
દાર્યતામ્ એષ ટઙ્કૌઘૈઃ ખનિતૈશ્ ચ નગોત્તમઃ ।
નૃપાશ્ ચ દુર્ગયુદ્ધજ્ઞા વિન્યસ્યન્તામ્ અદૂરતઃ ॥
અદ્યપ્રભૃતિ સૈન્યૈર્ મે ગિરિરોધઃ પ્રવર્ત્યતામ્ ।
યાવદ્ એતૌ પાતયામો વસુદેવસુતાવ્ ઉભૌ ॥
અચલો ઽયં શિલાયોનિઃ ક્રિયતાં નિશ્ચલાણ્ડજઃ ।
આકાશમ્ અપિ બાણૌઘૈર્ નિઃસંપાતં વિધીયતામ્ ॥
મયાનુશિષ્ટાસ્ તિષ્ઠન્તુ ગિરિભૂમિષુ ભૂમિપાઃ ।
તેષુ તેષ્વ્ અવકાશેષુ શીઘ્રમ્ આરુહ્યતાં ગિરિઃ ॥
ભદ્રઃ કલિઙ્ગાધિપતિશ્ ચેકિતાનઃ સબાહ્લિકઃ ।
કાશ્મીરરાજો ગોનર્દઃ કરૂષાધિપતિસ્ તથા ॥
દ્રુમઃ કિંપુરુષશ્ ચૈવ પાર્વતીયાશ્ ચ માનવાઃ ।
પર્વતસ્યાપરં પાર્શ્વં ક્ષિપ્રમ્ આરોહયન્ત્વ્ અમી ॥
પૌરવો વેણુદારિશ્ ચ વૈદર્ભઃ સોમકસ્ તથા ।
રુક્મી ચ ભોજાધિપતિઃ સૂર્યાક્ષશ્ ચૈવ યાવનઃ ॥
પાઞ્ચલાનામ્ અધિપતિર્ દ્રુપદશ્ ચ નરાધિપઃ ।
વિન્દાનુવિન્દાવ્ આવન્ત્યૌ દન્તવક્ત્રશ્ ચ વીર્યવાન્ ॥
છાગલિઃ પુરુમિત્રશ્ ચ વિરાટશ્ ચ મહીપતિઃ ।
કૌશામ્બ્યો માલવશ્ ચૈવ શતધન્વા વિદૂરથઃ ॥
ભૂરિશ્રવાસ્ ત્રિગર્તશ્ ચ બાણઃ પઞ્ચનદસ્ તથા ।
ઉત્તરં પર્વતારોહમ્ એતે દુર્ગસહા નૃપાઃ ।
આરોહન્તુ વિમર્દન્તો વજ્રપ્રતિમગૌરવાઃ ॥
ઉલૂકઃ કૈતવેયશ્ ચ વીરશ્ ચાંશુમતઃ સુતઃ ।
એકલવ્યો દૃઢાક્ષશ્ ચ રથવર્મા જયદ્રથઃ ॥
ઉત્તમૌજાસ્ તથા સાલ્વઃ કૈરલેયશ્ ચ કૈશિકઃ ।
વૈદિશો વામદેવશ્ ચ સુકેતુશ્ ચાપિ વીર્યવાન્ ॥
પૂર્વં પર્વતનિર્વ્યૂહમ્ એતેષ્વ્ આયત્તમ્ અસ્તુ નઃ ।
દારયન્તો ઽભિધાવન્તુ વાતા ઇવ બલાહકાન્ ॥
અહં ચ દરદશ્ ચૈવ ચેદિરાજશ્ ચ સંગતઃ ।
દક્ષિણં શૈલનિચયં દારયિષ્યામ દંશિતાઃ ॥
એવમ્ એષ ગિરિઃ ક્ષિપ્રં સમન્તાદ્ વેષ્ટિતો બલૈઃ ।
વજ્રપ્રપાતપ્રતિમં પ્રાપ્નોતુ તુમુલં ભયમ્ ॥
ગદિનો યે ગદાભિસ્ તે પરિઘૈઃ પરિઘાયુધાઃ ।
અપરે વિવિધૈઃ શસ્ત્રૈર્ દારયન્તુ નગોત્તમમ્ ॥

એષ ભૂમિધરો ઽદ્યૈવ વિષમોચ્ચશિલાન્વિતઃ ।
કાર્યો ભૂમિસમઃ સર્વો ભવદ્ભિર્ વસુધાધિપૈઃ ॥
જરાસંધવચઃ શ્રુત્વા પાર્થિવેષુ ચ શાસનમ્ ।
ગોમન્તં વેષ્ટયામ્ આસુઃ સાગરાઃ પૃથિવીમ્ ઇવ ।
ઉવાચ રાજા ચેદીનાં દેવાનાં મઘવા ઇવ ॥
કિં નો યુદ્ધેન દુર્ગે ઽસ્મિન્ ગોમન્તે ચ નગોત્તમે ।
દુરારોહોચ્ચશિખરે પ્રાંશુપાદપસંકટે ॥
કાષ્ઠૈસ્ તૃણૈશ્ ચ બહુભિઃ પરિવાર્ય સમન્તતઃ ।
અદ્યૈવ દીપ્યતાં ક્ષિપ્રમ્ અલમ્ અન્યેન કર્મણા ॥
ક્ષત્રિયાઃ સુકુમારા હિ રણે સાયકયોધિનઃ ।
ન યુક્તાઃ પર્વતે દુર્ગે નિયોક્તું પાદયોધિનઃ ॥
ન નામ પ્રતિબન્ધેન નાપ્ય્ અવસ્કન્દકર્મણા ।
શક્ય એષ ગિરિસ્ તાત દેવૈર્ અપ્ય્ અભિમર્દિતુમ્ ॥
દુર્ગયુદ્ધક્રમઃ શ્રેયાન્ રોધયુદ્ધેન પાર્થિવ ।
ભક્તોદકેન્ધનક્ષીણાઃ પાત્યન્તે ગિરિસંશ્રિતાઃ ॥
વયં બહવ ઇત્ય્ એવં નાપ્ય્ એષ નિપુણો નયઃ ।
યાદવૌ નાવમન્તવ્યૌ દ્વાવ્ અપ્ય્ એતૌ રણે સ્થિતૌ ॥
અવિજ્ઞાતબલાવ્ એતૌ શ્રૂયેતે દેવસંનિભૌ ।
કર્મભિસ્ ત્વ્ અમરૌ વિદ્મો બાલાવ્ અતિબલાન્વિતૌ ॥
કર્મભિસ્ ત્વ્ અતુલૈર્ વીરાવ્ ઉભાવ્ અપિ બલોત્કટૌ ।
દુષ્કરાણીહ કર્માણિ કૃતવન્તૌ યદૂત્તમૌ ॥
શુષ્કકાષ્ઠૈસ્ તૃણૈર્ વેષ્ટ્ય સર્વતઃ પર્વતોત્તમમ્ ।
અગ્નિના દીપયિષ્યામો દહ્યેતાં ગતચેતનૌ ॥
યદિ ચેન્ નિષ્ક્રમિષ્યેતે દહ્યમાનાવ્ ઇતો ઽન્તિકે ।
સમેત્ય પાતયિષ્યામસ્ ત્યક્ષ્યતો જીવિતં તતઃ ॥
વાક્યમ્ એતત્ તુ રુરુચે સબલાનાં મહીક્ષિતામ્ ।
યદ્ ઉક્તં ચેદિરાજેન નૃપાણાં હિતકામ્યયા ॥
તતઃ કાષ્ઠૈસ્ તૃણૈર્ વંશૈઃ શુષ્કશાખૈશ્ ચ પાદપૈઃ ।
ઉપાદીપ્યત શૈલેન્દ્રઃ સૂર્યપાદૈર્ ઇવામ્બુદઃ ॥
દદુસ્ તે સર્વતસ્ તૂર્ણં પાવકં તત્ર પાર્થિવાઃ ।
યથાદેશં યથાવાતં શૈલસ્ય લઘુવિક્રમાઃ ॥
સ વાયુદીપિતો વહ્નિર્ ઉત્પપાત સમન્તતઃ ।
સધૂમજ્વાલમાલાભિર્ ભાભિઃ ખમ્ ઇવ શોભયન્ ॥
સો ઽનલઃ પવનાયસ્તઃ કાષ્ઠસંચયમૂલવાન્ ।
દદાહ શૈલં શ્રીમન્તં ગોમન્તં કાન્તપાદપમ્ ॥
સ દહ્યમાનઃ શૈલેન્દ્રો મુમોચ વિપુલાઃ શિલાઃ ।
શતશઃ શતધા ભૂત્વા મહોલ્કાકારદર્શનાઃ ॥
સચિત્રભાનુઃ શૈલેન્દ્રો ભાભિર્ ભાનુર્ ઇવામ્બુદમ્ ।
આલિમ્પતીવ વિધિવત્ સમન્તાદ્ અર્ચિષાં ચયૈઃ ॥
ધાતુભિઃ પચ્યમાનૈશ્ ચ જ્વલદ્ભિશ્ ચૈવ પાદપૈઃ ।

રરાસ શ્વાપદોદ્ભ્રાન્તસ્ તુદ્યમાન ઇવાદ્રિરાટ્ ॥
પ્રતતં દહ્યમાનસ્ તુ સ શૈલઃ કૃષ્ણવર્ત્મના ।
રીતીર્ નિર્વર્તયામ્ આસ કાઞ્ચનાઞ્જનરાજતીઃ ॥
વહ્નિના ચાપિ દીપ્તાઙ્ગો ગિરિર્ નાતિવિરાજતે ।
ધૂમાન્ધકારિતતનુર્ મજ્જમાન ઇવામ્બુદઃ ॥
શિલાનિષ્પિષ્ટસંઘાતઃ કર્કશાઙ્ગારવર્ષણઃ ।
ગિરિર્ ભાત્ય્ અનલોદ્ગારૈર્ ઉલ્કાવૃષ્ટિર્ ઇવામ્બુદઃ ॥
પ્રપાતપ્રસ્રવોત્ક્ષિપ્તો ધૂપસંવર્તિતોદરઃ ।
સ ગિરિર્ ભસ્મતાં યાતો યુગાન્તાગ્નિહતોપમઃ ॥
વિહ્વલાસ્ તસ્ય પાર્શ્વેભ્યઃ સર્પા દગ્ધાર્ધદેહિનઃ ।
શ્વસન્તઃ પૃથુમૂર્ધાનો નિશ્ચેરુર્ અશિવેક્ષણાઃ ॥
ઉત્પત્યોત્પત્ય ગગનાત્ પુનઃ પેતુર્ અવાઙ્મુખાઃ ।
રેસુશ્ ચોદ્વેજિતાઃ સિંહાઃ શાર્દૂલાશ્ ચાનલાવિલાઃ ।
મુમુચુઃ પાદપાશ્ ચૈવ દાહનિર્યાસજં જલમ્ ॥
વહત્ય્ ઊર્ધ્વગતિર્ વાતો ભસ્માઙ્ગારાભિપિઙ્ગલઃ ।
ધૂમચ્છાયા ચ ગગને દર્પિતામ્ભોદદર્શના ॥
ત્યજ્યમાનો મહાસાનુર્ વિહગૈઃ શ્વાપદૈર્ અપિ ।
ગિરિર્ વૈકલ્યમ્ આયાતિ પ્રાગલ્ભ્યાત્ કૃષ્ણવર્ત્મનઃ ॥
સ મુમોચ શિલાઃ શૈલશ્ ચલોદગ્રશિલોચ્ચયૈઃ ।
વજ્રેણ પુરુહૂતસ્ય યથા સ્યાદ્ દારિતસ્ તથા ॥
બભૂવુશ્ ચ મહાશબ્દાઃ શિલોચ્ચૈઃ સ્ફાટિતૈર્ નૃપ ।
કૃષ્ણવર્ત્મા પુમાન્ નત્વા તયોર્ અગ્રે સમાગતઃ ॥
નમશ્ ચકાર હરયે ઉવાચ વદતાં વરઃ ।
દેવદેવ જગન્નાથ ક્ષન્તવ્યં મમ વિપ્રિયમ્ ।
પરવશેન તુ મયા દહ્યતે ઽયં નગોત્તમઃ ॥
ત્વં ત્વ્ એનં પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ કવચં રામસંયુતમ્ ।
પરિધાય જગન્નાથ વિચરસ્વ યથાસુખમ્ ॥
ત્વામ્ અયં ન મહાભાગ પરાભૂતાગ્નિમ્ ઉલ્બણઃ ।
ગૃઃણીષ્વાન્યતરં રામ કવચં વહ્નિવારણમ્ ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પ્રદદૌ વહ્નિઃ કવચદ્વયમ્ ઉત્તમમ્ ॥
તતસ્ ત્વ્ અન્તર્દધે રાજન્ન્ એકૈકં રામક્ષૃણયોઃ ।
એકૈકં કવચં ધૃત્વા હરિસંકર્ષણાવ્ ઉભૌ ॥
ગોમન્તે શિખરે રમ્યે ચેરતુર્ વહ્નિપૂજિતૌ ।
ન તુ ચક્રે તયોઃ સ્પર્શં વહ્નિતાપો મહીપતે ॥
આદીપ્ય તં તે શૈલેન્દ્રં ક્ષત્રિયા વ્યૂહદંશિતાઃ ।
અર્ધક્રોશમ્ અપક્રાન્તાઃ પાવકેનાભિતાપિતાઃ ॥
દહ્યમાને નગશ્રેષ્ઠે સીદમાનમહાદ્રુમે ।
ધૂમભારૈર્ અનાલક્ષ્યે મૂલે શિથિલતાં ગતે ॥
સરોષં હિ તદા રામો વચનં કેશિસૂદનમ્ ।
બભાષે પદ્મપત્રાક્ષં સ સાક્ષાન્ મધુસૂદનમ્ ॥

દહ્યતે ઽયં ગિરિસ્ તાત સસાનુશિખરદ્રુમઃ ।
આવયોઃ કૃષ્ણ વૈરેણ વૈરિભિર્ વસુધાધિપૈઃ ॥
પશ્ય કૃષ્ણાનલોષ્ણાનિ સધૂમાનિ સમન્તતઃ ।
વનાનિ વિરસન્તીવ નગસ્યાસ્ય નગોપમ ॥
અયં યદ્ય્ આવયોર્ અર્થે ગોમન્તસ્ તાત દહ્યતે ।
અયશસ્યમ્ ઇદં લોકે કૌલીનં ચ ભવિષ્યતિ ॥
તદ્ અસ્યાનૃણ્યહેતોર્ હિ નગસ્ય નગસંનિભ ।
ક્ષત્રિયાન્ નિહનિષ્યામિ દોર્ભ્યામ્ ઇવ યુધાં વર ॥
એતે તે ક્ષત્રિયાઃ સર્વે ગિરિમ્ આદીપ્ય દંશિતાઃ ।
રથિનસ્ તાત દૃશ્યન્તે યથાદેશં યુયુત્સવઃ ॥
જરાસંધં હનિષ્યામિ સબલં સહવાહનમ્ ।
નિર્ભૂમિપં ભૂમિતલં કરિષ્યામિ યદૂત્તમમ્ ॥
એવમ્ ઉક્ત્વા ગિરેઃ શૃઙ્ગાન્ મેરુશૃઙ્ગાદ્ ઇવોડુરાટ્ ।
નિપપાતે બલઃ શ્રીમાન્ વનમાલાધરો યુવા ।
કાદમ્બરીમદક્ષીબો નીલવાસાઃ સિતાનનઃ ॥
સ શારદેન્દુસંકાશો વનમાલાઞ્ચિતોદરઃ ।
કાન્તૈકકુણ્ડલધરશ્ ચારુમૌલિર્ અવાઙ્મુખઃ ।
નિપપાત નરેન્દ્રાણાં મધ્યે કેશવપૂર્વજઃ ॥
અવપ્લુતે તતો રામે કૃષ્ણઃ કૃષ્ણામ્બુદોપમઃ ।
ગોમન્તશિખરાચ્ છ્રીમાન્ આપ્લુતો ઽમિતવિક્રમઃ ॥
તતસ્ તં પીડયામ્ આસ પદ્ભ્યાં ગિરિવરં હરિઃ ॥
સ પીડિતો ગિરિસ્ તેન નિર્મમજ્જ સમન્તતઃ ।
જલાકુલોપલસ્ તત્ર પ્રસ્રુતો દ્વિરદો યથા ॥
સ તેન વારિણા વહ્નિસ્ તત્ક્ષણાત્ પ્રશમં યયૌ ।
કલ્પાન્તે વારિધારાભિર્ મેઘજાલૈર્ ઇવાંશુમાન્ ॥
સિંહારસિતનિર્ઘોષઃ પીતવાસા ઘનાકૃતિઃ ।
કિરીટમૂર્ધા સૌમ્યાસ્યઃ પુણ્ડરીકનિભેક્ષણઃ ॥
શ્રીવત્સવક્ષાઃ સુમુખઃ સહસ્રાક્ષસમદ્યુતિઃ ।
શ્રીમાન્ હલધરાનુજઃ ।
અતસીપુષ્પસંકાશઃ @
રામાદ્ અનન્તરં કૃષ્ણઃ પ્લુતો રામાદ્ અનન્તરઃ ॥
તાભ્યામ્ અવપ્લુતાભ્યાં ચ ચરણૈઃ પીડિતો ગિરિઃ ।
મુમોચ સલિલોત્પીડાન્ ભૃશમ્ ઊર્ધ્વં વિનિઃસૃતાન્ ॥
સલિલોત્પીડનં દૃષ્ટ્વા પાર્થિવાન્ ભયમ્ આવિશત્ ।
તૌ નગાદ્ આપ્લુતૌ દૃષ્ટ્વા વસુદેવસુતાવ્ ઉભૌ ।
તતો દેવાઃ સગન્ધર્વા યક્ષાશ્ ચ પરમર્ષયઃ ।
તુષ્ટુવુર્ દેવમ્ ઈશાનં મન્ત્રૈર્ ભાગવતૈસ્ તદા ॥
ક્ષુબ્ધં નરવરાનીકં સર્વં સંમૂઢવાહનમ્ ॥
બાહુપ્રહરણૌ તૌ તુ ચેરતુસ્ તત્ર યાદવૌ ।
મકરાવ્ ઇવ સંક્રુદ્ધૌ સમુદ્રે ઽન્તર્હિતાવ્ ઉભૌ ॥

તાભ્યામ્ મૃધે પ્રવિષ્ટાભ્યાં યાદવાભ્યાં મતિસ્ ત્વ્ અભૂત્ ।
આયુધાનાં પુરાણાનાં આદાનકૃતલક્ષણા ॥
તતો ઽમ્બરતલાદ્ ભૂયઃ પતન્તિ સ્મ મહાત્મનોઃ ।
મધ્યે રાજસહસ્રસ્ય સમરપ્રતિકાઙ્ક્ષિણોઃ ।
યાનિ વૈ માથુરે યુદ્ધે પ્રાપ્તાન્ય્ આહવશોભિનોઃ ॥
રુધિરાસવસક્તાનાં સંયુગે ઽમરવિદ્વિષામ્ ।
તતો ઽમ્બરાત્ પતન્તિ સ્મ દિવ્યાન્ય્ આહવસંપ્લવે ।
લેલિહાનાનિ દિવ્યાનિ દીપ્તાગ્નિસદૃશાનિ વૈ ॥
નિક્ષિપ્ય યાનિ તત્રૈવ તાનિ પ્રાપ્તૌ સ્મ યાદવૌ ।
ક્રાવ્યાદૈર્ અનુયાતાનિ મૂર્તિમન્તિ બૃહન્તિ ચ ।
તૃષિતાનિ આહવે ભોક્તું નૃપમાંસાનિ સર્વશઃ ॥
દિવ્યસ્રગ્દામધારીણિ ત્રાસયાનાનિ ખેચરાન્ ।
પ્રભયા ભાસમાનાનિ દંશિતાનિ દિશો દશ ॥
હલં સંવર્તકં નામ સૌનન્દં મુસલં તથા ।
ચક્રં સુદર્શનં નામ ગદા કૌમોદકી તથા ॥
ચત્વાર્ય્ એતાનિ તેજાંસિ વિષ્ણુપ્રહરણાનિ વૈ ।
શઙ્ખં ચક્રં ચ શત્રુઘ્નં સહસ્રાંશુસમપ્રભમ્ ।
ખડ્ગં ચ ખેટકં ચૈવ તૂણી ચાક્ષયસાયકૌ ॥
તાભ્યાં સમવતીર્ણાનિ યાદવાભ્યાં મહામૃધે ॥
જગ્રાહ પ્રથમં રામો હલમ્ અપ્રતિમં રણે ।
સર્પન્તમ્ ઇવ સર્પેન્દ્રં દિવ્યમાલાકુલં હલમ્ ॥
સવ્યેન સાત્વતાં શ્રેષ્ઠો જગ્રાહ મુસલોત્તમમ્ ।
સૌનન્દં નામ મુસલં નિરાનન્દકરં નૃણામ્ ॥
દર્શનીયં ચ લોકેષુ ચક્રમ્ આદિત્યવર્ચસમ્ ।
નામ્ના સુદર્શનં નામ પ્રીતો જગ્રાહ કેશવઃ ॥
દર્શનીયં ચ લોકેષુ ધનુર્ જલદનિસ્વનમ્ ।
નામ્ના શાર્ઙ્ગમ્ ઇતિ ખ્યાતં પ્રીતો જગ્રાહ વીર્યવાન્ ॥
દેવૈર્ નિગદિતાર્થસ્ય ગદા તસ્યોપરે કરે ।
નિષક્તા કુમુદાક્ષસ્ય નામ્ના કૌમોદકીતિ સા ॥
પ્રાદુર્ભૂતાથ દેવસ્ય વિષ્ણોસ્ તસ્યોપરે કરે ।
તૌ સપ્રહરણૌ વીરૌ સાક્ષાદ્ વિષ્ણુતનૂપમૌ ।
સમરે રામગોવિન્દૌ રિપૂંસ્ તાન્ પ્રત્યયુધ્યતામ્ ॥
સાયુધપ્રગ્રહૌ વીરૌ તાવ્ અન્યોન્યમયાવ્ ઉભૌ ।
પૂર્વજાનુજસંજ્ઞૌ તૌ રામગોવિન્દલક્ષણૌ ॥
સમરે પ્રતિરૂપૌ તૌ વિષ્ણુર્ એકો દ્વિધાકૃતઃ ।
દ્વિષત્સુ પ્રતિકુર્વાણૌ પરાક્રાન્તૌ યથેશ્વરૌ ॥
હલમ્ ઉદ્યમ્ય રામસ્ તુ સર્પેન્દ્રમ્ ઇવ કોપિતમ્ ।
ચચાર સમરે વીરો દ્વિષતામ્ અન્તકોપમઃ ॥
વિકર્ષન્ રથવૃન્દાનિ ક્ષત્રિયાણાં મહાત્મનામ્ ।
ચકાર રોષં સફલં નાગેષુ ચ હયેષુ ચ ॥

કુઞ્જરાંલ્ લાઙ્ગલોત્ક્ષિપ્તાન્ મુસલાક્ષેપતાડિતાન્ ।
રામો ઽભિરામઃ સમરે નિર્મમન્થ યથાચલાન્ ॥
તે વધ્યમાના રામેણ સમરે ક્ષત્રિયર્ષભાઃ ।
જરાસંધાન્તિકં ભીતા વિરથાઃ પ્રતિજગ્મિરે ॥
તાન્ ઉવાચ જરાસંધઃ ક્ષત્રધર્મે વ્યવસ્થિતઃ ।
ધિગ્ એતાં ક્ષત્રવૃત્તિં વઃ સમરે કાતરાત્મનામ્ ॥
પરક્રાન્તસ્ય સમરે વિરથસ્ય પલાયતઃ ।
ભ્રૂણહત્યામ્ ઇવાસહ્યાં પ્રવદન્તિ મનીષિણાઃ ॥
પત્તિનો ભુવિ ચૈકસ્ય ગોપસ્યાલ્પબલીયસઃ ।
ભીતાઃ કિં વિનિવર્તધ્વં ધિગ્ એતાં ક્ષત્રવૃત્તિતામ્ ॥
ક્ષિપ્રં સમભિવર્તધ્વં મમ વાક્યેન ચોદિતાઃ ।
અથ વા તિષ્ઠત રથૈઃ પ્રેક્ષકાઃ સમવસ્થિતાઃ ।
યાવદ્ એતૌ રણે ગોપૌ પ્રેષયામિ યમક્ષયમ્ ॥
તતસ્ તે ક્ષત્રિયાઃ સર્વે જરાસંધેન ચોદિતાઃ ।
ક્ષિપન્તઃ શરજાલાનિ હૃષ્ટા યોદ્ધુમ્ અવસ્થિતાઃ ॥
તે હયૈઃ કાઞ્ચનાપીડૈ રથૈશ્ ચૈવેન્દુસપ્રભૈઃ ।
નાગૈશ્ ચામ્ભોદસંકાશૈર્ મહામાત્રપ્રચોદિતૈઃ ॥
સતનુત્રાઃ સનિસ્ત્રિંશાઃ સાયુધાભરણામ્બરાઃ ।
સ્વારોપિતધનુષ્મન્તઃ સતૂણીરાઃ સસાયકાઃ ॥
સચ્છત્રોત્સેધિનઃ સર્વે ચારુચામરવીજિતાઃ ।
રણાવનિગતા રેજુઃ સ્યન્દનસ્થા મહીક્ષિતઃ ॥
તૌ યુદ્ધરઙ્ગાધિગતૌ વિધાવન્તૌ યુધાં વરૌ ।
વસુદેવસુતૌ વીરૌ યુયુત્સૂ પ્રત્યદૃશ્યતામ્ ॥
તદ્ યુદ્ધમ્ અભવત્ તત્ર તયોસ્ તેષાં ચ સંયુગે ।
સાયકોત્સર્ગબહુલં ગદાનિર્ઘાતદારુણમ્ ॥
તતઃ શરસહસ્રાણિ પ્રતીચ્છન્તૌ રણૈષિણૌ ।
તસ્થતુર્ યદુમુખ્યૌ તાવ્ અભિવૃષ્ટૌ યથાચલૌ ॥
તૈર્ યુદ્ધરાગરક્તાક્ષૈર્ વ્યાહરદ્ભિર્ યુધાં વરૈઃ ।
ગદાભિશ્ ચૈવ ગુર્વીભિઃ ક્ષેપણીયૈશ્ ચ મુદ્ગરૈઃ ।
અર્દ્યમાનૌ મહેષ્વાસૌ યાદવૌ ન ચકમ્પતુઃ ॥
તતઃ કૃષ્ણો ઽમ્બુદાકારઃ શઙ્ખચક્રગદાધરઃ ।
વ્યવર્ધત મહાતેજા યુક્તવાતો યથાનલઃ ॥
સ ચક્રેણાર્કતુલ્યેન દીપ્યમાનેન તેજસા ।
ચિચ્છેદ સમે વીરો નૃગજાશ્વમહારથાન્ ॥
ગદાનિપાતનિહતા લાઙ્ગલેન ચ કર્ષિતાઃ ।
ન શેકુસ્ તે રણે સ્થાતું પાર્થિવાઃ નષ્ટચેતસઃ ॥
ચક્રક્ષુરનિકૃત્તાનિ વિચિત્રાણિ મહીક્ષિતામ્ ।
રથયૂથાનિ ભગ્નાનિ ન શેકુશ્ ચલિતું રણે ॥
મુસલાક્ષેપભગ્નાશ્ ચ કુઞ્જરાઃ ષષ્ટિહાયનાઃ ।
ઘના ઇવ ઘનાપાયે ભગ્નદન્તા વિચુક્રુશુઃ ॥

ચક્રાનલજ્વાલહતાઃ સાદિનઃ સપદાતયઃ ।
પેતુર્ ગતાસવસ્ તત્ર યથા વજ્રહતાસ્ તથા ॥
ચક્રલાઙ્ગલનિર્દગ્ધં તત્ સૈન્યં વિદલીકૃતમ્ ।
યુગાન્તોપહતપ્રખ્યં સર્વં પતિતમ્ આબભૌ ॥
આક્રીડભૂમિં દિવ્યાનામ્ આયુધાનાં વપુષ્મતામ્ ।
વૈષ્ણવાનાં નૃપાસ્ તે તુ દ્રષ્ટુમ્ અપ્ય્ અબલીયસઃ ॥
કેચિદ્ રથાઃ સંમૃદિતાઃ કેચિન્ નિહતપાર્થિવાઃ ।
ભગ્નૈકચક્રાસ્ ત્વ્ અપરે વિકીર્ણા ધરણીતલે ॥
તસ્મિન્ વિશસને ઘોરે ચક્રલાઙ્ગલસંપ્લવે ।
દારુણાનિ પ્રવૃત્તાનિ રક્ષાંસ્ય્ ઔત્પાતિકાનિ ચ ॥
કબન્ધાન્ય્ ઉત્થિતાનિ ચ ।
મુણ્ડાનિ ચ પ્રવૃત્તાનિ @
રક્ષાંસિ ચ પિશાચાશ્ ચ દૃશ્યન્તે ઽત્ર સહસ્રશઃ ।
અર્તાનાં કૂજમાનાનાં પાટિતાનાં ચ કાષ્ઠવત્ ।
અન્તો ન શક્યતે ઽન્વેષ્ટું નૃનાગરથવાજિનામ્ ॥
સા પાતિતનરેન્દ્રાણાં રુધિરાર્દ્રા રણક્ષિતિઃ ।
યોષેવ ચન્દનાર્દ્રાઙ્ગી ભૈરવા પ્રતિભાતિ વૈ ॥
નરકેશાસ્થિમજ્જાસ્ત્રૈઃ શાતિતાનાં ચ દન્તિનામ્ ।
રુધિરોદા નદી તત્ર ચ્છાદયામ્ આસ મેદિનીમ્ ॥
તસ્મિન્ મહાભીષણકે નરવાહનસંક્ષયે ।
શિવાનામ્ અશિવૈઃ શબ્દૈર્ નાદિતે ઘોરદર્શને ॥
આર્તસ્તનિતસંનાદે રુધિરામ્બુદસંકુલે ।
અન્તકાક્રીડસદૃશે નાગદેહૈઃ સમાકુલે ॥
અપાસ્તૈર્ બહુભિર્ યોધૈશ્ તુરગૈશ્ ચાવદારિતૈઃ ।
કઙ્કૈશ્ ચ બલગૃધ્રૈશ્ ચ નાદિતપ્રતિનાદિતે ॥
રાક્ષસેષુ પ્રવૃત્તેષુ પિશાચેષુ ચરત્સુ ચ ।
જામ્બુકે ચ તથા યૂથે રાક્ષસેષુ સમન્તતઃ ॥
નિપાતે પૃથિવીશાનાં મૃત્યુસાધારણે રણે ।
કૃષ્ણઃ શત્રુવધં કર્તું ચચારાન્તકદર્શનઃ ॥
સો ઽન્તકાગ્નિનિભં ચક્રં કાલીં ચૈવાયસીં ગદામ્ ।
શાર્ઙ્ગં ચૈવ મહાચાપં બાણાનિ વિવિધાનિ ચ ।
ગૃહ્ય સૈન્યાવનિગતો બભાષે કેશવો નૃપાન્ ॥
કિં નુ યુધ્યત વૈ શૂરા હસ્ત્યશ્વરથસંયુતાઃ ।
કિમ્ ઇદં ગમ્યતે શૂરાઃ કૃતાસ્ત્રા નૃપપુંગવાઃ ।
અહં સપૂર્વજઃ સંખ્યે પદાતિઃ પ્રમુખે સ્થિતઃ ॥
અદૃષ્ટદોષેણ રણે ભવન્તો યેન પાલિતાઃ ।
સ ઇદાનીં જરાસંધઃ કિમર્થં નાભિવર્તતે ॥
તં દૃષ્ટ્વા રોષતામ્રાક્ષો હલી મુસલમ્ આદદે ।
બભાષે સ તુ તામ્રાક્ષં ઉક્ષાણમ્ ઇવ સેવની ।
એહ્ય્ એહિ રામ યુધ્યસ્વ મયા સાર્ધમ્ અરિંદમ ॥