હરિવંશ · ભાગ 501520

જયાશિષા ચોર્જિતસત્ત્વવીર્યમ્ ।
અત્રિર્ વસિષ્ઠો જમદગ્નિર્ ઔર્વો @
બૃહસ્પતિર્ નારદપર્વતૌ ચ ॥
સમન્વયુર્ દેવગણા મહેન્દ્રં @
પ્રયાન્તમ્ આદિત્યસમાનવર્ચસમ્ ।
વિશ્વે ચ દેવા મરુતશ્ ચ સર્વે @
સાધ્યાસ્ તથા આદિત્યગણાશ્ ચ સર્વે ॥
તે દેવરાજસ્ય પુરંદરસ્ય @
હયાશ્ ચ યે માતલિસંગૃહીતાઃ ।
પ્રયાન્તિ દેવેશ્વરમ્ ઉદ્વહન્તો @
નભસ્તલં પદ્ભિર્ ઇવાક્ષિપન્તઃ ॥
બ્રહ્મર્ષયશ્ ચૈવ સુરર્ષયશ્ ચ @
રાજર્ષયશ્ ચાક્ષયપુણ્યલોકાઃ ॥
સર્વે ઽનુજગ્મુઃ સહસા જ્વલન્તં @
તેજોન્વિતં શક્રમ્ અમિત્રસાહમ્ ॥
પ્રગૃહ્ય શૂલાનિ પરશ્વધાંશ્ ચ @
દીપ્તાનિ ચાપાન્ય્ અશનીર્ વિચિત્રાઃ ।
વર્માણિ ચામુચ્ય હિરણ્મયાનિ @
પ્રયાન્તિ સૂર્યાંશુસમપ્રભાણિ ॥
તથા કુબેરો ઽશ્વસહસ્રયુક્તં @
શ્રેષ્ઠં રથં સર્વસહં મહાર્હમ્ ।
દિવ્યં સમારુહ્ય રણાય યાતો @
ધનેશ્વરો દીપ્તગદાગ્રહસ્તઃ ॥
નિશાચરાઃ પાવકધૂમ્રકાયા @
રક્ષોવૃષા રુદ્રસખસ્ય તસ્ય ।
વિશાલનાનાયુધદીપ્તહસ્તા @
યાન્ત્ય્ અગ્રતો વૈશ્રવણસ્ય રાજ્ઞઃ ॥
તે લોહિતાક્ષાઃ પરિવાર્ય દેવં @
વ્રજન્તિ ભિન્નાઞ્જનચૂર્ણવર્ણાઃ ।
યક્ષોત્તમા યક્ષપતિં ધનેશં @
રક્ષન્તિ વૈ પ્રાસગદાસિહસ્તાઃ ॥
પુણ્યઃ પ્રભુઃ પ્રાણપતિર્ યતાત્મા @
વૈવસ્વતો ધર્મભૃતાં વરિષ્ઠઃ ।
તડિદ્ગુણાભં શતવાજિયુક્તં @
રથં સમારોહત સૂર્યકલ્પમ્ ॥
તં લોકપાલં પિતરો ઽનુજગ્મુર્ @
વિવિક્તપાપા જ્વલિતા યશોભિઃ ।
સર્વે ચ ભૂતા ભુવનપ્રધાના ।
નાનાયુધવ્યગ્રકરાઃ સુભીમાઃ ॥
દણ્ડં મહાસ્ત્રં પરિગૃહ્ય દેવો @

લોકાઙ્કુશં વિગ્રહનિશ્ચિતાર્થં ।
હિરણ્મયાનાં કમલોત્પલાનાં @
માલાં મનોજ્ઞામ્ અવસજ્ય કણ્ઠે ॥
સ્થિતો ઽસ્થિમેદામિષલોહિતાર્દ્રં @
સર્વાસુરાનાં નિધનં વિકાઙ્ક્ષન્ ।
તેજોમયં મુદ્ગરમ્ ઉગ્રરૂપં @
વિકર્ષમાણો ઽરુણધૂમ્રનેત્રઃ ॥
સમન્વિતો વ્યાધિશતૈર્ અનેકૈર્ @
યયૌ હરિશ્મશ્રુર્ ઉદારસત્ત્વઃ ।
મહાસુરાણાં નિધનાય બુદ્ધિં @
ચક્રે તદા વ્યાધિપતિઃ કૃતાન્તઃ ॥
તતસ્ ત્રિશીર્ષૈર્ ભુજગૈર્ બૃહદ્ભિર્ @
યુક્તં રથં હેમચિતં મહાત્મા ।
આસ્થાય કુન્દેન્દુનિભં જલેશો @
યયૌ રણાયાસુરદર્પહન્તા ॥
વૈદૂર્યમુક્તામણિભૂષિતાઙ્ગસ્ @
તેજોમયઃ પાશગૃહીતહસ્તઃ ।
મહાસુરાણાં નિધનાય દેવઃ @
પ્રયાતિ રૂપ્યાકરનદ્ધબાહુઃ ॥
અન્વીયમાનો જલદેવતાભિર્ @
નિષેવ્યમાણો જલજૈશ્ ચ સત્ત્વૈઃ ।
સંસ્તૂયમાનશ્ ચ મહર્ષિવૃન્દૈઃ @
સંપૂજ્યમાનશ્ ચ મહાભુજઙ્ગૈઃ ॥
કૈલાસશૃઙ્ગપ્રતિમો ઽપ્રમેયઃ @
સમુદ્રનાથો ઽમૃતપો મહાત્મા ।
મહોરગૈઃ સ્વૈસ્ તનયૈશ્ ચ ગુપ્તો @
યયૌ રથેનાર્કસમપ્રભેણ ॥
યુદ્ધાય તં યાન્તમ્ અદીનસત્ત્વં @
નભસ્તલે ચન્દ્રમ્ ઇવાતિકાન્તમ્ ।
પશ્યન્તિ ભૂતાનિ મહાનુભાવં @
સંહૃષ્ટરોમાણિ કૃતાઞ્જલીનિ ॥
ધાતાર્યમાંશો ઽથ ભગો વિવસ્વાન્ @
પર્જન્યમિત્રૌ ચ શશી ચ દેવઃ ।
ત્વષ્ટા તથૈવોર્જિતવિશ્વકર્મા @
પૂષા ચ સાક્ષાદ્ ઇવ દેવરાજઃ ॥
સોરશ્છદૈઃ સધ્વજકિંકિણીકૈર્ @
વૈદૂર્યનિષ્કૈશ્ ચિતહેમકણ્ઠૈઃ ।
હયૈર્ વરૈઃ શક્રહયપ્રકાશૈર્ @
યુક્તાન્ રથાન્ આરુરુહુઃ સુરાસ્ તે ॥
દિવાકરાકારનિભાનિ કેચિદ્ @

ધુતાશનાર્ચિઃપ્રતિમાનિ કેચિત્ ।
નિશાકરાંશુપ્રતિમાનિ કેચિત્ @
તડિદ્ગુણોદ્દ્યોતનિભાનિ કેચિત્ ॥
નીલાંશુમેઘપ્રતિમાનિ કેચિત્ @
નીલાભતામ્રસ્થિતપુષ્પવર્ણૈઃ ।
કાર્ષ્ણાયસાકારનિભાનિ કેચિત્ @
કેચિત્ સુવર્ણાભનિભા વિભાન્તિ ।
વર્માણિ દિવ્યાનિ મહાપ્રભાણિ @
ત્વષ્ટ્રા કૃતાન્ય્ ઉત્તમભાનુમન્તિ ॥
આમુચ્ય માલાશ્ ચ સુવર્ણપદ્માઃ @
પ્રયાન્તિ તોયાનિલતુલ્યવેગાઃ ।
દ્વાવ્ અશ્વિનૌ ચાપિ મહાનુભાવૌ @
રૂપોત્તમૌ ધર્મભૃતાં વરિષ્ઠૌ ॥
રથં સમારુહ્ય સુવર્ણચિત્રં @
રણં ગતૌ કાઞ્ચનતુલ્યવર્ણૌ ।
મનોઃ સુતા વૈ વસવશ્ ચ સર્વે @
બલોત્કટા દૈત્યવધાય દેવાઃ ॥
રથાંશ્ ચ નાગાંશ્ ચ મહાપ્રમાણાન્ @
આસ્થાય જગ્મુઃ સુશુભાસ્ત્રહસ્તાઃ ।
રુદ્રાશ્ ચ સર્વે ઽરુણધૂમ્રવર્ણાઃ @
શ્વેતૈર્ યયુર્ ગોપતિભિર્ બૃહદ્ભિઃ ॥
મહૌજસઃ સર્વગુણોપપન્ના @
દીપ્તાત્મનો ભાભિર્ ઇવ જ્વલન્તઃ ।
નાનાયુધવ્યગ્રકરૈર્ ભુજૈસ્ તે @
લોકાન્ સમસ્તાન્ ઇવ નિર્દહન્તઃ ॥
યયુઃ સસૈન્યાસ્ તપનીયનદ્ધાઃ @
સવિદ્યુતસ્ તોયધરા યથૈવ ।
વિશ્વે ચ દેવાસ્ તપસા જ્વલન્તો @
વીર્યોત્તમાઃ સૂર્યમરીચિવર્ણાઃ ॥
યયુઃ સસૈન્યા યુધિ દુર્નિવાર્યા @
બલોત્કટાઃ પદ્મસહસ્રમાલાઃ ।
રથૈઃ સુયુક્તૈસ્ તપનીયવર્ણૈર્ @
વૈદૂર્યમુક્તામણિદામચિત્રૈઃ ॥
નાનાયુધાકારસમાકુલાસ્ તે @
પારિપ્લવૈશ્ ચૈવ સિતાતપત્રૈઃ ।
સિતાતપત્રૈઃ શરદિન્દુકાન્તૈઃ ।
તેજોમયૈઃ કાઞ્ચનચારુચિત્રૈઃ @
સુનિર્મલૈઃ પાવકસંનિભૈસ્ તે ॥
ઉરશ્છદૈઃ સધ્વજકિંકિણીકૈર્ @
હયૈશ્ ચ વાયોઃ સમવેગવદ્ભિઃ ।

દિશાં ગજૈશ્ ચૈવ મહાબલૈસ્ તે @
કૈલાસશૃઙ્ગપ્રતિમૈર્ મહદ્ભિઃ ॥
પ્રજગ્મુર્ ઉગ્રાયુધદીપ્તહસ્તાશ્ @
ચતુર્યુગાન્તે જ્વલિતા ઇવોલ્કાઃ ।
સાધ્યાશ્ ચ દેવાઃ સુમહાપ્રભાવાઃ @
સ્વાધીનચક્રાઃ પ્રતિદીપ્તવક્ત્રાઃ ।
પ્રયાન્તિ જામ્બૂનદભૂષિતાઙ્ગા @
ગઙ્ગૌઘમાર્ગૈર્ ગગને બલૌઘૈઃ ॥
વિદ્યોતયન્તો વિદિશો દિશશ્ ચ @
મહાબલાસ્ તે જયતાં વરિષ્ઠાઃ ।
વરિષ્ઠપૃષ્ઠૌષ્ઠભુજાઃ સુદૃપ્તા @
વૈશ્વાનરાર્કપ્રતિમપ્રભાવાઃ ॥
તે બ્રહ્મવિદ્ભિશ્ ચ નમસ્યમાનાઃ @
સંપૂજ્યમાનાશ્ ચ સુરૈઃ સશક્રૈઃ ॥
ગન્ધર્વસંઘૈર્ અનુગમ્યમાના @
વધાય તેષામ્ અસુરાધિપાનામ્ ॥
વૈદૂર્યવજ્રસ્ફટિકાગ્રચિત્રૈર્ @
વસ્ત્રૈઃ સુવર્ણૈશ્ ચ પરિષ્કૃતાનામ્ ।
રૂપં બભૂવોત્કટભૂષણાનામ્ @
દૈત્યેન્દ્રનાશાય વિભૂષિતાનામ્ ॥
આત્મપ્રભાભિશ્ ચ રણોત્કટાભિર્ @
વર્મપ્રભાભિશ્ ચ તમોનુદાભિઃ ।
ધ્વજોત્તમાભિઃ સ્વશરીરભાભિર્ @
મહાપ્રભાભિશ્ ચ મહોજ્જ્વલાભિઃ ।
વિભાન્તિ તે દેવવરાઃ સસાધ્યાઃ @
પ્રધ્માતશઙ્ખસ્વનસિંહનાદાઃ ॥
મહારથસ્થાસ્ ત્રિદિવૌકસસ્ તે @
મહાબલાઃ શત્રુબલં પ્રયાન્તિ ।
મહાસ્ત્રહસ્તા યયુર્ ઉગ્રરૂપા @
મહાસુરાણાં નિધનાય દેવાઃ ॥
તથૈવ સર્વે મરુતો ઽતિવીર્યા @
બલોત્કટાઃ ખે સમરપ્રતીતાઃ ।
યયુર્ મહામેઘસમાનવર્ણા @
બહ્વાયુધાસ્ તોયદનાદનાદાઃ ॥
મહેન્દ્રકેતુપ્રતિમા મહાબલાઃ @
પ્રગૃહ્ય સર્વાસુરસૂદનાં ગદામ્ ।
રણોત્કટા લોહિતચન્દનાક્તાઃ @
સહેમમાલ્યામ્બરભૂષિતાઙ્ગાઃ ॥
તે યુદ્ધશૌણ્ડાઃ સુભુજાસ્ત્રવીર્યા @
બલોત્કટાઃ ક્રોધવિલોહિતાક્ષાઃ ।

યયુઃ સજામ્બૂનદપદ્મમાલા @
યથેષ્ટનાનાવિધકામરૂપાઃ ॥
ખડ્ગપ્રભાશ્યામલિતાંસપીઠાઃ @
પુરંદરં વૈ પરિવાર્ય દેવાઃ ।
વૈદૂર્યચામીકરચારુરૂપાણ્ય્ @
આબધ્ય ગાત્રેષુ મહાપ્રભાણિ ।
વર્માણિ દૈત્યાસ્ત્રનિવારણાનિ @
પ્રયાન્તિ યુદ્ધાય સપત્નસાહાઃ ॥
તૈર્ ઉચ્છ્રિતૈઃ કાઞ્ચનવેદિકાઢ્યૈર્ @
વરધ્વજૈર્ ભાસ્કરરશ્મિવર્ણૈઃ ।
યયૌ સુરાણાં પૃતનોગ્રતેજાઃ @
સમુન્નદન્તી યુધિ સિંહનાદાન્ ॥
ઇત્ય્ એવમ્ ઉગ્રં ત્રિદશેશ્વરસ્ય @
સૈન્યં તદ્ આસીત્ સુમહાપ્રભાવમ્ ।
યોદ્ધું પ્રયાતસ્ય જયાવહસ્ય @
વધાય તેષામ્ અસુરાધિપાનામ્ ॥
તતઃ પ્રવૃત્તો ઽસુરદેવવિગ્રહસ્ @
તદાદ્ભુતો ભાતિ સુરાસુરાકુલઃ ।
વેલામ્ અતિક્રમ્ય યુગાન્તકાલે @
મહાર્ણવાન્યોન્યમ્ ઇવાશ્રયન્તઃ ॥
નાનાયુધોદ્દ્યોતવિદીપિતાઙ્ગા @
મહાબલા વ્યાયતકાર્મુકાસ્ તે ।
મદોત્કટા વારણહસ્તહસ્તાઃ @
સુદુર્જયાસ્ તોયદનાદનાદાઃ ॥
વિસ્ફારયન્તઃ સહસા ધનૂંષિ @
ચક્રાણિ ચાદિત્યસમપ્રભાણિ ।
સમુત્ક્ષિપન્તો હ્ય્ અશનીશ્ ચ ઘોરાઃ @
ખડ્ગાંશ્ ચ તે વજ્રમુખાશ્ ચ શક્તીઃ ॥
મહાગદાઃ કાઞ્ચનપટ્ટનદ્ધાસ્ @
તથાયસાન્ કાર્મુકમુદ્ગરાંશ્ ચ ।
શૂલાંશ્ ચ વૃક્ષાંશ્ ચ વિગૃહ્ય દીપ્તાન્ @
નદન્તિ શૂરાઃ શતશો રણસ્થાઃ ॥
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે તેષામ્ અન્યોન્યમ્ અભિનિઘ્નતામ્ ।
દ્વન્દ્વયુદ્ધાન્ય્ અવર્તન્ત દેવાનાં દાનવૈઃ સહ ॥
શૂલૈસ્ તથાન્યે પરિઘૈસ્ તથાપરે @
ખડ્ગૈશ્ ચ પાશૈર્ ઇતરે મહીપતે ।
ચાપૈર્ અથાન્યે મુસલૈસ્ તથાપરે @
કુન્તૈશ્ ચ કેચિદ્ યુધિ યુદ્ધવીરાઃ ॥
ચક્રૈઃ કુઠારૈર્ અસિભિસ્ તથાપરે @
ગદાભિર્ આયામવિભૂષિતાભિઃ ।

અન્યોન્યમ્ આજઘ્નુર્ અથાત્ર વીરાઃ @
મહાસુરા દેવવરાશ્ ચ રાજન્ ॥
શૂલૈશ્ ચ શૂલાનિ સમાહતાનિ @
ખડ્ગાશ્ ચ ખડ્ગૈઃ સમમ્ આહતા નૃપ ।
કુન્તૈશ્ ચ કુન્તા યુધિ યોધવીરાઃ @
સમાહતાઃ સંપ્રતિ રાજમાનાઃ ॥
શરાન્ સમાહત્ય શરાઃ સમાહતા @
બાણાન્ સમાહત્ય તથૈવ બાણાઃ ।
રથી રથં યાતિ બલાન્ મહારણે @
ગજી ગજં યાતિ સ કુન્તપાણિઃ ।
અશ્વી હયં યાતિ સુશીઘ્રહસ્તઃ @
સાદી પદાતિં સ્ફુરિતાધરોષ્ઠઃ ॥
ખડ્ગી ચ હત્વા યુધિ યુદ્ધવીરં @
નનાદ ખડ્ગેન સ ખડ્ગપાણિઃ ।
પાશેન બધ્વા સમરે તુ પાશી @
પાશં દધાનં સ્ફુરિતાધરોષ્ઠઃ ॥
ગજેન હત્વા ગજમ્ એવ કેવલં @
ગજાધિપે ખડ્ગવરેણ પાતિતે ।
આકૃષ્ય દન્તૌ રિપુમ્ અન્યમ્ આશુ @
જઘાન તાભ્યાં વિનનાદ ભૂયઃ ॥
કશ્ચિદ્ ધયં સાદિનમ્ ઉગ્રવીર્યો @
હત્વા તદીયૈશ્ ચ કુઠારકુન્તૈઃ ।
અન્યં સમાહત્ય તદીયમ્ આશુ @
જગ્રાહ શસ્ત્રં સમરે મહાબલઃ ॥
ગજાશ્ ચ કેચિત્ પતિતા મહારણે @
હયાશ્ ચ સંભિન્નશિરોધરાઃ ક્ષિતૌ ।
રથાશ્ ચ કેચિદ્ ગ્રથિતોગ્રશક્તયઃ @
ભટાશ્ ચ કેચિન્ મથિતાક્ષકૂબરાઃ ॥
તતઃ સપાશાઃ પ્રચરન્તિ યુદ્ધે @
પિશાચસંઘા અથ રાક્શસોત્તમાઃ ।
ગૃધ્રા બલાઃ શ્યેનકપોતકાશ્ ચ @
વિકૃષ્ય માંસાનિ નદન્તિ સર્વે ॥
ઉત્કૃષ્ય ચાકૃષ્ય ચ માંસરાશિં @
પિબન્તિ કામં રુધિરં શવાનાં ।
સંછિદ્ય માંસાનિ બહૂનિ સંખ્યે @
સ્થાનં વિભજ્યાથ પિશાચસંઘાઃ ॥
તતશ્ ચ તૂર્યાણિ બહૂનિ સંખ્યે @
નાદં મહાન્તં પ્રસભં પ્રચક્રુઃ ।
શઙ્ખાશ્ ચ ભેર્યઃ પણવાઃ સડિણ્ડિમાઃ @
ચક્રુઃ પ્રણાદં બહુશઃ સમાહતાઃ ॥

સંક્ષોભમ્ ઈયુઃ સહસા ચ લોકાઃ @
ક્ષુબ્ધાશ્ ચ સર્વે જલરાશયશ્ ચ ।
સમાગમે દૈત્યમહાસુરાણાં @
દિવૌકસાં યુદ્ધસમુત્સુકાનામ્ ॥
તસ્મિન્ સુઘોરે મહતિ પ્રવૃત્તે @
રણોત્તમે દેવમહાસુરાણામ્ ।
દ્વન્દ્વાનિ યુદ્ધાનિ બભૂવુર્ અત્ર @
દેવાસુરાણાં જયમ્ ઇચ્છતાં નૃપ ॥
મરુતાં પઞ્ચમો યસ્ તુ સ બાણેનાભ્યયુધ્યત ।
મહાબલઃ સુરવરઃ સાવિત્ર ઇતિ યં વિદુઃ ॥
અનાયુષાયાઃ પુત્રસ્ તુ બલો નામ મહાસુરઃ ।
સો ઽયુધ્યત રણે ઽત્યુગ્રો ધ્રુવેણ વસુના સહ ।
નમુચિશ્ ચાસુરશ્રેષ્ઠો ધરેણ સમયુધ્યત ।
સાર્ધં સર્વેણ સૈન્યેન વ્યાદિતાસ્ય ઇવાન્તકઃ ॥
વિશ્વકર્મા સુરશ્રેષ્ઠો મયેન સમયુધ્યત ।
પ્રવરૌ વિશ્વકર્માનૌ ખ્યાતૌ દેવાસુરેશ્વરૌ ॥
પુલોમા તુ મહાદૈત્યો વાયુના સમયુધ્યત ।
સસૈન્યઃ પર્વતાકારો રણે ઽયુધ્યત દંશિતઃ ।
હયગ્રીવસ્ તુ દિતિજઃ સહ પૂષ્ણા ત્વ્ અયુધ્યત ।
શૂરેણામિતવીર્યેણ ભાસ્કરાકારવર્ચસા ॥
શમ્બરસ્ તુ મહાવીર્યો મહામાયો મહાસુરઃ ।
ભગેનાયુધ્યત તદા સહિતો યુદ્ધદુર્મદઃ ॥
શરભઃ શલભશ્ ચૈવ દૈત્યાનાં ચન્દ્રભાસ્કરૌ ।
પ્રયુદ્ધૌ સહ સોમેન શિશિરાસ્ત્રેણ ધીમતા ॥
વિરોચનસ્ તુ બલવાન્ બલેર્ બલવતઃ પિતા ।
વિષ્વક્સેનેન સાધ્યેન દેવેન સમયુધ્યત ॥
કુજમ્ભસ્ તુ મહાતેજા હિરણ્યકશિપોઃ સુતઃ ।
અંશેનાયુધ્યત તદા પ્રાસપ્રહરણેન વૈ ॥
અસિલોમા તુ બલિના મારુતેન સમં વિભો ।
તદાયુધ્યત દીપ્તાસ્યો વિકૃતઃ પર્વતાયુધઃ ॥
અનાયુષાયાઃ પુત્રસ્ તુ વૃત્રો નામ મહાસુરઃ ।
અશ્વિભ્યાં દેવવૈદ્યાભ્યાં સહાયુધ્યત સંયુગે ॥
એકચક્રસ્ તુ દિતિજશ્ ચક્રહસ્તો દુરાસદઃ ।
સહાયુધ્યત દેવેન સાધ્યેન દિતિજારિણા ॥
બલસ્ તુ મધુપિઙ્ગાક્ષો વૃત્રભ્રાતા મહાસુરઃ ।
મૃગવ્યાધેન રુદ્રેણ સહાયુધ્યત વીર્યવાન્ ॥
રાહુસ્ તુ વિકૃતાકારઃ શતશીર્ષઃ શતોદરઃ ।
અજૈકપાદેન રણે સહાયુધ્યત દંશિતઃ ॥
કેશી તુ દાનવશ્રેષ્ઠઃ પ્રાવૃટ્કાલામ્બુદપ્રભઃ ।
ધનેશ્વરેણ ભીમેન સહાયુધ્યત સંયુગે ॥

વૃષપર્વા તુ બલિના સહ નિષ્કમ્ભુના રણે ।
વિશ્વેદેવેન વિશ્વેશઃ સહાયુધ્યત વીર્યવાન્ ॥
પ્રહ્રાદસ્ તુ મહાવીર્યો વીરૈઃ સ્વૈસ્ તનયૈર્ વૃતઃ ।
યુયુધે સહ કાલેન રણે કાલ ઇવ સ્થિતઃ ॥
અનુહ્રાદઃ કુબેરેણ ધનદેન મહારણે ।
ગદાહસ્તેન યુયુધે ક્ષોભયન્ રિપુવાહિનીમ્ ॥
વિપ્રચિત્તિસ્ તુ દૈતેયો વરુણેન મહાત્મના ।
પ્રવૃત્તો વૈ રણં કર્તું દૈત્યાનાં નન્દિવર્ધનઃ ॥
બલિસ્ તુ સહ શક્રેણ સુરેશેન મહાત્મના ।
યુયુધે દેવરાજેન બલિના બલવાન્ રણે ॥
શેષા દેવાશ્ ચ દૈત્યાશ્ ચ જઘ્નુર્ અન્યોન્યમ્ આહવે ।
વિનદન્તો મહાનાદાન્ પ્રાસાસિશરશક્તિભિઃ ॥
અદૃશ્યન્ત મહોત્પાતા યે પ્રોક્તા જગતઃ ક્ષયે ।
મરુતઃ સપ્ત તે ક્ષુબ્ધા વ્યશીર્યન્ત મહીધરાઃ ॥
સપ્ત ચૈવોત્થિતાઃ સૂર્યાઃ શોષયન્તો મહાર્ણવાન્ ।
બહુધાભિદ્યત ધરા વાયુના મથિતા યથા ॥
વ્યુત્થિતાશ્ ચ મહામેઘાઃ શક્રચાપાઙ્કિતોદરાઃ ।
પ્રણેદુઃ સર્વભૂતાનિ સર્વાઃ સતિમિરા દિશઃ ।
દેવાનામ્ અજયો ઘોરો દૃશ્યતે કાલનિર્મિતઃ ॥
દેવાનામ્ અરયઃ શૂરા દૃશ્યન્તે કાલનિર્મિતાઃ ।
ઘોરોત્પાતાઃ સમુદ્ભૂતા યુગાન્તસમયે યથા ।
ન હ્ય્ અન્તરિક્ષં ન દિશો ન ભૂમિર્ @
ન ભાસ્કરો ઽદૃશ્યત રેણુજાલૈઃ ।
વવુશ્ ચ વાતાસ્ તુમુલાઃ સધૂમા @
દિશશ્ ચ સર્વાસ્ તિમિરોપગૂઢાઃ ॥
એતે ચાન્યે ચ બહવો દૃશ્યન્તે દેવનિર્મિતાઃ ।
ભૂમૌ તથાન્તરિક્ષે ચ ઘોરોત્પાતાઃ સમન્તતઃ ॥
યુગાન્તસમયે તથા એતે ચાન્યે ચ તત્ત્વતઃ ॥
તદ્ યુદ્ધં દેવદૈત્યાનાં ભીમાનાં ભીમદર્શનમ્ ।
અપશ્યત ગુરુર્ બ્રહ્મા સર્વૈર્ એવ સુરૈઃ સહ ॥
વેદૈશ્ ચતુર્ભિઃ સાઙ્ગૈશ્ ચ વિદ્યાભિશ્ ચ સનાતનઃ ।
પદ્મયોનિર્ વૃતઃ શ્રીમાન્ સિદ્ધૈશ્ ચ પરમર્ષિભિઃ ॥
નાનામણિસ્તમ્ભસહસ્રચિત્રમ્ @
આરુહ્ય યાનં દદૃશે સ્વયંભૂઃ ।
સુભાસ્વરં ભૂતસહસ્રયુક્તં @
પ્રદીપ્યમાનં વપુષા પરેણ ॥
સુતપ્તજામ્બૂનદચારુચિત્રમ્ @
આનન્દભેરીશતસંપ્રણાદમ્ ।
નક્ષત્રચન્દ્રાંશુભિર્ અંશુમન્તં @
વૈદૂર્યસોમાર્કવિભૂષિતાઙ્ગમ્ ॥

તમ્ આત્મજો વૈ પુલહઃ પુલસ્ત્યસ્ @
તથા મરીચિર્ ભૃગુર્ અઙ્ગિરાશ્ ચ ।
ઋક્સામભિઃ સમ્યગ્ અભિષ્ટુવન્તઃ @
સેવન્તિ દેવં વરદં વિમાને ॥
તં પાવકા લોકગુરું સ્વયંભુવં @
સાઙ્ગાશ્ ચ વેદા મખદેવતાશ્ ચ ।
સેવન્તિ દેવં ભુવનેશ્વરેશં @
ભૂતાનિ ચાન્યાનિ મહાનુભાવમ્ ॥
એતે ચ ભૂયશ્ ચ મનુષ્યસંઘા @
વૈખાનસાઃ પાવકયોનયશ્ ચ ।
સર્વે યયુર્ દેવપુરોહિતાશ્ ચ @
યુદ્ધોત્સુકાઃ સર્વસુરાસુરાણામ્ ।
યોગેશ્વરાઃ ષટ્ ચ દિવાકરાભા @
વાગ્ભૂષણૈર્ ભૂષિતસર્વદેહાઃ ।
જગત્પતિર્ દેવપતિર્ જનાર્દનઃ @
શિખી ચ ચક્રી શરશાર્ઙ્ગધન્વા ।
અન્તર્હિતો માધવ એવ સાક્ષાદ્ @
દ્રષ્ટા રણં યાતિ નગેન્દ્રમ્ ઈશઃ ।
અન્તર્હિતા વૈ દદૃશુર્ નભઃસ્થા @
નારાયણશ્ ચૈવ નરશ્ ચ દેવઃ ॥
વક્ત્રૈશ્ ચતુર્વેદધરૈશ્ ચતુર્ભિઃ @
સંપૂર્ણચન્દ્રપ્રતિમૈઃ સુકાન્તૈઃ ।
સર્વા દિશો નિસ્તિમિરાશ્ ચકાર @
નવોદિતો ઽસૌ શરદીવ ચન્દ્રઃ ॥
ઉભયોઃ સેનયો રાજંસ્ તયોર્ યુદ્ધમ્ અવર્તત ।
શૃણુષ્વાવહિતો રાજન્ યથા યુદ્ધમ્ અવર્તત ।
કીર્તનાદ્ યસ્ય યુદ્ધસ્ય પાપ્મા સદ્યો વિમુચ્યતે ॥
નાદેન સંચાલયતા ત્રૈલોક્યમ્ ઇદમ્ અવ્યયમ્ ॥
ગોમુખાડમ્બરાણાં ચ ભેરીણાં મુરજૈઃ સહ ।
ઝર્ઝરીડિણ્ડિમાણાં ચ વ્યશ્રૂયન્ત મહાસ્વનાઃ ॥
પ્રવૃત્તો યુદ્ધયજ્ઞસ્ તુ તુમુલો લોમહર્ષણઃ ।
રણભૂમૌ મહાનાદઃ સ્વર્ગીયઃ શૂરસંમતઃ ॥
સ યુદ્ધયજ્ઞસ્ય મુખે પ્રહ્રાદો દૈત્યસત્તમઃ ।
વિરોચનસ્ તથાધ્વર્યુર્ યુદ્ધયજ્ઞપ્રવર્તકઃ ॥
હોતા ચૈવાત્ર નમુચિર્ વૃત્રઃ સ્તોત્રોપકલ્પકઃ ।
મન્ત્રા દૈત્યાઃ સમાખ્યાતા યજ્ઞકર્મણિ તત્ર વૈ ॥
અનુયાતશ્ ચ પિતરમ્ અધિકો વા પરાક્રમે ।
યષ્ટા તત્રાભવદ્ બાણઃ સંયુગે ચોપતિષ્ઠતિ ॥
યષ્ટા વૈ તત્ર બાણસ્ તુ સમ્યગ્ એવાવતિષ્ઠતે ।
નેષ્ટા તત્ર સ બાણસ્ તુ સમરે ચાવતિષ્ઠતઃ ।

ઐન્દ્રં પાશુપતં બ્રાહ્મં સ્થૂણાકર્ણં સુદુર્જયમ્ ।
મન્ત્રાસ્ તત્રાભ્યવર્તન્ત સાધ્વનુહ્રાદયોજિતાઃ ॥
દૈત્યાશ્ ચ પ્રથિતા મન્ત્રે યક્ષકર્મણિ તત્ર વૈ ।
ઉદ્ગાતા ચ મયઃ શ્રીમાન્ સ્થિતઃ સર્વભયંકરઃ ।
વિનદન્ દિતિજશ્રેષ્ઠો દેવાનીકં વ્યદારયત્ ॥
બલિસ્ તુ રાજા દ્યુતિમાઞ્ શશ્વત્ તત્ર મહાસુરઃ ।
બલિસ્ તુ બલવાન્ રાજા વૈશ્વાનરસમદ્યુતિઃ ।
જપૈર્ હોમૈશ્ ચ સંયુક્તો બ્રહ્મત્વમ્ અકરોત્ પ્રભુઃ ॥
રણાગ્નિર્ જ્વલિતો ઘોરો વૈરેન્ધનસમીરિતઃ ।
દેવો વિષ્ણુઃ સુરૈસ્ તત્ર રથવેદ્યાં સુસંસ્કૃતઃ ॥
શઙ્ખશબ્દૈઃ સુતુમુલૈર્ ભેરીણાં ચ મહાસ્વનૈઃ ।
ઉદ્ઘુષ્ટં વિપુલં ચૈવ સુબ્રહ્મણ્યં પ્રયુજ્યતે ॥
બલશ્ ચ બલકશ્ ચૈવ પુલોમા ચ મહાસુરઃ ।
પ્રશાન્તરૂપં કૃત્વા તુ મન્ત્રં સમ્યક્ પ્રવર્તયન્ ॥
કલ્માષદણ્ડા વિમલા વિપુલા રથપઙ્ક્તયઃ ।
યૂપાશ્ ચ સમકલ્પ્યન્ત યુદ્ધયજ્ઞે મહાફલે ॥
કર્ણિનાલીકનારાચ+ વત્સદન્તોપબૃંહકાઃ ।
તોમરાઃ સોમકલશા વિચિત્રાણિ ધનૂંષિ ચ ॥
અસ્થીન્ય્ અત્ર કપાલાનિ પુરોડાશાઃ શિરાંસિ ચ ।
આજ્યં ચ રુધિરં રૌદ્રં તસ્મિન્ યજ્ઞે ઽભિહૂયતે ॥
ઇધ્માઃ પરિધયસ્ તત્ર પ્રસ્તારા વિપુલા ગદાઃ ।
હયગ્રીવો ઽસિલોમા ચ રાહુઃ કેશી ચ દાનવાઃ ॥
વિરોચનશ્ ચ જમ્ભશ્ ચ કુજમ્ભશ્ ચ મહાબલઃ ।
સદસ્યાસ્ તત્ર તુ મખે વિપ્રચિત્તિશ્ ચ વીર્યવાન્ ॥
ઇષવસ્ તુ સ્રુવાસ્ તત્ર રથાક્ષસદૃશાઃ શુભાઃ ।
ધનુષ્કોટ્યો ધનુર્જ્યાશ્ ચ સ્રુવસ્ તત્ર મહામખે ॥
પ્રતિપ્રસ્થાનિકં કર્મ વૃષપર્વાકરોત્ તદા ।
દીક્ષિતસ્ તત્ર તુ બલિસ્ તસ્ય પત્ની મહાચમૂઃ ॥
શમ્બરસ્ તત્ર શામિત્રમ્ અકરોદ્ દિતિનન્દનઃ ।
આગ્નીધ્રસ્ તત્ર બલવાન્ અકરોચ્ છમ્બરસ્ તદા ।
અતિરાત્રે મહાબાહુર્ વિતતે યજ્ઞકર્મણિ ॥
દક્ષિણાસ્ તસ્ય યજ્ઞસ્ય કાલનેમિર્ મહાસુરઃ ।
વૈતાને કર્મણિ વિભો યઃ ખ્યાતો હવ્યવાડ્ ઇવ ॥
ત્રિદશાનાં તુ સૈન્યસ્ય શરીરૈર્ ગતજીવિતૈઃ ।
તસ્મિન્ યજ્ઞે તુ સવનં વર્ધતે દૈત્યનિર્મિતમ્ ॥
દેવાનાં રુધિરં સંખ્યે પપુર્ ઉગ્રા દિતેઃ સુતાઃ ।
નર્દમાનાઃ પ્રમુદિતાઃ સોમપાનં રણાધ્વરે ॥
યદા બલિર્ મહાદૈત્યો વિજેતા સમરે સુરાન્ ।
તદા હ્ય્ અવભૃથં યજ્ઞે ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ॥
મહાસુરેન્દ્રપતયો યજ્વાનો ભૂરિદક્ષિણાઃ ।

વેદવન્તો વૃત્તવન્તઃ શૂરાઃ સર્વે તનુત્યજઃ ॥
ત્રૈલોક્યહરણે સૃષ્ટા યુદ્ધયજ્ઞાય દીક્ષિતાઃ ।
બદ્ધકૃષ્ણાજિનાઃ સર્વે વ્રતિનો મુઞ્જધારિણઃ ।
સ્વં સ્વં કર્મ યથાશક્ત્યા યુદ્ધકર્મ પ્રવર્તતે ॥
એવં સમભવદ્ ભીમો યુદ્ધયજ્ઞો મહાત્મનામ્ ।
શક્ત્યૃષ્ટિપરશુપ્રાસૈર્ નિઘ્નતામ્ ઇતરેતરમ્ ॥
સ્વં સ્વં તથા યથા ચક્રુર્ યુદ્ધકર્મ વિશારદાઃ ।
એકનિશ્ચયકાર્યાશ્ ચ ત્રૈલોક્યજયકાઙ્ક્ષિણઃ ॥
સુરદાનવસૈન્યાનાં શબ્દઃ સમભવન્ મહાન્ ।
નાનાયુધનિહસ્તાનાં ત્વરિતાનાં પ્રધાવતામ્ ॥
ક્ષ્વેડિતોત્ક્રુષ્ટનિનદૈર્ ગજબૃંહિતનિસ્વનૈઃ ।
રથનેમિસ્વનૈર્ ઘોરૈસ્ તુમુલઃ સર્વતો ઽભવત્ ।
શઙ્ખદુન્દુભિનિર્ઘોષૈર્ હયહેષિતનિસ્વનૈઃ ॥
હયાનાં હેષમાણાનાં દાનવાનાં ચ ગર્જતામ્ ।
ક્ષ્વેડિતોત્ક્રુષ્ટનિનદૈઃ પાણિપાદરવૈસ્ તથા ॥
દાનવાનાં પરેષાં ચ શસ્ત્રવન્તિ મહાન્તિ ચ ।
ભિદ્યતીવ નભસ્થલમ્ ।
દૈત્યાનાં ચ સુરાણાં ચ @
સમરે ભીમકર્માણિ સૈન્યાનિ પ્રચકાશિરે ॥
તતો નાગા રથાશ્ ચૈવ જામ્બૂનદવિભૂષિતાઃ ।
ભ્રાજમાના હ્ય્ અદૃશ્યન્ત મેઘા ઇવ સવિદ્યુતઃ ॥
ઋષ્ટિખડ્ગગદાસ્ તીક્ષ્ણાઃ શૂલશક્તિપરશ્વધાઃ ।
ચારુ બિભ્રાજિરે તત્ર સ્વેષ્વ્ અનીકેષુ ભાગશઃ ॥
રથા બહુવિધાકારાઃ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ ।
હેમસંછન્નશિખરા જ્વલન્ત ઇવ પાવકાઃ ॥
દાનવાનાં સુરાણાં ચ સમાલોક્યન્ત સૈનિકાઃ ।
કાણ્ચનૈઃ કવચૈઃ સર્વે જ્વલિતાર્કસમપ્રભૈઃ ॥
સંનદ્ધાઃ સમદૃશ્યન્ત જ્યોતીંષિ ગગને યથા ।
ઉદ્યતૈર્ આયુધૈશ્ ચિત્રૈસ્ તલબદ્ધાઃ પતાકિનઃ ।
ઋષભાક્ષાઃ સુરગણાશ્ ચમૂમુખગતા બભુઃ ॥
નાનાવર્ણાઃ પતાકાશ્ ચ ધ્વજમાલાશ્ ચ સંયુગે ।
યુધ્યતાં રણશૌણ્ડાનામ્ ઈરયામ્ આસ મારુતઃ ॥
ધ્વજાલંકારવસ્ત્રાણિ વર્માણિ કવચાનિ ચ ।
રશ્મિભિર્ ભાસયામ્ આસ રશ્મિવર્ણાનિ રશ્મિમાન્ ॥
ઉભાભ્યામ્ અપ્રમેયાભ્યાં બલાભ્યાં પાદચારિણામ્ ।
રજઃ પ્રચ્છાદયામ્ આસ પત્રોર્ણાઃ પાણ્ડુરા દિશઃ ॥
દિવ્યાયુધધરાઃ સર્વે દીપ્તાયુધપરિચ્છદાઃ ।
તે તદા દેવદાનવાઃ ।
યુદ્ધં પ્રચક્રિરે રમ્યં @
પ્રતિતસ્તમ્ભિરે ઽન્યોન્યમ્ અનીકં પ્રત્યનીકતઃ ॥

ગિરિકૂટોચ્છ્રયાઃ સર્વે તદા તે દેવદાનવાઃ ।
અન્યોન્યમ્ અભિનિઘ્નન્તો રણસ્થાશ્ ચિત્રયોધિનઃ ।
બાણૈઃ સુરુચિરૈસ્ તીક્ષ્ણૈઃ પત્રવાજૈર્ દુરાસદૈઃ ॥
મુદ્ગરૈર્ મુસલૈઃ શૂલૈર્ અયસ્તુણ્ડૈર્ ઉલૂખલૈઃ ।
વજ્રૈર્ અશનિકલ્પૈશ્ ચ ખડ્ગવૃક્ષાદિભિસ્ તથા ॥
એવં તદ્ અભવદ્ યુદ્ધં મેરુપર્વતમૂર્ધનિ ।
સુરદાનવસૈન્યાનાં ઘોરં ક્ષયકરં મહત્ ॥
તથા પ્રવર્તિતે તેષાં વિમર્દે ઽદ્ભુતવિક્રમે ।
સાવિત્રસ્ય વધં પ્રેપ્સુર્ બાણો જગ્રાહ કાર્મુકમ્ ॥
શરજાલેન દિવ્યેન છાદયાનઃ સુરોત્તમમ્ ।
મન્ત્રૈર્ હુત ઇવાર્ચિષ્માન્ સ પ્રજજ્વાલ તેજસા ॥
સાગરાભ્યાં મહાસેનાં દેવાનાં દૈત્યપુંગવઃ ।
સંશોષયતિ બાણૌઘૈર્ અર્કાંશુભિર્ ઇવાર્ણવમ્ ॥
મારુતઃ સ મહાવેગઃ સાવિત્રઃ શક્તિમ્ ઉત્તમામ્ ।
ચિક્ષેપ બલિપુત્રાય શક્રો ઽશનિમ્ ઇવાદ્રયે ॥
આપતન્તી ચ સા શક્તિર્ મહોલ્કા જ્વલિતા ઇવ ।
દ્વિધા છિન્ના ક્ષુરપ્રેણ બાણેનાદ્ભુતકર્મણા ॥
હતાયામ્ અથ શક્ત્યાં તુ સાવિત્રો દેવસત્તમઃ ।
વિશ્વકર્મકૃતં દિવ્યં સુતીક્ષ્ણં દાનવાર્દનમ્ ॥
સુપીતધારં વિપુલં વિમલં ચન્દ્રવર્ચસમ્ ।
અગૃહ્ણાન્ નિશિતં ખડ્ગમ્ આશીવિષમ્ ઇવોરગમ્ ॥
તં ગૃહીત્વા રણમુખે પ્રજ્વલન્તં મહાપ્રભમ્ ।
બાણાભ્યાશે મહાતેજાઃ ખડ્ગપાણિર્ અવસ્થિતઃ ॥
સ તં સ્થિતમ્ અથાલક્ષ્ય સાવિત્રં બલિનન્દનઃ ।
લોહિતાક્ષં મહાકાયં ચિક્ષેપ ચ નનાદ ચ ॥
તતો ઽર્કકિરણાકારાન્ અશનિપ્રતિમાઞ્ શિતાન્ ।
સંદધે ચાશુ બાણૌઘાન્ આશીવિષસમાન્ બલી ॥
રુક્મપુઙ્ખાન્ પ્રદીપ્તાગ્રાન્ ઉગ્રવેગાન્ અલંકૃતાન્ ।
આકર્ણપૂર્ણાંશ્ ચિક્ષેપ શરાન્ ઉગ્રાન્ સમન્તતઃ ॥
દૃઢચાપપ્રમુક્તાસ્ તે શરા વૈશ્વાનરપ્રભાઃ ।
સાવિત્રં છાદયામ્ આસુઃ કૈલાસમ્ ઇવ તોયદાઃ ॥
સંછાદ્યમાનઃ શસ્ત્રૌઘૈર્ બાણેન બલિસૂનુના ।
પરાઙ્મુખઃ સુરવરઃ પ્રયાતઃ સરથધ્વજઃ ॥
પરાજિત્ય ચ સાવિત્રં બાણઃ પરમહર્ષિતઃ ।
પ્રગૃહ્ય કાર્મુકં ઘોરં ગતઃ શક્રરથં પ્રતિ ॥
બલશ્ ચાપ્ય્ અસુરશ્રેષ્ઠઃ પ્રગૃહ્ય મહતીં ગદામ્ ।
ધ્રુવાય વસવે મૂર્ધ્નિ રૌદ્રાં ચિક્ષેપ દાનવઃ ॥
તસ્ય નિર્મથિતો દેહો હેમચિત્રં ચ વર્મ વૈ ।
ગદાવેગેન ભીમેન ધ્રુવસ્ય સમરે તદા ॥
શેષશ્ ચ વસવઃ સર્વે દિવ્યાસ્ત્રૈર્ ઘોરદર્શનૈઃ ।

પ્રાચ્છાદયન્ રણે દૈત્યમ્ આદિત્યમ્ ઇવ તોયદાઃ ॥
તતઃ સો ઽમર્ષિતો બાણૈર્ બલો દાનવસત્તમઃ ।
અવાતરદ્ રથાત્ તસ્માદ્ ગદામ્ ઉદ્યમ્ય વેગવાન્ ॥
સર્વાયસમયીં દિવ્યાં હેમચિત્રાં ગદોત્તમામ્ ।
પાતયામ્ આસ શત્રૂણાં સમાવિધ્ય મહાસુરઃ ।
શિરઃસુ પાતયામ્ આસ શત્રૂણાં તાં ગદાં તદા ।
દિશઃ પ્રાદ્રાવયત્ સર્વાંસ્ સ્ત્રિદશાન્ સા મહાગદા ।
ઇન્દ્રાશનિર્ ઇવેન્દ્રેણ પ્રવૃદ્ધાઃ સુમહાસ્વનાઃ ॥
તસ્યાઃ સુવિદ્યુદ્ઘોષાયાસ્ તેન શબ્દેન વેજિતાઃ ।
વ્યદ્રવન્ત પરિભ્રષ્ટા રથેભ્યો રથિનસ્ તદા ॥
તદુદીર્ણં રથાનીકં સૂર્યાભં મેઘનિસ્વનમ્ ।
દેવાનાં શરધારાભિઃ સમન્તાદ્ અભ્યવર્ષત ।
ક્ષુરપ્રૈર્ વિશિખૈર્ ભલ્લૈર્ વત્સદન્તૈઃ શિલીમુખૈઃ ॥
મુહુર્ મુહુર્ મહાતેજાઃ પ્રત્યવિધ્યન્ મહાસુરઃ ।
બલસ્ તુ સ ગદાપાણિર્ વ્યાદિતાસ્ય ઇવાન્તકઃ ॥
તડિદ્ગુણાર્કસદૃશો વૈશ્વાનર ઇવાપરઃ ।
પિબન્ન્ ઇવ શરૌઘાંસ્ તાન્ દેવચાપસમુત્થિતાન્ ॥
અભ્યદ્રવત દૈત્યેન્દ્રો મહાર્ણવ ઇવાપરઃ ।
અવસ્ફૂર્જન્ દિશઃ સર્વાઃ સ્વેન વીર્યેણ દાનવઃ ॥
અરુજંસ્ ત્રિદશાન્ દૈત્યઃ સિન્ધુવેઘો નગાન્ ઇવ ।
સમૃદ્ધસ્ તરસા દેવાન્ વાયુર્ વૃક્ષાન્ ઇવૌજસા ।
શમયંશ્ ચ મહેષ્વાસાણ્ વસુભ્યાં સમસજ્જત ॥
આપશ્ ચૈવાનિલશ્ ચૈવ વવર્ષતુર્ અરિંદમૌ ।
શરવર્ષાણિ દીપ્તાનિ મેઘાવ્ ઇવ પરંતપૌ ।
ક્ષિપ્તાંસ્ તાન્ વિશિખાન્ દીપ્તાન્ અન્તરિક્ષે સ ચિચ્છિદે ॥
પ્રાસાદાન્ વિવિધાન્ દીપ્તાન્ અન્તરિક્ષે ચ ચિચ્છિદુઃ ।
અમૃષ્યમાણસ્ તત્ કર્મ ધ્રુવસ્ તમ્ અભિદુદ્રુવે ।
તૌ પૃથક્ શરવર્ષાભ્યામ્ અન્યોન્યમ્ અભિજઘ્નતુઃ ॥
ઉત્તમાભિજનૌ શૂરૌ દેવદૈત્યયશસ્કરૌ ।
તૌ નખૈર્ ઇવ શાર્દૂલૌ દન્તૈર્ ઇવ મહાદ્વિપૌ ।
રથશક્તિભિર્ અન્યોન્યં વિશિખૈશ્ ચાભ્યકૃન્તતામ્ ॥
નિર્ભિન્દન્તૌ ચ ગાત્રાણિ વિલિખન્તૌ ચ સાયકૈઃ ।
સ્તમ્ભયન્તૌ ચ બલિનૌ પ્રતુદન્તૌ સ્થિતૌ રણે ।
ચરન્તૌ વિવિધાન્ માર્ગાન્ મણ્ડલાનિ ચ ભાગશઃ ॥
મુદ્ગરૈર્ જઘ્નતુઃ ક્રુદ્ધાવ્ અન્યોન્યમ્ અભિમાનિનૌ ।
અસિભ્યાં ચર્મણી દિવ્યે વિપુલે ચ શરાસને ।
નિકૃત્યાચલસંકાશૌ બાહુયુદ્ધં પ્રચક્રતુઃ ॥
બ્યૂઢોરસ્કૌ દીર્ઘભુજૌ નિયુદ્ધકુશલાવ્ ઉભૌ ।
બાહુભિઃ સમસજ્જેતામ્ આયસૈઃ પરિઘૈર્ ઇવ ॥
તયોર્ આસીદ્ ભુજાઘાત+ નિગ્રહઃ પ્રગ્રહસ્ તથા ।

અતીવ ભીમઃ સંહ્રાદો વજ્રપર્વતયોર્ ઇવ ॥
દ્વિપાવ્ ઇવ વિષાણાગ્રૈઃ શૃઙ્ગૈર્ ઇવ મહાવૃષૌ ।
અન્યોન્યમ્ અભિસંરબ્ધૌ મુહૂર્તં પર્યકર્ષતામ્ ॥
તતઃ પરાજિતો દેવો બલકેન તદા ધ્રુવઃ ।
રથં ત્યક્ત્વા ભયાત્ તસ્ય પ્રનષ્ટઃ પ્રાઙ્મુખો વસુઃ ॥
પુનર્ એવ ચ તત્રાસીન્ મહદ્ યુદ્ધં સુદારુણમ્ ।
ક્રુદ્ધસ્ય નમુચેશ્ ચૈવ ધરસ્ય ચ મહાત્મનઃ ॥
સંરબ્ધૌ ચ મહાબાહૂ મહેષ્વાસાવ્ અરિંદમૌ ।
પરસ્પરમ્ ઉદીક્ષેતાં દહન્તાવ્ ઇવ લોચનૈઃ ॥
વિસ્ફાર્ય ચ મહચ્ ચાપં હેમપૃષ્ઠં દૂરાસદમ્ ।
સંરમ્ભાત્ સ વસુશ્રેષ્ઠસ્ ત્યક્ત્વા પ્રાણાન્ અયુધ્યત ॥
સ સાયકમયૈર્ જાલૈર્ વૃતો દૈત્યરથં પ્રતિ ।
ભાનુમદ્ભિઃ શિલાધૌતૈર્ ભાનોઃ પ્રચ્છાદયત્ પ્રભામ્ ॥
તતઃ પ્રહસ્ય નમુચિર્ ધરસ્ય ચ શિલાશિતાન્ ।
અસૃજત્ સાયકાન્ દીપ્તાન્ ભીમવેગાન્ દુરાસદાન્ ॥
મહાતેજા મહાબાહુર્ મહાવેગો મહારથઃ ।
વિવ્યાધાતિરથો દૈત્યો નવભિર્ નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥
સ તોત્રૈર્ ઇવ માતઙ્ગો દાર્યમાણઃ પતત્રિભિઃ ।
અભ્યધાવત સંક્રુદ્ધો નમુચિં વસુસત્તમઃ ॥
તમ્ આપતન્તં વેગેન સંરમ્ભાન્ નમુચી રણે ।
દૈત્યઃ પ્રત્યસરદ્ દેવં મત્તો મત્તમ્ ઇવ દ્વિપમ્ ॥
તતઃ પ્રાધ્માપયચ્ છઙ્ખં ભેરીશતનિનાદિતમ્ ।
વિક્ષોભ્ય તદ્ બલં હર્ષાદ્ ઉદ્ધૂતાર્ણવસપ્રભમ્ ॥
અશ્વાન્ ઋક્ષસવર્ણાભાન્ હંસવર્ણૈઃ સુવાજિભિઃ ।
ભિશ્રયન્ સમરે દૈત્યો વસું પ્રાચ્છાદયચ્ છરૈઃ ॥
સમાશ્લિષ્ટાવ્ અથાન્યોન્યં વસુદાનવયો રથૌ ।
દૃષ્ટ્વા પ્રાકમ્પત મુહુસ્ ત્રિદશાનાં મહદ્ બલમ્ ॥
ક્રોધસંરક્તતામ્રાક્ષૌ પ્રેક્ષમાણૌ મુહુર્ મુહુઃ ॥
ગર્જન્તાવ્ ઇવ શાર્દૂલૌ પ્રભિન્નાવ્ ઇવ વારણૌ ॥
મહામેઘોપમં રૌદ્રમ્ આસીદ્ આયોધનં તયોઃ ।
રથાશ્વનરસંબાધં મત્તવારણસંકુલમ્ ॥
સમાજમ્ ઇવ તં દૃષ્ટ્વા પ્રેક્ષમાનૌ મહારથૌ ।
આશંસન્તે જયં તાભ્યાં યોધાસ્ તે ગણશઃ સ્થિતાઃ ॥
પરસ્પરં પ્રાર્થયન્તઃ પરસ્પરસમાશ્રયાઃ ।
તયોઃ પ્રૈક્ષન્ત સમરં સંનિકૃષ્ટં મહાસ્ત્રયોઃ ।
સિદ્ધગન્ધર્વમુનયો દેવદાનવયોસ્ તદા ॥
સિદ્ધચારણગન્ધર્વ+ મુનયો દાનવાસ્ તથા ।
તૌ છાદયન્તાવ્ અન્યોન્યં સમરે નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
શરજાલાવૃતં વ્યોમ ચક્રતુસ્ તૌ મહાબલૌ ॥
તાવ્ અન્યોન્યં જિઘાંસન્તૌ શરૈસ્ તીક્ષ્નૈર્ મહારથૌ ॥

આસાદયેતામ્ અન્યોન્યં તૌ રણે નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥
પ્રેક્ષણિયતરાવ્ આસ્તાં વૃષ્ટિમન્તાવ્ ઇવામ્બુદૌ ॥
સુવર્ણવિકૃતાન્ બાણાન્ પ્રમુઞ્ચન્તાવ્ અરિંદમૌ ।
ભાસ્કરાભં તદાકાશમ્ ઉલ્કાભિર્ ઇવ ચક્રતુઃ ॥
તયોઃ શરાઃ પ્રકાશન્તે દેવદાનવયોસ્ તદા ।
પઙ્ક્ત્યઃ શરદિ મત્તાનાં સારસાનામ્ ઇવામ્બરે ॥
ત્રિદશાશ્વગજાનાં હિ શરીરૈર્ ગતજીવિતૈઃ ।
ક્ષણેન સંવૃતા ભૂમિર્ મેઘૈર્ ઇવ નભસ્તલમ્ ॥
તતઃ સુધારં જ્વલિતં સૂર્યમણ્ડલસંનિભમ્ ।
ધરાય વસવે મુક્તં ચક્રં નમુચિના રણે ॥
પતતા તેન ચક્રેણ ધરસ્ય સ્યન્દનોત્તમઃ ॥
સધ્વજઃ સપતાકશ્ ચ દગ્ધો ઽર્કકિરણપ્રભઃ ॥
સ ત્યક્ત્વા સ્યન્દનં દેવઃ પ્રદીપ્તં ચક્રતેજસા ।
ભયાત્ તસ્યાસુરેન્દ્રસ્ય ગતઃ સ્વગૃહમ્ ઉત્તમમ્ ॥
પરાજિત્ય સુરં દૈત્યો નમુચિર્ બલદર્પિતઃ ।
પ્રયાતઃ સ્વેન સૈન્યેન ભૂયઃ સુરચમૂં પ્રતિ ॥
યૌ તૌ મયશ્ ચ ત્વષ્ટા ચ દેવદૈત્યેષુ વિશ્રુતૌ ।
પ્રવરૌ વિશ્વકર્માણૌ માયાશતવિશારદૌ ॥
ઘોરસ્ તયોઃ સંપ્રહારઃ પ્રાવર્તત સુદારુણઃ ।
તયોઃ પ્રાણહરસ્ ત્વ્ આસીત્ સંપ્રહારો મહાત્મનોઃ ।
અન્યોન્યસ્પર્ધિનોસ્ તત્ર ચિરાત્ પ્રભૃતિ સંયુગે ॥
ચિરાત્ પ્રભૃતિ સંરમ્ભાદ્ અન્યોન્યસ્પર્ધિનૌ રણે ।
ત્વષ્ટા તુ નિશિતૈર્ બાણૈર્ દૈત્યં તુ બલદર્પિતમ્ ।
પરાક્રાન્તં પરાક્રમ્ય વિવ્યાધ ત્રિંશતા શરૈઃ ॥
મયસ્ તુ પ્રતિવિવ્યાધ ત્વષ્ટારં નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
સુધૌતૈઃ સુપ્રસન્નાગ્રૈઃ શાતકુમ્ભવિભૂષિતૈઃ ॥
નનાદ દિતિજશ્રેષ્ઠો હતસ્ ત્વષ્ટુઃ શરૈર્ મયઃ ॥
સંક્રુદ્ધો દૈત્યસૈન્યસ્ય વિચિન્વન્ન્ ઇવ જીવિતમ્ ।
શક્તિં કનકચિત્રાક્ષાં ચિત્રદણ્ડાં મહાપ્રભામ્ ।
દેવો ગૃહીત્વા સમરે દૈત્યેન્દ્રે સંન્યપાતયત્ ।
ભીમાં સર્વાયસીં ત્વષ્ટા પુરંદર ઇવાશનિમ્ ॥
તાં ત્વષ્ટુર્ ભુજનિર્મુક્તામ્ અર્કવૈશ્વાનરપ્રભામ્ ।
મયશ્ ચિચ્છેદ તીક્ષ્ણાગ્રૈસ્ તૂર્ણં સપ્તભિર્ આશુગૈઃ ॥
તતઃ ક્ષિણ્વન્ન્ ઇવ પ્રાણાંસ્ ત્વષ્ટુઃ કોપાન્ મહાસુરઃ ।
પ્રેષયામ્ આસ સંરબ્ધઃ શરાન્ બર્હિણવાસસઃ ॥
ચિચ્છેદ બાણાંસ્ ત્વષ્ટા તાઞ્ જ્વલિતૈર્ નતપર્વભિઃ ।
દૈત્યસ્ય સુમહાવેગૈઃ સુવર્ણવિકૃતૈઃ શરૈઃ ॥
તૌ વૃષાવ્ ઇવ નર્દન્તૌ બલિનૌ વાશિતાન્તરે ।
શાર્દૂલાવ્ ઇવ ચાન્યોન્યં પ્રસક્તાવ્ અભિજઘ્નતુઃ ॥
અન્યોન્યં પ્રતિવિધ્યન્તાવ્ અન્યોન્યવધકાઙ્ક્ષિણૌ ।

અન્યોન્યમ્ અભિવીક્ષન્તૌ ક્રુદ્ધાવ્ આશીવિષાવ્ ઇવ ॥
મહાગજાવ્ ઇવાસાદ્ય વિષાણાગ્રૈઃ પરસ્પરમ્ ।
શરૈઃ પૂર્ણાયતોત્સૃષ્ટૈર્ અન્યોન્યમ્ અભિજઘ્નતુઃ ॥
તતઃ સ વિપુલાં દીપ્તાં મયો રુક્માઙ્ગદાં ગદામ્ ।
ત્વષ્ટુઃ સંપ્રાહિણોત્ક્રુદ્ધઃ સર્વપ્રાણહરાં રણે ॥
તયા જઘાનાતિરથસ્ ત્વષ્ટુર્ ઉત્તમવાજિનઃ ।
ગદયા દાનવઃ ક્રુદ્ધો વજ્રેણેન્દ્ર ઇવાચલાન્ ॥
તતઃ ક્રુદ્ધો મહાદૈત્યઃ ક્ષુરાભ્યાં તસ્ય સંયુગે ।
પુનર્ દ્વાભ્યાં શરાભ્યાં તુ નિશિતાભ્યાં મહારણે ।
ધ્વજં ત્વષ્ટુર્ અથ ચ્છિત્ત્વા સૂતં નિન્યે યમક્ષયમ્ ॥
મહાબલાન્ મહાવેગાન્ સદશ્વાન્ ગદયાહનત્ ।
દૃષ્ટ્વા ત્વષ્ટા હતં સૂતં ક્ષુરાભ્યાં વિનિપાતિતમ્ ।
હતાશ્વં રથમ્ ઉત્સૃજ્ય સૂતં ચ પતિતં ભુવિ ।
વિસ્ફારયન્ મહાચાપં સ્થિતો ભૂમૌ મહાબલઃ ॥
હતાશ્વસૂતં વિરથં દૃષ્ટ્વા રિપુમ્ અવસ્થિતમ્ ।
જયશ્રિયા સેવ્યમાનો દીપ્યમાન ઇવાચલઃ ॥
મયઃ કાલાન્તકપ્રખ્યશ્ ચાપપાણિર્ ઇવાન્તકઃ ।
પ્રાદહદ્ દેવસૈન્યાનિ દાવાગ્નિર્ ઇવ કાનનમ્ ॥
સ્વષ્ટુઃ સો ઽક્ષિપતાત્યુગ્રાન્ નારાચાંસ્ તિગ્મતેજસઃ ।
ચતુર્દશ શિલાધૌતાન્ સાયકાન્ વિવિધાકૃતીન્ ॥
તે પપુસ્ તસ્ય દેવસ્ય શોણિતં રુક્મભૂષણાઃ ।
આશીવિષા ઇવ ક્રુદ્ધા ભુજગાઃ કાલચોદિતાઃ ॥
તે ક્ષિતિં સમવર્તન્ત શોભન્તે રુધિરોક્ષિતાઃ ।
તે પતન્તઃ ક્ષિતિતલે દૃશ્યન્તે સ્માસૃગુક્ષિતાઃ ।
અર્ધપ્રવિષ્ટાઃ સંરબ્ધા બિલાનીવ મહોરગાઃ ॥
તે પ્રકાશન્ત નારાચાઃ પ્રવિશન્તો વસુંધરામ્ ।
અસ્તં ગચ્છન્તમ્ આદિત્યં પ્રવિશન્ત ઇવાંશવઃ ॥
તં પ્રત્યવિધ્યત્ ત્વષ્ટા તુ જામ્બૂનદવિભૂષિતૈઃ ।
ચતુર્દશભિર્ અત્યુગ્રૈર્ નારાચૈર્ અભિદારયન્ ॥
તે તસ્ય દૈત્યસ્ય ભુજં સવ્યં નિર્ભિદ્ય પત્રિણઃ ।
વિદાર્ય વિવિશુર્ ભૂમિં ભુજગા ઇવ વેગિતાઃ ॥
મયસ્ ત્રિભિર્ અથાનર્ચ્છત્ ત્વષ્ટારં તુ પતત્રિભિઃ ।
સપત્રવેગૈર્ વિકૃતૈર્ જ્વલદ્ભિઃ પ્રાણનાશનૈઃ ॥
અર્દયામ્ આસ દૈત્યેન્દ્રો જ્વલિતૈઃ શોણિતાશનૈઃ ।
ત્વષ્ટાથ મયનિર્મુક્તૈઃ સાયકૈર્ અર્દિતઃ પ્રભુઃ ॥
અપયાતો રણં હિત્વા વ્રીડયાભિસમન્વિતઃ ॥
તં તત્ર હતસૂતાશ્વં ભુજંગમ્ ઇવ નિર્વિષમ્ ।
ત્વષ્ટારં વિરથં દૃષ્ટ્વા મુદિતઃ સ તુ દાનવઃ ॥
વિસ્ફારયન્ સુરુચિરં ચાપં રુક્માઙ્ગદં દૃઢમ્ ।
રણે ઽભ્યતિષ્ઠદ્ દૈત્યેન્દ્રો જ્વલન્ન્ ઇવ હુતાશનઃ ॥

પુલોમા તુ બલશ્લાઘી દૃપ્તો દાનવસત્તમઃ ।
રણે શ્વેતાશ્વયુક્તેન રથેન પ્રત્યદૃશ્યત ॥
તતો વૈ સર્વભૂતાનાં શરીરાન્તરચારિણામ્ ।
સર્વેષામ્ એવ ભૂતાનાં યઃ પ્રાણઃ કથ્યતે દ્વિજૈઃ ।
બલિના કાલકલ્પેન વાયુના સહ સંગતઃ ॥
પુલોમ્નસ્ તત્ર પવનઃ શ્રુત્વા જ્યાતલનિસ્વનમ્ ।
નામૃષ્યત યથા મત્તો ગજઃ પ્રતિગજસ્વનમ્ ॥
દૈત્યચાપચ્યુતૈર્ બાણૈઃ પ્રાચ્છાદ્યન્ત દિશો દશ ।
રશ્મિજાલૈર્ ઇવાર્કસ્ય વિતતં સામ્બરં જગત્ ॥
સ તામ્રનયનઃ ક્રુદ્ધઃ શ્વસન્ન્ ઇવ મહોરગઃ ।
વૃતો દૈત્યશતૈર્ વાયૂ રશ્મિવાન્ ઇવ ભાસ્કરઃ ॥
દૈત્યચાપભુજોત્સૃષ્ટાઃ શરા બર્હિણવાસસઃ ।
રુક્મપુઙ્ખા વ્યરાજન્ત હંસાઃ શ્રેણીકૃતા ઇવ ॥
ચાપધ્વજપતાકાભ્યઃ શસ્ત્રા દીપ્તમુખાશ્ ચ્યુતાઃ ।
પ્રપતન્તઃ સ્મ દૃશ્યન્તે દૈત્યસ્યાયુતશઃ શરાઃ ॥
એવં સુતીક્ષ્ણાન્ ખચરાઞ્ શલભાન્ ઇવ પાવકે ।
સુવર્ણવિકૃતાંશ્ ચિત્રાન્ મુમોચ દિતિજઃ શરાન્ ॥
તમ્ અન્તકમ્ ઇવ ક્રુદ્ધમ્ આપતન્તં સ મારુતઃ ।
ત્યક્ત્વા પ્રાણાન્ અતિક્રમ્ય વિવ્યાધ નવભિઃ શરૈઃ ॥
તસ્ય વેગમ્ અસંહાર્યં દૃષ્ટ્વા વાયુઃ સનાતનઃ ।
ઉત્તમં જવમ્ આસ્થાય વ્યધમત્ સાયકવ્રજાન્ ॥
તતો વિધમ્ય બલવાઞ્ શરજાલાનિ મારુતઃ ।
વિવ્યાધોરસિ તીક્ષ્ણાગ્રૈઃ શરૈઃ શક્તિભિર્ આયસૈઃ ।
વિવ્યાધ દૈત્યં વિંશત્યા વિશિખૈર્ નતપર્વભિઃ ॥
મારુદ્ગણાનાં પ્રવરા દશ દિવ્યા મહૌજસઃ ।
સાધુ સાધ્વ્ ઇતિ વેગેન સિંહનાદં પ્રચક્રિરે ॥
તસ્મિન્ સમુત્થિતે શબ્દે તુમુલે લોમહર્ષણે ।
અભ્યધાવન્ત દિતિજાઃ પૌલોમાઃ ક્રોધમૂર્છિતાઃ ॥
તે સમાસાદ્ય પવનં સમાવૃણ્વઞ્ શરોત્તમૈઃ ।
તતઃ પ્રચ્છાદયામ્ આસુઃ પવનં શરવૃષ્ટિભિઃ ।
પર્વતં વારિધારાભિઃ પ્રાવૃષીવ બલાહકાઃ ॥
તે પીડયન્તઃ પવનં ક્રુદ્ધાઃ સપ્ત મહારથાઃ ।
પ્રજાસંહરણે ઘોરાઃ સોમં સપ્ત ગ્રહા ઇવ ॥
તતો દક્ષિણમ્ અક્ષોભ્યં નાનારત્નવિભૂષિતમ્ ।
કરં ગજકરાકારમ્ ઉદ્યમ્ય યુધિ મારુતઃ ॥
તેષાં મૂર્ધસુ દૈત્યાનાં પાતયામ્ આસ વીર્યવાન્ ।
નિહતા વાયુવેગેન સપ્ત તેન મહારથાઃ ॥
ત્યક્ત્વા પ્રાણાન્ પુલોમા તુ વિવ્યાધ નવભિઃ શરૈઃ ।
તસ્યાપિ તમ્ અસંહાર્યં દૃષ્ત્વા વાયુઃ સનાતનઃ ।
અસંચિન્ત્ય શરૌઘાંસ્ તાઞ્ જ્વલિતાન્ વૈ પુલોમતઃ ॥

તેષાં વિદાર્ય તેજાંસિ દાનવાનાં મહાત્મનામ્ ।
શોણિતક્લિન્નમુકુટા ગૈરિકાર્દ્રા ઇવાદ્રયઃ ॥
તે ભિન્નવર્માસ્થિભુજાઃ પતન્તો ભાન્તિ દાનવાઃ ।
માતઙ્ગયૂથસંરુગ્ણાઃ પુષ્પિતા ઇવ પાદપાઃ ॥
તેષાં વિદારિતૈર્ દેહૈર્ દાનવાનાં મહાત્મનામ્ ।
તતઃ પ્રાવર્તત નદી રૌદ્રરૂપા ભયાવહા ॥
પ્રસ્રવન્તી રણે રક્તં ભીરૂણાં ભયવર્ધિની ।
દેવદૈત્યગણૈશ્ ચૈવ રુધિરૌઘપરિપ્લુતા ।
રણભૂમિર્ અભૂદ્ રૌદ્રા તત્ર તત્ર સહસ્રશઃ ॥
સંભૃતા ગતસત્ત્વૈશ્ ચ યક્ષરાક્ષસખેચરૈઃ ।
સાનુકર્ષપતાકૈશ્ ચ સોપાસઙ્ગૈર્ ધ્વજૈ રથૈઃ ॥
શીર્ણકુમ્ભૈસ્ તથા નાગૈર્ ઘણ્ટાભિઃ સુવિભૂષિતૈઃ ।
સુવર્ણપુઙ્ખૈર્ જ્વલિતૈર્ નારાચૈસ્ તિગ્મતેજસૈઃ ॥
દેવદાનવનિર્મુક્તૈઃ સવિષૈર્ ઉરગૈર્ ઇવ ।
પ્રાસતોમરનારાચૈઃ શક્તિખડ્ગપરશ્વધૈઃ ।
સુવર્ણવિકૃતૈશ્ ચાપૈર્ ગદામુસલપટ્ટિસૈઃ ।
કનકાઙ્ગદકેયૂરૈર્ મણિભિશ્ ચ સકુણ્ડલૈઃ ॥
તનુત્રૈઃ સતલત્રૈશ્ ચ હારૈર્ નિષ્કૈશ્ ચ શોભનૈઃ ।
હતૈશ્ ચ દિતિજૈસ્ તત્ર શસ્ત્રસ્યન્દનવર્જિતૈઃ ॥
પતિતૈર્ અપવિદ્ધૈશ્ ચ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ ।
નિપાતિતધ્વજરથો હતવાજિરથદ્વિપઃ ।
નિપાતિતૈર્ ધ્વજરથૈ રથૈર્ નિહતવાજિભિઃ ।
વિમર્દો દેવસૈન્યાનાં સદૃશઃ કર્મણાં બભૌ ॥
અથ દૈત્યસહસ્રેણ પૌલોમેન મહારથઃ ।
સંવૃતઃ પવનઃ શ્રીમાન્ ગદામુસલપાણિના ॥
તે જઘ્નુઃ શતસાહસ્રાઃ પવનં દાનવોત્તમાઃ ।
તૈર્ વધ્યમાનઃ સ બભૌ સમન્તાદ્ અર્પિતૈઃ શરૈઃ ॥
હત્વા તુ દિતિજઃ પૃષ્ઠમ્ આસાદ્ય યુધિ વર્જિતાન્ ।
હત્વાષ્ટૌ તત્ર યોધાનાં શતાનિ પવનઃ પ્રભુઃ ।
કૃત્વા માર્ગં સુરશ્રેષ્ઠઃ પ્રયાતઃ સ મહારથઃ ॥
અદ્યાપિ ચ સુવિસ્તીર્ણઃ પન્થાઃ સંદૃશ્યતે દિવિ ।
નામ્ના વાયુપથો નામ સિદ્ધાઃ પશ્યન્તિ તં દિવિ ॥
હયગ્રીવસ્ તુ દિતિજઃ પૂષાણં પ્રતિ વીર્યવાન્ ।
નનાદ સુમહાનાદં સિંહનાદં મહારથઃ ॥
વિસ્ફાર્ય સુમહચ્ ચાપં હેમજાલવિભૂષિતમ્ ।
પૂષાણં દિતિજો ઽપશ્યત્ ક્રુદ્ધો ઘોરેણ ચક્ષુષા ॥
ભુજાભ્યામ્ આદદાનસ્ય સંદધાનસ્ય વૈ શરાન્ ।
મુઞ્ચતઃ કર્ષતો વાપિ દદૃશુસ્ તત્ર નાન્તરમ્ ॥
અગ્નિચક્રોપમં દીપ્તં મણ્ડલીકૃતકાર્મુકમ્ ।
તદાસીદ્ દાનવેન્દ્રસ્ય સવ્યદક્ષિણમ્ અગ્રતઃ ॥

રુક્મપુઙ્ખૈસ્ તતસ્ તસ્ય ચાપમુક્તૈઃ શિતૈઃ શરૈઃ ।
પ્રાચ્છાદ્યન્ત શિલાધૌતૈર્ દિશઃ સૂર્યસ્ય ચ પ્રભાઃ ॥
તતઃ કનકપુઙ્ખાનાં શરાણાં નતપર્વણામ્ ।
નભશ્ચરાણાં નભસિ દૃશ્યન્તે બહવો વ્રજાઃ ॥
ગિરિકૂટનિભાચ્ ચાપાત્ પ્રભવન્તઃ શરોત્તમાઃ ।
શ્રેણીભૂતાઃ પ્રકાશન્તે યાન્તઃ શ્યેના ઇવામ્બરે ॥
ગૃધ્રપત્રાઞ્ શિલાધૌતાન્ કાર્તસ્વરવિભૂષિતાન્ ।
ગૃધ્રપત્રાઃ શિલાધૌતાઃ કાર્તસ્વરવિભૂષિતાઃ ।
મહાવેગાન્ પ્રસન્નાગ્રાન્ મુમોચ દિતિજઃ શરાન્ ॥
તતશ્ ચાપબલોદ્ધૂતાઃ શાતકુમ્ભવિભૂષિતાઃ ।
દેહે સમવકીર્યન્ત પૂષ્ણઃ સુનિશિતાઃ શરાઃ ॥
તે વ્યોમ્નિ વિકૃતાકારાઃ સંપ્રકાશન્ત સર્વશઃ ।
ખદ્યોતા ઇવ ઘર્માન્તે ખે ચરન્તઃ સમન્તતઃ ॥
શિલાધૌતાઃ પ્રસન્નાગ્રાઃ પૂષણં વિકૃતાઃ શરાઃ ।
પર્વતં વારિધારાભિર્ યથા પ્રાવૃષિ તોયદાઃ ॥
દૈત્યઃ પ્રચ્છાદયામ્ આસ પૂષણં શરવૃષ્ટિભિઃ ।
પર્વતં વારિધારાભિશ્ છાદયન્ન્ ઇવ તોયદઃ ॥
આચ્છાદયત દૈત્યેન્દ્રો રણે ઘોરપરાક્રમઃ ।
શિલાધૌતૈઃ પ્રસન્નાગ્રૈઃ પૂષણં બિભિદે શરૈઃ ।
પૂષાપિ દૈત્યં નવભિઃ શરૈ @
વિવ્યાધ હેમાઙ્ગદભૂષિતાઙ્ગકઃ ।
નિર્ભિદ્ય દેહં દિતિજસ્ય તે શરા @
જગ્મુઃ પૃથિવ્યાં રુધિરારુણાનનાઃ ॥
તે બાણા ભૂતલે મગ્નાઃ પૂષ્ણો ભાતિ શિલાશિતાઃ ।
વિક્રમં શંસિતું તૂર્ણમ્ અનન્તસ્ય ચ વૈ ગતાઃ ॥
આચ્છાદયત દૈત્યેન્દ્રં પૂષા ઘોરપરાક્રમઃ ॥
આચ્છાદ્યત તદા દેવો રણે ઘોરપરાક્રમઃ ।
વ્યતીતે ધર્મસમયે મેઘજાલૈર્ ઇવાંશુમાન્ ॥
તતસ્ તુ પૂષ્ણો દેવસ્ય બલં વીર્યં પરાક્રમમ્ ।
વ્યવસાયં ચ સત્ત્વં ચ પશ્યન્તિ ત્રિદશાદ્ભુતમ્ ॥
તાં સમુદ્રાદ્ ઇવોદ્ભૂતાં શરવૃષ્ટિં સમુત્થિતામ્ ।
નાચિન્તયત્ તદા પૂષા દૈત્યાંશ્ ચાભ્યદ્રવદ્ રણે ॥
હેમપૃષ્ઠં મહાનાદં પૂષ્ણ આસીન્ મહદ્ ધનુઃ ।
વિકૃતં મણ્ડલીભૂતં શક્રાશનિમ્ ઇવાપરમ્ ॥
તતઃ શરાઃ પ્રાદુર્ આસન્ પૂરયન્ત ઇવામ્બરમ્ ।
સુવર્ણપુઙ્ખાઃ પૂષ્ણસ્ તે પ્રભવન્તઃ શરાસનાત્ ॥
માલેવ રુક્મપુઙ્ખાનાં વિતતા વ્યોમ્નિ પત્રિણામ્ ।
પ્રાદુર્ આસીન્ મહાઘોરા બૃહતઃ પૂષકાર્મુકાત્ ॥
તતો વ્યોમ્નિ વિભક્તાનિ શરજાલાનિ સર્વશઃ ।
આહતાનિ વ્યશીર્યન્ત શરૈઃ સંનતપર્વભિઃ ॥

તતઃ કનકપુઙ્ખાનાં છિન્નાનાં કઙ્કવાસસામ્ ।
પતતાં પાત્યમાનાનાં ખમ્ આસીત્ સંવૃતં વ્રજૈઃ ॥
પૂષા પ્રાપૂરયદ્ બાણૈર્ હયગ્રીવં શિલાશિતૈઃ ।
નામાઙ્કૈર્ અર્કસદૃશૈર્ દિવ્યહેમપરિષ્કૃતૈઃ ॥
તતો વ્યસૃજદ્ ઉગ્રાણિ શરજાલાનિ દાનવઃ ।
અમર્ષી બલવાન્ ક્રુદ્ધો દિધક્ષન્ન્ ઇવ પાવકઃ ॥
પૂષ્ણસ્ ત્વ્ આજૌ ધ્વજં ચૈવ પતાકાં ધનુર્ એવ ચ ।
રશ્મીન્ યોક્ત્રાણિ ચાશ્વાનાં હયગ્રીવો રણે ઽચ્છિનત્ ॥
અથાસ્યાશ્વાન્ પુનર્ હત્વા ચતુર્ભિઃ સાયકોત્તમૈઃ ।
સારથિં સ મહાતેજા રથોપસ્થાદ્ અપાતયત્ ॥
કૃતસ્ તુ વિરથઃ પૂષા હયગ્રીવેણ સંયુગે ।
પૂષા તસ્ય રથાભ્યાશાત્ સ યયૌ તેન વૈ જિતઃ ॥
ગતઃ શક્રરથાભ્યાશં મુક્તો મૃત્યુમુખાદ્ ઇવ ।
તત્રાદ્ભુતમ્ ઇતો ભૂયો યુદ્ધં વર્તત દારુણમ્ ।
કૃતપ્રતિકૃતં ઘોરં શમ્બરસ્ય ભગસ્ય ચ ॥
સપ્તકિષ્કુપરીણાહં દ્વાદશારત્નિકાર્મુકમ્ ।
વાસવાશનિનિર્ઘોશં દૃઢજ્યં ભારસાધનમ્ ॥
વિક્ષિપન્ન્ અક્ષસદૃશાન્ વ્યસૃજત્ સાયકાન્ બહૂન્ ।
ક્રોધસંરક્તનયનઃ શમ્બરઃ સર્વયોગવિત્ ॥
તેન વિત્રાસ્યમાનાનિ દેવસૈન્યાનિ સર્વશઃ ।
સમકમ્પન્ત ભીતાનિ સિન્ધોર્ ઇવ મહોર્મયઃ ॥
તમ્ આપતન્તં સંપ્રેક્ષ્ય વિરૂપાક્ષં વિભીષણમ્ ।
ભગઃ પ્રસ્ફુરમાણૌષ્ઠસ્ ત્વરમાણો ન્યવારયત્ ॥
તતો ભગો મહેષ્વાસો દિવ્યં વિસ્ફારયન્ ધનુઃ ।
અવાકિરદ્ દૈત્યગણાઞ્ શરજાલેન છાદયન્ ॥
તમ્ અભ્યયાદ્ ભગો દૈત્યં તૂર્ણમ્ અસ્યન્તમ્ અન્તિકાત્ ।
માતઙ્ગમ્ ઇવ માતઙ્ગો વૃષઃ પ્રતિવૃષં યથા ॥
તૌ પ્રગૃહ્ય મહાવેગૌ ધનુષી ભારસાધને ।
પ્રાચ્છાદયેતામ્ અન્યોન્યં તક્ષમાણૌ રણે શરૈઃ ॥
તયોઃ સુતુમુલં યુદ્ધમ્ આસીદ્ ઘોરં મહારણે ।
ભગશમ્બરયોર્ ભીમમ્ અપ્રમેયં મહાત્મનોઃ ॥
અથ પૂર્ણાયતોત્સૃષ્ટૈઃ શરૈઃ સંનતપર્વભિઃ ।
વ્યદારયેતામ્ અન્યોન્યં કાર્ષ્ણે નિર્ભિદ્ય વર્મણી ॥
તૌ તુ વિક્ષતસર્વાઙ્ગૌ રુધિરેણ સમુક્ષિતૌ ।
સંપ્રેક્ષમાનૌ રથિનાવ્ ઉભૌ પરમદુર્મદૌ ।
તક્ષમાનૌ શિતૈર્ બાણૈર્ નાન્વીક્ષિતુમ્ અશક્નુતામ્ ॥
અથ વિવ્યાધ સમરે ત્વરમાણો ઽસુરો ભગમ્ ।
નારાચૈઃ ક્રોધતામ્રાક્ષઃ કાલાન્તકયમોપમઃ ॥
ગરુત્માન્ ઇવ ચાકાશે પોથયાનો મહોરગાન્ ।
નારાચા ન્યપતન્ દેહે તૂર્ણં શમ્બરચોદિતાઃ ॥