હરિવંશ · ભાગ 141160

ઋજવઃ શ્લાઘિનઃ શાન્તાઃ શાન્તિં કુર્વન્તુ મે સદા ॥
ત્રયો ઽગ્નયસ્ ત્રયો વેદાસ્ ત્રૈવિદ્યં કૌસ્તુભો મણિઃ ।
ઉચ્ચૈઃશ્રવા હયઃ શ્રીમાન્ વૈદ્યો ધન્વંતરિર્ હરિઃ ॥
અમૃતં ગૌઃ સુવર્ણં ચ દધિગૌરાશ્ ચ સર્ષપાઃ ।
શુક્લાઃ સમનસઃ કન્યાઃ શ્વેતચ્છત્રં યવાક્ષતાઃ ॥
દૂર્વા હિરણ્યં ગન્ધાશ્ ચ વાલવ્યજનમ્ એવ ચ ।
તથાપ્રતિહતં ચક્રં મહોક્ષશ્ ચન્દનં વિષમ્ ॥
શ્વેતો વૃષઃ કરી મત્તઃ સિંહો વ્યાઘ્રો હયઃ શરાઃ ।
પૃથિવી ચોદ્ધૃતા લાજા બ્રાહ્મણા મધુપાયસમ્ ॥
સ્વસ્તિકો વર્ધમાનશ્ ચ નન્દ્યાવર્તઃ પ્રિયઙ્ગવઃ ।
શ્રીફલં ગોમયં મત્સ્યા દુંદુભિઃ પટહસ્વનઃ ॥
ઋષિપત્ન્યશ્ ચ કન્યાશ્ ચ શ્રીમદ્ ભદ્રાસનં ધનુઃ ।
રોચના રુચકશ્ ચૈવ નદીનાં સંગમોદકમ્ ॥
સુપર્ણાઃ શતપત્રાશ્ ચ ચકોરા જીવજીવકાઃ ।
નન્દીમુખો મયૂરશ્ ચ વજ્રમુક્તામણિધ્વજાઃ ॥
આયુષ્યાણિ પ્રશસ્તાનિ કાર્યસિદ્ધિકરાણિ ચ ।
પુણ્યં વૈ વિગતક્લેશં શ્રીમદ્ વૈ મઙ્ગલાન્વિતમ્ ।
રામેણોદાહૃતં પૂર્વમ્ આયુઃશ્રીજયકાઙ્ક્ષિણા ॥
યશ્ ચેદં શ્રાવયેદ્ વિદ્વાન્ યશ્ ચૈવં શૃણુયાન્ નરઃ ।
મઙ્ગલાષ્ટશતં સ્નાતો જપેત્ પર્વણિ પર્વણિ ॥
વધબન્ધપરિક્લેશં વ્યાધિશોકપરાભવમ્ ।
ન ચ પ્રાપ્નોતિ વૈકલ્યં પરત્રેહ ચ નન્દતિ ॥
ધન્યં યશસ્યામ્ આયુષ્યં પવિત્રં વેદસંમિતમ્ ॥
શ્રીમત્ સ્વર્ગ્યં સદા પુણ્યમ્ અપત્યજનનં શિવમ્ ॥
શુભં ક્ષેમકરં નૄણાં મેધાજનનમ્ ઉત્તમમ્ ।
સર્વરોગપ્રશમનં સુકીર્તિકુલવર્ધનમ્ ॥
શ્રદ્દધાનો દયાભૂતઃ પ્રપઠેદ્ આત્મવાન્ નરઃ ।
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા ગતિં ચ લભતે પરામ્ ॥
ચતુર્મુખાલ્ લબ્ધવરો બબાધે સુરસત્તમાન્ ।
સ જાતુ વિસ્મયં કુર્વન્ દિશાં દાનવસત્તમઃ ।
અનેકશતસાહસ્રૈર્ દાનવૈશ્ ચ સમન્વિતઃ ।
દેવલોકં જગામાશુ કુર્વન્ સિંહધ્વનિં મુહુઃ ॥
ઇન્દ્રસ્ય સદનં ગત્વા કવાટં ઘટ્ટયન્ દનુઃ ।
યુધ્યતામ્ ઇતિ હોવાચ જયો વા પ્રતિદીયતામ્ ॥
તચ્ છ્રુત્વા દેવરાજો ઽપિ દેવૈઃ સર્વૈઃ સમન્વિતઃ ।
ઐરાવતં સમારુહ્ય દેવસૈન્યૈશ્ ચ પાલિતઃ ॥
યુદ્ધાય દાનવેન્દ્રેણ નરકેણ મહાત્મના ।
નિર્જગામ પુરાત્ તસ્માદ્ દાનવાનાં સમીપતઃ ।
ઐરાવતં સમાસ્થાય તસ્થૌ તત્ર શચીપતિઃ ॥
તતો યુદ્ધં સમભવદ્ દાનવાનાં દુરાત્મનામ્ ।

દેવૈઃ શક્રસહાયૈશ્ ચ નિઘ્નતામ્ ઇતરેતરમ્ ॥
દેવાઃ શરૈઃ સમાજઘ્નુર્ દાનવાન્ નગસંનિભાન્ ।
દાનવાશ્ ચ મહારાજ દેવાન્ ઇન્દ્રપુરોગમાન્ ।
નિજઘ્નુઃ સમરે તત્ર ખઙ્ગૈઃ પ્રાસૈઃ પરશ્વધૈઃ ॥
સિંહનાદં મહચ્ ચક્રુર્ દૈત્યા યુધિ મહાબલાઃ ।
દેવાન્ બબાધિરે તે તુ પ્રત્યક્ષં ચ શચીપતેઃ ॥
આર્તા યુદ્ધપરિશ્રાન્તા દેવાગચ્છન્ દિશો દશ ।
શક્રેણ વારિતાશ્ ચાપિ સ્થાતું શક્તા ન દેવતાઃ ॥
તાંસ્ તુ વિદ્રાવિતાન્ દૃષ્ટ્વા વૃત્રહા બલસૂદનઃ ।
સ્થાતવ્યમ્ ઇતિ હોવાચ નિર્જરાન્ સ મહાપ્રભુઃ ॥
ધનુર્ આદાય વિધિવજ્ જ્યાઘોષં સમવાસૃજત્ ।
તતઃ શરસહસ્રાણિ મુમોચ યુધિ વાસવઃ ॥
લોકપાલાસ્ તથા રાજન્ સમાજગ્મુઃ સમન્તતઃ ।
યક્ષૈશ્ ચ ગુહ્યકૈશ્ ચૈવ સહ વૈશ્રવણસ્ તથા ॥
વરુણો યાદસાં રાજા વારુણૈશ્ ચ સમન્વિતઃ ।
નાગૈશ્ ચ શતસાહસ્રૈર્ અનુયાતો દિગીશ્વરઃ ॥
યમો ઽપિ રાજા રાજેન્દ્ર કાલમૃત્યુસમન્વિતઃ ।
યયૌ યોદ્ધું મહારાજ નરકં દાનવોત્તમમ્ ॥
તૈઃ સાર્ધં દેવરાજો ઽપિ યુદ્ધં ચક્રે મહામતિઃ ।
નરકો ઽપિ મહારાજ યુદ્ધં ચક્રે સુદારુણમ્ ॥
હયગ્રીવો નિસુમ્ભશ્ ચ મુરશ્ ચ રિપુમર્દનઃ ।
ચક્રુર્ યુદ્ધં મહાઘોરં નરકેણ સહ પ્રભો ॥
લોકપાલા મહારાજ સંસક્તા યોદ્ધુમ્ ઈહતે ॥
હયગ્રીવો મહારાજ વરુણેન સમાગતઃ ।
ચક્રે યુદ્ધં મહાઘોરં યથા વૃત્રવધે પુરા ॥
નિસુમ્ભો દણ્ડહસ્તેન યમેન સહ સંગતઃ ।
મુરો ઽપિ રાજન્ વિક્રાન્તો રાજરાજેન સંગતઃ ॥
નરકો ઽપિ મહારાજ દેવરાજેન સંગતઃ ।
તે ચ દેવા મહારાજ દાનવૈઃ સહ સંગતાઃ ॥
તે દેવા દાનવાશ્ ચૈવ પરસ્પરજયૈષિણઃ ।
યુદ્ધં ચક્રુર્ મહાઘોરં પ્રાસશક્ત્યૃષ્ટિતોમરૈઃ ॥
હયગ્રીવં મહારાજ વરુણો યાદસાં પતિઃ ।
જઘાન નિશિતૈર્ બાણૈર્ મર્મભેદિભિર્ આશુગૈઃ ॥
વરુણં લોકપાલેશં યાદવો નગસંનિભઃ ।
પરઃશતૈઃ શરાણાં તુ વિવ્યાધ યુધિ દાનવઃ ॥
શરાણાં ચ સહસ્રાણિ તત્ર દેવપતી રણે ।
મુમોચ યુધિ પાશેશસ્ તમ્ અસ્યન્તં શિતાઞ્ શરાન્ ॥
પુનઃ ક્રુદ્ધો મહારાજ દાનવો નગસંનિભઃ ।
વરુણસ્ય મહચ્ચાપં મુષ્ટિદેશે બભઞ્જ હ ।
ક્ષુરપ્રેણ સુતીક્ષ્ણેન દેવરાજસ્ય પશ્યતઃ ॥

વિસૃજ્ય સશરં ચાપં પાશમ્ આદાય પાશભૃત્ ।
સમાજઘ્ને સ પાશેન હયગ્રીવં મહાબલમ્ ॥
તમ્ આપતન્તં વેગેન પાશં જગ્રાહ દાનવઃ ।
તેનૈવ તં સમાજઘ્ને વરુણં યાદસાં પતિમ્ ।
સ તુ પાશો ઽત્ર નિર્વીર્યઃ સ્વામિનં ન બબાધ હ ॥
તતઃ ક્રુદ્ધો હયગ્રીવો વરુણં યાદસાં પતિમ્ ।
જઘાન ગદયા રાજન્ મૂર્ધ્નિ દેશે મહાબલમ્ ॥
સ તેનાભિહતો મૂર્ધ્નિ વમઞ્ સોણિતમ્ ઉલ્બણમ્ ।
વિસંજ્ઞો ઽથ જગામાશુ તસ્માત્ સંગ્રામદુસ્તરાત્ ।
વારુણૈસ્ તૈઃ સમાયુક્તોઃ નિર્જિતો દાનવોત્તમૈઃ ॥
નિસુમ્ભઃ પઞ્ચવિંશત્યા યમં જઘ્ને મહાબલઃ ।
યમો ઽપિ ધનુર્ આદાય શરેણ નતપર્વણા ।
જઘાન દાનવં સંખ્યે પશ્યતસ્ તુ શચીપતેઃ ॥
નિસુમ્ભો રોષતામ્રાક્ષો ધનુશ્ ચિચ્છેદ તસ્ય તત્ ॥
ઉત્સૃજ્ય ધનુરત્નં ચ દણ્ડમ્ ઉદ્યમ્ય દાનવમ્ ।
ધાવતિ સ્મ યમો રાજન્ હન્તુકામો મહાબલઃ ॥
ઉત્સૃજ્ય તુ મહારાજ દાનવો ધનુર્ ઉત્તમમ્ ।
આદાય નિશિતં ખઙ્ગં પ્રાયાત્ પ્રેતપતિં તદા ॥
તયોસ્ તાભ્યાં મહાયુદ્ધમ્ આયુધાભ્યાં તદાભવત્ ।
પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે બલિવાસવયોર્ ઇવ ॥
દણ્ડેનાભ્યહનન્ મૂર્ધ્નિ નિસુમ્ભસ્ય દુરાત્મનઃ ।
આહતો દણ્ડધારેણ યમેન સુમહાત્મના ॥
કિંચિદ્ આયસ્તનયનો નિસુમ્ભો દાનવોત્તમઃ ।
ખઙ્ગેન પ્રાહરત્ તં તુ યમં વૈવસ્વતં યુધિ ॥
સંછિન્નવર્મા દેવેશો યમો યામ્યૈઃ સમન્વિતઃ ।
વિસંજ્ઞેન્દિયભૂતાત્મા નિઃશ્વસન્ પ્રાણસંશયે ।
જગામાશુ પુરં યુદ્ધાદ્ ભીતો દાનવસત્તમાત્ ॥
રાજરાજસ્ તથા સાર્ધં ગુહ્યકૈર્ દેવસંનિભૈઃ ।
યક્ષૈર્ વિદ્યાધરૈઃ સાર્ધં માણિભદ્રપુરોગમૈઃ ॥
મુરં તુ મૌરવૈઃ સાર્ધં સમાજઘ્ને પરઃશતૈઃ ।
શરાણાં શિતધારાણાં રાજરાજો મહામતિઃ ॥
મુરઃ સપ્તતિસાહસ્રૈર્ મૌરવૈર્ યુદ્ધકોવિદૈઃ ।
જઘાન રાજરાજં તુ શરૈઃ સુનિશિતૈર્ અપિ ।
વિધ્વા તુ રાજરાજં તં ગુહ્યકાંશ્ ચ સમાહનત્ ॥
ખડ્ગૈઃ પાશૈઃ સમાજઘ્ને યક્ષાન્ દેવરિપુસ્ તદા ।
યક્ષાશ્ ચ ગુહ્યકાશ્ ચૈવ ભીતા દુદ્રુવુર્ આહવાત્ ।
પરિત્યજ્યાયુધં મુખ્યં માણિભદ્રપુરોગમાઃ ॥
યક્ષસૈન્યં પરાજિત્ય મુરો વૈશ્રવણં તદા ।
શરૈર્ આશીવિષાકારૈર્ વિવ્યાધ યુધિ દાનવઃ ॥
સ્તનયોર્ વક્ષસિ તથા ચક્ષુષોર્ નેત્રસંપુટે ।

યથેષ્ટં ધર્ષયામ્ આસ દાનવો યુદ્ધદુર્મદઃ ।
સ ચાપ્ય્ આર્તો વિષણ્ણશ્ ચ નિર્જગામ રણાજિરાત્ ॥
તે ચ યક્ષાસ્ તદા રાજન્ ગુહ્યકાશ્ ચ સમન્તતઃ ।
અલકાં ચ સમાજગ્મુર્ ભીતા યુદ્ધપરાઙ્મુખાઃ ॥
યમો ઽથ વરુણશ્ ચૈવ કુબેરશ્ ચ મહામતિઃ ।
નિર્જિતા દાનવેન્દ્રેણ સ્વં સ્વં નગરમ્ આયયુઃ ॥
દેવાશ્ ચ નિર્જિતાઃ સર્વે દાનવૈર્ નગસંનિભૈઃ ।
દિશો દશ દ્રુતાઃ સર્વે ભીતા વૃત્તવિલોચનાઃ ॥
નિર્જિતં સ્વબલં દૃષ્ટ્વા દેવરાજઃ શચીપતિઃ ।
આરુહ્યૈરાવતં નાગં પ્રાંશું શશિનિભં તદા ॥
માહેન્દ્રમ્ અથ ચાપં ચ સજ્યં કૃત્વા સુદારુણમ્ ।
ચક્રે યુદ્ધં મહાઘોરં નરકેણ દુરાત્મના ॥
નરકો ઽપિ મહારાજ શક્રં દૃષ્ટ્વા શચીપતિમ્ ।
નનાદ વિવિધં નાદં સિંહો ગજપતિં યથા ॥
આગચ્છેતિ તદોવાચ જ્યાઘોષં ચ ચકાર સઃ ।
તયોઃ સમભવદ્ યુદ્ધં યથા વૃત્રવધે પુરા ॥
આદાય નિશિતં બાણં નરકો દુષ્ટચેતનઃ ।
આકર્ણપૂર્ણં સંધાય જઘ્ને વૃત્રરિપું પુનઃ ॥
આહતસ્ તેન દેવેન્દ્રો વિહ્વલઃ સમપદ્યત ।
સુસ્રાવ રુધિરં શક્રો ગતસંજ્ઞસ્ તદાભવત્ ॥
સમાશ્વસ્તસ્ તદા શક્રઃ શરૈર્ વિવ્યાધ ચાષ્ટભિઃ ।
રથં વિવ્યાધ સપ્તત્યા સારથિં નવભિઃ શરૈઃ ॥
ક્ષુરપ્રેણ તદા રાજન્ ધ્વજં ચિચ્છેદ ચોત્તમમ્ ।
સારથિં પ્રાહિણોત્ તસ્ય યમાય નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥
જઘાનાશ્વાંશ્ ચતુર્ભિસ્ તુ બાણૈઃ સુનિશિતૈર્ અપિ ।
ધનુશ્ ચિચ્છેદ ભલ્લેન નરકસ્ય દુરાત્મનઃ ॥
સ ચ્છિન્નધન્વા વિરથો વિબાણો હતસારથિઃ ।
આદાય નિશિતં ખડ્ગમ્ ઉત્પપાત શચીપતિમ્ ।
આરુહ્યૈરાવતં કુમ્ભે દેવરાજમ્ અપોથયત્ ॥
વ્યાવિધ્ય તુ પુનર્ દૈત્યો દેવરાજસ્ય વક્ષસિ ।
ખઙ્ગેન પોથયામ્ આસ દેવગન્ધર્વસંસદિ ॥
વિસંજ્ઞો વિહ્વલશ્ ચૈવ દેવરાજઃ શતક્રતુઃ ।
ઉત્સૃજ્યૈરાવતં નાગં ગચ્છતિ સ્મ તદાર્તવત્ ॥
નાગં તં પોથયામ્ આસ કુમ્ભદેશે સ દાનવઃ ।
સ ચ નાગો મહારાજ પ્રાદ્રવચ્ ચ ભયાત્ તદા ॥
જિત્વાથ નરકો ભૌમો વૃત્રહન્તારમ્ આહવે ।
નનાદ વિવિધાન્ નાદાન્ રોદસી ચ વિનાદયન્ ॥
નિર્જિત્યાખણ્ડલં શક્રં લોકાપાલાંસ્ તથૈવ ચ ।
જયમ્ આઘોષયામ્ આસ નરકો દાનવોત્તમઃ ॥
અમરાવતીં તદા દૈત્યઃ પ્રવિશ્ય ચ મહાસુરૈઃ ।

ઉર્વશીં ચ સમાહૂય વચનં ચેદમ્ અબ્રવીત્ ॥
ભજ મામ્ ઇહ વામોરુ નિર્જિતઃ શક્ર આહવે ।
અહમ્ ઇન્દ્રો યમો રાજા વરુણો યાદસાં પતિઃ ।
અહમ્ એવ સદા ભદ્રે રાજરાજો ઽસ્મિ સુપ્રભે ॥
ઋષયો યદિ તે રાજન્ યક્ષ્યન્તિ ક્રતુભિઃ સદા ।
તદા ભજામિ દૈત્યેન્દ્ર નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥
એવમ્ ઉક્તસ્ તદા દૈત્યો બાઢમ્ ઇત્ય્ અબ્રવીદ્ વચઃ ॥
સ્વર્ગશ્રેણીર્ મહારાજ પ્રમથ્ય દિતિજૈઃ સહ ।
સ્વર્ગદ્રુમાન્ સમાદાય દેવકન્યાસ્ તથાપરાઃ ॥
અષ્ટૌ રાજન્સહસ્રાણિ ગૃહીત્વા દાનવોત્તમઃ ।
જગામ દૈત્યરાજસ્ તુ યથેષ્ટં દાનવૈઃ સહ ॥
સંપ્રાપ્ય માનુષં લોકં નરકો દાનવોત્તમઃ ।
દ્વારવત્યાં જગન્નાથે તસ્મિન્ રક્ષતિ ભૂતલમ્ ।
બબાધે માનુષાન્ સર્વાન્ ઋષીન્ વિપ્રાંશ્ ચ દાનવઃ ॥
રક્ષત્ય્ એવ જગન્નાથે વિપ્રાન્ મુનિગણાંસ્ તથા ।
બાધતે સ્મ તદા દૈત્યો વિપ્રાન્ મુનિગણાંશ્ ચ સઃ ॥
તતઃ કદાચિદ્ દૈત્યેન્દ્ર ઉર્વશીવચનં સ્મરન્ ।
બદર્યાં હિ મહારાજ યષ્ટું મુનિગણાંસ્ તદા ।
સત્રેણ શક્રં દેવેશં તથા દેવગણાન્ અપિ ॥
દૃષ્ટ્વા તાન્ મુનિવીરાંસ્ તુ નરકો દાનવોત્તમઃ ।
પ્રોવાચ વચનં કાલે યષ્ટવ્યો ઽસ્મિ મુનીશ્વરાઃ ॥
અસ્મિન્ કાલે જગન્નાથ ઇન્દ્રો ઽહં વિબુધાધિપઃ ।
જિતઃ શક્રો રણે વિપ્રા લોકપાલૈઃ સહામરૈઃ ।
તત ઇજ્યો નમસ્કાર્યો વન્દ્યો લોકહિતાય વૈ ॥
તદ્ એતદ્ વચનં શ્રુત્વા નરકસ્ય દુરાત્મનઃ ।
આહુસ્ તે મુનયઃ સર્વે બદરીવાસતત્પરાઃ ॥
યક્ષ્યામો ન વયં દૈત્ય દાનવો ઽસિ દુરાત્મવાન્ ।
ઇન્દ્રં દેવગણૈઃ સાર્ધં યક્ષ્યામો વિગતજ્વરાઃ ॥
તચ્ છ્રુત્વા રોષતામ્રાક્ષો દાનવાન્ ઇદમ્ અબ્રવીત્ ।
વધ્યન્તામ્ ઋષયઃ સર્વે ભિદ્યન્તાં યજ્ઞભૂમયઃ ॥
ન ત્વાં યક્ષ્યામ હે દૈત્ય ઇત્ય્ ઊચુઃ કિલ તાપસાઃ ॥
તે ચ સર્વં તથા ચક્રુર્ દાનવા દુષ્ટચેતસઃ ॥
યજ્ઞભૂમિં સમાલોડ્ય યજ્ઞભારાંસ્ ચ સર્વશઃ ।
અગ્નીન્ સંમિશ્રયામ્ આસુર્ દદહુર્ દર્ભપુઞ્જકાન્ ॥
કમણ્ડલૂન્ દ્વિધાકૃત્ય જટા આચ્છિદ્ય દૂરતઃ ।
પ્રક્ષિપ્ય દાનવાઃ સર્વે નરકેણ સમન્વિતાઃ ॥
યજ્ઞવાટં સમાલોડ્ય ચક્રુર્ ભસ્મ તદા નૃપ ।
તાવત્ તાનિ હવીંષ્ય્ અત્ર ભક્ષયામ્ આસુર્ ઓજસા ।
આનીતાન્ યજ્ઞસિદ્ધ્યર્થં પશૂન્ યજ્ઞસમાગમે ।
તેષ્વ્ એવ ચાગ્નિમુખ્યેષુ દગ્ધ્વા તે દાનવોત્તમાઃ ॥

એવં તે દાનવાઃ સર્વે ચક્રુર્ વિઘ્નક્રિયાં તદા ।
તે ચ સર્વે મુનિવરાઃ પલાયન્તિ દિશો દશ ॥
તત્ર યા મુનિકન્યાસ્ તુ જહાર નરકસ્ તદા ।
પ્રાગ્જ્યોતિષં જગામાશુ કન્યાભિસ્ તાભિર્ એવ ચ ।
યથેષ્ટં મુમુદે તત્ર પ્રિયાભિઃ સહ દાનવઃ ॥
ગતેષુ દૈત્યસૈન્યેષુ મુનયો દૈન્યપીડિતાઃ ।
તસ્મિન્ન્ એવાશ્રમે રમ્યે મન્ત્રયિત્વા પરસ્પરમ્ ॥
દેવાય લોકનાથાય કૃષ્ણાય ચ મહાત્મને ।
નિવેદયામઃ પાપસ્ય દાનવસ્ય કૃતં પુનઃ ॥
નિવેદયિષ્યામ કૃતં તેન દાનવપાપિના ।
યદિ સ પ્રતિકુર્યાદ્દ્ હિ તન્ નઃ શ્રેયો ભવિષ્યતિ ॥
યદિ જીવેદ્ અસૌ પાપો નરકો દાનવોત્તમઃ ।
જગન્ ન સ્થાસ્યતે સમ્યગ્ વિનષ્ટશ્ ચ ભવેજ્ જનઃ ॥
ઇતિ સંમન્ત્ર્ય મુનયો બદરીસંનિવેશિનઃ ।
યજ્ઞભારં તદાચ્છિન્નં નરકેણ દુરાત્મના ।
ગૃહીત્વા મુનયઃ સર્વે શિષ્યૈર્ ધમનિસંતતાઃ ॥
કેશવાય ચ તસ્મૈ તુ બદરીફલસંહતિમ્ ।
કેશવેનોપભુક્તાં તુ તસ્મિન્ન્ આશ્રમસંપુટે ।
તે ગત્વા દૂરમ્ અધ્વાનં દક્ષિણં માર્ગમ્ આસ્થિતાઃ ॥
વસિષ્ઠો વામદેવશ્ ચ જાબાલિર્ અથ કાશ્યપઃ ।
કણ્વો ધૂમ્રો બૃહદ્દુર્ગો ભરદ્વાજશ્ ચ ગાલવહ્ ।
કવષો ધૂમ્રકેતુશ્ ચ કાશ્યઃ કાપિલકસ્ તથા ॥
એતે ચાન્યે ચ મુનયો નરકેણ દુરાત્મના ।
બાધિતાઃ પુણ્ડરીકાક્ષં દ્રષ્ટુકામાસ્ તપસ્વિનઃ ॥
શિષ્યૈઃ સહ સમાયાતા આર્તા દાનવપાપિના ।
કૃતવેદાર્થતત્ત્વજ્ઞા દ્રષ્ટુકામા જનાર્દનમ્ ॥
ગઙ્ગાં ચ સમનુપ્રાપ્ય સ્થિતાસ્ તસ્યાસ્ તટે તડા ।
તત્ર સ્નાતું સમારબ્ધા મુનયઃ સંશિતવ્રતાઃ ।
અત્ર સ્નાત્વા વયં યામો દ્રષ્ટું લોકહિતૈષિણં ।
નિત્યશુદ્ધં જગન્નાથં વસન્તં દ્વારકાપુરે ॥
ઇતિ સંચિન્ત્ય મુનયઃ સ્નાનં ચક્રુર્ યથાવિધિ ।
યેન યોગ્યા મુનિવરા દ્રષ્ટું કેશવમ્ અવ્યયમ્ ।
તસ્મિન્ ગઙ્ગામ્ભસિ સ્નાત્વા સર્વે શુદ્ધાસ્ તપોધનાઃ ॥
અવતીર્ય તતો ગઙ્ગાં નૌભિર્ મુનિવરાસ્ તદા ।
ક્રમેણ સમનુપ્રાપ્તા દ્વારકાં કૃષ્ણપાલિતામ્ ॥
પ્રવિશ્ય દ્વારકાં તે તુ વસિષ્ઠાદ્યા મુનીશ્વરાઃ ।
અતીત્ય યદુમુખ્યાનાં ભવનાનિ સહસ્રશઃ ॥
યા સભા લોકવિખ્યાતા સુધર્મેતિ ચ વિશ્રુતા ।
તસ્યા દ્વારં સમાસ્થાય દ્વાઃસ્થં પ્રોચુર્ મહર્ષયઃ ॥
નિવેદ્યતાં દ્વારપાલ કેશવાય મહાત્મને ।

બદર્યાં વૈ સમુષિતા મુનયઃ સંશિતવ્રતાઃ ।
દ્રષ્ટું ત્વાં સમનુપ્રાપ્તા પીડિતા દાનવોત્તમૈઃ ॥
તચ્ છ્રુત્વા દ્વારપાલો ઽપિ કેશવાય મહાત્મને ।
નિવેદયામ્ આસ તદા યદ્ ઉક્તં મુનિસત્તમૈઃ ॥
શ્રુત્વા તુ દેવદેવેશો મુનીન્ યદુવરાર્ચિતઃ ।
પ્રવેશ્યન્તામ્ ઇતિ પ્રોક્તાઃ પ્રદ્યુમ્નં સમચોદયત્ ॥
અર્ઘ્યં પાદ્યં તદા પાત્રમ્ આસનાનિ સમન્તતઃ ।
આનીયન્તાં યથાયોગં સ ચ સર્વં ચકાર હ ॥
તે પ્રવિષ્ટા મુનિવરાસ્ તાં સભાં સભ્યપૂજિતામ્ ॥
તાં સભાં વિવિશુર્ હૃષ્ટાઃ સશિષ્યા મુનિસત્તમાઃ ।
તાન્ દૃષ્ટ્વા સમનુપ્રાપ્તાન્ કેશવઃ કેશિસૂદનઃ ।
નમસ્કૃત્ય મુનીન્ સર્વાન્ આસનાનીત્ય્ અવોચત ॥
આસનાનિ સમાવિશ્ય મુનયઃ સંશિતવ્રતાઃ ।
અર્ઘ્યં ચ તેભ્યઃ પ્રદદૌ પાદ્યમ્ આચમનં તથા ॥
ઉત્સૃજ્ય ગાં જગન્નાથો મધુપર્કં દદૌ પુનઃ ।
અન્ધકા વૃષ્ણયશ્ ચૈવ પ્રણામં ચક્રિરે મુનીન્ ॥
તૈર્ અપ્ય્ અનુમતાઃ સર્વે યાદવા મુનિસત્તમૈઃ ।
સ્વં સ્વં હિ ભેજિરે તે તુ આસનં લોકવિશ્રુતાઃ ॥
કેશવો ઽપિ મહારાજ સ્વં સ્થાનં સમવાપ હ ॥
આસીનેષુ જગન્નાથો મુનિવીરેષુ તત્ર હ ।
ઉવાચ વચનં કાલે સોપસ્કરમ્ ઇદં હરિઃ ॥
કુશલં સર્વકાર્યેષુ તપઃસુ ચ તપોધનાઃ ।
યુષ્મદાગમનં મહ્યં પ્રીણાતિ સતતં ભૃશમ્ ॥
યાદવાશ્ ચ પરાં પ્રીતિમ્ આસ્થિતા મુનિસત્તમાઃ ।
યુષ્મદાગમનાદ્ વિપ્રાઃ કિમ્ ઉ વક્તવ્યમ્ અત્ર હ ॥
કુલં પૂતં સદા વિપ્રા યસ્મિન્ વિપ્રાઃ સમાગતાઃ ।
યુષ્મદાગમનપ્રશ્નો ન યુક્તો વક્તુમ્ અત્ર નઃ ॥
તથાપિ નો મનાંસીહ પ્રસહ્ય મુનિસત્તમાઃ ।
કૌતૂહલં સમાયાન્તિ પ્રશ્નશ્રવણસંનિધૌ ।
તસ્માદ્ વિપ્રા યથાતત્ત્વં વક્તવ્યં કારણં તદા ॥
એવં પૃષ્ટાસ્ તદા વિપ્રાઃ કેશવેન મહાત્મના ।
ઊચુઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે કેશવં કેશિસૂદનમ્ ॥
શૃણુ દેવ જગન્નાથ કારણં કારણાત્મક ॥
નરકો નામ દેવેશ ભૌમો દાનવસત્તમઃ ।
બાધતે નો જગન્નાથ દાનવૈર્ દાનવાધમઃ ॥
જઘ્નુસ્ તે દાનવા દેવ હુતં હોતવ્યમ્ એવ ચ ।
અભક્ષયન્ત તે દેવ યજ્ઞભાણ્ડાન્ સહસ્રશઃ ॥
ઇદં ચોવાચ દુષ્ટાત્મા ઇજ્યો ઽસ્મીતિ ચ માધવ ।
બિભિદુસ્ તે દુરાત્માનો દાનવા નગયોધિનઃ ।
કમણ્ડલૂઞ્ જટાશ્ ચૈવ ઉટજાનિ સહસ્રશઃ ।

ન ક્વચિચ્ છર્મ દેવેશ લપ્સ્યામો યદિ જીવતિ ॥
તસ્મિન્ દુષ્ટે જગન્નાથ ધિગ્ ગતા નિરયં વયમ્ ।
જહિ તં દેવદેવેશ દાનવં દુષ્ટચેતસમ્ ॥
રક્ષ નઃ સકલાન્ હત્વા દાનવાન્ દુષ્ટપૌરુષાન્ ॥
ઋષિપત્નીઃ સમાનીય સ્વપુરં નીતવાન્ દનુઃ ।
રક્ષા હિ ત્વયિ ગોવિન્દ સ્થિતા નિત્યં જગત્પતે ॥
ક્ષાત્રં વૃત્તં સમાસ્થાય દ્વારવત્યાં વસન્ હરે ।
નિગૃહ્ય દુષ્ટાન્ રક્ષસ્વ સાધૂન્ સાધુપ્રિયો હ્ય્ અસિ ।
આર્તા વયં જગન્નાથ હતાસ્ તેન દુરાત્મના ॥
ઇયં ચ ભવતે દેવ નીતા હ્ય્ અસ્માભિર્ અચ્યુત ।
બદરીસંહતિર્ દેવ પૂર્વભુક્તા ત્વયા વિભો ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા મુનયસ્ તે તુ દદુઃ સર્વં જગત્પતેઃ ।
આહૃતાઞ્ છિષ્યવર્ગેણ ભિન્નાન્ દાનવસત્તમૈઃ ।
યજ્ઞભારાન્ મહારાજ દર્શયામ્ આસુર્ અઞ્જસા ॥
દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ચ દેવેશો રોષતામ્રાકુલેક્ષણઃ ।
કષ્ટં કષ્ટં મહજ્ જાતમ્ ઋષીણાં ભાવિતાત્મનામ્ ।
ઇતિ મત્વા જગન્નાથો નોત્તરં પ્રત્યપદ્યત ॥
ચિન્તાવિષ્ટે જગન્નાથે રક્ષમ્ આત્મનિ ચિન્તિતે ॥
તુષ્ટવુઃ પુણ્ડરીકાક્ષમ્ ઋષયો વીતમત્સરાઃ ।
અર્થ્યાભિર્ વાગ્ભિર્ ઇષ્ટાભિર્ ઈશ્વરં પ્રણતાસ્ તદા ॥
નમઃ પ્રપન્નાર્તિહરાદિદેવ @
જગત્પતે કારણ કારણાત્મન્ ।
સ્વભાવશુદ્ધાન્તપુરોધસે નમઃ @
પ્રસન્નગોવિન્દગુનાનુરૂપિણે ॥
નમો નમો દેવ સનાતનાત્મને @
નમો નમો દેવ જનાર્દનો ઽસિ ।
નમો નમો માધવ ભક્તવત્સલ @
નમો નમો વામન વામનાકૃતે ॥
નમઃ સ્વભાવપ્રભવ પ્રભો હરે @
જયાચ્યુતાનન્ત જગન્નિવાસ ।
જય પ્રપન્નાર્તિહરામરેશ @
જયામરેશેશ સનાતનો ઽસિ ॥
ત્વયિ પ્રબુદ્ધે જગદાદિદેવ @
પ્રબુદ્ધમ્ આસીત્ સકલં સદૈવમ્ ।
સુપ્તોત્થિતે દેવ જગન્નિવાસ @
પ્રબોધમ્ આયાતિ કથં નુ લોકઃ ॥
અનન્યતુલ્યા તવ શક્તિર્ એષા @
દુર્બોધરૂપા સકલૈઃ સુરૈર્ અપિ ।
અદ્યાપિ તાં વેત્તુમ્ અનન્યચેતા @
બ્રહ્મા સમીષ્ટે નિયતં જનાર્દન ॥

કથં વયં વેત્તુમ્ અલં જગત્પતે @
મગ્ના હિ સંસારમહાર્ણવે હરે ।
નિરૂપયન્તઃ સતતં ભવન્તં @
જ્ઞાતું વયં દેવ યતામહે ગુરો ॥
તથાપિ સૂક્ષ્મં સકલેશ્વરસ્ય @
જગત્પતે તે સતતં નિયામક ।
સ્થૂલં તુ નિત્યં જગતાં નિવાસ @
તમ્ અર્ચયામો વયમ્ આદિદેવ ॥
તમ્ એવ નિત્યં જનકાદયસ્ તે @
ભજન્તિ સન્તો ભગવન્ યતીન્દ્રાઃ ।
તમ્ અર્ચયામઃ સતતં પુરાતન @
પ્રભો પ્રપન્નાર્તિહરાદિદેવ ॥
નતાઃ સ્મ નિત્યં જગતાં નિવાસ @
ભવત્પદં યત્ પરમં સનાતનમ્ ।
નતાઃ સ્મ ગોવિન્દ ગુણાનુરૂપ @
જગત્પતે કારણ કારણાત્મન્ ॥
નમસ્ તુભ્યં નમસ્ તુભ્યં દેવ દેવ હરે હરે ।
નમો ગોવિન્દ દુર્જ્ઞેય યોગિધ્યેયાઙ્ઘ્રિપઙ્કજ ॥
યત્ પદં પરમં નિત્યં તવ વિષ્ણો હરે પરમ્ ।
તં નમામ જગન્નાથ યત્ તુ પશ્યન્તિ યોગિનઃ ।
નમો નમો હરે વિષ્ણો નમો માધવ કેશવ ॥
યત્ તુ પશ્યન્તિ સતતં યોગિનો યતચેતસઃ ।
યત્ પ્રાપ્ય ન નિવર્તન્તે તન્ નમામ પદં તવ ॥
યા માયા તવ ગોવિન્દ દુર્જ્ઞેયા યોગચિન્તકૈઃ ।
તાં નતાઃ સ્મ જગન્નાથ યામ્ આશ્રિત્ય સ્થિતિં સ્થિતાઃ ।
યા રક્ષતિ જગદ્વિષ્ણો તાં નમામ હરે સદા ॥
ઋગ્યજુશ્ ચ તથા સામ યં સ્તૌતિ સતતં હરે ।
ઋગ્યજુઃસામભિર્મન્ત્રૈઃ સ્તુતસ્ત્વં જગતીપતે ।
દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યાં ત્રિભિશ્ ચૈવ પઞ્ચભિશ્ ચ જનાર્દન ॥
પુનશ્ ચૈવ જગન્નાથ દ્વાભ્યાં સ્તૌતિ જગદ્પતે ।
તં ત્વાં નતાઃ સ્મ દેવેશ ઋગ્યજુઃસામરૂપિણમ્ ॥
અકારો ઽસિ જગન્નાથ તથૈવોકારસંજ્ઞિતઃ ।
મકારો ઽસિ તથા વિષ્ણો નમસ્ તે પ્રણવાત્મક ॥
ઉદ્ગીથાય નમો નિત્યં નમો હોત્રે જનાર્દન ।
અધ્વર્યવે નમસ્ તુભ્યં યષ્ટૃરૂપાય તે નમઃ ॥
ચાતુર્હોત્ર નમસ્ તુભ્યં ચાતુર્વર્ણ્યવિભાવન ।
જગત્ સર્વં ત્વમ્ એવાસિ જગચ્ ચ ત્વયિ તિષ્ઠતિ ॥
સંહર્તા ચાસિ જગતાં તથા પાતા જગત્પતે ।
સ્રષ્ટાસિ ચ તથા દેવ સ્થિતૌ સ્થિતિમતાં વર ॥
વાસુદેવેશ ભો વિષ્ણો ત્વયિ સૃષ્ટિં જગત્પતે ।

નમઃ સર્વાત્મને તુભ્યં સર્વભૂતહૃદિ સ્થિત ।
સર્વાત્મન્ સર્વકર્તાસિ સર્વભાવનભાવન ।
નમઃ સર્વાત્મને તુભ્યં ભૂયો ભૂયો નમો નમઃ ॥
એવં સ્તુત્વા જગન્નાથં પ્રણામં ચક્રિરે હરેઃ ॥
તતશ્ ચ વૃષ્ણયઃ સર્વે શિનિવીરપુરોગમાઃ ।
ઉત્થાય ચાસનાત્ સર્વે પ્રણામં ચક્રિરે હરેઃ ॥
સર્વે તે યાદવાસ્ તત્ર પ્રસન્નમનસો ઽભવન્ ।
સો ઽયમ્ એષ જગન્નાથઃ પાતિ નો ઽસ્મિન્ વસન્ સદા ।
આશ્રિત્યૈનં સુખં સર્વે વત્સ્યામો યાદવીં પુરીમ્ ॥
ઇતિ મત્વા તદા સર્વે યાદવાઃ કૃષ્ણમ્ અવ્યયમ્ ॥
વવન્દિરે મહાભાગાઃ સ્તુતં મુનિભિર્ અવ્યયમ્ ॥
એવં સ્તુતો જગન્નાથો મુનિભિઃ પુણ્યકીર્તિભિઃ ।
પરિબૃંહિતમ્ આત્માનં મેને યાદવસત્તમઃ ॥
અન્તઃ પ્રીતિયુતશ્ ચાસીત્ પ્રકૃતિસ્થો ઽપિ કેશવઃ ।
પ્રતિજ્ઞામ્ અકરોત્ તેભ્યો મુનિભ્યો યદુસંસદિ ॥
એષો ઽસ્મિ સગણં હત્વા નરકં દુષ્ટપૂરુષમ્ ।
નિષ્કણ્ટકમ્ ઇમં લોકં કરિષ્યામિ મુનીશ્વરાઃ ॥
સ્થાવરં જઙ્ગમં ચૈવ સુખં સ્વપ્સ્યતિ માચિરમ્ ।
ચક્રેણ નિશિતેનૈવ શિરશ્ છેત્સ્યામિ દાનવમ્ ॥
મુરં ચ દાનવં વિપ્રા હતગ્રીવં ચ દાનવમ્ ।
સર્વાન્ એતાન્ હનિષ્યામિ ગચ્છધ્વં વિગતજ્વરાઃ ।
આરભ્યન્તાં ક્રિયાઃ સર્વાઃ કિં વિલમ્બથ માચિરમ્ ॥
પ્રતિજ્ઞાતે જગન્નાથે વિનેદુર્ યાદવાસ્ તદા ।
મુનયશ્ ચ તદા દેવે પ્રતિજ્ઞાતે તુ કેશવે ।
આશીર્વાદાંસ્ તદા વિપ્રા દદુસ્ તસ્મૈ મહાત્મને ॥
નિર્વિઘ્ના તવ દેવેશ પ્રતિજ્ઞા શત્રુતાપન ।
ભૂયાદ્ભૂતહિતાર્થાય સાધયામ ઇતો વયમ્ ।
સ્વસ્તિ તે ઽસ્તુ ગમિષ્યામો બદરીં તવ શોભનામ્ ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા મુનયઃ સર્વે પ્રણિપત્ય ચ કેશવમ્ ।
જગ્મુઃ શિષ્યૈર્ મહારાજ બદરીં તાં તપોધનાઃ ॥
ગતેષુ તેષુ વિપ્રેષુ સહશિષ્યેષુ યાદવાઃ ।
વિસ્મયં પરમં ગત્વા યથાયોગમ્ ઉપાસતે ॥
શઙ્ખં પ્રાધ્માપયામ્ આસ શાર્ઙ્ગધન્વા ગદાધરઃ ।
તસ્ય શઙ્ખરવં શ્રુત્વા નરકો યુદ્ધદુર્મદઃ ।
ધનુર્ આદાય વિસ્ફાર્ય નાદેન મહતા તદા ।
નાદયન્ રોદસી યાયાદ્ યુદ્ધાય નરકો બલી ॥
કેશવં પુરતો દૃષ્ટ્વા ગદિનં શાર્ઙ્ગિણં તથા ।
ઉવાચ નરકો દૈત્યઃ કો ભવાન્ કિમ્ ઇહાગતઃ ।
દૈત્યેન્દ્રો નરકઃ પ્રષ્ટા જેતા શક્રસ્ય સંયુગે ॥
કો ઽયં પક્ષી સ્થિતઃ પાર્શ્વે કૈષા તે વદ સાંપ્રતમ્ ।

એનાં ગ્રહીતુમ્ ઇચ્છામિ જાનીયાં યદિ સાંપ્રતમ્ ॥
એવમ્ ઉક્તો જગન્નાથઃ પ્રહસ્ય સુચિરં તદા ।
આલોક્ય સત્યભામાં તુ વચનં ચેદમ્ અબ્રવીત્ ॥
વાસુદેવો ઽસ્મિ દૈત્યેન્દ્ર યદિ તે શ્રુતિમ્ આગતઃ ।
એષા સત્રાજિતઃ પુત્રી ભાર્યા મમ યવીયસી ॥
એષ તાર્ક્ષ્યો ગરુત્માંસ્ તુ વાહનં મમ દૈત્યપ ।
ત્વાં હન્તુમ્ ઇહ સંપ્રાપ્તો વદામિ કિમ્ અતઃ પરમ્ ॥
શ્રુત્વૈતદ્ દાનવો ઘોરો વિહસ્ય સુચિરં તદા ।
વાસુદેવો ઽસિ સંપ્રાપ્તો માં હન્તું કિલ યાદવ ॥
દિષ્ટ્યા સંપ્રાપ્તવાન્ અદ્ય ચિન્તનીયઃ સદા મયા ।
કદાસૌ દૃશ્યતે યુદ્ધે હનિષ્યામીતિ મે મતિઃ ॥
ક્ષણં તિષ્ઠ યદુશ્રેષ્ઠ કુરુ યુદ્ધં યદીચ્છસિ ।
હત્વા ત્વામ્ અદ્ય સંપ્રાપ્તમ્ આનયામિ પુરં મમ ॥
એનાં પદ્મપલાશાક્ષીં યુધ્યતાં કિં વિલમ્બસે ।
પુરઃ સંયતિ સાહસ્રૈર્ બાણૈર્ નિશિતકોમલૈઃ ।
ઇચ્છાતઃ પ્રહરસ્વેતિ પ્રોવાચ યદુનન્દનઃ ॥
શરૈર્ અનેકસાહસ્રૈર્ જઘાન પુરુષોત્તમમ્ ।
પુનઃ સત્પતિસાહસ્રૈર્ બાણૈર્ નિશિતકોમલૈહ્ ।
ગરુડં પોથયામ્ આસ શરાણાં ચ પરઃશતૈઃ ।
નારાચાનાં સહસ્રેણ વિવ્યાધ યદુનન્દનમ્ ॥
કિંચિદાર્તમના વિષ્ણુર્ હૃષ્ટો ઽયં દાનવોત્તમઃ ।
ઇતિ સંચિન્ત્ય મનસા શરૈર્ વિવ્યાધ પઞ્ચભિઃ ।
અષ્ટાભિર્ દાનવં વિષ્ણુર્ નવભિશ્ ચ શિતૈઃ શરૈઃ ॥
દાનવો ઽપિ મહારાજ વિવ્યાધ નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥
વાસુદેવં મહારાજ સર્વલોકગુરું હરિં ॥
ષડ્ભિર્ વિવ્યાધ નારાચૈર્ દાનવં દેવકીસુતઃ ।
દાનવો ઽપિ જગન્નાથં શરૈર્ વિવ્યાધ સપ્તભિઃ ॥
તૌ તુ યુદ્ધં મહાઘોરં ચક્રતુર્ યુદ્ધલાલસૌ ।
યથા દેવાસુરે યુદ્ધે પુરા શમ્બરવાસવૌ ।
યથા યુદ્ધં મહાઘોરં રામરાવણયોર્ ભુવિ ॥
તતઃ ક્રુદ્ધો હૃષીકેશઃ શરેણ નતપર્વણા ।
ધ્વજં વિવ્યાધ રાજેન્દ્ર નરકસ્ય દુરાત્મનઃ ॥
તમ્ અન્તરે સરૈ રાજન્ વિવ્યાધ યુધિ દાનવઃ ।
વિદ્ધો ઽથ ગરુડસ્ તેન નરકેણ દુરાત્મના ।
વિવ્યાધ ગરુડં રાજન્ નારાચેન મહામતિઃ ॥
વિવ્યધે ગરુડસ્ તસ્ય નારાચેન સમાહતઃ ।
સુસ્રાવ રુધિરં ઘોરં વાસુદેવસ્ય પશ્યતઃ ।
પક્ષે સમાહતઃ પક્ષી ચચાલ ચ પુનઃ પુનઃ ॥
તતો રોષસમાવિષ્ટો ગરુડઃ પક્ષિપુંગવઃ ।
પક્ષેણ પક્ષિણાં શ્રેષ્ઠઃ પોથયામ્ આસ દાનવમ્ ॥

આહત્ય સહસા ભૂય આજઘ્ને દૃઢમુષ્ટિના ।
તતશ્ ચચાલ નરકો નરકેણેવ કિલ્બિષી ॥
તતઃ સજ્યં ધનુઃ કૃત્વા વ્યાવિધ્ય ચ પુનઃ પુનઃ ।
દીર્ઘેણ નિશિતેનાજૌ નારાચેન મહાબલઃ ।
આકર્ણપૂર્ણમ્ આકૃષ્ય જઘાન હરિમ્ ઈશ્વરમ્ ॥
નારાચઃ સ ચ રાજેન્દ્ર લલાટે પ્રાપતત્ તદા ।
ચચાલ ચ જગન્નાથસ્ તોત્રાર્દિત ઇવ દ્વિપઃ ॥
વિસંજ્ઞશ્ ચ તતો ભૂત્વા રથોપસ્થ ઉપાવિશત્ ॥
સત્યભામા ચ તં દૃષ્ટ્વા વાસુદેવં તથાગતમ્ ।
ચામરૈર્ વીજયામ્ આસ પક્ષાભ્યાં પક્ષિપુંગવઃ ॥
આશ્વસ્તો ઽથ હૃષીકેશઃ સંજ્ઞાં પ્રાપ્ય ચ કેશવઃ ।
ધનુસ્ તસ્યૈ તતો દત્ત્વા શાર્ઙ્ગં ભારસહં રણે ।
યુધ્યસ્વ નરકં દેવિ શ્રાન્તો ઽસ્મિ યુધિ પીડિતઃ ॥
એવમ્ ઉક્તા તદા દેવી સત્યા સત્યવતાં વરા ।
તદા યુદ્ધં સમારેભે નરકેણ દુરાત્મના ॥
નારાચૈર્ અર્ધચન્દ્રૈશ્ ચ ભલ્લૈઃ સુનિશિતૈર્ અપિ ।
જઘાન દાનવં સત્યા મહિષી શાર્ઙ્ગધન્વનઃ ।
બબાધ દાનવં સત્યા સત્યં સત્યેતરં યથા ॥
યુધ્યન્તીં તાં તથા દૃષ્ટ્વા નરકો દાનવોત્તમઃ ।
સ્તનમધ્યે ઽથ તસ્યાસ્ તુ સમાજઘ્ને શરોત્તમૈઃ ।
બાહ્વન્તરે તથા ષડ્ભિઃ પાર્શ્વે સપ્તભિર્ આશુગૈઃ ॥
સત્યભામા તતઃ ક્રુદ્ધા બાણેન નિશિતેન ચ ।
ધનુશ્ ચિચ્છેદ તસ્યાપિ નરકસ્ય દુરાત્મનઃ ॥
ધ્વજં છત્રં તથા યષ્ટિં રથમ્ અશ્વાસ્ તથૈવ ચ ।
એતાન્ દ્વિધાકરોત્ સર્વાન્ સત્યભામા બલાન્વિતા ॥
પુનર્ અન્યન્ મહચ્ચાપમ્ આદદે દાનવોત્તમઃ ।
તચ્ ચાપિ ચિચ્છિદે ચાપં મહિષી શાર્ઙ્ગધન્વનઃ ।
પુનર્ અન્યત્ સમાદત્તે દ્વિધા તચ્ ચાપિ સાકરોત્ ॥
તતઃ સ દાનવઃ ક્રુદ્ધો ગદાં સુનિશિતાં તદા ।
આદાય પ્રાહિણોત્ તસ્યૈ વાસુદેવસ્ય પશ્યતઃ ॥
તામ્ આપતન્તીં સંપ્રેક્ષ્ય તિલશઃ સાકરોત્ તદા ।
તતઃ શક્તિં સમાદાય તસ્યૈ દાતું પ્રચક્રમે ॥
સત્યભામાથ સા દેવી કેશવપ્રાણવલ્લભા ।
તાં ચાપિ તિલશઃ કૃત્વા સસ્વરં પ્રજહાસ ચ ॥
તતઃ પરિઘમ્ આદાય વ્યાવિધ્ય નરકસ્ તદા ।
પ્રાહિણોચ્ ચ તદા તસ્યૈ સાન્તરે નિજઘાન હ ।
શરૈશ્ ચ નિશિતૈ રાજન્ સત્યા વિવ્યાધ દાનવમ્ ॥
તુષ્ટુવુશ્ ચ તદા સત્યાં કેશવપ્રાણવલ્લભામ્ ।
દિવિ સ્થિતા દેવગણા ઋષયશ્ ચ તથામલાઃ ॥
સારથેશ્ ચ શિરઃ કાયાચ્ છરેણ નિરકૃન્તત ।

શક્તિર્ ભગવતો દેવી વાસુદેવસ્ય ધીમતઃ ॥
તત્ર પ્રીતો મહાવિષ્ણુઃ પરિષ્વજ્ય ચ તાં વિભુઃ ।
મહાવિષ્ણુઃ સસ્વજે તાં સત્યભામાં પ્રિયાં તદા ।
શ્રમામ્ભશ્ ચાપિ તસ્યાસ્ તુ માર્જયામ્ આસ કેશવઃ ॥
તસ્યાસ્ તુ કણ્ઠાભરણં દદૌ પ્રીતો જનાર્દનઃ ।
ન દત્તમ્ અથ રુક્મિણ્યા દત્તં તસ્યા મહાત્મના ।
મહાર્ઘં લોકવિખ્યાતં હૃતં બલિમુખે તદા ॥
સત્યભામા તદ્ આદાય ભૂષણં લોકવિશ્રુતમ્ ।
બધ્વા કણ્ઠે તદા દેવી રરાજ બહુશઃ શુભા ॥
અસકૃદ્ યાચમાનાપિ વિહારે શયને તથા ।
ન હિ લબ્ધવતી પૂર્વ તદા લબ્ધં જરાર્દનાત્ ॥
સ્થીયતાં સાંપ્રતં દેવિ શ્રમાર્તાસિ વરાનને ।
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ધનુર્ આદાય યુયુધે દાનવં રણે ॥
નરકો રથમ્ આરુહ્ય સધ્વજં સપતાકિનમ્ ।
આદાય પરમં ચાપં બાણૈર્ વિવ્યાધ ચાષ્ટભિઃ ॥
સ વાસુદેવમ્ આવિધ્ય સત્યાં ચ દશભિઃ શરૈઃ ।
ગરુડં પઞ્ચવિંશત્યા વાસુદેવં ચ સપ્તભિઃ ॥
અથો જગત્પતિર્ દેવઃ ક્રુદ્ધઃ સંપ્રતિ દાનવે ।
આદાય નિશિતં બાણં ધનુશ્ ચિચ્છેદ તસ્ય હિ ।
રથં ચ સારથિં ચાપિ જઘાન યદુનન્દનઃ ॥
તતઃ ક્રુદ્ધો રથાત્ તસ્માદ્ આપ્લુત્ય નરકસ્ તદા ।
ગદામ્ આદાય ગોવિન્દં જઘાનાવિધ્ય વક્ષસિ ।
ગરુડં પોથયમ્ આસ તલેન નરકસ્ તદા ॥
પુનઃ પરિઘમ્ આદાય વાસુદેવં સમભ્યયાત્ ।
તદન્તરે ઽથ કૃષ્ણેન દ્વિધાભૂતમ્ અભજ્યત ॥
તતઃ શિલાઃ સમાદાય પ્રાહિણોદ્ યદુનન્દનમ્ ।
તાશ્ ચ સર્વાઃ સમાજઘ્ને શરૈઃ શાર્ઙ્ગવિનિઃસૃતૈઃ ॥
શૈલૈર્ વૃક્ષૈસ્ તથા પાશૈર્ ગદાપરિઘપટ્ટસૈઃ ।
ભિણ્ડિપાલૈસ્ તથા ખઙ્ગૈઃ પરશુપ્રાસતોમરૈઃ ॥
તદ્ યુદ્ધમ્ અભવદ્ ઘોરં નરકે દાનવેશ્વરે ॥
શસ્ત્રપાતં મહાઘાતં નરકેણ મહાત્મના ।
મુહૂર્તં યોધયામ્ આસ નરકં મધુસૂદનઃ ।
અથ રોષવિરૂપાક્ષઃ કેશવઃ કેશિસૂદનઃ ।
હન્તુમ્ ઐચ્છજ્ જગન્નાથો નરકં દાનવેશ્વરમ્ ॥
આયુધં લોકવિખ્યાતં દેવર્ષિગણપૂજિતમ્ ।
દૈત્યશોણિતદિગ્ધાઙ્ગં દૈત્યાસૃક્પાનલાલસમ્ ॥
આદાય નિશિતં ચક્રં દૈત્યચક્રવિનાશનમ્ ।
નરકં સાધુવિદ્વિષ્ટં દ્વિષ્ટં મુનિગણૈઃ સદા ।
પ્રદીપ્તચક્રં ચક્રેણ ક્ષિપ્તેન નિશિતેન ચ ॥
નરકસ્ય મહાબાહુર્ હૃદયં લોકપૂજિતઃ ।

દ્વિધા ચિચ્છેદ લોકેશઃ સર્વલોકસ્ય પશ્યતઃ ॥
પ્રાદુર્ભાવે મુનિશ્રેષ્ઠ માથુરે ચરિતં શુભમ્ ।
કથં દેવો દેવતરું હૃતવાન્ દેવકીસુતઃ ।
તદ્ વદાશુ ગુરો મહ્યમ્ અવિગ્લાનં કથં હરિઃ ॥
શૃણ્વન્ વૈ નાધિગચ્છામિ તૃપ્તિં કૃષ્ણસ્ય ધીમતઃ ॥
દ્વારકાયાં નિવસતઃ કૃતદારસ્ય યદ્ ગુણમ્ ।
ચરિતં બ્રૂહિ કૃષ્ણસ્ય સર્વં હિ વિદિતં તવ ॥
જનમેજય કૃષ્ણસ્ય કૃતદારસ્ય ભારત ।
નિબોધ ચરિતં ચિત્રં તસ્યૈવ સદૃશં પ્રભોઃ ॥
પ્રાપ્તદારો મહાતેજા વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।
રુક્મિણ્યા સહિતો દેવ્યા યયૌ રૈવતકં નૃપ ॥
ઉપવાસાવસાનં હિ રુક્મિણ્યાઃ પ્રતિપૂજયન્ ।
તર્પયિષ્યન્ સ્વયં વિપ્રાઞ્ જગામ મધુસૂદનઃ ॥
કુમારાઃ પ્રયયુસ્ તત્ર પુત્રા ભ્રાતર એવ ચ ।
પ્રેષિતા વાસુદેવેન નારદસ્યાભ્યનુજ્ઞયા ॥
ષોડશ સ્ત્રીસહસ્રાણિ જગ્મુર્ એવ ચ ધીમતઃ ।
ઋદ્ધ્યા પરમયા રાજન્ વિષ્ણોર્ એવાનુરૂપયા ॥
તતસ્ તત્ર દ્વિજાતીનાં કામાન્ પ્રાદાદ્ અધોક્ષજઃ ।
અર્થિનાં ધર્મનિત્યાનાં બન્દિનામ્ ઇષ્ટવાદિનામ્ ॥
કલ્યાણનામગોત્રાણાં મહતાં પુણ્યકર્મણામ્ ।
યૌનૈઃ શ્રૌતૈશ્ ચ માખૈશ્ ચ શુદ્ધાનાં કુરુનન્દન ॥
તર્પયિત્વા દ્વિજાન્ કામૈર્ ઇષ્ટૈર્ ઇષ્ટઃ સતાં હરિઃ ।
જ્ઞાતીન્ સંતર્પયામ્ આસ યથાર્હં ધર્મવત્સલઃ ॥
ઉપવાસાવસાને ચ ભગવાન્ સવિશેષતઃ ।
કદાચિદ્ અથ રુક્મિણ્યા વસન્ ગેહે જનાર્દનઃ ।
બહુ મેને પ્રિયાં ભાર્યાં રુક્મિણીં ભીષ્મકાત્મજામ્ ॥
વસતસ્ તસ્ય કૃષ્ણસ્ય સદારસ્યામિતૌજસઃ ।
સહાસીનસ્ય રુક્મિણ્યા નારદો ઽભ્યાયયૌ મુનિઃ ॥
આગતં ચાપ્રમેયાત્મા મુનિમ્ ઇન્દ્રાનુજસ્ તદા ।
શાસ્ત્રદૃષ્ટેન વિધિના અર્ચયામ્ આસ કેશવઃ ॥
સો ઽર્ચિતો વાસુદેવેન મુનિર્ અર્ચ્યતમઃ સતામ્ ।
પારિજાતતરોઃ પુષ્પં દદૌ કૃષ્ણાય ભારત ॥
તદ્ વૃક્ષરાજકુસુમં રુક્મિણ્યાઃ પ્રદદૌ હરિઃ ।
પાર્શ્વસ્થા સા હિ કૃષ્ણસ્ય ભોજ્યા નરવરાભવત્ ॥
પ્રતિગૃહ્ય તુ તત્ પુષ્પં કામારણિર્ અનિન્દિતા ।
શિરસ્ય્ અમલપત્રાઢ્યં દદૌ કૃષ્ણેઙ્ગિતાનુગા ॥
ત્રૈલોક્યરૂપસર્વસ્વં નારાયણમનોહરા ।
શુશુભે તેન પુષ્પેણ દ્વિગુણં રુક્મિણી તદા ॥
તાં નારદસ્ તથોવાચ મુનિર્ બ્રહ્મસુતસ્ તદા ।
તવૈવૌપયિકં પુષ્પમ્ એકં દેવિ પતિવ્રતે ॥

અલંકૃતં પુષ્પમ્ એતત્ સંસર્ગાત્ તવ સર્વથા ।
અત્યર્હા ચ મતા મે ત્વમ્ એતત્ પુષ્પં ધૃતવ્રતે ॥
કલ્યાણગુણસંપન્ને સતતં ભર્તૃવત્સલે ।
અમ્લાનમ્ એતત્ સતતં પુષ્પં ભવતિ કામિનિ ॥
સંવત્સરપરં કાલં કાલજ્ઞે ગુણસંમતે ।
ઈપ્સિતાન્ અપિ ગન્ધાંશ્ ચ દદાતિ વદતાં વરે ॥
શીતોષ્ણે ચેપ્સિતે દેવિ પુષ્પમ્ એતત્ પ્રયચ્છતિ ।
સ્રવત્ય્ અપિ રસાન્ દેવિ મનસા કાઙ્ક્ષિતાન્ વરાન્ ॥
સેવ્યમાનં ચ સૌભાગ્યં દદાતિ વરવર્ણિનિ ।
સ્રવત્ય્ અપિ તથા ગન્ધાન્ ઈપ્સિતાન્ પ્રતિવર્ધનાન્ ॥
યાનિ યાનિ ચ પુષ્પાણિ ત્વં દેવ્ય્ અભિલષિષ્યસિ ।
કુસુમં વૃક્ષરાજસ્ય તાનિ તાનિ પ્રદાસ્યતિ ॥
એતદ્ એવ ભગાધાનં ધર્મિષ્ઠે ધર્મદં તથા ।
મતિં ચ નાશુભે ધત્તે ધાર્યમાણં સદા શુભે ॥
યદ્ યદ્ ઇચ્છસિ વર્ણં ચ તત્ સર્વં ધારયિષ્યતિ ।
સ્વલ્પં વા યદિ વા સ્થૂલં છન્દતસ્ તે ભવિષ્યતિ ॥
અનિષ્ટગન્ધહરણમ્ એતત્ સદ્ગન્ધવર્ધનમ્ ।
પ્રદીપકર્મ રાત્રૌ ચ કરોતિ કમલેક્ષણે ॥
સંતાનકસ્રજો માલાં પુષ્પવસ્ત્રાદિ વાચ્યુતમ્ ।
પુષ્પમણ્ડપમુખ્યાનિ ચિન્તિતેન પ્રદાસ્યતિ ॥
બુભુક્ષા વા પિપાસા વા ગ્લાનિર્ વાપ્ય્ અથ વા જરા ।
દેવ્ય્ એતદ્ધારયન્ત્યાસ્ તે સ્વચ્છન્દેન ભવિષ્યતિ ॥
અનુગીતાનિ ગીતાનિ દાસ્યત્ય્ અપિ ચ ચિન્તિતે ।
સુવાદિત્રાન્ સુમધુરાંસ્ તથૈવ તવ સંમતાન્ ॥
પૂર્ણે સંવત્સરે દેવિ પુષ્પમ્ એતત્ તવાન્તિકાત્ ।
નિવર્ત્સ્યતે તરુવરં સમયેન પ્રયાસ્યતિ ॥
કૃતિર્ એષા હિ ભદ્રં તે પારિજાતસ્ય સુપ્રભે ।
નિસર્ગતઃ સર્ગકૃતા સત્કારાર્થે ઽસુરદ્વિષામ્ ॥
ઉમા દેવવરસ્યેષ્ટા હિમાચલસુતા સતી ।
ધારયેદ્ ઈશ્વરી નિત્યં પુષ્પાણ્ય્ એતાનિ સુપ્રભે ॥
અદિતિશ્ ચ સપૌલોમી મહેન્દ્રસુરતારણી ।
સાવિત્રી વેદમાતા ચ શ્રીશ્ ચ સર્વગુણોદિતે ॥
દેવપત્ન્યસ્ તથૈવાન્યા દેવાશ્ ચ વસુદેવતાઃ ।
સંવત્સરઃ પરઃ કાલઃ સર્વેષાં તુ ન સંશયઃ ॥
ષોડશસ્ત્રીસહસ્રાણાં મધ્યે ત્વં ખલુ વર્તસે ।
અદ્યેષ્ટાં વાસુદેવસ્ય વેદ્મિ ત્વાં ભોજનન્દિનિ ॥
સપત્ન્યસ્ તે ગુણોપેતે સર્વાઃ સર્વેશ્વરપ્રિયે ।
અવમાનાવસેકેન ત્વયા સિક્તાદ્ય ભામિનિ ॥
પ્રકાશમ્ અદ્ય સૌભાગ્યમ્ અનિવાર્યં યશશ્ ચ તે ।
મન્દારકુસુમં દત્તં યત્ તે મધુનિઘાતિના ॥

અદ્ય સાત્રાજિતી દેવી જ્ઞાસ્યતે વરવર્ણિની ।
સૌભાગ્યાઢ્યં સદા વેત્તિ યાત્માનં સુભગા સતી ॥
સામ્બમાતાથ ગાન્ધારી ભાર્યાશ્ ચાન્યા મહાત્મનઃ ।
સૌભાગ્યાર્થોદ્યતાકાઙ્ક્ષામ્ અદ્ય મોક્ષ્યન્તિ નિઃસ્પૃહાઃ ॥
સૌભાગ્યૈકરથો જૈત્રસ્ તવ દેવ્ય્ અદ્ય નિઃસૃતઃ ।
મનોરથરથાનાં યઃ સહસ્રૈર્ અપિ દુર્જયઃ ॥
અદ્યાહમ્ અવગચ્છામિ સર્વથા સર્વશોભને ।
આત્મા દ્વિતીયઃ કૃષ્ણસ્ય ભોજે ત્વમ્ ઇતિ ભામિનિ ॥
ત્રૈલોક્યરત્નસર્વસ્વમ્ અદદાદ્ યત્ તવાચ્યુતઃ ।
જીવિતાતિશયસ્ તેન ત્વયા પ્રાપ્તો હરિપ્રિયે ॥
નારદેનૈવમ્ ઉક્તં તુ તથ્યં વાક્યં નરાધિપ ।
તત્રસ્થાઃ શુશ્રુવુઃ પ્રેષ્યાઃ પ્રેષિતાઃ સત્યભામયા ॥
દેવીનાં ચ તથાન્યાસાં સપત્નીનાં વિશાં પતે ।
દૃષ્ટ્વા તાં સવિશેષં ચ નારદેનાભ્યુદાહૃતમ્ ॥
તચ્ ચ શ્રુત્વા સુનિખિલં પ્રેષ્યાભિઃ સ્ત્રીસ્વભાવતઃ ।
પ્રકાશીકૃતમ્ એવાસીદ્ વિષ્ણોર્ અન્તઃપુરે તદા ॥
કર્ણાકર્ણિ તતો દેવ્યઃ કૌલીનમ્ ઇવ સર્વશઃ ।
મન્ત્રયાં ચક્રિરે હૃષ્ટાઃ રુક્મિણ્યાતિગુણોદયમ્ ॥
અર્હેતિ પુત્રમાતેતિ જ્યેષ્ઠેતિ ચ સમાગતાઃ ।
પ્રાયેણ પ્રવદન્તિ સ્મ હૃષ્ટા દામોદરસ્ત્રિયઃ ॥
મમૃષે ન સપત્ન્યાસ્ તુ તત્ સૌભાગ્યગુણોદયમ્ ।
અહો યાદવપુત્રસ્ય મતિભીક્ષ્યં તુ ચાગતાઃ ।
સત્યભામા પ્રિયા નિત્યં વિષ્ણોર્ અતુલતેજસઃ ॥
રૂપયૌવનસંપન્ના સ્વસૌભાગ્યેન ગર્વિતા ।
અભિમાનવતી દેવી શ્રુત્વૈવેર્ષ્યાવશં ગતા ॥
સા શુભં કૌઙ્કુમં વાસઃ સમુત્સૃજ્ય શુચિસ્મિતા ।
મહારજતરાગં ચ શુક્લે જગ્રાહ વાસસી ॥
સમુત્સૃજન્તી વસનં સકુઙ્કુમં @
શુચિસ્મિતા શુક્લતમૈકમ્ અંશુકમ્ ।
જગ્રાહ રોષાકુલિતેન ચેતસા @
વહ્નેઃ શિખા શ્રીર્ ઇવ વર્ધિતેન્ધના ॥
દંદહ્યમાના જ્વલનેન વર્ધતા @
ઈર્ષ્યાસમુત્થેન ગતપ્રભેવ ।
ક્રોધાન્વિતા ક્રોધગૃહં વિવિક્તં @
વિવેશ તારેવ ઘનં સતોયમ્ ॥
બધ્વા લલાટે હિમચન્દ્રશુક્લં @
દુકૂલપટ્ટં પ્રિયરોષચિહ્નમ્ ।
પર્યન્તદેશં સરસેન દેવી @
વિલિપ્ય સા લોહિતચન્દનેન ॥
સંસ્મૃત્ય સંસ્મૃત્ય શિરઃ સરોષં @

પ્રકમ્પમાના સમયોપવિષ્ટા ।
દીર્ઘોપધાને શયને ઽપનીય @
વિભૂષણાન્ય્ એકનિબદ્ધવેણી ॥
અકારણાર્થેન વિરુષ્યમાના @
પ્રેષ્યાજનસ્યાભિજનેન યાચિતા ।
વિચૂર્ણયામ્ આસ કુશેશયં સા @
નિઃશ્વસ્ય નિઃશ્વસ્ય નખૈર્ નતભ્રૂઃ ॥
ઉપવિષ્ટં મુનિં જ્ઞાત્વા રુક્મિણ્યા સહ કેશવઃ ।
નિશ્ચક્રામાપ્રમેયાત્મા વ્યપદેશેન સર્વકૃત્ ॥
જગામ ત્વરિતશ્ ચૈવ સત્યભામાગૃહં મહત્ ।
રમ્યે રૈવતકોદ્દેશે નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા ॥
અભિમાનવતીમ્ ઇષ્ટાં પ્રાણૈર્ અપિ ગરીયસીમ્ ।
જાનન્ સાત્રાજિતીં વિષ્ણુર્ વિવેશ શનકૈર્ ઇવ ॥
રુષિતામ્ ઇવ તાં દેવીં સ્નેહાત્ સંકલ્પયન્ન્ ઇવ ।
ભીતભીતો ઽતિશનકૈર્ વિવેશ યદુનન્દનઃ ॥
દારુકં દ્વારદેશે તુ તિષ્ઠેત્ય્ ઉક્ત્વા વિવેશ હ ।
નારદસ્યોપચારાર્થં પ્રદ્યુમ્નં વિનિયુજ્ય ચ ॥
સ દદર્શ પ્રિયાં દૂરત્ ક્રોધાગારગતાં તદા ।
પ્રેષ્યામધ્યસ્થિતાં ક્રોધાન્ નિઃશ્વસન્તીં મુહુર્ મુહુર્ ॥
કરજાગ્રાવલીઢં તુ પઙ્કજં મુખપઙ્કજે ।
સંશ્લેષયિત્વા નિઃશ્વસ્ય વિહરન્તીં પુનઃ પુનઃ ॥
કિંચિદ્ આકુઞ્ચિતાગ્રેણ ચરણેન વસુંધરામ્ ।
કૃત્વા પૃષ્ઠે ઽથ વદનં વિહસન્તીં પુનઃ પુનઃ ॥
કરપદ્મે પુનઃ શશ્વન્ મુખપદ્મં નિવેશ્ય ચ ।
વિનતાં ચારુસર્વાઙ્ગીં ધ્યાયન્તીં કમલેક્ષણામ્ ॥
વિમના ચારુસર્વાઙ્ગી ધ્યાયન્તી કમલેક્ષણા ॥
સરસં ચન્દનં ગૃહ્ય પ્રેષ્યાહસ્તાદ્ અનિન્દિતામ્ ।
પ્રસાધયિત્વા હૃદયં ક્ષિપન્તીં નિર્દયં પુનઃ ॥
પુનર્ ઉત્થાય શયનાત્ પતન્તીં ચ પુનઃ પુનઃ ।
તાસ્ તાશ્ ચેષ્ટાસ્ તથાન્યાશ્ ચ પ્રિયાયા દદૃશે હરિઃ ॥
અવગુણ્ઠ્ય યદા વક્ત્રમ્ ઉપધાને ન્યવેશયત્ ।
ઇદમ્ અન્તરમ્ ઇત્ય્ એવ તતો મત્વા જનાર્દનઃ ॥
પ્રેષ્યાજનં સમાજ્ઞાપ્ય અનાખ્યેયો શ્મિ સંજ્ઞયા ।
સશઙ્કિતપ્રચારશ્ ચ ત્વરિતો ઽન્વગમચ્ ચ તામ્ ॥
જગ્રાહ વ્યજનં ચૈવ સ્થિત્વા સ પરિપાર્શ્વતઃ ।
શનૈર્ અવાસૃજદ્ વાતં જહાસ શનકૈર્ ઇવ ॥
સ પરિજાતપુષ્પસ્ય સંસર્ગાદ્ અનુવાસિતઃ ।
બભાર ભગવાન્ ગન્ધં દિવ્યં માનુષદુર્લભમ્ ॥
અત્યદ્ભુતં સુગન્ધં ચ જિઘ્રિત્વા વિસ્મયાન્વિતા ।
અપાવૃણોન્ મુખં સત્યા કિમ્ એતદ્ ઇતિ ચાબ્રવીત્ ॥

સોત્થિતા પૃષ્ઠતો દેવમ્ અપશ્યન્તી સુવિસ્મિતા ।
પર્યપૃચ્છદ્ અથો પ્રેષ્યા ગન્ધસ્ય પ્રભવઃ તદા ॥
તાઃ પૃષ્ટાસ્ ત્વ્ અપ્રભાષન્ત્યો જાનુભ્યાં ધરણીં ગતાઃ ।
અધોમુખ્યસ્ તતસ્ તસ્થુઃ કૃતાઞ્જલિપુટાસ્ તદા ॥
તદ્ અપૂર્વમ્ અદૃષ્ટ્વૈવ ગન્ધં મુઞ્ચતિ મેદિનીમ્ ।
કથમ્ એકતરસ્ તસ્યા ગન્ધો ઽયમ્ ઉદભૂત્ ખલુ ॥
કિં ત્વ્ ઇદં સ્યાદ્ ઇતિ ચ સા વિવેક્ષન્તી સમન્તતઃ ।
દદૃશે કેશવં દેવી સહસા લોકભાવનમ્ ॥
યુજ્યતીતિ તદોવાચ સહસાસ્રાવિલેક્ષણા ।
અવસિક્તેવ રોષેણ બભૂવ પ્રણયાન્વિતા ॥
સા પ્રસ્ફુરિતચાર્વોષ્ઠી નિઃશ્વસ્યાધોમુખી તદા ।
મુહૂર્તમ્ અસિતાપાઙ્ગી તસ્થાવ્ અન્યમુખી શુભા ॥
નિબધ્ય ભ્રૂકુટીં વામાં સમ્યગ્ ઉત્ક્ષિપ્ય લોચને ।
નિવેશ્ય વદનં હસ્તે શોભસીત્ય્ અબ્રવીદ્ ધરિમ્ ॥
તસ્યાઃ સુસ્રાવ નેત્રાભ્યાં વારિ પ્રણયકોપજમ્ ।
કુશેશયપલાશાભ્યામ્ અવશ્યાયજલં યથા ॥
સમુત્પત્ય જલં તત્ર પતિતં વદનામ્બુજાત્ ।
પ્રતિજગ્રાહ પદ્માક્ષઃ કરાભ્યામ્ અપિ સત્વરમ્ ॥
અથોરસિ પતત્ તોયં શ્રીવત્સાઙ્કો ઽમ્બુજેક્ષણઃ ।
પ્રિયાનયનજં દેવઃ પરિમૃજ્યેદમ્ અબ્રવીત્ ॥
સ્રવત્ય્ અસિતપત્રાક્ષિ કિમર્થં તવ ભામિનિ ।
તોયં સુન્દરિ નેત્રાભ્યાં પુષ્કરાભ્યામ્ ઇવોદકમ્ ॥
પ્રભાતે પૂર્ણચન્દ્રસ્ય મધ્યાહ્ને પઙ્કજસ્ય ચ ।
બિભર્તિ તવ કિં વક્ત્રં વપુર્ મમ મનોહરમ્ ॥
કિમર્થં કૌઙ્કુમં વાસો મહારજતમ્ એવ ચ ।
નાનુગૃહ્ણાસિ સુશ્રોણિ શુક્લં વાસો ઽનુગૃહ્યતે ॥
વાસસ્ય્ એતે તવાભીષ્ટે મહારજતકૌઙ્કુમે ।
દેવાભિગમનાદ્ ઊર્ધ્વં શુક્લં નેષ્ટં હિ તે પ્રિયે ॥
કિં ચાનાભરણં ગાત્રં સુગાત્રિ તવ કથ્યતામ્ ।
ચિત્રકસ્થાનમ્ આક્રાન્તં કસ્માચ્ ચ વરવર્ણિનિ ॥
શ્વેતેન તવ પટ્ટેન વાસસા પ્રિયદર્શને ।
લલાટં સેવ્યતે કસ્માચ્ ચન્દનેન સુગન્ધિના ॥
સરસેનાયતાપાઙ્ગિ કાન્તેન હૃદયપ્રિયે ।
પ્રભોપમર્દઃ કેનાથ કારણેનાનનસ્ય ચ ।
કરોષિ મમ ચાત્યર્થં મનો ગ્લાપયસિ પ્રિયે ॥
પ્રસૃતશ્ ચન્દનરસઃ કપોલપ્રણયી તવ ।
પત્રલેખાસપત્નત્વં પ્રાપ્તો નાતિવિરાજતે ॥
રત્નસ્યાભરણૈર્ મુક્તા તવ ગ્રીવા ન શોભતે ।
ગ્રહનક્ષત્રરહિતા દ્યૌર્ ઇવાવ્યક્તશારદી ॥
પૂર્ણચન્દ્રસપત્નેન સ્મેરેણાબહુભાષિણા ।

કિમ્ ઉ નાભાષસે માદ્ય સુખેનોત્પલગન્ધિના ॥
અર્ધાક્ષ્ણાપિ હિ તાવન્ માં કિમર્થં ન નિરીક્ષસે ।
મુઞ્ચસ્ય્ એવ સનિઃશ્વાસં તોયમ્ અઞ્જનદુર્દિનમ્ ॥
અલમ્ ઇન્દીવરશ્યામે રુદિતેન મનસ્વિનિ ।
જલમ્ અઞ્જનકલ્માષં મા મોક્ષીર્ આનનદ્વિષમ્ ॥
ત્વદીયો ઽહં યદા દેવિ ખ્યાતો જગતિ કિંકરઃ ।
નાજ્ઞાપયસિ માં કિં ત્વં પુરેવ વરવર્ણિનિ ॥
કિમ્ અકાર્ષમ્ અહં દેવિ વિપ્રિયં તવ ભામિનિ ।
યેનાતિમાત્રમ્ આત્માનમ્ આયાસયસિ સુન્દરિ ॥
મનસા કર્મણા વાચા ન ત્વામ્ અતિચરામ્ય્ અહમ્ ।
સર્વથા સર્વચાર્વઙ્ગિ સત્યમ્ એતદ્ બ્રવીમ્ય્ અહમ્ ॥
દ્વિતીયં ન હિ મે કિંચિદ્ ઉક્તં યન્ મેતિ નાગરે ॥
બહુમાનો મમાન્યાસુ સ્ત્રીષુ સર્વાસુ શોભને ।
સ્નેહશ્ ચ બહુમાનશ્ ચ ત્વામ્ ઋતે ઽન્યાસુ નાસ્તિ મે ॥
નૈવ ત્વાં મદનો જહ્યાદ્ અમૃતે મયિ મામકઃ ।
ઇતિ મે નિશ્ચિતં વિદ્ધિ ચેતઃ સુરસુતોપમે ॥
નિશ્ચિતં વિદ્ધિ ચેતો મે ત્વયિ નિત્યં સુનિશ્ચલમ્ ॥
ક્ષમાદયશ્ ચ મેદિન્યાં શબ્દાદ્યાશ્ ચામ્બરે ગુણાઃ ।
ગન્ધો ગુણશ્ ચ મેદિન્યા ખે શબ્દશ્ ચ યથા ગુણઃ ।
ધ્રુવં પઙ્કજગર્ભાભે ત્વયિ સ્નેહસ્ તથા મમ ॥
રુચિર્ અગ્નૌ યથા દિવ્યા પ્રભા ચૈવ દિવાકરે ।
કાન્તિશ્ ચ ચાશ્વતી ચન્દ્રે સ્નેહસ્ ત્વયિ તથા મમ ॥
એવંવાદિનમ્ આત્મેષ્ટં સત્યભામા જનાર્દનમ્ ।
શનૈર્ ઉવાચ નેત્રાભ્યાં પ્રમૃજ્ય સુભગા જલમ્ ॥
મદીયસ્ ત્વમ્ ઇતિ હ્ય્ આસીન્ મમ નિત્યં મનઃ પ્રભો ।
અદ્ય સાધારણસ્નેહસ્ ત્વમ્ ઇત્ય્ અવગતા હ્ય્ અહમ્ ॥
નાજ્ઞાસિષમ્ અહં પૂર્વમ્ અનિત્યં કાલપર્યયમ્ ।
અદ્ય લોકગતિં કૃત્સ્નામ્ અવગચ્છામિ ન ધ્રુવામ્ ॥
અદ્યાલોક્ય ગતિં કૃત્સ્નાં મૈવં જાનામિ વા ધ્રુવમ્ ॥
અમૃતાયા દ્વિતીયં હિ જન્મેદં મમ સર્વથા ।
કિમ્ અત્ર બહુનોક્તેન હૃદયં વેત્તિ તે ઽચ્યુત ॥
વાઙ્માત્રમ્ ઇવ પશ્યામિ માધુર્યં સંપ્રયુજ્યતે ।
મયિ સ્નેહશ્ ચ કૃતકસ્ તવાન્યત્ર ન કૃત્રિમઃ ॥
ઋજુસ્વભાવાં ભક્તાં ચ સર્વથા પુરુષોત્તમ ।
અવજાનાસિ જાનન્ માં કૈતવીં વૃત્તિમ્ આસ્થિતઃ ॥
એતાવત્ ખલુ પર્યાપ્તં દૃષ્ટં દ્રષ્ટવ્યમ્ અદ્ય યત્ ।
શ્રુતં વાપ્ય્ અથ વા શ્રાવ્યં દૃષ્ટઃ સ્નેહફલોદયઃ ॥
યદિ ત્વ્ અહમ્ અનુગ્રાહ્યા મામ્ અનુજ્ઞાતુમ્ અર્હસિ ।
તપસ્યેયં પરં કૃત્વા નિશ્ચયં પુરુષોત્તમ ॥
ભર્તુશ્ છન્દેન નારીણાં તપો વા વ્રતકાનિ વા ।

નિષ્ફલં ખલુ યદ્ ભર્તુર્ અચ્છન્દેન ક્રિયેત યત્ ॥
ઇતીદમ્ ઉક્ત્વા પુનર્ એવ શોભના @
મુમોચ તોયં નયનોદ્ભવં સતી ।
ગ્રહાય પીતં હરિવાસસઃ શુભા @
પટાન્તમ્ આધાય મુખે શુચિસ્મિતા ॥
નારાયણઃ સત્યભામાં પુનર્ એવાથ ભારત ।
પ્રોવાચ પ્રણયાત્ ક્રુદ્ધામ્ અભિમાનવતીં સતીમ્ ॥
દહતીવ મમાઙ્ગાનિ શોકઃ કમલલોચને ।
કિમ્ ઉ તત્કારણં યેન ત્વમ્ એવમ્ અતિવિક્લવા ॥
શાપિતાસિ મમ પ્રાણૈર્ આચક્ષ્વાનત્યયો યદિ ।
શ્રોતવ્યં યદિ ભક્તેન ભર્ત્રા સર્વાઙ્ગશોભને ॥
તતઃ પ્રોવાચ ભર્તારં સત્યા સત્યવ્રતે સ્થિતમ્ ।
બાષ્પગદ્ગદયા વાચા તથૈવાધોમુખી સ્થિતા ॥
ત્વયૈવ સ્થાપિતં પૂર્વં સૌભાગ્યં મમ માનદ ।
જગત્ય્ અમલપત્રાક્ષે તત્ ખ્યાતં કેશિનાશન ॥
શિરો વહામિ ચેષ્ટત્વાત્ તવાહં દેવ ગર્વિતા ।
સર્વસીમન્તિનીમધ્યે સ્પૃહણીયાસ્મિ સર્વથા ॥
સાહમ્ અદ્યાવહાસ્યાસ્મિ સપત્નીનાં જનસ્ય ચ ।
ઇતિ પ્રેષ્યાભિર્ આખ્યાતં શ્રુત્વા તથ્યં તતસ્ તતઃ ॥
યત્ પારિજાતકુસુમં દત્તવાન્ નારદસ્ તવ ।
તત્ કિલેષ્ટજને દત્તં ત્વયાહં પરિવર્જિતા ॥
રત્નાતિશયદાનેન તસ્યામ્ અભ્યધિકઃ કિલ ।
સ્નેહશ્ ચ બહુમાનશ્ ચ પ્રકાશં ગમિતસ્ ત્વયા ॥
તામ્ અસ્તૌષીત્ સમક્ષં તે પ્રિયાં સ કિલ નારદઃ ।
તમ્ અશ્રૌષીશ્ ચ હૃષ્ટસ્ ત્વં પ્રિયાયાઃ સંસ્તવં કિલ ॥
સ્તોતવ્યા યદિ તાવત્ સા નારદેન તવાગ્રતઃ ।
દુર્ભગો ઽયં જનસ્ તત્ર કિમર્થમ્ અનુશબ્દિતઃ ॥
પ્રણયસ્ય રસં દત્ત્વા પશ્ચાત્તાપઃ પ્રભો યદિ ।
અનુજ્ઞાં મે પ્રયચ્છસ્વ તપઃ કર્તું પ્રસીદ મે ॥
સ્વપ્નેનાપિ ન દૃષ્ટ્વાહં શ્રદ્દધ્યાં પુષ્કરેક્ષણ ।
યદ્ અન્યદ્ એવ નિર્વૃત્તમ્ અશ્રૌષં પશ્યતસ્ તવ ॥
કામઃ કામં તુ તસ્યૈવ મુનેર્ અતુલતેજસઃ ।
અત્ર મન્યુસ્ તુ મે દેવ સાંનિધ્યં તવ તત્ર યત્ ॥
માનાર્થં જીવ્યતે લોકે સદ્ભિર્ ઇત્ય્ ઉક્તવાન્ અસિ ।
તદ્ એવં સતિ નેચ્છામિ જીવિતું માનવર્જિતા ॥
મમાભવદ્ યતો રક્ષા ભયમ્ અદ્ય તતો મમ ।
સર્વતો રક્ષતે યો માં સ માં નાદ્યાભિરક્ષતિ ॥
હા ગતિં કાં ગમિષ્યામિ ત્યક્તા દેવ ત્વયા વિભો ।
કુમુદ્વતીગતાં નૂનં ગતિં યાસ્યામ્ય્ અસંગતા ॥
કિમ્ અકાર્ષમ્ અહં મોહાદ્ ઈશ્વરાણાં પ્રિયાપ્રિયમ્ ।