હરિવંશ · ભાગ 121140

ઇતિ સંજલ્પમાનાનાં શૃણ્વન્તૌ પૃથગ્ ઈરિતમ્ ।
ઉગ્રસેનં પુરસ્કૃત્ય ભ્રાતરૌ રામકેશવૌ ॥
પ્રાકારદ્વારિ સંપ્રાપ્તા+ +વર્ચયામ્ આસ વૈ તદા ।
અર્ઘમ્ આચમનં દત્ત્વા પાદ્ય્ં પાદ્યેતિ ચાબ્રવીત્ ॥
ઉગ્રસેનસ્ તતો ધીમાન્ કેશવસ્ય રથાગ્રતઃ ।
પ્રણમ્ય શિરસા કૃષ્ણં રથમ્ આરુહ્ય વીર્યવાન્ ॥
ઘનેન તોયધારેણ વવર્ષ કરકામ્બુભિઃ ।
ધનૌઘૈર્ વર્ષમાણસ્ તુ સંપ્રાપ્તાઃ પિતૃવેશ્મનિ ॥
મથુરાભિપતિઃ શ્રીમાન્ ઉવાચ મધુસૂદનમ્ ।
રાજેન્દ્રત્વમ્ અનુપ્રાપ્ય ન યુક્તં પિતૃવેશ્મનિ ।
સ્થાપિતં દેવરાજેન દત્તં સિંહાસનં પ્રભો ॥
નેષ્યામિ મથુરેશસ્ય સભે ભુજબલાર્જિતે ।
પ્રસાદયિષ્યે ભગવન્ ન કોપં કર્તુમ્ અર્હસિ ॥
દેવકી વસુદેવશ્ ચ રોહિની ચ વિશાં પતે ।
ન કિંચિત્ કરણે શક્તા હર્ષક્લમવિમોહિતાઃ ॥
કંસમાતા તતો રાજન્ન્ અર્ઘમ્ આદાય કેશવમ્ ।
નાનાદિગ્દેશજાનીતં કંસેનોપાર્જિતં ધનમ્ ।
દેશકાલં સમાલોક્ય પાદયુગ્મે ન્યવેદયત્ ॥
ઉગ્રસેનં સમાહૂય ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા ગિરા ।
ન ચાહં મથુરાકાઙ્ક્ષી ન મયા વિત્તકાઙ્ક્ષયા ।
ઘાતિતૌ તવ પુત્રૌ તૌ કાલેન નિધનં ગતૌ ॥
યજસ્વ વિવિધાન્ યજ્ઞાન્ દદસ્વ વિપુલં ધનમ્ ।
જયસ્વ રિપુસૈન્યાનિ મમ બાહુબલાશ્રયાત્ ॥
ત્યજસ્વ મનસસ્ તાપં કંસનાશોદ્ભવં ભયમ્ ।
નયસ્વ વિત્તનિચયં મયા દત્તં પુનસ્ તવ ॥
ઇતિ પ્રાશ્વાસ્ય રાજાનં કૃષ્ણો ઽથ હલિના સહ ।
પ્રવિવેશ તતઃ શ્રીમાન્ માતાપિત્રોર્ અથાન્તકમ્ ॥
આનન્દપરિપુર્ણાભ્યાં હૃદયાભ્યાં મહાબલૌ ।
પિતૃમાત્રોસ્ તુ પાદૌ વૈ નમશ્ ચક્રતુર્ આનતૌ ॥
તસ્મિન્ મુહૂર્તે નગરી મથુરા તુ બભૂવ સા ।
સ્વર્ગલોકં પરિત્યજ્યા+ +વતીર્ણેવામરાવતી ।
વસુદેવસ્ય ભવનં સમીક્ષ્ય પુરવાસિનઃ ।
મનસા ચિન્તયામ્ આસુર્ દેવલોકં ન ભૂતલમ્ ॥
વિસૃજ્ય મથુરેશં તુ મહિષીસહિતં તદા ।
ભવનં વસુદેવસ્ય પ્રવિશ્ય બલકેશવૌ ॥
ન્યસ્તશસ્ત્રાવ્ ઉભૌ વીરૌ તસ્થતુઃ સ્વૈરચારિણૌ ।
તતઃ કૃતાહ્નિકૌ ભૂત્વા સુખાસીનૌ કથાન્તરે ॥
એતસ્મિન્ન્ એવ કાલે તુ મહોત્પાતો બભૂવ હ ।
બભ્રમુશ્ ચ ઘનાકાશે ચેલુશ્ ચાવનિપર્વતાઃ ॥
સમુદ્રાઃ ક્ષોભિતાઃ સર્વે વિભ્રાન્તા ભોગિનાં વરાઃ ।

કમ્પિતા યાદવાઃ સર્વે ન્યુબ્જાશ્ ચ પતિતા ભૂવિ ।
તૌ તાન્ નિપતિતાન્ દૃષ્ટ્વા રામકૃષ્ણૌ ચ નિશ્ચલૌ ।
મહતા પક્ષવાતેન વિજ્ઞાતઃ પતગોત્તમઃ ॥
દદર્શ સમનુપ્રાપ્તો દિવ્યસ્રગનુલેપનઃ ।
પ્રણમ્ય શિરસા તાભ્યાં સૌમ્યરૂપી કૃતાસનઃ ॥
તં દૃષ્ટ્વા સમનુપ્રાપ્તં સચિવં સાંપરાયિકમ્ ।
ધૃતિમન્તં ગરુત્મન્તં જગાદ મધૂસૂદનઃ ॥
સ્વાગતં ખચરશ્રેષ્ઠ સુરસેનારિમર્દન ।
વિનતાહૃદયાનન્દ સ્વાગતં કેશવપ્રિય ॥
તમ્ ઉવાચ તતઃ કૃષ્ણઃ સ્થિતં દેહમ્ ઇવાપરમ્ ।
તુલ્યસામર્થ્યયા વાચા આસીનં વિનતાત્મજમ્ ॥
યાસ્યામઃ પતગશ્રેષ્ઠ ભોજસ્યાન્તઃપુરં મહત્ ।
તત્ર ગત્વા સુખાસીના મન્ત્રયામો મનોગતમ્ ॥
પ્રવિષ્ટૌ તૌ મહાવીર્યૌ બલદેવજનાર્દનૌ ।
વૈનતેયતૃતીયૌ ચ ગુહ્યં મન્ત્રમ્ અમન્ત્રયન્ ॥
અવધ્યો ઽસૌ કૃતો ઽસ્માકં સુમહચ્ ચ રિપોર્ બલમ્ ।
કૃતઃ સૈન્યક્ષયશ્ ચાપિ મહાન્ ઇતિ નરાધિપૈઃ ॥
બલાનિ ચ સસૈન્યાનિ હન્તું વર્ષશતૈર્ અપિ ।
ન શક્ષ્યામઃ ક્ષયં નેતું જરાસંધસ્ય વાહિનીમ્ ॥
અતો ઽર્થં વૈનતેય ત્વાં બ્રવીમિ મથુરાં પુરીમ્ ।
વસતોર્ આવયોઃ શ્રેયો ન ભવેદ્ ઇતિ મે મતિઃ ॥
દેવદેવં નમસ્કૃત્ય ગતો ઽહં ભવતો ઽન્તિકાત્ ।
વાસાર્થમ્ ઈક્ષિતું ભૂમિં તવ દેવ કુશસ્થલીમ્ ॥
ગત્વાહં ખે સમાસ્થાય સમન્તાદ્ અવલોક્ય તામ્ ।
દૃષ્ટ્વા વૈ વિબુધશ્રેષ્ઠ પુરીં લક્ષણપૂજિતામ્ ॥
સાગરાનૂપવિપુલાં પ્રાગુદક્પ્લવશીતલામ્ ।
પર્વતોદધિમધ્યસ્થામ્ અભેદ્યાં ત્રિદશૈર્ અપિ ॥
સર્વરત્નાકરવતીં સર્વકામફલદ્રુમામ્ ।
સર્વર્તુકુસુમાકીર્ણાં સર્વતઃ સુમનોહરામ્ ॥
સર્વાશ્રમાધિવાસાં ચ સર્વકામગુણૈર્ યુતામ્ ।
નરનારીગણાકીર્ણાં નિત્યામોદવિવર્ધનીમ્ ॥
પ્રાકારપરિખોપેતાં ગોપુરાટ્ટાલમાલિનીમ્ ।
વિચિત્રચત્વરપથાં વિપુલદ્વારતોરણામ્ ॥
યન્ત્રાર્ગલવિચિત્રાઢ્યાં હેમપ્રાકારશોભિતામ્ ।
નરનાગાશ્વકલિલાં રથસૈન્યસમાકુલામ્ ॥
નાનાદિગ્દેશજાકીર્ણાં દિવ્યપુષ્પફલદ્રુમામ્ ।
પતાકાધ્વજમાલાઢ્યાં મહાભવનશાલિનીમ્ ॥
ભીષણીં રિપુસંઘાનાં મિત્રાણાં હર્ષવર્ધનીમ્ ।
મનુજેન્દ્રાધિવાસેભ્યો વિશિષ્ટાં નગરોત્તમામ્ ॥
રૈવતં ચ ગિરિશ્રેષ્ઠં કુરુ દેવ સુરાલયમ્ ।

નન્દનપ્રતિમં દિવ્યં પુરદ્વારસ્ય ભૂષણમ્ ॥
કારયિત્વાધિવાસં તં તત્ર ગત્વા સુરોત્તમ ।
કુમારાણાં પ્રચારશ્ ચ સુરમાન્યો ભવિષ્યતિ ॥
નામ્ના દ્વારવતી નામ ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતા ।
ભવિષ્યતિ પુરી રમ્યા શક્રસ્યેવામરાવતી ॥
યદિ સ્યાત્ સંવૃતાં ભૂમિં પ્રદાસ્યતિ મહોદધિઃ ।
યથેષ્ટં વિવિધં કર્મ વિશ્વકર્મા કરિષ્યતિ ॥
મણિમુક્તાપ્રવાલૈશ્ચ વજ્રવૈદૂર્યસપ્રભૈઃ ।
દિવ્યૈર્ અભિપ્રાયયુતૈર્ દિવ્યરત્નૈસ્ ત્રિલોકજૈઃ ॥
દિવ્યસ્તમ્ભસમાકીર્ણાન્ સ્વર્ગે દેવસભોપમાન્ ।
જામ્બૂનદમયાઞ્ શુભ્રાન્ સર્વરત્નવિભૂષિતાન્ ।
જામ્બૂનદમયાં શુભ્રાં સર્વરત્નવિભૂષિતામ્ ।
દિવ્યધ્વજપતાકાઢ્યાન્ દેવકિંનરપાલિતાન્ ।
ચન્દ્રસૂર્યપ્રતીકાશાન્ પ્રાસાદાન્ કારય પ્રભો ॥
એવં કૃત્વાથ સંજલ્પં વૈનતેયો ઽથ કેશવમ્ ।
પ્રણમ્ય શિરસા તાભ્યાં નિષસાદ કૃતાસનઃ ॥
કૃષ્ણો ઽપિ રામસહિતો વિચિન્ત્ય હિતમ્ ઈરિતમ્ ।
પ્રકાશં કર્તુકામૌ તૌ વિસૃજ્ય વિનતાત્મજમ્ ॥
સત્કૃત્ય વિધિવદ્ રાજન્ મહાર્હવરભૂષણૈઃ ।
પ્રવિવેશ બલી શ્રીમાન્ સ્વપિતુર્ ભવનં નૃપ ।
મોદેતે સુખિનૌ તત્ર દેવલોકે યથામરૌ ॥
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા ભોજરાજો મહાયશાઃ ।
કૃષ્ણં સ્નેહેન વિસ્રબ્ધં બભાષે વચનામૃતમ્ ॥
ક્ર્ષ્ણં કૃષ્ણ મહાબાહો યદૂનાં નન્દિવર્ધન ।
શ્રૂયતાં યદ્ અહં ત્વાદ્ય વક્ષ્યામિ રિપુસૂદન ॥
ત્વયા વિહીનાઃ સર્વે સ્મ ન શક્તાઃ સુખમ્ આસિતુમ્ ।
પુરે ઽસ્મિન્ વિષયાન્તે વા પતિહીના ઇવ સ્ત્રિયઃ ॥
ત્વત્સનાથા વયં તાત ત્વદ્બાહુબલમ્ આશ્રિતાઃ ।
બિભીમો ન નરેન્દ્રાણાં સેન્દ્રાણામ્ અપિ માનદ ॥
વિજયાય યદુશ્રેષ્ઠ યત્ર યત્ર ગામિષ્યસિ ।
તત્ર ત્વં સહિતો ઽસ્માભિર્ ગચ્છેથા યાદવર્ષભ ॥
તસ્ય રાજ્ઞો વચઃ શ્રુત્વા સસ્મિતં દેવકીસુતઃ ।
યથેષ્ટં ભવતામ્ અદ્ય તથા કર્તાસ્મ્ય્ અસંશયમ્ ।
યથાર્હં ચ યથાયોગં પ્રશ્રયં પ્રદદૌ નૃપઃ ॥
વિવાહં ઘોષયામ્ આસ શિશુપાલસ્ય માગધઃ ।
સર્વમન્તઃ પુરં ચૈવ વિવાહે સોત્સુકં કિલ ॥
શ્વોભૂતે તુ વિવાહઃ સ્યાચ્ ચૈદ્યસ્યેતિ ચ ભૂમિપાઃ ।
સંનદ્ધાઃ સમપદ્યન્ત વિભવૈઃ સ્વૈર્યથાતથમ્ ॥
શિશુપાલો ઽપિ રાજા તુ વરવેષેણ સંયુતઃ ॥
કુમારૈર્ આત્મતુલ્યૈશ્ ચ નિયમસ્થો ઽભવત્ તદા ॥

એતસ્મિન્ન્ એવ કાલે તુ નારદો મુનિસત્તમઃ ।
પૃથિવ્યાં પર્યટન્ન્ એકો વીણાસક્તકરસ્ તદા ॥
દ્વારવત્યાં તતો વિષ્ણું નિવસન્તં યદૂત્તમમ્ ।
સભાજયઞ્ જગન્નાથં પ્રાપ્તો દ્વારવતીં કિલ ।
પ્રવિશ્ય ચ પુરીં રમ્યાં કેશવેનાભિપૂજિતઃ ॥
તસ્યામ્ એવ સભાયાં તુ યદુભિર્ વૃષ્ણિભિઃ સહ ।
વિહરન્તં જગન્નાથં દદર્શ યદુનન્દનમ્ ॥
તદભ્યાશે સ્થિતં રામમ્ ઉગ્રસેનં ચ સાત્યકિમ્ ।
અન્યાન્ અપિ યદૂન્ સર્વાન્ દદર્શ મુદિતાન્ મહાન્ ॥
તં દૃષ્ટ્વા યાદવાઃ સર્વે પ્રત્યુજ્જગ્મુઃ સસંભ્રમમ્ ॥
ભગવાન્ અપિ ગોવિન્દો રામેણ સહ કેશવઃ ।
ઉપતસ્થે યથાયોગમ્ અર્ઘમ્ આદાય ચાસનમ્ ।
ઇદમ્ અર્ઘ્યમ્ ઇદં પાદ્યમ્ ઇત્ય્ ઊચે તં મુનીશ્વરમ્ ॥
તચ્ ચ સર્વં યથાપ્રાપ્તમ્ ઉપયુજ્ય મુનીશ્વરઃ ।
આસને ચ સમાસ્થાય ન્યષીદન્ મુદિતસ્ તદા ॥
આસનસ્થં મુનિશ્રેષ્ઠં યાદવાઃ સર્વ એવ તે ।
આસનાનિ યથાયોગં પ્રાપ્નુવન્ સ્વાનિ સર્વતઃ ॥
કેશવો ઽપિ ચ ધર્માત્મા રામેણ સહ સંગતઃ ।
નિષસાદાસને શુભ્રે વૃષ્ણાનામ્ અગ્રણીર્હરિઃ ॥
ઉવાચ ચ મુનિશ્રેષ્ઠં વીણાસક્તમ્ અસઙ્ગગમ્ ॥
કુશલં સર્વકાર્યેષુ વદ કિં મુનિસત્તમ ।
અપિ તે કુશલં વિપ્ર તપસો મુનિસત્તમ ॥
કુશલં તવ વીણાયા વદ વિપ્ર યથાતથમ્ ॥
જગતામ્ અદ્ય વિપ્રેન્દ્ર કા વાર્તા વદ મે પ્રભો ॥
અથ વા કુશલં નામ યુષ્માકં નિયતાત્મનામ્ ।
દિષ્ટ્યા દૃષ્ટો ઽસિ સંપ્રાપ્તઃ પાવયાનશ્ ચ નો વિભો ॥
પ્રીતા વયં મુનિશ્રેષ્ઠ પૂતાશ્ ચૈવ ત્વદાગમાત્ ।
અદ્યેયં યાદવકુલં લોકે ખ્યાતિં પ્રયાસ્યતિ ।
ત્વાદૃશાં પુણ્યકીર્તીનાં સંયોગાદ્ વદ સાંપ્રતમ્ ॥
આદ્યો હિ મુનિમુખ્યાનાં ભવાંલ્ લોકે પ્રથિષ્યતિ ।
ધન્યાઃ ખલુ વયં વિપ્ર યતો દૃષ્ટાસ્ ત્વયા વિભો ।
એવમાદિ જગન્નાથઃ કુશલં પૃષ્ટવાન્ મુનિમ્ ॥
તચ્ છ્રુત્વા કુશલં પૃષ્ટં વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના ।
મુનિઃ પ્રીતમના ભૂત્વા પ્રોવાચ યદુસંસદિ ॥
રામેણ સંગતં કૃષ્ણમ્ ઊર્ધ્વબાહુમ્ અવસ્થિતમ્ ।
સર્વાંસ્ તહ્તા યદૂન્ વિપ્રઃ સમાભાષ્ય વચસ્ તદા ॥
કિમ્ અયં કુશલપ્રશ્નઃ પૃષ્ટઃ કૃષ્ણ મયિ પ્રભો ।
ન યુક્તં પ્રતિભાત્ય્ એતદ્ દેવદેવ જગત્પતે ॥
યતસ્ ત્વં સર્વભૂતાનામ્ આદિઃ કુશલદસ્ તદા ।
ત્વદિચ્છયા જગત્ સર્વં કુશલે વિનિયુજ્યતે ॥

વયં તુ દેવદેવેશ નિત્યં કુશલિનો હરે ।
તથા હિ મૂલભૃત્યા વૈ વિષ્ણો તવ યુગે યુગે ॥
ઇદં તુ ચિત્રં દેવેશ યદ્ ઉક્તં ભવતો હરે ।
પાવયાન ઇતિ શ્રીમંલ્ લોકનાથ સુરેશ્વર ॥
ત્વં હિ શુદ્ધઃ સદા યોગી પૂતઃ કિલ મમાગમાત્ ।
કિમ્ અન્યદ્ વદ દેવેશ પ્રસાદાત્ તવ માનદ ॥
પ્રસાદાત્ ઇશયાદ્ એતદ્ યુક્તં વક્તું જગત્પતે ।
ઇદં નિશ્ચિતવાન્ અદ્ય પ્રસન્નો મયિ માનદ ॥
સર્વથા કૃતકૃત્યો ઽસ્મિ દૃષ્ટો યેન ત્વયા વિભો ।
પ્રીતિર્ મે હ્ય્ અતુલા વિષ્ણો તવ સંદર્શનેન હિ ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સ જગન્નાથં ભૂયઃ સ્તોતું પ્રચક્રમે ।
પુરાણજ્ઞઃ સદા વિપ્રો મુનીનામ્ આદિર્ અવ્યયઃ ॥
તત્ત્વાર્થવિત્ તદા વિષ્ણોઃ સાક્ષાદ્ વેદાર્થતત્ત્વવિત્ ।
આદાય નિહિતાં વીનાં સંસ્થાપ્ય લયમ્ ઉત્તમમ્ ॥
તન્ત્રીં ચ વીણાં સંસ્ફાલ્ય ... લયમુત્તમમ્ ।
તન્ત્રીં ચ સુદૃઢાં કૃત્વા જગૌ ગેયૈર્ જગત્પતિમ્ ।
અર્થ્યાભિર્ વાગ્ભિર્ ઇષ્ટાભિઃ સર્વયાદવસંસદિ ॥
નમઃ કૃષ્ણાય હરયે વેધસે ભૂતધારિણે ।
દેવદેવ જગન્નાથ નમસ્ તે ચક્રધારિણે ॥
નમસ્ તે નરસિંહાય દૈત્યવક્ષઃપ્રદારિણે ।
નમસ્ તે સકલેશાય નિર્ગુણાય ગુણાત્મને ॥
નમો વામનરૂપાય માયાલોકવિહારિણે ।
નમસ્ તે ક્રોડરૂપાય દંષ્ટ્રયા ક્ષિતિધારણે ॥
નમો ઽશ્વશિરસે તુભ્યં વેદાહરણરૂપિણે ।
ત્રિવિક્રમ નમસ્ તુભ્યં ત્રયીરૂપ જનાર્દન ॥
નમ ઓંકારમાત્રાય ત્રયીરૂપાય વિષ્ણવે ।
નિર્મલજ્ઞાનરૂપાય વિજ્ઞાનનિલયાય ચ ॥
ઉદ્ગીથાય નમસ્ તુભ્યં રથંતર નમો ઽસ્તુ તે ।
યં વિદુર્ વેદતત્ત્વજ્ઞા બ્રહ્માદ્યાઃ સનકાદયઃ ॥
વિચિન્વન્તઃ પ્રદીપેન વિજ્ઞાનાખ્યેન કેશવ ।
સો ઽસિ દેવ જગન્નાથ યો દૃષ્ટો બ્રહ્મવાદિભિઃ ॥
યં પ્રાપ્ય ન નિવર્તન્તે યોગિનો યતચેતસઃ ।
સો ઽસિ દેવ પુરાણાત્મંસ્ તુભ્યં દેવ નમો નમઃ ॥
ત્વામ્ આહુઃ સકલા વેદા બ્રહ્મેતિ જ્ઞાનનિશ્ચયે ।
ત્વમેવેદં જગત્સર્વં ત્વયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
ત્વન્માયાપટલચ્છન્નાઃ પ્રાણિનઃ સર્વ એવ હિ ।
અહં માનકૃતા ભ્રષ્ટ્રાઃ પતન્તિ નરકેષુ ચ ।
યે ચ ત્વાં વિષ્ણુર્ ઇત્ય્ આહુસ્ તે ચ ત્વાં યાન્તિ યત્નતઃ ॥
યે તુ જ્ઞાનસહા મર્ત્યા વેદાન્તજ્ઞાનબૃંહિતાઃ ।
તે તુ ત્વાં દેવદેવેશ પ્રવિશન્તિ પુરાતનમ્ ॥

તવૈષા ભગવન્ માયા યામ્ આશ્રિત્ય જગન્મયીમ્ ।
પ્રાણિનો નિઃશ્વસન્તિ સ્મ દુઃસહા સા હિ નિત્યશઃ ।
વિહારઃ સર્વ એવૈષ પ્રાણિનામ્ ઉદયાય હિ ॥
પૂર્વમાસીજ્ જગન્નાથ વારાહ ઇતિ સંજ્ઞિતઃ ।
અદધા ભૂતધાત્રીં ત્વં પ્રાણિનાં ચ હિતાય હિ ।
પુનર્ અશ્વશિરા ભૂત્વા વેદાન્ આહૃત્ય તિષ્ઠસિ ॥
આસીર્ વામનરૂપસ્ ત્વમ્ અબધ્ના બલિમ્ અધ્વરે ।
આહૃત્ય રાજ્યં તસ્માત્ ત્વમ્ ઇન્દ્રાય પ્રાહિણોર્ વિભો ॥
અભૂસ્ ત્વં નારસિંહશ્ ચ હતવાન્ દૈત્યપુંગવમ્ ॥
રઘોરથ જગન્નાથ વંશે વંશવતાં વર ।
આસીશ્ ચ રામસંજ્ઞસ્ ત્વં રાવણં હતવાન્ વિભો ।
નિષ્કણ્ટકમ્ ઇમં લોકમ્ અકરોર્ દેવસત્તમ ॥
અભૂશ્ ચ જામદગ્ન્યસ્ ત્વં ગૃહીત્વા પરશું પ્રભો ।
હતવાંસ્ ત્વં મહાવીર્યં કૃતવીર્યસુતં રણે ।
નિઃક્ષત્રિયમ્ ઇમં લોકમ્ અદદાઃ કાશ્યપાય વૈ ॥
ઇદાનીમ્ અપિ ગોવિન્દ લોકાનાં હિતકામ્યયા ।
માનુષં વપુર્ આસ્થાય દ્વારવત્યાં પ્રતિષ્ઠસિ ॥
હતવાન્ પૂતનાં બાલ્યે ગોકુલે વિહરન્ પ્રભો ।
અર્જુનૌ હતવાન્ ભૂયો બદ્ધો લૂખલસંપુટઃ ॥
પુનશ્ ચ ક્રીડતા વિષ્ણો ત્વયૈવ નિહતો હયઃ ॥
અદધાસ્ ત્વં પુનઃ શૈલં ગવાં સંરક્ષણાય હિ ।
ગોવર્ધનં મહાશૈલં સર્વગોપસ્ય પશ્યતઃ ॥
નનર્ત ભગવાન્ ભૂયો યમુનાયા હ્રદે હરે ।
અકરોઃ કાલિયં વિષ્ણો વિમદં યમુનાતટે ॥
રઙ્ગમધ્યે હતૌ વિષ્ણો ત્વયા ચાણૂરમુષ્ટિકૌ ।
દુઃસહં લોકવિદ્વિષ્ટં હતવાન્ કંસમ્ ઓજસા ॥
ઉગ્રસેનો ઽભિષિક્તશ્ ચ રાજ્યે નિહતકણ્ટકે ।
સ ઇદાનીં સ્થિતો રાજ્યે ત્વામ્ આશ્રિત્યેન્દ્રવદ્ દિવિ ॥
કિમ્ અનેન જગન્નાથ સર્વં ત્વદ્વશગં જગત્ ।
સર્વાત્મન્ સર્વભૂતેશ સર્વભાવન ભાવન્ ।
નમસ્ તે દેવદેવેશ નમો ભૂયો નમો નમઃ ॥
ઇતિ સ્તુત્વા જગન્નાથમ્ ઉપારંસીત્ સ નારદઃ ।
તચ્ છ્રુત્વા યાદવાઃ સર્વે પરં વિસ્મયમ્ આગતાઃ ॥
મનસા તુષ્ટુવુર્ વિષ્ણું નારદાચ્ છ્રુતવિસ્તરાઃ ।
ધન્યા વયં જગન્નાથમ્ આશ્રિત્ય સુખિનસ્ તથા ।
નિર્વૃતા વયમ્ એવેતિ નારદં ચ શશંસિરે ॥
પુનઃ પ્રીતિયુતાઃ સર્વે વિલોક્ય ચ પરસ્પરમ્ ।
ધન્યા વયં પુનર્ ધન્યા ધન્યાનામ્ અગ્રતઃ સ્થિતાઃ ॥
કિમર્થમ્ ઇહ સંપ્રાપ્તો વદ નારદ સાંપ્રતમ્ ।
અલમ્ એતૈઃ સ્તુતિપદૈર્ યથાર્થૈર્ વાપિ નારદ ॥

ત્વદ્ આગમનજં વિપ્ર તત્કાર્યં વદ સાંપ્રતમ્ ।
કુતૂહલં મમ વિભો વૃષ્ણીનાં ચૈવ સર્વશઃ ॥
શ્રૂયતાં ભગવન્ વિષ્ણો મમાગમનકારણમ્ ॥
હ્યસ્તને દેવદેવેશં શૂલિનં વૃષભધ્વજમ્ ।
અર્ચયિત્વા હરં શર્વં દક્ષિને સાગરે વિભુમ્ ॥
નિવૃત્તો ઽસ્મિ તમારાધ્ય દિશં ધનદપાલિતામ્ ।
ત્વાં દ્રષ્ટું દેવદેવેશ વસન્તં વૃષ્ણિસંસદિ ॥
વિન્ધ્યસ્ય દક્ષિણં પાર્શ્વં ગતવાન્ ભીષ્મપાલિતામ્ ।
પ્રવિશ્ય ચ પુરીં તાં તુ વિદર્ભસ્ય મહીપતેઃ ।
સ્થિતો ઽહં ભીષ્મકેણાત્ર પૂજિતો યાદવેશ્વર ॥
તત્ર દૃષ્ટો હૃષીકેશ રાજ્ઞાં સમુદયો મહાન્ ॥
જરાસંધં પુરસ્કૃત્ય રાજાનઃ સર્વ એવ હિ ।
યથાસુખં યથાયોગં દૃષ્ટાઃ કેશવ માચિરમ્ ॥
શિશુપાલો હિ નૃપતિશ્ ચેદીનામ્ ઈશ્વરશ્ ચ સઃ ।
પૌણ્ડ્રકો વાસુદેવશ્ ચ નિત્યં ત્વાં દ્વેષ્ટિ યો વિભો ॥
દ્ર્ષ્ટશ્ ચાથ મયા રાજા ભીષ્મકો માબ્રવીદ્ વચઃ ।
શિશુપાલસ્ય વિપ્રર્ષે રુક્મિણ્યા સહ સંગમઃ ।
ભવિતા શ્વઃ પ્રભાતે તુ તદર્થં રાજસંગમઃ ॥
તચ્ છ્રુત્વા ત્વરિતો દેવ પ્રાપ્તસ્ ત્વાં વૃષ્ણિપુંગવ ।
તદ્ ગચ્છ વૃષ્ણિભિઃ સાર્ધં નગરં તસ્ય ધીમતઃ ॥
ગૃહાણ રુક્મિણીં કૃષ્ણ જિત્વા નૃપતિપુંગવાન્ ॥
શિશુપાલો ઽથ રાજા તુ વરવેષેણ વિષ્ઠિતઃ ॥
ઉદ્વહેત જગન્નાથ યદિ રાજા સ રુક્મિણીમ્ ।
અકૃત્યમ્ અયશસ્યં ચ ભવતો નાત્ર સંશયઃ ॥
યાચિતા સા ભવદ્ભિસ્ તુ ન દત્તા ભીષ્મકેણ હિ ॥
આરક્ષકો જરાસંધઃ પૌણ્ડ્રશ્ ચ નૃપપુંગવઃ ।
એકલવ્યો હૃષીકેશ રુક્મી તસ્ય તુ દાસ્યતિ ॥
ભવન્તં યઃ સદા દ્વેષ્ટિ ન ત્વામાહ્વયતિ પ્રભો ॥
જરાસંધસ્ તુ વૃષ્ણીનાં સદા દ્વેષ્ટા ન સંશયઃ ।
તદ્ ગચ્છતુ ભવાઞ્ શીઘ્રં યાનૈર્ અશ્વૈર્ ગજૈર્ અપિ ॥
ઉગ્રસેનં પુરસ્કૃત્ય સાત્યકિં ચ મહાબલમ્ ।
તામ્ આદાય જગન્નાથ ગત્વા યાસ્યસિ માચિરમ્ ॥
સા ચ દૃષ્ટા હૃષીકેશ શોકોપહતચેતના ।
ત્વય્ય્ એવ મન આધાય સદા ત્વાં સ્મરતિ પ્રભો ॥
યદિ ભર્તા ભવેચ્ ચૈદ્યઃ સ્યાન્ મૃતા રુક્મિણી હરે ।
ઉજ્જીવય હરે વિષ્ણો રુક્મિણીં રુક્મભૂષણામ્ ॥
ઇત્ય્ અહં દેવ સંપ્રાપ્તઃ કૃત્યશેષં વિચિન્ત્યતામ્ ।
ન કિંચિદ્ અપિ દુઃસાધ્યં ચક્રપાણે હરે તવ ॥
સાધયામો વયં દેવ ગચ્છેત્ યુક્ત્વા જગામ સઃ ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા નારદે યાતે બ્રહ્મલોકં સનાતનમ્ ।

વાસુદેવસ્ તુ ધર્માત્મા યદૂનામ્ અગ્રણીર્ હરિઃ ॥
ગમનાય મતિં ચક્રે રુક્મિણ્યાહરણે તદા ।
ઉવાચ ચ યદૂન્ સર્વાન્ સજ્જીભવત માચિરમ્ ॥
અસ્મિન્ન્ એવ મુહૂર્તે તુ યાસ્યામઃ કુણ્ડિનં પ્રતિ ।
રથમાનય મે શીઘ્રં સારથે દારુક પ્રભો ॥
આરુહ્યન્તાં રથા અશ્વા ગજાશ્ ચ પરિકલ્પિતાઃ ॥
અગ્રતશ્ ચાસ્તુ નો વીરઃ સાત્યકિઃ સત્યવિક્રમઃ ।
મધ્યતો બલભદ્રસ્ તુ રાજા ચૈવ તુ પૃષ્ઠતઃ ॥
અહં ખડ્ગી ગદી ચક્રી શાર્ઙ્ગી શાઙ્ખી તલત્રવાન્ ।
રથમ્ આસ્થાય ગચ્છામિ દારુકેણ સહાયવાન્ ॥
હત્વા ચ રાજશાર્દૂલાઞ્ જરાસંધપુરોગમાન્ ।
શિશુપાલં ચ રાજાનં વરવેષવિડમ્બિનમ્ ॥
બધ્વા વા ભીષ્મકં સંખ્યે હત્વા ચૈવ તુ રુક્મિણમ્ ।
આનયિષ્યામિ તાં રાજન્ રુક્મિણીં મત્પ્રિયાં સદા ॥
સજ્જીભવન્તુ રાજાનો રથૈર્ અશ્વૈર્ ગજૈસ્ તથા ।
કિં વિલમ્બથ રાજાનો યાસ્યામઃ સર્વ એવ હિ ।
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા વૃષ્ણયઃ સર્વે ગમનાયોપચક્રિરે ॥
કૃષ્ણસ્યાજ્ઞાં પુરસ્કૃત્ય સર્વે તે યદુપુંગવાઃ ।
રથાન્ આરુહ્ય યાતાસ્ તે સંનદ્ધાઃ શસ્ત્રપાણયઃ ॥
સાત્યકિસ્ તુ મહારાજ રથમ્ આરુહ્ય દંશિતઃ ।
ધન્વી ખઙ્ગી રથી બાણી સૈન્યાગ્રે પ્રત્યદૃશ્યત ।
બલદેવો ઽપિ ધર્માત્મા ગજમ્ આરુહ્ય દંશિતઃ ॥
સૈન્યમધ્યે મહારાજ મૃગમધ્યે યથા હરિઃ ॥
ભગવાન્ અપિ ગોવિન્દો રથં દારુકસંસ્કૃતમ્ ।
આરુહ્ય સહસા વિષ્ણુર્ દારુકેણ સમન્વિતઃ ।
ગન્તુમ્ ઐછજ્ જગન્નાથો હર્તું ભોજપતેઃ સુતામ્ ॥
સવ્યમક્ષ્ણોર્ યુગં ક્ષુબ્ધં રુક્મિણીશિશુપાલયોઃ ।
સમાશ્વસ્તા તદા સા તુ સ ચ રાજા સુદુઃખિતઃ ॥
વૃષ્ણયો ઽપિ ચ રાજેન્દ્ર વાસુદેવપુરોગમાઃ ।
આહત્ય દુંદુભીન્ સર્વે શઙ્ખાન્ દધ્મુઃ પૃથક્ પૃથક્ ।
ક્રમેણૈવ ગતાસ્ તે તુ ભીષ્મકસ્ય પુરીં પ્રતિ ॥
પિતૃષ્વ્ અસુઃ પ્રિયાર્થં ચ રામકૃષ્ણાવ્ ઉભાવ્ અપિ ।
પ્રયયુર્ વૃષ્ણયશ્ ચાન્યે માન્યાસ્ તેજોબલાન્વિતાઃ ॥
દૃષ્ટ્વા તાન્ આગતાન્ સર્વાન્ વાસુદેવપુરોગમાન્ ।
ક્રથકૈશિકભર્તા તુ પ્રતિગૃહ્ય યથાવિધિ ॥
પૂજયામ્ આસ પૂજાર્હાન્ નિવિષ્ટાન્ બહિર્ એવ તાન્ ।
ન્યવેશયચ્ ચ તાન્ સર્વાન્ ભીષ્મકો નગરાદ્ બહિઃ ॥
સ્થિતે તસ્મિઞ્ જરાસંધે રિપૌ તેષાં મહાત્મનિ ।
સંભારાસ્ તત્ર સર્વત્ર વિવાહાય સમાહૃતાઃ ॥
શઙ્ખાશ્ ચ પટહાશ્ ચૈવ સસ્વનુઃ સર્વતસ્ તદા ।

બ્રાહ્મણાશ્ ચ સમાયાતા નાનાદિગ્ભ્યસ્ તથૈવ ચ ।
ઉચ્છ્રિતાશ્ ચૈવ સર્વત્ર ધ્વજા વૈ સમલંકૃતાઃ ॥
શ્વોભાવિનિ વિવાહે તુ રુક્મિણી નિર્યયૌ બહિઃ ।
ચતુર્યુજા રથેનેન્દ્ર દેવતાયતનં શુભા ॥
ઇન્દ્રાણીમ્ અર્ચયિષ્યન્તી કૃતકૌતુકમઙ્ગલા ।
કેશવો મે ભવેદ્ ભર્તા નાન્યઃ કશ્ચિદ્ ભવેદ્ ઇતિ ।
એવં મનસિ સંકલ્પં કુર્વતી રુક્મિણી શુભા ।
દીપ્યમાનેન વપુષા બલેન મહતા વૃતા ॥
તાં દદર્શ તદા કૃષ્ણો લક્ષ્મીં સાક્ષાદ્ ઇવ સ્થિતામ્ ।
એવં રૂપેણ સંપન્નાં દેવતાયતનાન્તિકે ॥
વહ્નેર્ ઇવ શિખાં દીપ્તાં માયાં ભૂમિગતામ્ ઇવ ।
પૃથિવીમ્ ઇવ ગમ્ભીરામ્ ઉત્થિતાં ધરણીતલાત્ ॥
મરીચિમ્ ઇવ સોમસ્ય સૌમ્યાં સ્ત્રીવિગ્રહામ્ ઇવ ।
વિના પદ્મં શ્રિયમ્ ઇવ ભુજિષ્યાસ્ત્રીસહાયિનીમ્ ॥
કૃષ્ણેન મનસા દૃષ્ટા દુર્નિરીક્ષ્યા સુરૈર્ અપિ ॥
શ્યામાવદાતા સા હ્ય્ આસીત્ પૃથુચાર્વઞ્ચિતેક્ષણા ।
તામ્રોષ્ઠનયનાપાઙ્ગી પીનોરુજઘનસ્તની ॥
બૃહતી ચારુસર્વાઙ્ગી તન્વી શશિનિભાનના ।
તામ્રોત્તુઙ્ગનખી સુભ્રૂર્ નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજા ॥
તીક્ષ્ણશુક્લનખૈર્ દન્તૈઃ પ્રભાસદ્ભિર્ અલંકૃતા ॥
નાસ્ત્ય્ અન્યા પ્રમદા લોકે રૂપેણ યશસા શ્રિયા ।
રુક્મિણી રૂપિણી દેવી પાણ્ડરક્ષૌમવાસિની ॥
તાં દૃષ્ટ્વાં વવૃધે કામઃ કૃષ્ણસ્ય પ્રિયદર્શનામ્ ।
હવિષેવાલનસ્યાર્ચિર્ મનસ્ તસ્યામથાદધાત્ ॥
રુક્મિણી ચ તથા દેવી દદૃશે કૃષ્ણમ્ ઈશ્વરમ્ ।
અચિન્તયચ્ ચ સા દેવી દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણમ્ અવસ્થિતમ્ ।
સો ઽયં વિષ્ણુર્ જગન્નાથઃ સાક્ષાદ્ રામાનુજઃ કૃતી ॥
અસ્ય ચક્રં સદા શઙ્ખો ભુજયોર્ ઉભયોર્ અપિ ।
શોભયેતાં સદા તૌ તુ દૈત્યદાનવદારિણૌ ॥
અસ્ય હસ્તે સ્થિતં શાર્ઙ્ગં દૈત્યદાનવભીષણમ્ ।
સદા ભાતિ મહાચાપં લોકે ખ્યાતતરં હરેઃ ॥
યમાશ્રિત્ય સદા દેવં ગદા કૌમોદકીતિ સા ।
દૈત્યદાનવહન્ત્રી ચ તન્મજ્જાપરિદારિણી ॥
યદ્ અનુજ્ઞાં સમાશ્રિત્ય ખડ્ગો નન્દકસંજ્ઞિતઃ ।
રિપૂન્ હન્તિ મહાવીર્યાન્ અસહ્યાન્ દૈવતૈર્ અપિ ॥
અસ્યાભૂદ્ વાહનં વિષ્ણોર્ ગરુત્માન્ પક્ષિપુંગવઃ ।
શક્રાદીન્યઃ સુરાઞ્જિત્વા જહારામૃતમ્ ઉત્તમમ્ ॥
સો ઽયં વિષ્ણુર્ વિભુઃ સાક્ષાદ્ ગોપવેષવિભૂષિતઃ ।
ગોપસ્ત્રીસ્ તન્ અભારેષુ વિજહાર યથાસુખમ્ ॥
યો નનર્ત હ્રદે તસ્યા યમુનાયાસ્ તદા હરિઃ ।

અયમત્ કાલિયં તસ્માદ્ વિષાગ્નિજ્વાલમાલિનમ્ ॥
અયં ગોવર્ધનં શૈલં દધારૈકેન પાણિના ।
લીલયા સ જગન્નાથો ગોલકં બાલકો યથા ॥
અયં સ પુણ્ડરીકાક્ષો યો ગજં પ્રજઘાન હ ॥
યશ્ ચાણૂરં મૃધે હત્વા કંસં ચૈવ મહાબલમ્ ।
નનર્ત રઙ્ગે ગોવિન્દો ગોપૈઃ સાર્ધં સયાદવૈઃ ॥
અયં સ યાદવશ્રેષ્ઠઃ પદ્મકિઞ્જલ્કલોચનઃ ।
શ્યામાવદાતઃ સશ્રીકઃ સાક્ષાદ્ ઇન્દ્રાનુજઃ કૃતી ।
યુવા હરિઃ પુરાણાત્મા પદ્માક્ષઃ પદ્મસપ્રભઃ ॥
સો ઽયમ્ અદ્ય જગન્નાથઃ પ્રાપ્તો મામ્ ઇહ યાદવઃ ।
અમુષ્ય પાદયોર્યુગ્મમ્ ઉદ્વહામિ ન સંશયઃ ॥
શુશ્રૂષાં પ્રતિયોક્ષ્યામિ પાદયોઃ પદ્મસંજ્ઞયોઃ ।
એવં વિચિન્તયિત્વા સા વવન્દે તં શચીં તદા ॥
રામેણ સહ નિશ્ચિત્ય કેશવસ્ તુ મહાબલઃ ।
તત્પ્રમાથે ઽકરોદ્ બુદ્ધિં વૃષ્ણિભિઃ પ્રણિધાય ચ ॥
કૃત્વા તુ દેવકાર્યાણિ નિષ્ક્રામન્તીં સુરાલયાત્ ॥
ઉન્મથ્ય સહસા કૃષ્ણઃ સ્વં નિનાય રથોત્તમમ્ ॥
વૃક્ષમુત્પાટ્ય રામો ઽપિ જઘાનાપતતઃ પરાન્ ।
સમનહ્યન્ત દાશાર્હાસ્ તદ્ આજ્ઞાય તુ સર્વશઃ ॥
તે રથૈર્ વિવિધાકારૈઃ સમુચ્છ્રિતમહાધ્વજૈઃ ।
વાજિભિર્ વારણૈશ્ ચૈવ પરિવવ્રુર્ હલાયુધમ્ ॥
આદાય રુક્મિણીં કૃષ્ણો જગામાશુ પુરં પ્રતિ ।
રામે ત્વ્ આસજ્ય તં ભારં યુયુધાને ચ વીર્યવાન્ ॥
અક્રૂરે વિપૃથૌ ચૈવ ગદે ચ કૃતવર્મણિ ।
વસુદેવે સુદેવે ચ સારણે ચ મહાબલે ॥
નિકૃત્તશત્રૌ વિક્રાન્તે ભઙ્ગકારે વિદૂરથે ।
ઉગ્રસેનાત્મજે કહ્વે શતદ્યુમ્ને ચ કેશવઃ ॥
રાજાધિદેવે મૃદરે પ્રસેને ચિત્રકે તથા ।
અગ્નિદત્તે બૃહદ્દુર્ગે શ્વફલ્કે સત્યકે પૃથૌ ॥
વૃષ્ણ્યન્ધકેષુ ચાન્યેષુ મુખ્યેષુ મધુસૂદનઃ ।
ગુરુમ્ આસજ્ય તં ભારં યયૌ દ્વારવતીં પ્રતિ ॥
તે ચાપિ યાદવાઃ સર્વે યુદ્ધાય સમુપસ્થિતાઃ ॥
બલભદ્રહતાઃ શિષ્ટાઃ પુરુષાસ્ તત્ર રક્ષિણઃ ।
ન્યવેદયન્ત તદ્ વૃત્તં જરાસંધાય માનદ ॥
રુક્મિણે ભીષ્મકાયાપિ પૌણ્ડ્રાય ચ મહાત્મને ।
દન્તવક્ત્રાય શૂરાય ચૈદ્યાય ચ સુમેધસે ॥
શિશુપાલાય રાજ્ઞે તુ વરવેષવિડમ્બિને ।
અન્યેભ્યશ્ ચાપિ રાજભ્યઃ પ્રશશંસુર્ યથાતથમ્ ॥
શ્રુત્યૈવં તન્ નૃપબલં વિવાહાર્થં સમાગતમ્ ।
ક્ષુબ્ધં નરાવરાનીકં શિરસિ પ્રહૃતં યથા ॥

ચચાલ રાજકઃ સર્વસ્ તોત્રાર્દિત ઇવ દ્વિપઃ ।
અહો વીર્યમ્ અહો ધૈર્યં કૃષ્ણસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ ॥
હતા વયં નિરાનન્દા અવજ્ઞાતાશ્ ચ સવશઃ ।
ઇત્ય્ ઊચુસ્ તે નૃપતયો માગધપ્રમુખાસ્ તદા ॥
અતિક્ષુબ્ધો મહારાજો જરાસંધો મહાબલઃ ।
ઉવાચ રાજ્ઞસ્ તાન્ સર્વાન્ માગધઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ ।
નિષ્પીડ્ય ચરણૌ રાજા દન્તાન્ કટકટાપયન્ ॥
શ્રૂયતાં મમ વાક્યાનિ રાજાનઃ સર્વ એવ હિ ।
એષ ગોપકદાયાદો યત્ કરોતિ મમાગ્રતઃ ।
તસ્યાદ્ય ફલભાક્સો æસ્તુ યદિ જીવામિ ભૂમિપાઃ ॥
એષો æહં સગણં હત્વા ગોપાલં નૃપસંજ્ઞિતમ્ ।
દ્વારકાં યાદવપુરીં ભઙ્ક્ત્વાનીય ચ રુક્મિણીમ્ ॥
દાસ્યામિ નૃપતિશ્રેષ્ઠાઃ કિં તિષ્ઠથ વિલમ્બથ ।
સંનહ્યન્તાં રથશ્રેષ્ઠા રથ આયાતુ મે ત્વરાત્ ॥
ઇત્યુક્ત્વા સ જરાસંધઃ સિંહનાદમ્ અથાકરોત્ ।
ચચાલ ચ બલં સર્વં જરાસંધપ્રિયે સ્થિતમ્ ॥
પૌણ્ડો ઽપ્યથ મહાબાહુર્ વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।
આહત્ય તુ સભાસ્તમ્ભં જરાસંધમ્ અભાષત ॥
સ્થાતવ્યં ભવતા રાજન્ સ્થિતે મયિ નરાધિપ ।
ભૃત્યો æસ્મિ તવ રાજેન્દ્ર કિમ્ એતત્ સાહસં તવ ॥
સ્થિતે ભૃત્યે કથં સ્વામી કાર્યં કુર્યાદ્ વિચક્ષણઃ ।
અહમ્ એવ ભવિષ્યામિ વાસુદેવો મહીતલે ।
અહમ્ એકઃ સ એવૈકઃ કૃષ્ણો ગોપકકિલ્બિષઃ ॥
હત્વા તં ગોપકં યુદ્ધે બલભદ્રસ્ય પશ્યતઃ ।
અઙ્ગાનિ ચ મહારાજ ચૂર્ણયિત્વા ગદાભૃતમ્ ।
વૃકેભ્યો હિ પ્રયચ્છામિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥
અહમ્ એવ ભવિષ્યામિ વાસુદેવો મહીતલે ।
હતે તસ્મિઞ્ જરાસંધ ગોપકે મમ નામકે ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ધનુર્ આદાય જગર્જ નૃપસંસદિ ॥
ચૈદ્યો æપ્ય્ અથ મહારાજ સર્વક્ષત્રસ્ય પશ્યતઃ ।
વરવેષપ્રતિચ્છન્નો લજ્જયા ચ સમન્વિતઃ ।
આદાય પરિઘં ઘોરમ્ ઇદમ્ આહ નૃપોત્તમાન્ ॥
અનેનૈવ તુ રાજાનો યાદવાન્ સબલાન્ યુધિ ।
હત્વા તુ યમરાજાય દાસ્યામિ નૃપપુંગવાઃ ।
તિષ્ઠધ્વમ્ ઇહ રાજાનો મમૈવાયં પરાભવઃ ॥
નૈતદ્ યુક્તં નૃપશ્રેષ્ઠાઃ પરાદારાવમર્શનમ્ ।
જાતાનાં ક્ષત્રિયકુલે નૃપાણાં નૃપપુંગવાઃ ॥
તત્ તુ યુક્તં યદુકુલે ક્ષત્રિયા ન હિ તે વિભો ।
વિશેષતો æથ ગોપાલે બલ્લવેષુ વિવર્ધિતે ॥
ગવાં વૃત્તિં તુ ગોપાલા વર્તયન્તિ સદા તથા ।

કૃષ્ણો æપિ ગોકુલે વૃદ્ધો ગોપૈઃ સહચરઃ કિલ ॥
પરદારાભિયુક્તો હિ કેશવઃ સતતં વિભો ।
સર્વથા તં દુરાત્માનં હનિષ્યે સગણં રણે ।
તાં ચાનયામિ રાજાનસ્ તિષ્ઠધ્વમ્ ઇહ ભૂમિપાઃ ॥
ક્વ નુ તે બાન્ધવાસ્ તેષાં યાનાશ્રિત્ય તુ યાદવાઃ ।
અવજ્ઞાં કૃતવન્તો નો યુષ્માભિર્ ઇહ ચિન્ત્યતામ્ ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વાથ સ ચૈદ્યસ્ તુ યુદ્ધાય સમુપસ્થિતઃ ।
તે ચ સર્વે નૃપતયઃ ક્રુદ્ધા યુદ્ધાય દંશિતાઃ ।
સ્વારોપિતધનુષ્મન્તઃ સાઙ્ગુલિથાઃ સચામરાઃ ॥
જરાસંધો æથ નૃપતી રથમ્ આરુહ્ય દંશિતઃ ।
યુદ્ધાય વૈ મહારાજ મનો દધ્રે મહીપતિઃ ॥
પૌણ્ડ્રો æપ્ય્ અથ મહારાજ વાસુદેવો મહાબલઃ ।
રથમ્ આરુહ્ય સહસા યુદ્ધાયૈવ મનો દધે ॥
દન્તવક્ત્રો જરાસંધઃ શિશુપાલશ્ ચ વીર્યવાન્ ।
સંનદ્ધા નિર્યયુઃ ક્રુદ્ધા જિઘાંસન્તો જનાર્દનમ્ ॥
અઙ્ગવઙ્ગકલિઙ્ગૈશૈઃ સાર્ધં પૌણ્ડ્રેણ વીર્યવાન્ ।
નિર્યયૌ ચેદિરાજશ્ ચ ભ્રાતૃભિઃ સહ બન્ધુભિઃ ॥
ક્વ વાસુદેવઃ ક્વ ચ ગોપકસ્ તથા @
કુતો નુ રાજા યદુવંશજન્મનામ્ ।
કુતો નુ રામો મદમત્તગર્વિતઃ @
કુતો નુ વીરો યુધિ સાત્યકિઃ કિલ ॥
ઇતિ બ્રુવન્તો નૃપસત્તમાસ્ તદા @
રણાય યુક્તાઃ સબલાઃ સમાગધાઃ ।
શરૈશ્ ચ ખડ્ગૈર્ યુધિ પાતયન્તો @
મહારથા નિર્યયુર્ ઉગ્રવીર્યાઃ ॥
અથ સૈન્યે મહારાજ માગધસ્ય મહાત્મનઃ ।
શઙ્ખદુંદુભયશ્ ચૈવ સસ્વનુર્ યુદ્ધશંસિનઃ ।
માધવો ઽપિ મહારાજ શઙ્ખં દધ્મૌ પૃથક્ તદા ॥
ભેરીણાં ચ મૃદઙ્ગાનાં ઝર્ઝરીણાં ચ સર્વશઃ ।
નાદાઃ સમભવંસ્ તત્ર યદૂનાં સૈન્યસંચયે ॥
તતો યુદ્ધં સમભવત્ સેનયોર્ ઉભયોસ્ તદા ।
જરાસંધપ્રમુખતો વૃષ્ણયઃ પ્રસ્થિતાસ્ તદા ॥
તાન્ પ્રત્યગૃહ્ણાત્ સંરબ્ધાન્ વૃષ્ણિવીરાન્ મહારથાન્ ।
જરાસંધો મહારાજઃ સસૈન્યઃ સબલાનુગઃ ॥
તં પ્રત્યગૃહ્ણન્ સંરબ્ધા વૃષ્ણિવીરા મહાબલાઃ ।
સંકર્ષણં પુરસ્કૃત્ય વાસવં ત્વ્ અમરા ઇવ ॥
આપતન્તં હિ વેગેન જરાસંધં મહાબલમ્ ।
ષડ્ભિર્ વિવ્યાધ નારાચૈર્ યુયુધાનો મહામૃધે ॥
અક્રૂરો દન્તવક્ત્રં તુ વિવ્યાધ નવભિઃ શરૈઃ ।
તં પ્રત્યવિધ્યત્ કારૂષો બાણૈર્ દશભિર્ આશુગૈઃ ॥

વિપૃથુઃ શિશુપાલં તુ શરૈર્ વિવ્યાધ સપ્તભિઃ ।
અષ્ટભિઃ પ્રત્યવિધ્યત્ તં શિશુપાલઃ પ્રતાપવાન્ ॥
ગવેષણો ઽપિ ચૈદ્યં તુ ષડ્ભિર્ વિવ્યાધ માર્ગણૈઃ ।
અનિર્દાન્તસ્ તથાષ્ટાભિર્ બૃહદ્દુર્ગસ્ તુ પઞ્ચભિઃ ॥
પ્રતિવિવ્યાધ તાંશ્ચૈદ્યઃ પઞ્ચભિઃ પઞ્ચભિઃ શરૈઃ ।
જઘાન ચાશ્વાંશ્ ચતુરશ્ ચતુર્ભિર્ વિપૃથોઃ શરૈઃ ।
બૃહદ્દુર્ગસ્ય ભલ્લેન શિરશ્ ચિચ્છેદ ચારિહા ।
વિપૃથોઃ સારથિં ચૈવ પ્રાહિણોદ્ યમસાદનમ્ ॥
હતાશ્વં તુ રથં ત્યક્ત્વા વિપૃથુઃ સુમહાબલઃ ।
આરુરોહ રથં તૂર્ણં બૃહદ્દુર્ગસ્ય વીર્યવાન્ ।
આરુહ્ય જવનાન્ અશ્વાન્ નિયન્તુમ્ ઉપચક્રમે ॥
તે ક્રુદ્ધાઃ શરવર્ષેણ સુનીથં સમવાકિરન્ ।
નૃત્યન્તં રથમાર્ગેષુ ચાપહસ્તમ્ અભીતવત્ ॥
શક્રદેવો દન્તવક્ત્રં બિભેદોરસિ કર્ણિના ।
પટુશઃ પઞ્ચભિશ્ ચાપિ વિવ્યાધ યુધિ માર્ગણૈઃ ॥
તાભ્યાં સ વિદ્ધો દશભિર્ બાણૈર્ મર્માતિગૈઃ શિતૈઃ ।
તતો બલી શક્રદેવં બિભેદ દશભિઃ ક્રુધા ॥
પઞ્ચભિશ્ ચાપિ વિવ્યાધ સો ઽવિદૂરાદ્ વિદૂરથમ્ ॥
વિદૂરથો ઽપિ તં ષડ્ભિર્ વિવ્યાધાજૌ શિતૈઃ શરૈઃ ॥
ત્રિંશતા પ્રત્યવિધ્યત્ તં બલી બાણૈર્ મહારથમ્ ।
કૃતવર્મા બિભેદાશુ રાજપુત્રં ત્રિભિઃ શરૈઃ ॥
ન્યહનત્ સારથિં ચાસ્ય ધ્વજં ચિચ્છેદ સૂચ્છ્રિતમ્ ।
પ્રતિવિવ્યાધ તં ક્રુદ્ધઃ પૌણ્ડ્રઃ ષડ્ભિઃ શિલીમુખૈઃ ॥
ધનુશ્ ચાસ્ય પ્રચિચ્છેદ ભલ્લેન નતપર્વણા ।
નિકૃત્તશત્રુઃ કાલિઙ્ગં બિભેદાઙ્ગં ચ માર્ગણૈઃ ॥
તોમરેણાં સદેશે તં બિભેદ ચ કલિઙ્ગજઃ ।
ગજેનાસાદ્ય કહ્વસ્ તુ ગજમ્ અઙ્ગસ્ય વીર્યવાન્ ॥
તોમરેણ જઘાનાશુ બિભેદાઙ્ગં ચ વીર્યવાન્ ।
ચિત્રકશ્ ચ શ્વફલ્કશ્ ચ સાત્યકિશ્ ચ મહાબલઃ ।
કલિઙ્ગસ્ય રથાનીકં નારાચૈર્ બિભિદુઃ શિતૈઃ ॥
વિસૃષ્ટેન હલેનાજૌ વઙ્ગરાજસ્ય વારણમ્ ।
જઘાન રામઃ સંક્રુદ્ધો વઙ્ગરાજં ચ સંયુગે ॥
તં હત્વા ગજમ્ આરુહ્ય ધનુર્ આદાય વીર્યવાન્ ।
સંકર્ષણો જઘાનોગ્રૈર્ નારાચૈઃ કાશિકાન્ બહૂન્ ॥
ષડ્ભિર્ નિહત્ય કારૂષાન્ મહેષ્વાસાંશ્ ચ વીર્યવાન્ ।
શતં જઘાન સંરબ્ધો માગધાનાં મહારથઃ ॥
નિહત્ય તાન્ મહારાજ જરાસંધં તતો ઽભ્યયાત્ ॥
તમ્ આપનન્તં વિવ્યાધ નારાચૈર્ માગધસ્ ત્રિભિઃ ।
તં બિભેદાષ્ટભિઃ ક્રુદ્ધો નારાચૈર્ મુસલાયુધઃ ॥
ચિચ્છેદ ચાસ્ય ભલ્લેન ધ્વજં રુક્મવિભૂષિતમ્ ।

ચાપં ચ મહાદાયત્તં શરૈર્ એવ હલાયુધઃ ।
રથં ચાસ્ય મહારાજ તિલશશ્ ચ સમાહનત્ ॥
સ ચ્છિન્નધન્વા વિરથો ગદામાદાય માગધઃ ।
વિવ્યાધ બલભદ્રં તુ ચિચ્છેદ ચ પુનઃ પુનઃ ।
રથં ચ ચૂર્ણયામ્ આસ ગદયાસ્ય સ માગધઃ ॥
પાત્યમાનો રથાત્ તસ્માદ્ અવપ્લુત્ય હલાયુધઃ ।
સાત્યકેસ્ તુ રથં પ્રાયાત્ સર્વક્ષત્રસ્ય પષ્યતઃ ।
સાત્યકિસ્ તુ મહારાજ શરૈર્ વિવ્યાધ માગધમ્ ॥
બલદેવો મહારાજ ગદાં સંગૃહ્ય સત્વરમ્ ।
જઘાન માગધં સંખ્યે વજ્રેણેવ ગિરિં હરિઃ ॥
તદ્ યુદ્ધમ્ અભવત્ તેષાં ઘોરં દેવાસુરોપમમ્ ।
સૃજતાં શરવર્ષાણિ નિઘ્નતામ્ ઇતરેતરમ્ ॥
ગજૈર્ ગજાશ્ ચ સંક્રુદ્ધાઃ સંનિપેતુઃ સહસ્રશઃ ।
રથા રથૈસ્ તુ સંરબ્ધાઃ સાદિભિશ્ ચાપિ સાદિનઃ ॥
પદાતયસ્ તથા પત્તીઞ્ શક્તિચર્માસિપાણયઃ ।
છિન્દન્તશ્ ચોત્તમાઙ્ગાનિ વિનેદુર્ યુધિ તે પૃથક્ ॥
અસીનાં પાત્યમાનાનાં કવચેષુ મહાસ્વનઃ ।
શરાણાં પતતામ્ આજૌ પક્ષિણામ્ ઇવ શુશ્રુવે ॥
ભેરીશઙ્ખમૃદઙ્ગાનાં વેણુનાં ચ મૃધે ધ્વનિઃ ।
બભૂવ ઘોષઃ શસ્ત્રાણાં જ્યાઘોષશ્ ચ મહાત્મનામ્ ॥
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે વીરો બલભદ્રો મહાયશાઃ ।
જઘાન ગદયા વીરં જરાસંધં મહામૃધે ।
મૂર્છાં જગામ રાજા તુ નિપપાત ચ ભૂતલે ॥
સાત્યકિર્ વઙ્ગરાજં તુ જઘાન નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
તત્ સૈન્યં વિમુખં ચાસીજ્ જરાસંધે નિપાતિતે ॥
સાત્યકિર્ બલભદ્રશ્ ચ જિત્વા યોધાન્ સહસ્રશઃ ।
શઙ્ખં દધ્મતૂ રાજાનૌ સર્વેષામ્ અગ્રતઃ સ્થિતૌ ।
તતશ્ ચ વિદ્રુતે સૈન્યે જરાસંધે પરાજિતે ॥
તયોઃ શઙ્ખસ્વનં શ્રુત્વા ગચ્છન્ન્ એવ જનાર્દનઃ ।
જિતં મગધરાજસ્ય સૈન્યં બહુનૃપાશ્રિતમ્ ॥
ઇત્ય્ એવં ચિન્તયિત્વા તુ વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।
પાઞ્ચજન્યં મહાશઙ્ખં દધ્મૌ યદુકુલોદ્ભવઃ ॥
વિવાહં ઘોષયામાસુર્ યાદવાઃ શાર્ઙ્ગધન્વનઃ ।
અલં કુર્વન્તુ રથ્યાશ્ ચ પતાકાશ્ ચૈવ સર્વશઃ ॥
આહૂયન્તાં નૃપતયો બ્રાહ્મણાશ્ચ સહસ્રશઃ ।
સૂતાશ્ ચ માગધાશ્ ચૈવ બન્દિનશ્ ચ તથાપરે ॥
કલશાશ્ ચ પ્રપૂર્યન્તાં સુમુદ્રૈર્ અપિ વારિભિઃ ।
ઉચ્છ્રીયન્તાં ધ્વજાઃ સર્વે આનેયા વારયોષિતઃ ॥
પુરોહિતાશ્ ચ હૂયન્તાં કુમારાશ્ ચૈવ સર્વતઃ ।
આહન્યન્તાં મહાભેર્યો મૃદઙ્ગાઃ સર્વતઃ ક્ષિતૌ ॥

નૃત્યન્તાં નર્તકાઃ સર્વે ગાયન્તાં ગાયકાસ્ તથા ।
ભોજ્યન્તાં બ્રાહ્મણાઃ સર્વે દીયન્તાં ચ ધનાનિ ચ ॥
અલં ક્રિયન્તાં સર્વત્ર પ્રાસાદાઃ સર્વ એવ હિ ।
એવમ્ આજ્ઞાપયામાસુર્ યાદવા ઉત્સવોત્સુકાઃ ॥
તે ચ સર્વે યથાજ્ઞપ્તં ચક્રુશ્ ચૈવ સહસ્રશઃ ॥
ક્વચિચ્ ચ સુસ્વરં ગેયં ગાયકાશ્ ચક્રિરે તદા ।
ક્વચિદ્ ભેર્યઃ સમાઘ્નાતા મહાઘોષં પ્રપૂરિરે ।
રોદસી પૂરયામાસુઃ પાતાલં ચ પ્રપૂરિતમ્ ॥
ક્વચિચ્ છઙ્ખા મહારાજ વ્યાધ્માતા યાદવેશ્વરૈઃ ।
પૃથિવીં કમ્પયન્તો વૈ સમુદ્રાન્ અભ્યવર્ધયન્ ॥
ક્વચિદ્ ગજા હયાશ્ ચૈવ હેષાં ચક્રુર્ મહોત્સવે ।
કુમારા યદુમુખ્યાનાં સિંહનાદમ્ અઘોષયન્ ॥
અધ્યક્ષઃ સાત્યકિશ્ ચાસીત્ કેશવે હ્ય્ ઉત્સવોન્મુખે ।
ઇતશ્ ચેતશ્ ચ સંયાતિ નિયુઙ્ક્તે તત્ર તત્ર હ ॥
યસ્ય યસ્ય ચ યત્કાર્યં તં તં તત્ર નિયુક્તવાણ્ ॥
બલદેવો æપિ ધર્માત્મા રાજભિઃ સાર્ધમ્ અચ્યુતઃ ।
યથાર્હં તુ યથાયોગં સંમાનં સમ્યોજયત્ ॥
એવં કોલાહલે તસ્મિન્ કેશવઃ પરવીરહા ।
બ્રાહ્મણાંશ્ ચ મહારાજ નાનાદિગ્ભ્યઃ સમાગતાન્ ॥
યદુવૃદ્ધાંશ્ ચ રાજેન્દ્ર ઉગ્રસેનપુરોગમાન્ ।
નમસ્કૃત્ય હૃષીકેશો વિવાહાય મનો દધે ॥
અનુજ્ઞાતશ્ ચ તૈ રાજન્ ધૌતવાસાઃ સ્વલંકૃતઃ ।
રુક્મિણ્યાઃ કેશવઃ પાણિં જગ્રાહ વિધિવત્ પ્રભુઃ ॥
જયશબ્દઃ સમારબ્ધો બ્રાહ્મણૈર્ વેદપારગૈઃ ।
તુષ્ટુવુશ્ ચ જગન્નાથં સૂતમાગધબન્દિનઃ ॥
આકાશે સમપદ્યન્ત શઙ્ખભેરીસ્વનાસ્ તદા ।
પપાત પુષ્પવર્ષં ચ વવૌ વાયુઃ સુખં તથા ॥
બ્રાહ્મણેભ્યસ્ તદા દત્ત્વા રત્નાનિ ચ જનાર્દનઃ ।
અષ્ટૌ હયસહસ્રાણિ પ્રત્યેકં વિપ્રપુંગવાન્ ।
સંયોજ્ય ચ હૃષીકેશો વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ ॥
ગજાનાં ચ શતં સાગ્રં સહસ્રમ્ અયુતં ગવામ્ ।
ભારાશ્ ચૈવ સુવર્ણાનાં કોટીશતસહસ્રશઃ ॥
ઇદં ચોવાચ રાજેન્દ્ર કેશવઃ પરવીરહા ।
યદ્ યચ્ ચ શોભનં વસ્તુ દીયન્તામ્ રત્નસંજ્ઞિતમ્ ।
અર્ચિતાશ્ ચાર્થિનો રાજન્ ભૂયાસુશ્ ચ મહોત્સવે ॥
એવમ્ આજ્ઞાપ્ય ગોવિન્દો રુક્મિણ્યા સહ યાદવાન્ ।
અભિવાદ્ય સ્વપિતરં દેવકીં તદનન્તરમ્ ॥
ઉગ્રસેનં ચ રાજેન્દ્રં વૃદ્ધાન્ અન્યાન્ સયાદવાન્ ।
તે સર્વે ચક્રુર્ અશ્રૂણિ હર્ષજાનિ યદૂત્તમાઃ ॥
નિર્વૃત્તે તુ તદા રાજન્ વિવાહે કેશવસ્ય હ ।

યે યે સમાગતાસ્ તત્ર નૃપા વિપ્રાઃ સમન્તતઃ ।
અનુભૂય વિવાહં તુ જગ્મુઃ સર્વે યથાગતમ્ ॥
અત્રાશ્ચર્યાદ્ભુતં મન્ત્રમ્ આહ્નિકં જપતાં વર ।
પ્રદ્યુમ્ને દ્વારકાં પ્રાપ્તે હત્વા તં કાલશમ્બરમ્ ।
બલદેવેન રક્ષાર્થં પ્રોક્તમ્ આહ્નિકમ્ ઉચ્યતે ।
યં જપ્ત્વા તુ નૃપશ્રેષ્ઠ સાયં પ્રાતઃ શુભં લભેત્ ॥
કીર્તિતં બલભદ્રેણ કૃષ્ણેનૈવાનુકીર્તિતમ્ ।
ધર્મકામૈશ્ ચ મુનિભિર્ ઋષિભિશ્ ચાપિ કીર્તિતમ્ ॥
મહદ્ભિર્ મુનિભિશ્ ચૈવ ઋષિભિશ્ ચાપિ કીર્તિતમ્ ।
કર્હિચિદ્ રુક્મિણીપુત્રો હલિના સંયુતો ગૃહે ॥
ઉપવિષ્ટઃ પ્રણમ્યાથ તમ્ ઉવાચ કૃતાઞ્જલિઃ ॥
કૃષ્ણાગ્રજ મહાભાગ રોહિણીતનય પ્રભો ।
કિંચિત્ સ્તોત્રં મમ બ્રૂહિ યજ્ જપ્ત્વા નિર્ભયો ઽભવમ્ ।
સુરાસુરગુરુર્ બ્રહ્મા પાતુ માં જગતીપતિઃ ।
અથોંકારવષટ્કારૌ સાવિત્રી વિવિધાઃ ક્રિયાઃ ॥
ઋચો યજૂંષિ સામાનિ ચ્છન્દાંસ્ય્ આથર્વણાનિ ચ ।
ચત્વારઃ સકલા વેદાઃ સહરસ્યાઃ સવિસ્તરાઃ ॥
પુરાણમ્ ઇતિહાસં ચ ખિલાન્ય્ ઉપખિલાનિ ચ ।
અઙ્ગાન્ય્ ઉપાઙ્ગાનિ તથા સવ્યાખ્યાનાનિ પાન્તુ મામ્ ॥
પૃથિવી વાયુર્ આકાશમ્ આપો જ્યોતિશ્ ચ પઞ્ચમમ્ ।
ઇન્દ્રિયાણિ મનો બુદ્ધિસ્ તથા સત્ત્વં રજસ્ તમઃ ॥
વ્યાનોદાનઃ સમાનશ્ ચ પ્રાણો ઽપાનશ્ ચ પઞ્ચમઃ ।
વાયવઃ સપ્ત ચૈવાન્યે યેષ્વ્ આયત્તમ્ ઇદં જગત્ ॥
આવાહઃ પ્રવહશ્ ચૈવ ઉદ્વહઃ સંવહસ્ તથા ।
વિવહઃ પરાવહશ્ ચૈવ તથા પરિવહો ઽનિલઃ ।
મરીચિર્ અઙ્ગિરાશ્ ચાત્રિઃ પુલસ્ત્યઃ પુલહઃ ક્રતુઃ ।
ભૃગુર્ વસિષ્ઠો ભગવાન્ પાન્તુ તે માં મહર્ષયઃ ॥
કશ્યપાદ્યાશ્ ચ મુનયશ્ ચતુર્દશ દિશો દશ ।
નરનારાયણૌ દેવૌ સગણૌ પાન્તુ માં સદા ॥
રુદ્રાશ્ ચૈકાદશ પ્રોક્તા આદિત્યા દ્વાદશૈવ તુ ॥
અષ્ટૌ ચ વસવો દેવા અશ્વિનૌ દ્વૌ પ્રકીર્તિતૌ ॥
હ્રીઃ શ્રીર્ લક્ષ્મીઃ સ્વધા મેધા તુષ્ટિઃ પુષ્ટિઃ સ્મૃતિર્ ધૃતિઃ ।
અદિતિર્ દિતિર્ દનુશ્ ચૈવ સિંહિકા દૈત્યમાતરઃ ॥
હિમવાન્ હેમકૂટશ્ ચ નિષધઃ શ્વેતપર્વતઃ ।
ઋષભઃ પારિયાત્રશ્ ચ વિન્ધ્યો વૈદૂર્યપર્વતઃ ॥
સહ્યાદયશ્ ચ મલયો મેરુમન્દરદર્દુરાઃ ।
ક્રૌઞ્ચકૈલાસમૈનાકાઃ પાન્તુ માં ધરણીધરાઃ ॥
શેષશ્ ચ વાસુકિશ્ ચૈવ વિશાલાક્ષશ્ ચ તક્ષકઃ ।
એલાપત્રઃ શુક્તિકર્ણઃ કમ્બલાશ્વતરાવ્ ઉભૌ ॥
હસ્તિભદ્રઃ પિઠરકઃ કર્કોટકધનંજયૌ ।

તથા પૂરણકશ્ ચૈવ નાગશ્ ચ કરવીરકઃ ॥
સુમનાસ્યો દધિમુખસ્ તથા શૃઙ્ગારપિણ્ડકઃ ।
મણિનાગશ્ ચ ભગવાંસ્ ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ ॥
નાગરાડ્ દધિકર્ણશ્ ચ તથા હારિદ્રકો ઽપરઃ ।
એતે ચાન્યે ચ બહવો યે ચાન્યે નાનુકીર્તિતાઃ ॥
ભૂધરાઃ સત્યધર્માણઃ પાન્તુ માં ભુજગેશ્વરાઃ ।
સમુદ્રાઃ પાન્તુ ચત્વારો ગઙ્ગા ચ સરિતાં વરા ॥
સરસ્વતી ચન્દ્રભાગા શતદ્રુર્ દેવિકા શુભા ।
ઇરાવતી વિપાશા ચ શરયૂર્ યમુના તથા ॥
કૌશિકી દેવિકા ચૈવ પુણ્યા દિવ્યા દૃષદ્વતી ।
કુલ્માષી રથવામા ચ બાહુદા ચ હિરણ્યદા ।
પ્લક્ષા ચેક્ષુમતી ચૈવ તાપની ચ બૃહદ્રથા ।
ખ્યાતા ચર્મણ્વતી ચૈવ પુણ્યા ચૈવ વધૂસરા ॥
એતાશ્ ચાન્યાશ્ ચ સરિતો યાશ્ ચાન્યા નાનુકીર્તિતાઃ ।
ઉત્તરાપથગામિન્યઃ સલિલૈઃ સ્નપયન્તુ મામ્ ॥
વેણ્ણા ગોદાવરી સીતા કાવેરી કાઞ્ચનાવતી ॥
કૃષ્ણવેણી શુક્તિમતી તમસા પુષ્પવાહિની ।
તામ્રપર્ણી જ્યોતિમતી ઉત્પલોદુમ્બરાવતી ॥
નદી વૈતરણી પુણ્યા વિદર્ભા નર્મદા શુભા ।
વિતસ્તા વૈ ભીમરથી એલા ચૈવ મહાનદી ।
કાલિન્દી ગોમતી પુણ્યા નદઃ શોણશ્ ચ વિશ્રુતઃ ॥
એતાશ્ ચાન્યાશ્ ચ વૈ નદ્યો યાશ્ ચાન્યા નાનુકીર્તિતાઃ ।
દક્ષિણાપથવાહિન્યઃ સલિલૈઃ સ્નપયન્તુ મામ્ ॥
સિપ્રા ચર્મણ્વતી પુણ્યા મહી સાભ્રમતી તથા ।
સિન્ધુર્ વેત્રવતી ચૈવ ભોજા ચ વનમાલિકા ॥
પૂર્વભદ્રાપરભદ્રા ઊર્મિલા ચ વરદ્રુમા ।
ખ્યાતા વેત્રવતી ચૈવ ચાપદાસીતિ વિશ્રુતા ॥
પ્રસ્થાવતી પુણ્યનદી નદી પુણ્યા સરસ્વતી ।
મિત્રઘ્ની ચેન્દુમાલા ચ તથા મધુમતી નદી ॥
ઉમા ગુરુનદી ચૈવ તાપી ચ વિમલોદકા ।
વિમલા વિમલોદા ચ મત્તગઙ્ગા પયસ્વિની ॥
એતાશ્ ચાન્યાશ્ ચ વૈ નદ્યો યાશ્ ચાન્યા નાનુકીર્તિતાઃ ।
તા માં સમભિષિઞ્ચન્તુ પશ્ચિમામ્ આશ્રિતા દિશમ્ ॥
ભાગીરથી પુણ્યજલા પ્રાચ્યાં દિશિ સમાશ્રિતા ।
સા તુ દહતુ મે પાપં કીર્તિતા શંભુના ધૃતા ।
પ્રભાસં ચ પ્રયાગં ચ નૈમિષં પુષ્કરાણિ ચ ।
ગઙ્ગાતીર્થં કુરુક્ષેત્રં શ્રીક્ષેત્રં ગૌતમાશ્રમમ્ ।
રામહ્રદમ્ વિનશનં રામતીર્થં તથૈવ ચ ।
ગઙ્ગાદ્વારં કનખલં સોમો વૈ યત્ર ચોત્થિતઃ ॥
કપાલમોચનં તીર્થં જમ્બૂમાર્ગં ચ વિશ્રુતમ્ ।

સુવર્ણબિન્દું વિખ્યાતં તથા કનકપિઙ્ગલં ॥
દશાશ્વમેધિકં ચૈવ પુણ્યાશ્રમવિભૂષિતમ્ ।
બદરી ચૈવ વિખ્યાતા નરનારાયણાશ્રમમ્ ॥
વિખ્યાતં ફાલ્ગુનીતીર્થં તીર્થં ભદ્રવટં તથા ।
કોકામુખં પુણ્યનદં ગઙ્ગાસાગરમ્ એવ ચ ।
મગધેષુ તપોદશ્ ચ ગઙ્ગોદ્ભેદશ્ ચ વિશ્રુતઃ ॥
રેવો ઽરિસંગમશ્ ચૈવ શૂલભેદસ્ તથૈવ ચ ।
તીર્થાન્ય્ એતાનિ પુણ્યાનિ સેવિતાનિ મહર્ષિભિઃ ।
માં પાવયન્તુ સલિલૈઃ કીર્તિતાકીર્તિતાનિ ચ ॥
સૂકરં યોગમાર્ગં ચ શ્વેતદ્વીપં તથૈવ ચ ।
બ્રહ્મતીર્થં રામતીર્થં વાજિમેધશતોપમમ્ ॥
ધારાસંપાતસંયુક્તા ગઙ્ગા કિલ્બિષનાશિની ।
ગઙ્ગાવૈકુણ્ઠકેદારં સૂકરોદ્ભેદનં પરમ્ ।
તં શાપમોચનં તીર્થં પુનન્ત્વ્ એતાનિ કિલ્બિષાત્ ।
ધર્માર્થકામવિધયો યશઃ પ્રાપ્તિઃ શમો દમઃ ।
વરુણો ઽંશો ઽથ ધનદો યમો નિયમ એવ ચ ॥
કાલો નયઃ સંનતિશ્ ચ ક્રોધો મોહઃ ક્ષમા ધૃતિઃ ।
વિદ્યુતો ઽભ્રાણ્ય્ ઓષધયઃ પ્રમાદોન્માદવિગ્રહાઃ ॥
યક્ષાઃ પિશાચા ગન્ધર્વાઃ કિંનરાઃ સિદ્ધચારણાઃ ।
નક્તંચરાઃ ખેચરિણો દંષ્ટ્રિણઃ પ્રિયવિગ્રહાઃ ॥
લમ્બોદરાશ્ ચ બલિનઃ પિઙ્ગાક્ષા વિશ્વરૂપિણઃ ।
મરુતઃ સહપર્જન્યાઃ કલાત્રુટિલવાઃ ક્ષણાઃ ॥
નક્ષત્રાણિ ગ્રહાશ્ ચૈવ ઋતવઃ શિશિરાદયઃ ।
માસાહોરાત્રયશ્ ચૈવ સૂર્યાચન્દ્રમસૌ તથા ॥
આમોદશ્ ચ પ્રમોદશ્ ચ પ્રહર્ષઃ શોક એવ ચ ।
મન્યુસ્ તમસ્ તપઃ સત્યં સિદ્ધિર્ વૃદ્ધિઃ શ્રુતિર્ ધૃતિઃ ॥
રુદ્રાણી ભદ્રકાલી ચ ભદ્રષષ્ઠા ચ વારુણી ।
ભાસી ચ કાલિકા ચૈવ શાણ્ડિલી ચેતિ વિશ્રુતાઃ ॥
આર્યા કુહૂઃ સિનીવાલી ભીમા ચિત્રવતી રતિઃ ।
એકાનંશા ચ કૂષ્માણ્ડી દેવી કાત્યાયની ચ યા ॥
લોહિત્યાયનમાતા ચ દેવકન્યાશ્ ચ યાઃ સ્મૃતાઃ ।
ગોનન્દા દેવપત્ની ચ માં રક્ષન્તુ સબાન્ધવમ્ ॥
નાનાભરણચેષ્ટાશ્ ચ નાનારૂપાઙ્કિતાનનાઃ ।
નાનાદેશવિચારિણ્યો નાનાશસ્ત્રોપશોભિતાઃ ॥
મેદોમજ્જાપ્રિયાશ્ ચૈવ મદ્યમાંસવસાપ્રિયાઃ ।
માર્જારદ્વીપિવક્ત્રાશ્ ચ ગજસિંહનિભાનનાઃ ॥
કઙ્કવાયસગૃધ્રાણાં ક્રૌઞ્ચતુલ્યાનનાસ્ તથા ।
વ્યાલયજ્ઞોપવીતાશ્ ચ ચર્મપ્રાવરણસ્ તથા ॥
ક્ષતજોક્ષિતવક્ત્રાશ્ ચ ખરભેરીસમસ્વનાઃ ।
મત્સરાઃ ક્રોધનાશ્ ચૈવ પ્રાસાદરુચિરપ્રિયાઃ ॥

મત્તોન્મત્તપ્રમત્તાશ્ ચ પ્રહરન્ત્યશ્ ચ ધિષ્ઠિતાઃ ।
પિઙ્ગાક્ષ્યઃ પિઙ્ગકેશ્યશ્ ચ તતો ઽન્યા લૂનમૂર્ધજાઃ ॥
ઊર્ધ્વકેશ્યઃ કૃષ્ણકેશ્યઃ શ્વેતકેશ્યસ્ તથૈવ ચ ।
નાગાયુતબલાશ્ ચૈવ વાયુવેગબલાસ્ તથા ॥
એકહસ્તા એકપાદા એકાક્ષ્યઃ કમ્પિતાનનાઃ ।
બહુપુત્રાલ્પપુત્રાશ્ ચ દ્વિપુત્રાઃ પ્રિયમણ્ડિતાઃ ॥
મુખમણ્ડી બિડાલી ચ પૂતના ગન્ધપૂતના ।
શીતવાતોષ્ણવેતાલી રેવતીગ્રહસંજ્ઞિતાઃ ॥
પ્રિયહાસ્યાઃ પ્રિયક્રોધાઃ પ્રિયવાસાઃ પ્રિયંવદાઃ ।
સુખપ્રસાદાઃ સુખદાઃ સદાદ્વિજજનપ્રિયાઃ ॥
નક્તંચરાઃ સુખોદર્કાઃ સદા પર્વણિ દારુણાઃ ।
માતરો માતૃવત્ પુત્રં રક્ષન્તુ મમ નિત્યશઃ ॥
પિતામહમુખોદ્ભૂતા રૌદ્રા રુદ્રાઙ્ગસંભવાઃ ।
કુમારસ્કન્દજાશ્ ચૈવ જ્વરા વૈ વૈષ્ણવાદયઃ ॥
મહાભીમા મહાવીર્યા દર્પોદ્ધૂતા મહાબલાઃ ।
ક્રોધનાક્રોધનાઃ ક્રૂરા+ સુરવિગ્રહકારિણઃ ॥
નક્તંચરાઃ કેસરિણો દંષ્ટ્રિણઃ પ્રિયવિગ્રહાઃ ।
લમ્બોદરા જઘનિનઃ પિઙ્ગાક્ષા વિશ્વરૂપિણઃ ॥
શક્ત્યૃષ્ટિશૂલપરિઘ+ પ્રાસચર્માસિપાણયઃ ॥
પિનાકવજ્રમુસલ+ બ્રહ્મદણ્ડાયુધપ્રિયાઃ ॥
દણ્ડિનઃ કુણ્ડિનઃ શૂરા જટામુકુટધારિણઃ ।
વેદવેદાઙ્ગકુશલા નિત્યયજ્ઞોપવીતિનઃ ॥
વ્યાલાપીડાઃ કુણ્ડલિનો વીરાઃ કેયૂરધારિણઃ ।
નાનાવસનસંવીતાશ્ ચિત્રસ્રગનુલેપનાઃ ॥
ગજાશ્વોષ્ટ્રર્ક્ષમાર્જાર+ સિંહવ્યાઘ્રનિભાનનાઃ ।
વરાહોલૂકગોમાયુ+ મૃગાખુમહિષાનનાઃ ॥
વામના વિકટાઃ કુબ્જાઃ કરાલા લૂનમૂર્ધજાઃ ।
સહસ્રશતશશ્ ચાન્યે સહસ્રજટધારિણઃ ॥
શ્વેતકૈલાસસંકાશાઃ કેચિદ્ દિનકરપ્રભાઃ ।
કેચિજ્ જલદવર્ણાભા નીલાઞ્જનચયોપમાઃ ॥
એકપાદા દ્વિપાદાશ્ ચ તથા દ્વિશિરસો ઽપરે ।
નિર્માંસાસ્ તાલજઙ્ઘાશ્ ચ વ્યાદિતાસ્યા ભયંકરાઃ ॥
વાપીકૂપતટાકેષુ સમુદ્રેષુ સરઃસુ ચ ।
શ્મશાનશૈલવૃક્ષેષુ શૂન્યાગારનિવાસિનઃ ।
એતે ગ્રહાશ્ ચ સતતં રક્ષન્તુ મમ સર્વતઃ ॥
મહાગણપતિર્ નન્દી મહાકાલો મહાબલઃ ।
માહેશ્વરો વૈષ્ણવશ્ ચ જ્વરૌ લોકભયાવહૌ ॥
ગ્રામણીશ્ ચૈવ ગોપાલો ભૃઙ્ગરીટિર્ ગણેશ્વરઃ ।
દેવશ્ ચ વામદેવશ્ ચ ઘણ્ટાકર્ણઃ કરંધમઃ ॥
શ્વેતમોદઃ કપાલી ચ જમ્ભકઃ શત્રુતાપનઃ ।

મજ્જનોન્મજ્જનૌ ચોભૌ સંતાપનવિલાપનૌ ॥
નિજઘાસો ઘસશ્ ચૈવ સ્થૂણાકર્ણઃ પ્રશોષણઃ ।
ઉલ્કામાલી ધમધમો જ્વાલાજિહ્વઃ પ્રમર્દનઃ ॥
સંઘટ્ટનઃ સંકુચનઃ કાષ્ઠભૂતઃ શિવંકરઃ ।
કૂષ્માણ્ડઃ કુમ્ભમૂર્ધા ચ રોચનો વૈકૃતો ગ્રહઃ ॥
અનિકેતઃ સુરારિઘ્નઃ શિવશ્ ચાશિવ એવ ચ ।
ક્ષેમકઃ પિશિતાશી ચ સુરારિર્ હરિલોચનઃ ॥
ભીમકો ગ્રાહકશ્ ચૈવ તથૈવોગ્રમહાગ્રહઃ ।
ઉપગ્રહો ઽર્યકશ્ ચૈવ તથા સ્કન્દગ્રહો ઽપરઃ ॥
વેતાલો ઽસમવેતાલસ્ તામસઃ સુમહાકપિઃ ।
હૃદયોદ્વર્તનશ્ ચણ્ડઃ કુણ્ડાશી કઙ્કણપ્રિયઃ ॥
હરિશ્મશ્રુર્ ગરુત્મન્તો મનોમારુતરંહસઃ ।
પાર્વત્યા રોષસંભૂતાઃ સહસ્રાણિ શતાનિ ચ ॥
શક્તિમન્તો દ્યુતિમન્તો બ્રહ્મણ્યાઃ સત્યસંગરાઃ ।
સર્વકામોપહર્તારો હન્તારો દ્વિષતાં મૃધે ॥
રાત્રાવહનિ દુર્ગેષુ કીર્તિતાઃ સકલૈર્ ગુણૈઃ ।
તેષાં ગણાનાં પતયઃ સગણાઃ પાન્તુ માં સદા ॥
નારદઃ પર્વતશ્ ચૈવ ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ ।
પિતરઃ કારણં કાર્યમ્ આધયો વ્યાધયસ્ તથા ॥
અગસ્ત્યો ગાલવો ગાર્ગ્યઃ શક્તિધૌમ્યઃ પરાશરઃ ।
કૃષ્ણાત્રેયશ્ ચ ભગવાન્ અસિતો દેવલો ઽમલઃ ॥
બૃહસ્પતિર્ ઉતથ્યશ્ ચ માર્કણ્ડેયઃ શ્રુતશ્રવાઃ ।
દ્વૈપાયનો વિદર્ભશ્ ચ જૈમિનિર્ માઠરઃ કઠઃ ॥
વિશ્વામિત્રો વસિષ્ઠશ્ ચ લોમશશ્ ચ મહાન્ ઋષિઃ ।
ઉત્તઙ્કશ્ ચૈવ રૈભ્યશ્ ચ પૌલોમશ્ ચ દ્વિતસ્ ત્રિતઃ ॥
ઋષિર્ વૈકાલવૃક્ષીયો મુનિર્ મેધાતિથિસ્ તથા ।
સારસ્વતો યવક્રીતઃ કુશિકો ગૌતમસ્ તથા ॥
બૃહસ્પતિર્ દીર્ઘતમાઃ શુનઃશેપસ્ તથૈવ ચ ।
સંવર્તો ઋશ્યશૃઙ્ગશ્ ચ સ્વસ્ત્યાત્રેયો વિભાણ્ડકઃ ।
ઋચીકો જમદગ્નિશ્ ચ તથૌર્વસ્ તપસાં નિધિઃ ॥
ભરદ્વાજઃ સ્થૂલશિરાઃ કશ્યપઃ પુલહઃ ક્રતુઃ ।
બૃહદગ્નિર્ હરિશ્મશ્રુર્ વિજયઃ કણ્વ એવ ચ ॥
શમીકશ્ ચ શુનઃશેપશ્ ચ્યવનો ભાર્ગવો ઽઙ્ગિરાઃ ।
વૈતણ્ડી દીર્ઘતપાશ્ ચૈવ વેદશ્ ચાથાંશુમાઞ્ શિવઃ ।
શુનઃશેફઃ શુનઃપુચ્છઃ શુનોલાઙ્ગૂલ એવ ચ ।
અષ્ટાવક્રો દધીતિશ્ ચ શ્વેતકેતુસ્ તથૈવ ચ ॥
ઉદ્દાલકઃ ક્ષારપાણિઃ શૃઙ્ગી ગૌરમુખસ્ તથા ।
અગ્નિવેશ્યઃ શમીકશ્ ચ પ્રમુચુર્ મુમુચુસ્ તથા ॥
એતે ચાન્યે ચ બહવો ઋષયઃ સંશિતવ્રતાઃ ।
મુનયઃ સંશિતાત્માનો યે ચાન્યે નાનુકીર્તિતાઃ ।