ગોપાલચમ્પૂ · અધ્યાય 1.26

[અનુષ્ટુભ્]
ઇતિ શ્રી-શ્રી-ગોપાલ-ચમ્પૂમ્ અનુ
વિપ્રલમ્ભન-સ્તમ્ભન-શ્રી-કૃષ્ણ-લમ્ભનમ્ નામ
પઞ્ચવિંશં પૂરણમ્
॥25॥
(26)
અથ ષડ્વિંશં પૂરણમ્
રાસ-વિલાસ-પ્રસારણમ્
[1] અથ સ્નિગ્ધકણ્ઠ ઉવાચ-
સુવચનમ્ અઘશત્રોઃ શૃણ્વતી શ્રેણિર્ આસાં વિરહજનિતદુઃખં પૂર્વસિદ્ધં વ્યધાવીત્ । પરમ્ ઇહ ન તદ્ એવ વ્યાધુનોત્ કિન્તુ શઙ્કા- ન્તરમ્ અપિ યદ્ અમંસ્ત સ્પષ્ટમ્ આયત્તમ્ એતમ્

[માલિની]
[2] તદ્ એવમ્ અમૂર્ ઉત્ફુલ્લવદનકઞ્જસદન-મઞ્જુનયનખઞ્જરીટાઃ સ પુનર્ મઞ્જુલમ્ આભાષતે સ્મ-
યુષ્મત્કૃતે સ્મ સુચિરાન્ મનસાસ્મિ દૂય- માનેન યૂયમ્ અપિ તસ્થ મદર્થમ્ એવ । તસ્યાથ દુર્લભતમસ્ય મનોરથસ્ય પ્રાપ્તાવ્ ઇહાનુરહસં મહમ્ આચરામ

[વસન્તતિલકા]
[3] સ ચ રાસરૂપ એવ નિરૂપ્યતે । તથા હિ-
દીપઃ શારદભૂરિપૂરિતશશી યત્રાસ્તિ વૃન્દાવનં રઙ્ગઃ શ્રીવ્રજનાયિકાઃ સ્વયમ્ ઇમા યૂયં કલાકોવિદાઃ । તં ચેમં સમયં સમેત્ય મુદિતઃ સોઽ હં હરિઃ કિં પરં કર્તાસ્મિ ક્ષણમ્ અન્તરા તમ્ અપિ કિં રાસં વિના ભોઃ પ્રિયાઃ

[શાર્દૂલ]
[4] ઇતિ ક્ષીણતમા વ્રજજલધિસમ્ભવાક્ષીણચન્દ્રમાઃ સર્વા અપિ તાશ્ ચકોરાક્ષીર્ અષડક્ષીણયુગપદ્ લિઙ્ગનાદિના સુખલક્ષલક્ષિતીકૃત્ય, બલવદ્ આદૃત્ય, રાસનૃત્ય-વિધયે નિર્જમ્બાલમ્ અસ્તમ્બજાલમ્ અબન્ધુરં બન્ધુરં કમલબન્ધુજાપુલિનમ્ આવૃત્ય, પરસ્પરકરસંવલનયા વલયાકારાશ્ ચકાર ।
[5] કૃતે ચ વલયે-
કૃષ્ણાયાઃ પુલિનં ગતેન રમણેનાપૂરિ કામસ્ તદા તેનામુષ્ય મનસ્ તથા પ્રતિપદં તેન દ્વયં ચક્ષુષોઃ । તેનાઙ્ગસ્ફુરદઙ્ગનાસમુદયસ્ તેનાથ પૂર્વં પરં સર્વં પર્વ ચ તદ્ બ્રુવે કિમ્ અપરં નાદ્યાપિ વિશ્રામ્યતિ

[શાર્દૂલવિક્રીડિતમ્]॥
[6] તદ્ એવં સ્વ-કલિત-ચયે વલયે વનમાલી શોભાનિચયમ્ ઉપલભમાનશ્ ચિન્તયામાસ-
ઉપરિ યથોજ્જ્વલમ્ ઇન્દોર્ વલયં પુલિનં તથા ભુવિ ચ । કિન્તુ કલઙ્કસ્ તસ્મિન્ નિર્મલ-રમણી-કુલાન્ય્ અત્ર

[ઉપગીતિ]
[7] તદ્ અહો ! ચામીકર-મણિસરાકારોઽ યં રમણીય-રમણી-વલયઃ પ્રતિ-યુગ્મ-મધ્યં યદિ મહામર-કતાયમાન-નાયક-સમ્બધ્યમાનતામ્ આબધ્નાતિ, તદા હૃદ્યતામ્ આપદ્યતે ।
[8] તચ્ ચ તથાવેશેન મત્-પ્રવેશેન પરં સિધ્યતીતિ નિધાય સ્થિતઃ સન્ન્, અકસ્માદ્ યથા-મનોરથાકારમ્ એવાવસ્થિતવાન્, યથા સ્વયમ્ અપિ કથમ્ ઇતિ તુ ન તત્-પ્રથનમ્ અવાપ । તતશ્ ચ-
હરિ-હરિણાક્ષી-વલિતં પુલિનં તદ્ વલ્ગુ ભાતિ સ્મ । સ્વ-પ્રતિબિમ્બેનાદાદ્
યદ્ વિધુ-બિમ્બાય સારૂપ્યમ્

[ઉપગીતિ]
સુહૃદ્ ઇન્દોઃ પુલિનં તત્- પુલિનસ્યાભૂન્ નત-ભ્રુવાં પ્રચયઃ । તત્-પ્રચયસ્ય ચ વલનં શ્રીયુત-ગોપાલ-મૂર્તીનામ્

[આર્યા]
યત્ર ચ,
પરસ્પર-કરાવલિ-ગ્રથિત-મણ્ડલી-મણ્ડનીર્ અનુસ્વમ્ અબલા મિલન્ન્ ઉભયતસ્ તદા માધવઃ । તદીય-ભુજપાશ્યયા કલિત-મૃષ્ટ-પૃષ્ઠસ્ તથા તદ્-અંસ-નિહિતાત્મ-દોર્ અભવદ્ એષ રાસોદ્યમે

[પૃથ્વી]
ગૌરી-કૃષ્ણૌ ગૌરી-કૃષ્ણાવ્ ઇત્થં લક્ષે લક્ષે યુગ્મે । વૃત્તાકારે વંશી-શંશી રાધા-સઙ્ગી તસ્થૌ મધ્યે

[વિદ્યુન્માલા]
રાસં પ્રારભત સ્વયં હરિર્ અસૌ કૈશોરકં માનયન્ન્ ઇત્ય્ એવં સ પરાશરોઽ પિ ભગવાન્ પ્રાવોચદ્ ઉચ્ચૈર્ યતઃ । તસ્માદ્ ગોપ-વધૂભિર્ એવ સફલં તજ્-જાતમ્ ઇત્થં તુ મે હંહો પશ્યત વચ્મિ વા કિમ્ અપરં રોમ્ણાં ચ જાતં મહઃ

[શાર્દૂલવિક્રીડિતમ્]
સ વિવિધ-વનિતા-વૃન્દૈર્ યદપિ બહુ-પ્રેયસી તદા જજ્ઞે । તદપિ ચ રાધા જ્ઞપ્તિર્ મન્યે તસ્યાપરાઃ કૃતયઃ

[આર્યા]
તદ્ એવમ્-
અનઙ્ગમ્ અઙ્ગેન નિજેન સાઙ્ગં
કૃત્વાધિ-રઙ્ગ-ક્ષિતિ સઙ્ગમય્ય । અઙ્ગીચકારાઙ્ગ તમ્ અઙ્ગ-હારૈર્
નવ્યાઙ્ગના-સઙ્ગમ-મઙ્ગલાય

[ઉપજાતિ 11]
કલિત-કનક-ભાસઃ સ્મેર-નેત્રા વિધૂતિ-
ક્ષુભિત-વલય-વીથી-શિઞ્જિત-વ્યક્ત-તાલાઃ । વિવિધ-ગતિ-વિહારાનઙ્ગ-સારાઙ્ગ-હારા હરિ-હરિ-મણિ-મૂર્તીર્ અન્તરા તા વિરેજુઃ

[માલિની]
તતશ્ ચ-
નવીન-વિનત-ભ્રુવાં નિજ-નવીન-કાન્ત-ચ્છવી- જુષાં નટન-ચાતુરી-કુલ-ધુરીણ-લીલા-યુજામ્ । ચલદ્-વલય-શૃઙ્ખલાવલિત-નૂપુરાણાં ધ્વનિર્ નટાધ્વ-નિધિ-તાલતાં ધ્વનયતિ સ્મ યાવદ્ દિવમ્

[પૃથ્વી]
રાસે શિઞ્જિત-તાલ-જાલમ્ ઉદભૂત્ તદ્વદ્ યથા ખેચરાન્ અપ્ય્ આકૃક્ષદ્ અહો વિદૂરતરતઃ કૃત્વેવ પૂર્વ-સ્થિતાન્ । દ્યો-યાનાભિધ-મઞ્ચ-સઞ્ચય-ગતા વાદ્યં ચ ગીતં ચ યે સભ્યત્વં ચ સમં મદાદ્ વિદધતઃ સ્વં નાત્ર નિશ્ચિક્યિરે

[શાર્દૂલવિક્રીડિતમ્]
[9] તત્ર દેવીનાં સઞ્જલ્પઃ-પશ્ય, પશ્ય-
હરિણા ગાનમ્ આસાદિ ગાનેન રમણી-કુલમ્ । રમણીભિર્ અથો ગાનં ગાનેન સ હરિઃ પુનઃ

[ગીતિ]
[10] તત્ર સ્વયમ્ આરમ્ભે લાસ્ય-સમ્ભેદ એવ જાતઃ । [11] તદ્ યથાભિનયં યથા-
અઙ્ગ-હાર-ચલદ્-અઙ્ગ-હારિષુ સ્વાન્તહારિ વિલસદ્વિહારિષુ । લાસ્ય-કારિષુ ચ લાસ્યમ્ આચરન્ ભ્રૂ-નટી-ઘટિત-નેત્રા નર્તકાઃ

[રથોદ્ધતા]
[12] તૌર્યત્રિક-શૌર્ય-વરાણાં ખેચરાણાં વાદ્યે તૂદ્ભૂતે તાણ્ડવ-મણ્ડલં ચ સાભિનયમ્, યથા-
ઉદ્યદ્-દુન્દુભિ-મડ્ડુ-ડિણ્ડિમ-ડમર્-વાદ્યે મૃદઙ્ગં ગતે વાદ્યે દ્યો-પદ-વિદ્ય-વેદ્ય-નદને સદ્યોઽ થ વિદ્યોતિતે । તે તર્હ્ય્ ઉદ્ભટ-નાટ્ય-નીતિ-ઘટના-સઙ્ઘટ્ટ-નિષ્કુણ્ઠતા- સૂત્કણ્ઠાઃ પદ-પાણિ-કણ્ઠ-કટિ-સમ્મોટાલિ-કોટિં દધુઃ

[શાર્દૂલ]
[13] તત્ર ચ શસ્ત્ર-પ્રશસ્તાનામ્ ઇવ તેષાં કૃત-હસ્તકાનાં પુનર્ લક્ષ્યાદ્ અચ્યવ એવ લક્ષિતઃ । તથા હિ-
હિત્વા હિત્વાપ્ય્ અત્ર હસ્તાલિ-બન્ધં તાલાલમ્બા હસ્તકાનિ પ્રદર્શ્ય । ગૌરી-શ્યામા લાઘવાત્ પૂર્ણમાના રાસોલ્લાસે તદ્વદ્ આસન્ પુનશ્ ચ

[શાલિની]
પુષ્પ-વૃન્દમ્ અપતન્ મુહુર્ મુહુઃ કૃષ્ણ-ગૌર-તનુ-મણ્ડલીમ્ અનુ । વૃષ્ટિર્ ઊર્ધ્વમ્ અધરત્ર નીર-ભૃદ્ વિદ્યુદ્-આલિર્ ઇતિ યત્ર ચિત્રતા

[રથોદ્ધતા]
[14] અત્ર દેવા દેવ્યશ્ ચ ભવ્ય-ભાવ-ભવાન્ નવ્ય-પરિભવાત્ કમલાક્ષં સાક્ષાદ્ ઇવ સમ્બોધયન્તસ્ તથા યોગ-માયાયા યોગતઃ પરં સ્વ-સ્વ-યોગ્યમ્ અન્તઃ સમધિગમ્ય રમ્યમ્ ઇદં વાદ્ય-કોલાહલાવૃતમ્ ઉજ્જગુઃ ।
[15] તદ્ એતદ્ એકીકૃત્યાનુગીયતે-
જય જય સદ્-ગુણ-સાર । જગતિ વિશિષ્ટં કલયિતુમ્ ઇષ્ટં ગોકુલ-લસદ્-અવતાર ॥અ॥ધ્રુવમ્॥કમલ-ભવેશ્વર-વૈકુણ્ઠેશ્વર-પત્ની-ચિન્તિત-સેવ । રાજસિ રાસે વલિત-વિલાસે નિજ-રમણીભિર્ દેવ ॥બ્॥ નટવત્-પરિકર નિખિલ-કલાધર રચિત-પરસ્પર-મોદ । આલિઙ્ગન-મુખ-વિતત-મહા-સુખ વલ્લવ-વધુ-હૃત-તોદ ॥ચ્॥ વ્યતિવીક્ષણ-કૃત-સાત્ત્વિક-પરિવૃત-મણ્ડલમ્ અનુ બહુ-મૂર્તે । વ્રજ-તરુણી-ગણ-રચિત-નયન-પણ-સચિત-વશીકૃતિ-પૂર્તે ॥દ્॥ ચરણ-કઞ્જ-ધૃતિ-કર-પલ્લવ-કૃતિ-ચિલ્લી-વલિત-વિહારાન્ । મધ્ય-ભઙ્ગ-તતિ-મણિ-કુણ્ડલ-ગતિ-પુલક-સ્વેદ-વિકારાન્ ॥એ॥ કલયતિ ભવતા ઘન-સામ્યવતા તડિદ્ ઇવ સર્વા લલના । અપિ વઃ પરિમિતિ-તરતમતામ્ ઇતિ સેયં જ્ઞપયતિ તુલના ॥f॥ સુમધુર-કણ્ઠે નૃત્યોત્કણ્ઠે તવ રતિ-માત્ર-પ્રીતે । ત્વત્-સ્પર્શામૃત-મદ-ચય-સંવૃત-ચિત્તે
ભાવ-ક્રીતે ॥ગ્॥
યુવતી-જાતે ગીતજ-શાતેનાવૃત-વિશ્વ-પ્રભવે । યસ્ ત્વં રાજસિ તત્-સુખ-ભાગ્ અસિ નમ એતસ્મૈ પ્રભવે ॥હ્॥ યા સહ ભવતા વિસ્મયમ્ અવતા સ્વર-જાતીર્ અતિશુદ્ધમ્ । ગાયતિ સેયં નિખિલૈર્ ગેયં કલયતિ નિજ-ગુણ-રુદ્ધમ્ ॥ઇ॥ તત ઉત્કર્ષં વલયિત-હર્ષં વલયતિ યેયં ગાને । સા શ્રી-રાધા વલિતારાધા ભવતા કલિતા માને ॥જ્॥ યેયં રાસે શ્રમજ-વિલાસે વિગલન્-મલ્લી-વલયા । સા ભવદ્-અંસે લસદ્-અવતંસે ધરતિ કરં વર-કલયા ॥ક્॥ યા ચાંસં પરિ ભુજ-પરિઘં પરિચુમ્બતિ તવ સ-વિનોદમ્ । હૃષ્યતિ સેયં તન્ ન ગણેયં યદ્ રોમ ચ સામોદમ્ ॥લ્॥
ચલ-કુણ્ડલ-ધર ગણ્ડ-મુકુર-વર સમિષ-સ્પર્શ-વિધાને । તામ્બૂલ-દ્રવ-પરિવર્તાદ્ દ્રવમ્ અયસે ચુમ્બન-દાને ॥મ્॥ એષા નર્તન-કીર્તન-વર્તન-શિઞ્જિત-જાત-સુતાલા । તવ રામાનુજ કરમ્ અતુલામ્બુજમ્ ઇષમ્ આધાદ્દ્ હૃદિ બાલા ॥ન્॥
અથ રાસ-ક્રમ-પરિવલિત-શ્રમ-વનિતાલમ્બિત-દેહ । પરિતો-ભ્રમણક-ગણ-વિશ્રમણક સમુદિત-પરમ-સ્નેહ ॥ઓ॥ કવિ-કૃત-નિશ્ચય-શુભ્ર-યશશ્-ચય-માલા-સમુદય-હારિન્ । જયજયજયજય જયજયજયજય જયજય રાસ-વિહારિન્ ॥પ્॥

। ઇતિ । [8 x 8 x 12]
[16] રાજસિ રાસે વલિત-વિલાસે ઇત્ય્ ઉક્તં રૂપમ્ એવં નિરૂપયન્તિ-
રૂપં યન્ નિજનિત્યસૌભગશિરોરત્નં નરાકૃત્ય્ અસાવ્ આનીયાત્ર યદીયશક્તિવિભવસ્યાગ્ર્યાં સ્થિતિં પ્રૈક્ષયત્ । ચિત્રં વિસ્મયતે યતઃ સ્વયમ્ અપિ સ્વાશેષસંવેદિતા તસ્મિન્ ભૂષણભૂષણેઽ પ્ય્ અધુર્ અમૂઃ શોભાં સ્વયા શોભયા

[શાર્દૂલવિક્રીડિતમ્]
[17] તદ્ ઉક્તમ્, યન્ મર્ત્ય-લીલૌપાયિકમ્ [ભ્પ્ 3.2.12] ઇત્ય્ આદિ, તત્રાતિશુશુભે [ભ્પ્ 10.33.6] ઇત્ય્ આદિ ચ ।
[18] તદ્ એવં સતિ શ્રી-રાધિકાયાં તુ કૈમુત્યમ્ એવ સ્તુત્યં જાતમ્ । [19] યુવતી-જાત ઇત્ય્ આદાવ્ એવં વર્ણયન્તિ-
તાસાં વ્રજ-કિશોરીણાં નિત્યમ્ અપ્રસવાત્મનામ્ । ગુણૈઃ સ-પ્રસવૈઃ પૂર્ણં વિશ્વમ્ અપ્ય્ અન્વયૈર્ ઇવ

[અનુષ્ટુભ્]
[20] યા સહ ભવતા ઇત્ય્ આદાવ્ ઉપશ્લોકયન્તિ ચ-
શર્વ-બ્રહ્મ-સુરેશ-મુખ્ય-દિવિષદ્-વૃન્દાનિ યદ્-ગાનતઃ શશ્વન્ મોહમ્ અયુસ્ તમ્ એવ દયિતં કૃત્વાનુગં યા જગૌ । સાર્ધં તેન પરાશ્ ચમત્-કૃતિ-પરાસ્ તાં નિર્મિમાણામ્ અપિ વ્યર્થીકૃત્ય વિવિક્ત-રાગ-વલનાં વન્દામહે રાધિકામ્

[શાર્દૂલ]
[21] તામ્ એવોદ્દિશ્ય ચલ-કુણ્ડલ ઇત્ય્ આદાવ્ ચ કવયન્તિ-
તદ્-અધર-રસમ્ આચાન્તં પ્રાગ્ અકૃત દ્વિર્ યદ્ એષ તદ્ યુક્તમ્ । દ્વિજ-સંસ્કૃત-તામ્બૂલં કથમ્ અદ્યાદ્ અન્યથા તસ્યાઃ

[આર્યા]
કિં ચ-
કૃષ્ણઃ સ્નેહસ્ય મૂલં કિલ લસતિ વપૂ-રૂપમ્ ઇત્ય્ એવમ્ અસ્મિંસ્ તાદૃગ્ નન્દ-વ્રજાન્તર્-જન-સદસિ સદૈવાનુ-ભૂતિ-પ્રચારઃ ।
સોઽ યં યાસામ્ અમંસ્ત પ્રણય-મય-ઋણાન્ય્ આત્મનિ પ્રેયસીનાં તાસામ્ અપ્ય્ ઊર્ધ્વમ્ ઊર્ધ્વ-પ્રથિત-નિધિ-મણિં રાધિકામ્ એવ નૌમિ

[સ્રગ્ધરા]
રાધા સ્વ-કાન્તં વશિતં વિધાય નિઃશેષમ્ આક્રીડતિ તેન સાર્ધમ્ । નાહં તથેતીવ શિવા શિવાન્તસ્- તનૌ નિલીનાર્ધ-તનુ-ચ્છલેન

[ઉપજાતિ 11]
અથવા-
અર્ધેનાર્ધેન તન્વા વ્યતિમિલનવતો રુદ્રયોર્ એષ ભાવઃ કાવ્ય-જ્ઞૈસ્ તર્ક્યતે યઃ સ પુનર્ ઇહ મયા મન્યતાં ભણ્યમાનઃ ।
પ્રેમ્ણા યૌ પૂર્ણ-રૂપૌ ત્રિજગતિ વિદિતૌ રાધિકા-માધવાખ્યૌ પૂર્ણાઙ્ગત્વં તયોર્ અપ્ય્ અતિ-તદ્-અસમયોર્ નાવ્ અપીત્ય્ ઔચિતી ન

[સ્રગ્ધરા]
[22] તદ્ એવં સતિ-
વાદ્યે ગીતે ચ દિવ્યે પ્રમદ-શિથિલિતે ભૂષણાનામ્ અલીનામ્ અપ્ય્ આસીદ્ ધ્વાન-વર્ગઃ પ્રતિનિધિ-સમયે તસ્ય તસ્યાપિ તત્ર । ખેદે જાતે તથાગાત્ પ્રબલ-નટ-કલા લાસ્યતાં યેન કેશ- કર્ણોત્તંસાવતંસ-પ્રમુખ-વર-સભા તદ્વદ્ ઉલ્લાસ્યતે સ્મ

[સ્રગ્ધરા]
એવં પરિષ્વઙ્ગ-કરાભિમર્શ- સ્નિગ્ધેક્ષણોદ્દામ-વિલાસ-હાસાન્ । સમં પ્રિયાભિર્ વ્યતિકૃત્ય નૃત્યન્ વ્યાઞ્જીદ્ અસૌ સ-પ્રતિબિમ્બ-બિમ્બમ્

[ઉપજાતિ 11]
તતશ્ ચ-
માલાઃ કેશાલિ-વેશાન્ કુચ-યુગલ-પટીર્ મણ્ડનાન્ય્ અન્ય-વાસાંસ્ય્ અપ્ય્ એતા નૈવ શેકુઃ કલયિતુમ્ અસકૃદ્ રાસ-પર્વાવસાને । ધ્યાતે યત્રાપિ સમ્પ્રત્ય્ અપિ મુનિ-વિતતિર્ વિસ્મરત્ય્ એવ સર્વમ્ ચિત્રં તત્-પ્રેયસીનાં તદ્ ઇહ ભવતિ કિં તાદૃશે તત્-પ્રસઙ્ગે

[સ્રગ્ધરા]
તં દૃષ્ટ્વાપ્ય્ અથ રાસમ્ અમ્બર-ગતા રામાશ્ ચ કામાર્દિતા મોહં પ્રાપુર્, અદશ્ ચ તાવદ્ અભિતોઽ પ્ય્ આસ્તાં પરં શ્રૂયતામ્ । ચન્દ્રાદ્યૈર્ ઉપલક્ષિતં નભસિ યદ્ બમ્ભ્રમ્યતે સર્વદા જ્યોતિશ્-ચક્રમ્ ઇદં ચ વિસ્મય-કરી ચસ્કમ્ભ યન્ માધુરી

[શાર્દૂલવિક્રીડિતમ્]
[23] તદ્ એવં લીલા-લુબ્ધાસુ પરમાવેશતઃ સ-પ્રિયાસુ તાસુ વિલુભિત-ક્રિયાસુ રાસ-વિલાસઃ સમુપરરામ । [24] ઉપરમતિ ચ તસ્મિંસ્, તત્-તદ્-અનનુસન્ધાન-સન્ધિમ્ અનુ તાનિ મિથુનાનિ યથાવત્ કુઞ્જાય કુઞ્જાય પૃથક્ પૃથગ્ અન્તર્દધિરે । અન્તર્ધાય ચ, તત્ તન્ મિથુનં પરસ્પર-પરિકર-પરિષ્કાર-પરાયણતામ્ આસસાદ । [25] તત્ર ચ પ્રત્યેકં તેષામ્ આલિઙ્ગનાદિ-સચિવં વચનાદિ-રચનમ્ એવાસીત્ । યથા-
હન્ત મામ્ અન્તરા કાન્તમ્ અન્તર્ આપ્તં તમસ્ ત્વયા । ઇતિ બ્રુવન્તં શ્લિષ્યન્તં તં સાસિઞ્ચન્ નિજાશ્રુભિઃ

[અનુષ્ટુભ્]
તતશ્ ચ-
હન્ત ક્લમઃ સમજનિ સ્ફુટ-મદ્-વિહારાદ્ અસ્યા નવીન-તરુ-પલ્લવ-કોમલાયાઃ । જ્ઞાતશ્ ચ હન્ત ન મયેઽ તિ પૃથક્ સ તાસાં સાશ્રુર્ મમાર્જ મુહુર્ આનન-ઘર્મ-બિન્દૂન્

[વસન્તતિલકા]
બાષ્પે મૃજ્યે હરિર્ બાષ્પં સ્વેદે સ્વેદં તદા દધે । ગોપાલ-કુલ-સુભ્રૂણાં શ્રમે રાસ-વિલાસજે

[અનુષ્ટુભ્]
[26] તત્ર બહુલ-સામગ્રી-વાહિનીનાં વૃન્દા-સખી-વાહિનીનાં કૃત-પ્રશ્ન-વૃન્દાયાં વૃન્દાયાં શ્રી-કૃષ્ણ-વર્ણનમ્, યથા-
સાસ્રાલોકનમ્ અઞ્ચલાનિલ-કૃતિર્ વક્ત્રાલકાદ્ય્-ઉન્મૃજા- ગણ્ડાન્તઃ-પરિચુમ્બનં પટ-યુગાધાનં તનૂ-ચર્ચણમ્ । તામ્બૂલાર્પણમ્ અત્યપૂર્વ-મધુરાલાપઃ સ્તવ-પ્રક્રિયા સેયં રાસ-પરિશ્રમ-પ્રશમની કાન્તાસુ કૃષ્ણ-ક્રિયા

[શાર્દૂલ]
[27] અથ કાન્તા-વર્ણનં, યથા-
વક્ર-સ્મેર-વિલોકનં નવ-દલૈઃ સંવીજનં માર્દવાદ્ અઙ્ગાનામ્ અભિમર્દનં વિઘટિત-સ્રગ્-વસ્ત્ર-સંયોજનમ્ ।
સમ્યઙ્ મર્મગ-નર્મ-શર્મ-રચનં તામ્બૂલ-ચન્દ્રાર્પણં સેયં રાસ-પરિશ્રમ-પ્રશમની કૃષ્ણે પ્રિયાણાં ક્રિયા

[શાર્દૂલ]
[28] તતઃ સ્વયમ્ આગત્ય પ્રત્યક્ષીકૃત્ય ચાન્યથા મન્યમાનાયાં તસ્યાં સ-સ્મિતં પુનર્ અમૂર્ ઊચુઃ-
દૃષ્ટં દેવિ મિથો હરિ-વ્રજ-વધૂ-દ્વન્દ્વ-વ્રજેનામુના સ્વીકૃત્ય પ્રમદાત્ પ્રયત્ન-વિધિના નેપથ્યમ્ અઙ્ગે ધૃતં । એતદ્ યત્ર સખિ ક્ષણાદ્ અપગતં કિં બ્રૂમહે તદ્ વરં ગીર્ણં સદ્-ભવતાન્ મૃષા ન તુ રહસ્ તદ્ વ્યક્તિમ્ આપદ્યતામ્

[શાર્દૂલવિક્રીડિતમ્]
[29] અથ વૃન્દા સ-સ્મિતં ચેતસિ ચિન્તયામાસ-સત્યમ્ આહુર્ ઇમા, યત્ પુનઃ પુનઃ શ્રમાપનોદનં સર્વેન્દ્રિયામોદનં શુભ-વેશં ગાન-વિનોદ-વિશેષમ્ આરભમાણાનિ તાનીમાનિ મિથુનાનિ મૃશ્યન્તે ।
[30] અથ સ્નિગ્ધકણ્ઠઃ સમાપનમ્ આહ સ્મ-
રાધે ત્વદ્-વલ્લભઃ સોઽ યં સર્વેષામ્ અપિ દુર્લભઃ । વરીતું ત્વામ્ અન્તરઙ્ગામ્ અન્યા ગોપીર્ વૃતીયતિ