ગોપાલચમ્પૂ · અધ્યાય 1.19

[અનુષ્ટુભ્]
[93] તદ્ એતદ્ અપિ કથન-શેષં સમાપ્ય પૂર્વવદ્ એવ સૂત-સુતયોર્ ગતયોઃ સર્વેઽ પિ યથાસ્વં પ્રસ્થિતાઃ ।
ઇતિ શ્રી-શ્રી-ગોપાલ-ચમ્પૂમ્ અનુ
ગોત્રભિદ્-ગર્વ-ખણ્ડન-
ગોવર્ધન-ગોત્ર-માન-વર્ધનમ્
નામાષ્ટાદશં પૂરણમ્
॥18 ॥
(19)
અથૈકોનવિંશપૂરણમ્
જમ્ભ-ભેદિ-સુરેન્દ્રતા-સ્તમ્ભન-
નગેન્દ્ર-ધર-ગવેન્દ્રતાલમ્ભનમ્
[1] અથ પ્રભાતે સભા-તેજસા વિભાતયોઃ સૂત-જાતયોર્ મધુકણ્ઠ-નામા કથયામાસ-
[2] તદ્ એવં તાદૃક્-સમ્પદિ પ્રતિપદિ ગોવર્ધન-સમર્ધનં સિદ્ધમ્ । તૃતીયામ્ આરભ્ય નવમ્ય્-અવધિકં રમ્યં તદ્-ધારણમ્ અદ્ધાવધાર્યતામ્ ।
[3] અથ તાદૃશ-દશા-રમ્યાયાં દશમ્યાં શ્રી-વ્રજ-રાજ-સમાજમ્ અનુ નિમન્ત્રણયા પ્રામાણિ-કમાણિક્ય-વ્રજ-જનાઃ સુખ-યોજનં ભોજનં સંયુજ્ય મુખ-વાસનં મુખ-વાસમ્ ઉપજ્યુજ્ય વાર્તાં વર્તયામાસુઃ । [4] યત્ર ક્ષિતિધર-ધારણ-નિધ્યાનાન્ નિર્ધારયન્તઃ પૂતનાવધાદિકમ્ એતદ્ અવધિકમ્ અસમ્ભાવિતં સમ્ભાવિતં ચાવિશેષતયા તત્-કર્મ-વિશેષતયા ગણયામાસુઃ ।
[5] પુનશ્ ચૈવમ્ આહુઃ-
વાવહિઃ પર્વતં બાલઃ સાસહિર્ ન તુ ચાચલિઃ ।
બહિર્ એવ યથા વૃષ્ટિઃ પાપતિર્ ન તદ્-અન્તરે

[અનુષ્ટુભ્]
[6] તદ્ એવં પરમ-પ્રભાવતા તાવદ્ વિસ્મય-જનની જનનીતિમ્ અતિક્રામતિ । તસ્યામ્ અપિ સત્યામત્યાસક્તિ-મય-સ્નેહ-ચય-સ્વભાવતા માદૃશામ્ અન્યાદૃશામ્ અપિ તસ્મિન્ નિશ્ચિતા વિસ્મિતિમ્ આતનોતિ । [7] તસ્ય ચ માદૃક્ષુ વિસદૃક્ષુ ચ યાસૌ લક્ષ્યતે, સા તુ પરમ-વિલક્ષણતયાતીવ વૈલક્ષ્યં લક્ષયતિ । કિં ચ-
પ્રત્યેકં સ્વે તનૂજે પ્રવલયતિ જનઃ સ્વૈરમ્ એવાનુરાગં
સર્વેષાં નસ્ તદીયે સ કથમ્ અથ કથં શક્યતે નાપિ મોક્તું ।
સર્વેષ્વ્ અપ્ય્ અસ્ય સોઽ યં સ્ફુરતિ સહભવસ્ તાદૃગ્ એવ વ્રજેશ
સ્મારં સ્મારં તદ્ એતત્ ન કથમ્ અપિ મનાગ્ ઉક્તિયુક્તી વ્રજામઃ

[સ્રગ્ધરા]
[8] તદ્ એવં પ્રવણતયા શ્રવણતઃ શ્રીમાન્ નન્દઃ પ્રજાતાનન્દઃ પ્રણય-મયતયા સમ્મત-સમયતયા ચ ગર્ગ-સિદ્ધાન્ત-વર્ગમ્ એવાનુગદ્ય નિરવદ્ય-સૌહૃદ્યતસ્ તેષામ્ અમન્દેહોદ્ભવ-સન્દેહોદ્યમં સંયમનમ્ અનૈષીત્, શ્રૂયતાં મે વચો ગોપો વ્યેતુ શઙ્કા ચ વોઽ ર્ભકે [ભ્પ્ 10.26.15] ઇત્ય્ આદિના । અન્તે ચોક્તવાન્-
યદ્-અવધિ મામ્ ઉપદિશ્ય
પ્રાસ્થિત ગર્ગસ્ તદ્-અવધિ જાનામિ ।
શિશુર્ અયમ્ અદ્ભુત-ચર્યાં
વલયતિ નારાયણી યયા શક્ત્યા

[ગીતિ]
[9] તદ્ એવં શ્રીમન્-નન્દ-રાજ-વાક્યતસ્ તદ્-અવકલનાનન્દ-ભાજસ્ તં યદા સમસ્ત-જનાઃ સમસ્ત-જનાનન્દન-તન્-નન્દન-વાર્તયા નન્દયન્તઃ સન્તિ સ્મ, તદા નિજ-વૃન્દૈર્ વૃન્દારકૈશ્ ચ વન્દ્યમાનતયા નન્દ્યમાનતયા નન્દ્યમાનતયા ચ વૃન્દાવન-ચન્દ્રઃ સહસા સહ-રામઃ સમાજગામ ।
[10] સમાજશ્ ચાયં સમમ્ એવ તં પરિવેષ ઇવ પરિતશ્ છાદયામાસ, ચકોર-વાર ઇવ તત્-કાન્તિમ્ આસ્વાદયામાસ, વારાં નિધિર્ ઇવ ચાત્માનમ્ ઉલ્લોલતયા સમ્પાદયામાસ ।
[11] તદ્ એવં સ્થિતે સર્વસ્મિન્ન્ અપિ સ્વસ્થતયા ચાવસ્થિતે ક્ષણ-કતિપયે ચ પ્રસ્થિતે સર્વ એવ તે સામાજિકાઃ પ્રતિસ્વમ્ અમનેન્દિરાદ્ આત્મ-મન્દિરાદ્ આનીત-પ્રીત-સિતાસિત-પ્રશસ્ત-વસ્ત્ર-સઙ્કરં સદ્-અલઙ્કરણાદિકં તં ચ તદ્-ભ્રાતરં તત્-પિતરં ચ પૃથક્ પૃથગ્ અલઙ્કારં સ્વીકારયાઞ્ચક્રુઃ ।
[12] યથૈવં બહિર્ એભિર્ આચરિતં, તથાન્તઃ-પુરે સ-રામ-માતૃકાં ગિરિધરસ્ય માતરમ્ અભિ ચૈષાં મહિલાભિર્ વિરચિતમ્ ઇતિ નિર્વિશેષમ્ એવ તદ્ ઉભયત્ર પર્વાસીત્ ।
[13] અથ સુર-પુરે સુરેશસ્ય વૃત્તમ્ અનુવૃત્યતામ્ । [14] ઇતો ગત્વા દૈન્યં મત્વા સ્ખલદ્-ઓજા વિડૌજાઃ ક્ષયં ગચ્છન્ન્ અપ્ય્ અસૌ ક્ષયમ્ ઋચ્છન્ન્ ઇવ સ્થિતવાન્ ન તુ શચીમ્ અચીકમત, ન ચ નિર્જર-સદસિ નિર્જગામ ।
[15] તદ્ એવં વર્ણ્યમાનમ્ અવકર્ણ્ય વાચસ્પતિર્ વાસ્તોષ્પતિમ્ અનુરહસં ભર્ત્સયામાસ, યતઃ સ ખલુ વિબુધાનામ્ અપિ વિબુધઃ । [16] ભર્ત્સનં, યથા-
યસ્માદ્ અભજસિ વિષ્ણું જિષ્ણો તસ્માદ્ અનેધિતાસે ત્વમ્ ।
ન વિના ચન્દ્રં વિન્દતિ જીવન-વૃત્તિં વનસ્પતિઃ કોઽ પિ

[ગીતિ]
[17] અથવા સહસ્રદૃશમ્ અપ્ય્ અહો ભવાદૃશમ્ અભિભૂય ભૃશી-ભવન્તી તાદૃશી મદાન્ધતા નાસદૃશી, યતઃ સુરેશોઽ સિ । કિન્ત્વ્ અમૃતપતા તવ કથં મ્ર્તપતા જાતા? યતસ્ ત્યક્ત-પ્રાણ-પ્રાયણ-કાય-પ્રાયતઃ પ્રમાદઃ સોઽ યમ્ આપતિતઃ ।
[18] તથા ચ સ્મરતિ-
અપસ્નાત ઇવ સ્નાતોઽ પ્ય્ અલમ્ અસ્પૃશ્ય એવ સઃ ।
મૃતકં વપુર્ આસજ્જન્ યઃ સદ્ભ્યો ભય-દાયકઃ

[અનુષ્ટુભ્]
[19] કિં ચ-વૃષાહ્વય, તવ ચેદમ્ અત્યવિચારત એવ । તથા હિ-
યદ્-આલમ્બાજ્ જનઃ પ્રાણં યસ્માદ્ રક્ષિતુમ્ ઇચ્છતિ ।
વૈપરીત્યં તયોઃ કુર્વન્ન્ અનુન્મત્તો ન કથ્યતે

[અનુષ્ટુભ્]
[20] ઇન્દ્ર ઉવાચ-અવિચારિતમ્ એવાચરિતમ્ ઇદં મયા, ભવદ્ભિશ્ ચ સામ્પ્રતં સામ્પ્રતમ્ ઉપદિશ્યતામ્ ।
[21] વાચસ્પતિર્ ઉવાચ-શતમન્યો, તાદૃશ-વિસદૃશતાયાં શતધૃતિર્ એવ ધૃતિમ્ આસાદયિતા, તસ્માત્ તદ્-અનુસરણમ્ એવ શરણમ્ ।
[22] તદ્ એવં જમ્ભભેદી સખેદી-ભવન્ન્ અવધાય ધાતારમ્ એવ ગત્વા સઙ્કોચમ્ અમત્વા સ્વાપરાધમ્ અવધારયામાસ ।
[23] સ તૂવાચ-હન્ત, વિબુધાધિપેનાપ્ય્ અબુધેન ભવતા ભવતા દુઃસાધ-રાધઃ સોઽ યં મહાન્ એવાપરાધઃ કૃતઃ, યં ખલુ સાધવઃ સકૃદ્ અપ્ય્ અવધારયન્તસ્ ત્વામ્ અવધીરયન્તઃ સાવધાનાઃ શ્રોત્રમ્ અપિદધતે । તથાપિ સૃષ્ટિ-વિધિત્સા-દુર્વિધિના વિધિના મયા તદ્ ઇદમ્ ઉપદિશ્યતે । પૂર્વં તન્-મહિમ-જિજ્ઞાસયા ધાર્ષ્ટ્યમ્ અનુષ્ઠિતમ્ અસ્તીતિ તન્-માત્ર-કિલ્બિષ-વિષમ-વિષમ-વિષહ-માનેન મયા દુર્માણ-મયાગાધ-ભવદ્-અપરાધ-ક્ષમાપણાય ક્ષમતા ન લભ્યતે ।
[24] કિન્તુ-
ગવાં કણ્ડૂયનં કુર્યાદ્ ગો-ગ્રાસં ગો-પ્રદક્ષિણામ્ ।
નિત્યં ગોષુ પ્રસન્નાસુ ગોપાલોઽ પિ પ્રસીદતિ ॥
ઇતિ ગૌતમાદિ-સમ્મત્યા ગોજાતિષુ પ્રીતિ-રીતિ-પરીતસ્ય તસ્ય ક્ષમાપણાય કાતરસ્ ત્વં તજ્-જાતિ-માતરં સુરભીમ્ એવ ભજસ્વ, ન ચેદ્ અસુરતઃ સુરભી-સઙ્ગતિર્ ભવિષ્યતિ ।
[25] અથ સુનાસીરસ્ ત્વ્ અસુરભીતઃ સુરભી-લોકમ્ આસાદ્ય સદ્યસ્ તદ્ અવદ્ય-ચરિત-પ્રચારાદ્ વિમનસમ્ અપિ તાં માતુઃ સ્વસારં મુહુઃ પ્રસાદ્ય વેધસઃ સવિધમ્ એવાનિનાય ।
[26] તતશ્ ચ વિધાતેદમ્ અભિદધે-અયિ, સુરભિ, સુરપતિ-ભી-સાન્ત્વનાર્થમ્ અસુરાન્તકસ્યાન્તિકં ગચ્છ । ગત્વા ચ ત્વમ્ અસ્ય નૂનમ્ એવમ્ એવ લબ્ધ-દુશ્ચ્યવન-નામ્નઃ પરિકિલ્બિષ-કીર્તન-ભિયા કિલ કવિ-પરિષદ્-ઉપેક્ષણીય-તન્-નામ-ધેયસ્ય કૃષ્ણતશ્ ચ્યવનં વિચ્યાવય । તચ્ ચ સ્વ-સમ્પદ્-ઉપકણ્ઠ-કુણ્ઠી-કૃતાપર-વૈકુણ્ઠ-લોક-ગોલોક-મહેન્દ્રતા-મર્ત્ય-લોકેઽ પ્ય્ અસ્ય વ્યક્તીભવતાદ્ ઇતિ તદ્-અભિષેક-સેવાતિરેકતઃ સમ્ભાવિતા ઇતિ ।
[27] અથ હરિ-વાસર-દિવસે સુરભિઃ સુર-રાજમ્ અનુ વૃન્દાવન-ભૂપરિ-ભુવર્-લોક-ભાગમ્ આગમ્ય તદ્-અવસરં પ્રતીક્ષામાસ । તત્ર ચ દૂરતઃ સુર-પતિં સુરભિર્ અભિહિતવતી-
નાસૌ મેઘઃ પશ્ય ગોવર્ધનાદ્રિર્
નાયં નવ્યસ્ તસ્ય ભાગઃ સ કૃષ્ણઃ ।
નેયં વિદ્યુલ્-લોલ-પીતાંશુક-શ્રીર્
નૈતન્ મન્દં ગર્જિતં નર્મવાર્તા

[શાલિની]
[28] પશ્ય પશ્ય, સમ્યગ્ ઉત્પતિષ્ણુઃ પતગ-જિષ્ણુર્ વિષ્ણુ-વાહનઃ સોઽ યમ્ અસ્મદ્ અપ્ય્ ઉપરિ-ભાગમ્ આરૂઢઃ સન્ વિદ્યુદ્-ગૂઢ-વારિદ-વાર ઇવ યસ્ય ચ્છાયામ્ ઇચ્છન્ કિલ યત્ર ચ્છાયાં પ્રસારયતિ । [29] સોઽ યં તુ-
શ્રી-ગોવર્ધન-શૈલ-રત્ન-દૃશદિ પ્રક્ષિપ્ત-શુભ્રાસ્તરે
વામોરુ-સ્થિત-કઞ્જ-ચારુ-ચરણે સવ્યં કરં દક્ષિણે ।
ન્યસ્યન્ન્ અન્યમ્ અપૂર્વ-રૂપ-મુરલી-નાલે મનાગ્ અત્ર નઃ
સ્મેરેણાક્ષિ-તટેન સન્દધદ્ અહો મન્યે કૃપાં વર્ષતિ

[શાર્દૂલ]
[30] અત્ર ચાયમ્ અસ્મન્-મિલનમ્ અઙ્ગીકુર્વન્ન્ એવ સઙ્ગિનઃ પ્રસઙ્ગાન્તરાય પ્રસ્થાપિતવાન્ । બલદેવશ્ ચ નાદ્ય વનમ્ આગતવાન્ ઇતિ ચાસ્થીયતે । તસ્માદ્ અતિસ્વચ્છતર-ચેતસમ્ અમું ભવાંસ્ તાવન્ નિભૃતતયા નિભૃતમ્ અવ્યગ્રતયા ચાભ્યગ્રં ગત્વા દણ્ડવન્ નત્વા પ્રસાદયિતુમ્ અર્હતિ । યતઃ,
સ્વયમ્ અપરાધ્યતિ કુરુતે પ્રભુમ્ અભિ તન્-માર્જને સહાયં યઃ ।
તસ્યેદં પર-શક્તેર્ દર્શનમ્ અથ નૈવ દૈન્યસ્ય

[આર્યા]
યસ્મિન્ સ્વયમ્ અપરાધી નમતિ રહસ્ તં સહાય-નિર્વિણ્ણઃ ।
કૃપયતિ સા જન-માત્રં દૈન્યાવસ્થા મહાજનં કિમ્ ઉત?

[ગીતિ]
[31] તતશ્ ચ પશ્ચાદ્ એવ વિશેષ-નિવેદનાયામ્ અહમ્ આયાસ્યામિ ।
[32] અથ પાક-શાસનસ્ તદ્-અનુશાસનમ્ ઉરરીકૃત્ય પ્રચ્છન્નતયા મુરલી-ધર-સમીપમ્ આગત્ય પ્રત્યગ્રં ચરણ-ખર-દણ્ડયોર્ દણ્ડવત્ પપાત ।
ઇન્દ્રો નનામ ચ યથાઙ્ઘ્રિ-નખા મુરારેર્
અગ્ર્યામ્ અમુષ્ય મુકુટે મણિતામ્ અવાપુઃ ।
ચક્રન્દ ચાથ સ યથામ્બક-કૈરવામ્બુ-
માધ્વીક-વિદ્રવ-વિધૌ વિધુતામ્ અગચ્છન્

[વસન્તતિલકા]
[33] અથ ક્રન્દતિ સઙ્ક્રન્દને પઙ્કજ-લોચનઃ સઙ્કોચિતઃ કિરીટાગ્રમ્ અગ્ર-હસ્તેન સાગ્રહમ્ ઉદસ્તમ્ આચરન્ન્ ઉવાચ-[34] ભગવન્ન્, એવમ્ અયુક્તં મા કાર્ષીર્, આર્ષીણાં વાણીનાં ત્વમ્ એક એવાતિરેકતઃ પરાયણમ્ અસિ ।
[35] વજ્રપાણિસ્ તુ મૂર્ધ્નિ પ્રસજ્જિતાઞ્જલિ-પાણિતયા સલજ્જં સ્વયં સ્વવજ્ર-હત ઇવ મૌનમ્ એવાસસજ્જ । યતઃ-
પરસ્ય કાયં બધ્નાતિ તેજસા વચસા મનઃ ।
શક્તઃ શક્તશ્ ચ સોઽ યં યસ્ તસ્ય ભક્તઃ કથં ન કઃ?

[અનુષ્ટુભ્]
[36] તદ્ એવં તસ્ય તેજસા કૃપયા ચ સુપર્વાધિપસ્ય વિવિધા ગતિર્ જાતા, યથા-
અન્યત્ર ચન્દ્રતિ હરિઃ શક્રે તર્હિ સ્મ સૂર્યતિ ।
શક્રોઽ પિ સૂર્યત્ય્ અન્યસ્મિન્ ખદ્યોતતિ હરૌ સ્મ સઃ

[અનુષ્ટુભ્]
યદા મૌનં સસજ્જાસૌ તદા મૂક ઇવાભવત્ ।
યદા તુ સ્તોતુમ્ આરબ્ધસ્ તદાગાદ્ વાવદૂકતામ્

[અનુષ્ટુભ્]
યથામૂં સ્તુતવાન્ ઇન્દ્રસ્ તથા વક્તું ન શક્યતે ।
શ્રી-વ્રજેન્દ્ર યતઃ સોઽ યં ત્વત્તઃ સઙ્કુચતિ સ્ફુટમ્

[અનુષ્ટુભ્]
[37] અવમાનમ્ અનાલોચ્ય કવમાનઃ સ પુનર્ એવમ્ અઞ્જસા તદ્ ઉપસઞ્જહાર-
મયેદં ભગવન્ ગોષ્ઠ-નાશાયાસાર-વાયુભિઃ ।
ચેષ્ટિતં વિહતે યજ્ઞે માનિના તીવ્ર-મન્યુના ॥[ભ્પ્ 10.27.12] ઇતિ ।
[38] અયં ચ પ્રહસ્ય પ્રોવાચ-
મયા તેઽ કારિ મઘવન્ મખ-ભઙ્ગોઽ નુગૃહ્ણતા । [ભ્પ્ 10.27.28]
યન્ મત્-પિત્રાદિ-સચ્-છ્રેષ્ઠાન્ નાતિક્રામેર્ મમ સ્મરન્

[અનુષ્ટુભ્]
સુરશ્ ચેદ્ વિષયાભોગ-ગર્વાદ્ રોચેત વાસવ ।
તદા વિપ્રશ્ ચ શોભેત શૌષ્કલં-મન્યતા-મદાત્

[અનુષ્ટુભ્]
અહમ્ ઉન્મૂલયિષ્યામિ શક્ર ત્વદ્-વૈરિ-પક્ષગાન્ ।
કથં મન્ મન્યસે ભીતિં નીતિમ્ એવ પ્રવર્તય

[અનુષ્ટુભ્]
[39] અથ દૂરતઃ સુરભિર્ અભીતમ્ ઇવ તમ્ અભીક્ષ્ય, હુઙ્કારતઃ સ્વ-સન્તાન-સન્તાનમ્ આકાર્ય, કાર્ય-વિદુષી સ-તૃષ્ણ-નયના કૃષ્ણમ્ અભિજગામ । [40] કૃષ્ણશ્ ચ સ્વજાતિ-રીતિકાવસ્થિતિત એવાવનમન્તીમ્ ઇવ તામ્ ઇમાં સહસા સહસામ્ અસસમ્ભ્રમમ્ અઞ્જલિ-સઞ્જિત-કરઃ સઞ્જગાદ-માતા કથં સમાયાતા?
[41] તતશ્ ચાશિષઃ સિષાસન્તી તાઃ સમ્ભ્રમાદ્ અનુદ્ભાવ્ય સુરભ્ય્ ઉવાચ-
એતે મદ્-અન્વયા ધન્યા ગોત્વં ત્વાં સેવિતું ગતાઃ ।
અહં તુ નેદૃક્-પુણ્યા યદ્ ગોચરત્વં ચ નાગતા

[અનુષ્ટુભ્]
અથવા-
દૈત્ય-ઘાતી ભવાન્ નિત્યં સર્વ-લોકૈક-પાલકઃ ।
વયં ચ લોક-મધ્યે સ્મસ્ ત્વન્-નાથાઃ સ્વત એવ તત્

[અનુષ્ટુભ્]
[42] તતસ્ તદ્ ઇદં કિઞ્ચિત્ પ્રાર્થયે-
ગો-સૂક્તં ભાષતે ગાવઃ પદં સર્વ-સુપર્વણામ્ ।
તદ્ બ્રહ્માદૌ સુપર્વત્વમ્ અવન્ વિન્દ ગવેન્દ્રતામ્

[અનુષ્ટુભ્]
તવેદં કિયદ્ ઐશ્વર્યં યદ્ બ્રહ્માવધિ-પાલનં ।
વૈકુણ્ઠ-કુણ્ઠતા-કારિ યસ્ય ગોલોક-વૈભવમ્

[અનુષ્ટુભ્]
સર્વસ્ય પાલકાત્ ક્વાપિ ખણ્ડ-પાલનમ્ ઇષ્યતે ।
જગત્-પ્રકાશકાદ્ ભાનોર્ નિજ-ધામ-પ્રકાશવત્

[અનુષ્ટુભ્]
નાસ્માકં કેવલમ્ ઇદં મતં કિન્તુ વિધેર્ અપિ ।
યદ્ ભવેદ્ અસ્ય ચેન્દ્રસ્ય દુર્બુદ્ધેઃ શુદ્ધિ-ભાવનમ્

[અનુષ્ટુભ્]
ત્વત્-કૃપાયાઃ પરં સ્થાનં વયમ્ ઇત્ય્ એષ વાસવઃ ।
આશિશ્રિયે યદ્ અસ્માંસ્ તદ્ દ્વાર-માત્રાય કલ્પતે

[અનુષ્ટુભ્]
યસ્માન્ મૃગ્યતિ તામ્ એવ મદ્-વિધાદ્ ભવતઃ કૃપામ્ ।
કૂપાદ્ ઇવ રસાન્તઃ-સ્થાં તર્ષી ઘન-રસ-સ્થિતિમ્

[અનુષ્ટુભ્]
તદ્ એવ દેવ પશ્યેન્દ્રઃ પશ્યંસ્ તવ પદ-દ્વયમ્ ।
સૂચયત્ય્ અભિષેકં તે નેત્ર-ધારા-સહસ્રતઃ

[અનુષ્ટુભ્]
[43] અથ તત્ર સચિત-સઙ્કોચનેન વિલોચનેન ગોચરિતાનુમતેઃ શ્રી-ગોકુલ-પતેઃ પ્રસાદમ્ આસાદયન્તી સુરર્ષિ-સુર-માતૃ-સુરપતિ-સુરતતિભિર્ ઉપસુર-પ્રભૃતિભિશ્ ચ સાકં સુરભી સરભસમ્ અસુર-મર્દનં પુરસ્કર્તું પુરઃ-સરતામ્ અવાપ ।
[44] તે હિ દ્રુહિણેન તાવ્ અનુ સમનુજ્ઞાતા દ્રુતમ્ એવ વિદ્રુત્ય નિહ્નુત્ય ચ રાજીવ-લોચનં રાજીયન્તઃ પરિતઃ સ્થિતા બભૂવુઃ, યત્ર રુદ્ર-દ્રુહિણાવ્ અપિ તેષામ્ અગ્રેસરતામ્ અવાપતુઃ ।
[45] તતશ્ ચ સુરભિર્ અભિહિતવતી-શ્રીમદ્-વ્રજેન્દ્ર-કુલ-ચન્દ્ર! ભવદ્-ભવદીય-સ્વીય-ચરણાનામ્ અનુચરણતસ્ તાવદ્ અત્રત્યાનિ તીર્થાનિ સાર્થકાન્ય્ એવ જાતાનિ । ધેનવશ્ ચ યુષ્મદ્-વિહિત-દુગ્ધ-ધયનાદ્ ધન્યતામ્ અધુઃ । [46] તતશ્ ચ સ્વર્ગ-સ્થિત-તીર્થ-વરસ્ય ગઙ્ગા-નિર્ઝરસ્ય તથાત્મીયસ્યાપ્ય્ ઊધો-ભરસ્ય ત્વદ્-આરાધનયા વ્યર્થતાવધાય પયઃ સમાહર્તું ભવન્તં વિધિમ્ અર્થયામહે । અથવા, યથાદિશ્યતે તથાવશ્યં પ્રથયામઃ ।
[47] કૃષ્ણઃ સ-સ્મિતમ્ ઉવાચ-યથેષ્ઠમ્ અનુષ્ઠીયતામ્ ।
[48] અથાભ્રવાહન-ભ્રૂ-ભ્રમણતઃ સ-સમ્ભ્રમમ્ અભ્ર-માતઙ્ગઃ સ્વઃ-સઙ્ગત-ગઙ્ગાતઃ સમુદ્દણ્ડિત-શુણ્ડા-દણ્ડેનામ્ભઃ-સમ્ભૃતાન્ નિધિ-કુમ્ભાન્ નિર્વિલમ્બમ્ એવ મુહુર્ અપિ લમ્ભયામાસ । સુરભિર્ અપિ સુરભિ-પયસા સુર-પતિ-સરસીમ્ ઉપગિરિં વિભરાઞ્ચકાર । તતશ્ ચ-
વાદ્ય-સ્પૃગ્-ગીત-નૃત્યૈર્ ઉપસુર-સદસાં સ્તોત્ર-મન્ત્રૈર્ ઋષીણાં
હર્ષાન્દોલાતિકોલાહલ-જય-નિનદૈર્ બ્રહ્મ-રુદ્રાદિકાનામ્ ।
ઉત્સર્પદ્-ભક્તિર્ ઇન્દ્રઃ સહ હરિદ્-અધિપૈસ્ તદ્-ગણૈશ્ ચાભ્યષિઞ્ચત્
કૃષ્ણં યેનૈવ સર્વેઽ પ્ય્ અહહ સુખ-સુધાસિક્ત-રૂપા બભૂવુઃ

[સ્રગ્ધરા]
અદિતિર્ માતૃ-કૃત્યાનિ સ્વસૃ-કૃત્યાનિ પાર્વતી ।
ગરુત્માન્ ભૃત્ય-કૃત્યાનિ ચાહૃત્યાત્ર મુદં યયૌ

[અનુષ્ટુભ્]
[49] તદ્ એવં યદા નિર્ણિક્તતયા દેવગણસ્ તમ્ અસિક્ત, તદા-
કીર્તિર્ યાતા દિગન્તં પરિમલ-વલનાપ્ય્ અભ્રમીદ્ ભૂમિ-ગોલં
મઙ્ગલ્ય-ધ્વાન-ધારા દિગ્-અનુગ-કરિણાં પ્રાવિશત્ કર્ણ-ગર્તમ્ ।
ઇત્થં સર્વત્ર હર્ષ-પ્રસર-ભર-વર-પ્રાવૃષા પ્રાણિ-જાતેઃ
શાતે જાતેઽ પિ કંસઃ સરટ-પટલ-રાટ્-ચેષ્ટયા વેષ્ટ્યતે સ્મ

[સ્રગ્ધરા]
[50] તદ્ એવં સ વ્રજેન્દ્ર-નન્દનઃ સર્વ-દિગ્-ગતાન્ યદા દિગ્યે, તદા તુ---
યાવદ્ વિષ્ણુપદં વિભાતિ પરમ-વ્યોમાદિ તાવત્ય્ અપિ
શ્રી-ગોલોક-પદં પ્રશસ્તિમ્ અયતે લક્ષ્મી-પરાર્ધાસ્પદમ્ ।
તત્રાપીન્દ્રતયા વિભાસિ નિતરાં ગોવિન્દ-નામ્ના યથા
તેન ત્વં જગદ્ અઙ્ગ તદ્વદ્ અવતાદ્ ઇત્ય્ ઉચિરે તે સમમ્

[શાર્દૂલ]
આકાશ-કુસુમૈઃ સાર્ધમ્ આકાશ-વચનં તદા ।
ગોવિન્દ ઇતિ યદ્ વિત્તં તતઃ કિમ્ ઇવ સાદ્ભુતમ્?

[અનુષ્ટુભ્]
ઇન્દ્રશ્ છત્રં વિવસ્વાન્ બહુ-વિધ-મધુરાલઙ્કૃતીનાં કદમ્બં
બ્રહ્મા લીલાબ્જમ્ ઈશઃ સ્વરચિત-મુરલીં માધવાય વ્યતાનીત્ ।
અન્યં ચ સ્વસ્વમ્ અર્થં ત્રિદશ-પતિ-તતિર્ યત્ પુનઃ સર્વમ્ એષાં
પૂર્વં ચાપૂર્વમ્ આસીદ્ અભવદ્ અથ તદ્-અઙ્ગાવૃતીજ્યાસુ પૂજ્યમ્

[સ્રગ્ધરા]
[51] તદ્ એવં સ્થિતે-
રાજદ્-રાજાસનમ્ ઉપરિ-ગચ્છત્ર-ચિત્રં સુરમ્ય-
ભ્રામ્યદ્-વાલવ્ય-જન-યુગલં પ્રસ્ફુરદ્-દિવ્ય-વેશમ્ ।
કૃષ્ણં દૃષ્ટ્વા સુર-પરિવૃતં સ્તબ્ધ-નેત્રાણિ દૂરાચ્
ચિત્રાણીવ ક્ષણ-કતિપયં તત્ર મિત્રાણિ તસ્થુઃ

[મન્દાક્રાન્તા]
[52] તતશ્ ચ કૃપયા સ્નપિત-નયનારવિન્દેન ગોવિન્દેન કૃતમ્ આનન્દનમ્ અનુ ફુલ્લતયા પૂર્વતઃ પુરુષુ મહેન્દ્રાદિ-દેવ-ગુરુષુ છત્રાદિકં તરુષુ સન્ધાય, નિજ-હિત-નિબન્ધાય તત્-પદ-દ્વન્દ્વમ્ એવ વન્દં વન્દમ્ અમન્દ-બાષ્પ-નિસ્યન્દં નિજામ્ અવજ્ઞાસ્પદતાં વિજ્ઞાપ્ય તમ્ અનુજ્ઞાપ્ય દૂરં વિન્દમાનેષુ લબ્ધ-વિગત-નિન્દમાનેષુ વૃન્દારકેષુ, સખિ-સન્દોહઃ શન્દોહમ્ અનુવિન્દન્ મન્દં મન્દમ્ આસસાદ । આસાદ્ય ચ-
અદ્રાક્ષીદ્ અમહીદ્ અવોચદ્ અલગીદ્ આજિઘ્રદ્ અપ્ય્ અચ્યુતં
છત્રાદ્યં ચ ચચાય મિત્રપટલી પપ્રચ્છ ભૂયશ્ ચ તમ્ ।
સોઽ પિ વ્યાજમ્ ઇહાચચાર બહુધા સા ન પ્રતીયાય તં
કિન્તુ પ્રીતિભરં મિથઃ પ્રવલયં હાસસ્ તદ્ આવર્ધત

[શાર્દૂલ]
તતશ્ ચ-
ઇહ સ્થિતૈઃ પૃથગ્ અપરૈસ્ તુ ભૂષણૈર્
વિભુઃ પરસ્પરમ્ અપિ તામ્ અભૂષયત્ ।
અમી તદા સ-કનક-દણ્ડ-ચામરૈઃ
પરિચ્છેદૈઃ સ્વયમ્ અપિ તં સિષેવિરે

[રુચિરા]
[53] તસ્મિન્ન્ અથ રાજન્ય્ અતિ સખિ-વૃન્દે-
દૃષ્ટ્વા દેવતતિર્ વિદૂરતરતસ્ તં સેવ્યમાનં સુહૃદ્-
વર્ગૈસ્ તદ્-ગુણ-રૂપ-શીલ-તુલિતૈઃ સ્વ-પ્રત્ત-તત્-તચ્-છ્રિયા ।
તાન્ સ્વજ્ઞાન-વિલાસ-સઞ્ચિત-ફલં મેને તથા તામ્ અપિ
સ્વ-પ્રેમાર્જિત-કર્મ-સમ્પદમ્ અમંસ્તાન્યન્ ન માન્યં તતઃ

[શાર્દૂલ]
[54] તદ્ એવમ્ આરબ્ધેઽ પિ ગમને સ્તબ્ધે સતિ સતીપતિ-પ્રભૃતયસ્ તસ્મિન્ન્ અભિષેક-પ્રભવં પ્રભાવાન્તરં પશ્યન્તઃ પરસ્પરં સાદ્ભૂતમ્ ઇદમ્ ઉદ્ભાવયામાસુઃ, યથા-
કૃષ્ણાર્ચારચિ દૈવતૈઃ સુખમ્ અયુર્ લોકાશ્ ચ ગાવસ્ તથા
પૃથ્વીં દુગ્ધ-ભૃતાં વ્યધુર્ બહુ-વિધાન્ નદ્યો રસાન્ સુસ્રુવુઃ ।
વૃક્ષા મધ્વ્ અધુર્ ઉદ્દધુશ્ ચ ગિરયો રત્નાનિ નિર્વૈરતાં
જીવાઃ પ્રાપુર્ અહો મહત્ય્ અપચિતિઃ પુષ્યત્ય્ અકર્તૄન્ અપિ

[શાર્દૂલવિક્રીડિત]
કિં ચ-
ઇન્દ્રઃ ક્રૂર-ચરિત્રમ્ આચરિતવાન્ યત્ તેન ચિન્તાગમે
ચિત્તં કમ્પમ્ ઇયર્તિ ચેદ્ ગિરિ કથં ચિત્તેન તદ્ વ્યજ્યતામ્ ।
કૃષ્ણસ્ તત્ર ચ યાં કૃપાં બત તયા ચિત્તં દ્રવી-ભૂતતામ્
આયાતિ સ્વયમ્ એવ ચેદ્ ગિરિ કથં ચિત્તેન સા વ્યજ્યતામ્?

[શાર્દૂલ]
[55] અથ ચરમાચલં ચુચુમ્બિષતિ ભાનુ-બિમ્બે વિલમ્બઃ સંવૃત્ત ઇત્ય્ અવિલમ્બમ્ એવ ગો-નિકુરમ્બ-સંવલનયા સખિભિઃ સમં વ્રજં વ્રજન્ વ્રજ-રાજ-જન્મા સન્-માનયદ્ભિર્ નિર્જર-વ્રજૈર્ ઉપર્ય્ અતુલ-પુષ્પ-વર્ષૈર્ ઉપચર્ય વ્રજદ્ભિર્ અનુવવ્રજે, યથા-
દિવ્યાતપત્ર-સિત-ચામર-શસ્ત-હસ્તૈઃ
સંસેવ્યમાન-સવિધઃ સખિભિઃ પ્રગીતઃ ।
પુષ્પ-વ્રજેન વિવિધૈર્ વિબુધૈશ્ ચ સિક્તઃ
શ્રી-પૃક્ત-કાન્તિર્ અજિતઃ સદનં સસાદ

[વસન્તતિલકા]
નિશમિતમ્ અકરોન્ નિશામિતં ચ
દ્યુજનિ-વિભૂષણ-ભૂષણાઙ્ગમ્ એતમ્ ।
વ્રજ-નૃપતિ-મુખ-વ્રજઃ સમન્તાદ્
અજનિ ચ સાત્ત્વિક-રાજિરાજિ-મૂર્તિઃ

[પુષ્પિતાગ્રા]
[56] યત્ તુ નિશમ્ય રમ્યચેતા રામઃ સાનુક્રોશં ક્રોશમાત્રમ્ ઉપવ્રજ્ય નિજાવરજવિજયં પશ્યન્ સુખ-વશ્યમનાસ્ તમ્ આલિઙ્ગ્ય મૂર્ધાનમ્ આશિઙ્ઘ્ય ક્ષણ-કતિપયમ્ ઉપવિશ્ય, વચન-ચાતુરીભિસ્ તત્-પ્રસઙ્ગં સઙ્ગતવાન્ । તતશ્ ચ નિજાનુજેન પૂર્વમ્ એવ સ્વકૃતે નિર્દિશ્ય રક્ષિતૈર્ દિવ્યેષ્વ્ અપિ દિવ્યતા-લક્ષિતૈર્ અનલ્પૈર્ આકલ્પૈઃ સોઽ યમ્ અગ્રજઃ સ્વ-કરેણ વિરાજયામાસ । તતશ્ ચ સ્વાનુજં ગુરુ-જનાનામ્ અગ્રતસ્ તાદૃશતયા પ્રયાતું સઙ્કોચમ્ અરોચયન્ સોઽ યમ્ અગ્રજઃ શનૈઃ સનૈર્ અનૈષીત્ ।
[57] અથ તસ્મિન્ દિને તુ ગો-સન્દોહ-દોહ-નિબન્ધનં તદ્-અનુબન્ધિ-જનાન્ સન્ધાય સ્વયં તુ તત્-તદ્-ઉદન્તાનુસન્ધાનાય ધેનુ-સન્નિધાન એવ સાનન્દં નન્દ-રાજઃ સન્નિધાય, વન્દમાનં સ-રામ-સખિ-વૃન્દં ગોવિન્દં પુરસ્તાદ્ વિધાય સમમ્ એવ બન્ધુભિઃ સમમ્ આસનમ્ આસજ્જન્ન્ આસામાસ ।
[58] તત્ર ચાનન્તરમ્ આચરિતાગતિભિઃ સમ્યગ્ ઉરીકૃત-શ્રી-રામાનુજાનુમતિભિઃ સૂનૃત-વાદિભિઃ શ્રીદામાદિભિઃ સ-સમાજાય વ્રજ-રાજાય દિવ્યચ્-છત્રાદ્ય્-અર્ચામત્રાદિષુ સમર્પિતેષુ સન્તર્પિતેષુ ચ સર્વેષુ તદ્ અપ્રચ્છન્નમ્ એવ સ પપ્રચ્છ-કથ્યતાં તથ્યં કિમ્ ઇદં વૃત્તં વૃત્તમ્? ઇતિ ।
[59] શ્રીદામા પ્રાહ-વયમ્ અપિ ગો-સઙ્કલનાય કલિત-ભૂરિ-દૂરતયા ચિરં વિરમ્ય સ્થિતા ન સમ્યગ્ અવગમ્યં તદ્ આચરામ, કિન્તુ સામગ્રીયમ્ એવ નિજ-સમ્યગ્-રીતિમ્ આવેદયતિ ઇતિ ।
[60] તતો નમ્રતાં વિન્દતિ શ્રી-ગોવિન્દે પરસ્પરમ્ અવધાય સાધુ, શ્રીદામન્, સાધ્વ્ ઇદમ્ ઉક્તમ્ ઇત્ય્ અભિધાય સર્વ એવાનર્વાચીન-ગોપાશ્ ચિત્ર-પ્રતિકૃતય ઇવ દ્વિત્ર-ક્ષણં નિર્નિમેષતામ્ અવાપુઃ ।
[61] મધુમઙ્ગલસ્ તૂચ્ચૈઃ સહાસમ્ આહ સ્મ-શ્રીમન્ વ્રજરાજ ! શ્રૂયતામ્-
ગૌર્ એકા ગિરમ્ આતનોદ્ અથ પુમાન્ અન્યઃ સહસ્રેક્ષણોઽ
નંસીત્ કોઽ પિ કરી સિતઃ સ્વર્-ઉદકાન્ય્ આહૃત્ય શશ્વદ્ દદૌ ।
કૌચિત્ પઞ્ચ-ચતુર્મુખાઙ્ગ-વલિતૌ સ્તોત્ર-પ્રથાં ચક્રતુસ્
તે ચાન્યે ચ મહામહેન સિષિચુર્ ગોપેશ પુત્રં તવ

[શાર્દૂલવિક્રીડિત]
[62] અથ સ્વયં ચાત્ર સર્વતશ્ ચિત્રં માઙ્ગલિકં કર્મ નિર્માતું યુક્તમ્ ઇતિ વિચાર્ય ચિત્રાયમાને કૃષ્ણ-પ્રાણે સસમાજે વ્રજરાજે વિષ્ણુ-પદ-ચરિષ્ણુ-વાણીયમ્ આવિર્બભૂવ-
યથાભ્યષિઞ્ચામ વયં વ્રજેશિતઃ
સંસજ્ય ગોવિન્દતયા સુતં તવ ।
સમં સમસ્તૈઃ કૃત-મઙ્ગલં તથા
તં યૌવરાજ્યેન જવાદ્ વિરાજય

[ઉપજાતિ 12]
[63] અથ તદ્ એતદ્ અમૃત-વર્ષ-ધર્ષિતા વ્રજ-વર્ષીયાંસઃ પરસ્પરં વિચાર્ય કાર્ય-માણ-મઙ્ગલ્ય-તૌર્યત્રિક-વાદનાપૌર્વાપર્યતઃ સ્વસ્તિ-વાચનાદિકમ્ આચાર્ય-દ્વારા સમાચાર્ય, પ્રતિસ્વમ્ અપિ વિવિધ-વિધાન-દાન-પૂર્વકં પર્વ પૂરયિત્વા પૂર-રાજતયા તં સભાજયામાસુઃ ।
આગમ્યાથ શતં શતં વ્રજ-મહેન્દ્રાણી-પ્રધાનાઙ્ગનાઃ
પ્રત્યેકં મણિ-દીપ-સન્તતિ-કરા મઙ્ગલ-કોલાહલાઃ ।
નીરાજ્યાભિસભાજ્ય રત્ન-નિકરૈર્ નિર્મઞ્છ્ય ગેહં પ્રતિ
સ્નેહં મૂર્તમ્ ઇવાતિયત્ન-વલિતા ગોવિન્દમ્ આનિન્યિરે

[શાર્દૂલવિક્રીડિત]
ઈદૃશસ્ તે વ્રજાધીશ સુતઃ સૂત-મુખોત્સવઃ ।
યો ગવેન્દ્રતયા ગાં ચ ગાં ચ ગાં ચ સુખાકરોત્

[અનુષ્ટુભ્]
સુભગમ્ભવિષ્ણુ જાતં જગદ્ અપિ કૃષ્ણાભિષેકતઃ પશ્ચાત્ ।
અન્ધમ્ભાવુકમ્ આસીદ્ ભાવુક-શૂન્યં કુલં તુ દનુજાનામ્

[ગીતિ]
[64] તદ્ એવં દિવા-કથાયાં વૃત્તાયાં નક્તમ્ અપિ સા પૂર્વવદ્ વૃત્તા । યથા મધુકણ્ઠ ઉવાચ-
ભવેદ્ અનલ્પં કુત્રાપિ સ્વલ્પં કુત્રાપિ પોષકમ્ ।
યથાન્ન-વ્યઞ્જનં લોકે યથા રસ-રસાયનમ્

[અનુષ્ટુભ્]
[65] તસ્માત્ સઙ્ક્ષિપ્તમ્ અપ્ય્ એતદ્ વિસ્તરવદ્ એવ મન્તવ્યમ્ । [66] તથા હિ-તસ્મિન્ મહસિ નીરન્ધ્રં પુરન્ધ્રીભિઃ સમમ્ આસામ્ અપિ સમાગનં વૃત્તં, યત્રોપકણ્ઠ-ગતાનામ્ અપ્ય્ અમૂષાં વસ્ત્રાવગુણ્ઠિતાનિ નેત્રાણ્ય્ અતીવોત્કણ્ઠિતાનિ જાતાનિ ।
[67] તસ્મિંશ્ ચ તસ્ય વિવાહ-સમતાવહે મહા-મહે મનસીદમ્ અસીમમ્ આભિર્ વિભાવિતમ્-
કેયં જગત્ય્ અહહ રાજતિ ગોપ-કન્યા
ધન્યા યયા તુ કરપીડનમ્ અસ્ય ગન્તા? ।
હા યોગ્યતામ્ અપિ વિધાય વિધિઃ સમસ્તામ્
અસ્તં નિનાય બત નસ્ તમ્ અમૂં ધિગ્ અસ્તુ

[વસન્તતિલકા]
[68] ભવતુ, તદ્ અપિ કિન્ત્વ્ ઇદમ્ અતીવાન્યાય્યમ્-
કુલીના રૂપિણ્યઃ પરમ-ગુણ-શીલાઃ પ્રણયિતા-
ભૃદ્-ઉત્કણ્ઠાકણ્ઠાગત-તુલિત-જીવા બત વયમ્ ।
ન તાવદ્ વંશી તત્-તદ્-અનુગુણતામ્ અઞ્ચતિ જડા
તથાપ્ય્ એષા હા ધિક્ કલિત-હરિ-સઙ્ગા ન તુ વયમ્

[શિખરિણી]
[69] કેવલેયં વરાકી કેવલ-મુખ-ચૂષણ-સુખા, યતઃ-
આલિઙ્ગ્ય કણ્ઠમ્ ઉરસિ પ્રતિપદ્ય કાન્તિં
માલે કટં પ્રકટમ્ એવ સદા દધાસિ ।
ન શ્રી-હરિર્ ન ભવતી તુ વા જનોઽ યં
સઙ્કોચ-લેશમ્ અયતે ત્વમ્ અતોઽ સિ ધન્યા

[વસન્તતિલકા]
[70] તદ્ એવં મનસિ વદન્તીષુ-
પૂર્ણાં દૃષ્ટિં વિધિ-વશતયા કાચિદ્ આઞ્ચીન્ મુરારેર્
અર્ધં કાચિદ્ વ્રજ-જન-ગતા કાચિદ્ અસ્યાસ્ ત્રિભાગમ્ ।
કાચિત્ કિઞ્ચિન્ ન ચ તદ્ અખિલં તુલ્યતામ્ એવ દધ્રે
સર્વાસાં યન્ મનસિ ચક્લ્પે હન્ત તાપાય તદ્વત્

[મન્દાક્રાન્તા]
[71] અથ તસ્યામ્ એવ નિશાયાં ચન્દ્રશાલિકાયાં કૃત-શયનેન કઞ્જ-નયનેન તાસામ્ અપરાહ્નેતનાપાઙ્ગ-સાઙ્ગ-શર-નિકર-સઙ્ગ-લબ્ધ-ભઙ્ગે હૃદિ સમુત્થિત-વ્યથતયા જાત-નિશીથ-જાગરતાયામ્ અવિરતાયાં તાસુ નિજાનિર્વૃતિં વિવૃતીકર્તું તામ્ ઇવ ચ તર્તું પુરહર-કૃત-વિતર-નવ-મુરલીકલઃ ખુરલીભિઃ કલયામાસે ।
તદા કેદાર-રાગસ્ તુ પ્રાપ કેદારતાં નિશિ ।
ગોપીભિર્ વાસના-બીજમ્ ઉપ્તં યત્રાઙ્કુરાયિતમ્

[અનુષ્ટુભ્]
તત્ર ચ-
તૂકારઃ ખલુ માથુરેષુ પરિતસ્ ત્વઙ્કાર-ભાષા મતા
સોઽ યં વૈણવ-ગાનતઃ પ્રતિપદં પ્રાયઃ પરામૃશ્યતે ।
પ્રત્યેકં યુગપત્ પ્રિયાં નિશમયન્ કૃષ્ણો યદા તં જગૌ
મત્વા સ્વં પ્રતિ તત્ પ્રતિસ્વમ્ અપિ તાઃ સર્વા વિમૂર્ચ્છાં યયુઃ

[શાર્દૂલ]
કિં ચ-
આનુષઙ્ગિકતયાપિ સગાનાદ્
આસ્વ્ અધાદ્ યદ્ અવિદુસ્ તદ્ અમૂશ્ ચ ।
ઉદ્દિદેશ પુરુ યાં બત સા તુ
સ્વં ચ સમ્પ્રતિ વિવેદ ન રાધા

[સ્વાગતા]
[72] તદ્ એવમ્ અલ્પ-સમયમ્ અયમ્ અપિ કલ્પ-ચયમ્ અયમ્ ઇવ કલ્પયિત્વા કથકઃ સમાપયન્ કથનં શ્લથયામાસ-
સોઽ યં તે રમણો રાધે લબ્ધઃ કૃચ્છ્રેણ યસ્ ત્વયા ।
ત્વદ્-વિના-ભાવતઃ સૌખ્યં યશ્ ચ કુત્રાપિ નાપ્તવાન્