ગીતગોવિન્દ (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 7

ઇતિ શ્રી-ગીત-ગોવિન્દેઽભિસારિકા-વર્ણને ધન્ય-વૈકુણ્ઠો નામ
ષષ્ઠઃ સર્ગઃ
॥6॥
(7)
સપ્તમઃ સર્ગઃ
નાગર-નારાયણઃ
અત્રાન્તરે ચ કુલટા-કુલ-વર્ત્મ-ઘાટ-સઞ્જાત-પાતક ઇવ સ્ફુટ-લાઞ્છન-શ્રીઃ ।
નોતે: {પાત- ઇતિ પાઠાન્તરઃ.}
વૃન્દાવનાન્તરમ્ અદીપયદ્ અંશુ-જાલૈર્ દિક્-સુન્દરી-વદન-ચન્દન-બિન્દુર્ ઇન્દુઃ

પ્રસરતિ શશ-ધર-બિમ્બે વિહિત-વિલમ્બે ચ માધવે વિધુરા ।
વિરચિત-વિવિધ-વિલાપં સપરિતાપં ચકારોચ્ચૈઃ

॥ પ્રબન્ધઃ 13 ॥
માલવ-રાગ-યતિ-તાલાભ્યાં ગીયતે ।
નોતે: {પ્રતિમણ્ઠ-}
કથિત-સમયેઽપિ હરિર્ અહહ ન યયૌ વનમ્ ।
મમ વિફલમ્ ઇદમ્ અમલ-રૂપમ્ અપિ યૌવનમ્

યામિ હે કમ્ ઇહ શરણં સખી-જન-વચન-વઞ્ચિતા ॥ધ્રુવ॥॥
યદ્-અનુગમનાય નિશિ ગહનમ્ અપિ શીલિતમ્ ।
તેન મમ હૃદયમ્ ઇદમ્ અસમ-શર-કીલિતમ્

મમ મરણમ્ એવ વરમ્ ઇતિ વિતથ-કેતના ।
નોતે: {ઇહ ઇતિ નિ- પાઠાન્તરઃ.}
નોતે: {અતિવિતથ-ચેતનેતિ ટીકા-ધૃત-પાઠાન્તરઃ.}
કિમ્ ઇહ વિષહામિ વિરહાનલમ્ અચેતના

મામ્ અહહ વિધુરયતિ મધુર-મધુ-યામિની ।
કાપિ હરિમ્ અનુભવતિ કૃત-સુકૃત-કામિની

અહહ કલયામિ વલયાદિ-મણિ-ભૂષણમ્ ।
હરિ-વિરહ-દહન-વહનેન બહુ-દૂષણમ્

કુસુમ-સુકુમાર-તનુમ્ અતનુ-શર-લીલયા ।
સ્રગ્ અપિ હૃદિ હન્તિ મામ્ અતિવિષમ-શિલયા

અહમ્ ઇહ નિવસામિ ન-ગણિત-વન-વેતસા ।
સ્મરતિ મધુસૂદનો મામ્ અપિ ન ચેતસા

હરિ-ચરણ-શરણ-જયદેવ-કવિ-ભારતી ।
વસતુ હૃદિ યુવતિર્ ઇવ કોમલ-કલાવતી

* * * * *
તત્ કિં કામ્ અપિ કામિનીમ્ અભિસૃતઃ કિં વા કલા-કેલિભિર્ બદ્ધો બન્ધુભિર્ અન્ધકારિણિ વનાભ્યર્ણે કિમ્ ઉદ્ભ્રામ્યતિ ।
કાન્તઃ ક્લાન્ત-મના મનાગ્ અપિ પથિ પ્રસ્થાતુમ્ એવાક્ષમઃ સઙ્કેતી-કૃત-મઞ્જુ-વાઞ્જુલ-લતા-કુઞ્જેઽપિ યન્ નાગતઃ

અથાગતાં માધવમ્ અન્તરેણ સખીમ્ ઇયં વીક્ષ્ય વિષાદ-મૂકામ્ ।
વિશઙ્કમાના રમિતં કયાપિ જનાર્દનં દૃષ્ટવદ્ એતદ્ આહ

॥ પ્રબન્ધઃ 14 ॥
વસન્ત-રાગ-યતિ-તાલાભ્યાં ગીયતે ।
સ્મર-સમરોચિત-વિરચિત-વેશા ।
ગલિત-કુસુમ-દર-વિલુલિત-કેશા

કાપિ મધુરિપુણા વિલસતિ યુવતિર્ અધિક-ગુણા ॥ધ્રુવ॥॥
હરિ-પરિરમ્ભન-ચલિત-વિકારા ।
નોતે: {વલિત ઇતિ નિ- પાઠાન્તરઃ.}
કુચ-કલશોપરિ તરલિત-હારા

વિચલદ્-અલક-લલિતાનન-ચન્દ્રા ।
તદ્-અધર-પાન-રભસ-કૃત-તન્દ્રા

ચઞ્ચલ-કુણ્ડલ-દલિત-કપોલા ।
મુખરિત-રશન-જઘન-ગતિ-લોલા

દયિત-વિલોકિત-લજ્જિત-હસિતા ।
બહુ-વિધ-કૂજિત-રતિ-રસ-રસિતા

વિપુલ-પુલક-પૃથુ-વેપથુ-ભઙ્ગા ।
શ્વસિત-નિમીલિત-વિકસદ્-અનઙ્ગા

શ્રમ-જલ-કણ-ભર-સુભગ-શરીરા ।
પરિપતિતોરસિ રતિ-રણ-ધીરા

શ્રી-જયદેવ-ભણિત-હરિ-રમિતમ્ ।
કલિ-કલુષં જનયતુ પરિશમિતમ્

* * * * *
વિરહ-પાણ્ડુ-મુરારિ-મુખામ્બુજ-દ્યુતિર્ અયં તિરયન્ન્ અપિ વેદનામ્ ।
વિધુર્ અતીવ તનોતિ મનો-ભુવઃ સુહૃદ્ અયે હૃદયે મદન-વ્યથામ્

॥ પ્રબન્ધઃ 15 ॥
ગુર્જરી-રાગૈક-તાલિ-તાલેન ગીયતે ।
સમુદિત-મદને રમણી-વદને ચુમ્બન-વલિતાધરે ।
મૃગ-મદ-તિલકં લિખતિ સપુલકં મૃગમ્ ઇવ રજની-કરે

રમતે યમુના-પુલિન-વને વિજયી મુરારિર્ અધુના ॥ધ્રુવ॥॥
ઘન-ચય-રુચિરે રચયતિ ચિકુરે તરલિત-તરુણાનને ।
કુરુબક-કુસુમં ચપલા સુષમં રતિ-પતિ-મૃગ-કાનને

ઘટયતિ સુઘને કુચ-યુગ-ગગણે મૃગ-મદ-રુચિ-રૂષિતે ।
મણિ-સરમ્ અમલં તારક-પટલં નખ-પદ-શશિ-ભૂષિતે

જિત-બિસ-શકલે મૃદુ-ભુજ-યુગલે કર-તલ-નલિની-દલે ।
મરકત-વલયં મધુકર-નિચયં વિતરતિ હિમ-શીતલે

રતિ-ગૃહ-જઘને વિપુલાપઘને મનસિજ-કનકાસને ।
મણિ-મય-રશનં તોરણ-હસનં વિકિરતિ કૃત-વાસને

ચરણ-કિશલયે કમલા-નિલયે નખ-મણિ-ગણ-પૂજિતે ।
બહિર્-અપવરણં યાવક-ભરણં જનયતિ હૃદિ યોજિતે

રમયતિ સુભૃશં કમ્ અપિ સુદૃશં ખલ-હલધર-સોદરે ।
કિમ્ અફલમ્ અવસં ચિરમ્ ઇહ વિરસં વદ સખિ વિટપોદરે

ઇહ રસ-ભણને કૃત-હરિ-ગુણને મધુરિપુ-પદ-સેવકે ।
કલિ-યુગ-ચરિતં ન વસતુ દુરિતં કવિ-નૃપ-જયદેવકે

નોતે: {રચિતમ્ ઇતિ ક્વચિત્ દૃશ્યતે.}
* * * * *
નાયાતઃ સખિ નિર્દયો યદિ શઠસ્ ત્વં દૂતિ કિં દૂયસે સ્વચ્છન્દં બહુ-વલ્લભઃ સ રમતે કિં તત્ર તે દૂષણમ્ ।
પશ્યાદ્ય પ્રિય-સઙ્ગમાય દયિતસ્યાકૃષ્યમાણં ગુણૈર્ ઉત્કણ્ઠાર્તિ-ભરાદ્ ઇવ સ્ફુટદ્ ઇદં ચેતઃ સ્વયમ્ યાસ્યતિ

॥ પ્રબન્ધઃ 16 ॥
દેશવરાડિ-રાગેણ રૂપક-તાલેન ગીયતે ।
અનિલ-તરલ-કુવલય-નયનેન ।
તપતિ ન સા કિશલય-શયનેન

સખિ યા રમિતા વન-માલિના ॥ધ્રુવ-પદમ્ ॥
વિકસિત-સરસિજ-લલિત-મુખેન ।
સ્ફુટતિ ન સા મનસિજ-વિશિખેન

અમૃત-મધુર-મૃદુ-તર-વચનેન ।
જ્વલતિ ન સા મલયજ-પવનેન

સ્થલ-જલ-રુહ-રુચિ-કર-ચરણેન ।
લુઠતિ ન સા હિમ-કર-કિરણેન

સજલ-જલદ-સમુદય-રુચિરેણ ।
દલતિ ન સા હૃદિ ચિર-વિરહેણ

નોતે: {વિરહ-ભરેણ ઇતિ હરિદાસ-સંસ્કરણે }
કનક-નિકષ-રુચિ-શુચિ-વસનેન ।
શ્વસિતિ ન સા પરિજન-હસનેન

સકલ-ભુવન-જન-વર-તરુણેન ।
વહતિ ન સા રુજમ્ અતિકરુણેન

શ્રી-જયદેવ-ભણિત-વચનેન ।
પ્રવિશતુ હરિર્ અપિ હૃદયમ્ અનેન

* * * * *
મનો-ભવાનન્દન ચન્દનાનિલ પ્રસીદ રે દક્ષિણ મુઞ્ચ વામતામ્ ।
ક્ષણં જગત્-પ્રાણ નિદાય માધવં પુરો મમ પ્રાણ-હરો ભવિષ્યસિ

નોતે: {નિધાય ઇતિ નિ- પાઠાન્તરઃ.}
રિપુર્ ઇવ સખિ-સંવાસોઽયં શિખીવ હિમાનિલો વિષમ્ ઇવ સુધા-રશ્મિર્ યસ્મિન્ દુનોતિ મનો-ગતે ।
હૃદયમ્ અદયે તસ્મિન્ નૈવં પુનર્ વલતે બલાત્ કુવલય-દૃશાં વામઃ કામો નિકામ-નિરણ્કુશઃ

બાધાં વિધેહિ મલયાનિલ પઞ્ચ-બાણ પ્રાણાન્ ગૃહાણ ન ગૃહં પુનર્ આશ્રયિષ્યે ।
કિં તે કૃતાન્ત-ભગિનિ ક્ષમયા તરઙ્ગૈર્ અઙ્ગાનિ સિઞ્ચ મમ શામ્યતુ દેહ-દાહઃ

પ્રાતર્ નીલ-નિચોલમ્ અચ્યુતમ્ ઉરઃ સંવીત-પીતાંશુકં રાધાયાશ્ ચકિતં વિલોક્ય હસતિ સ્વૈરં સખિ-મણ્ડલે ।
વ્રીડા-ચઞ્ચલમ્ અઞ્ચલં નયનયોર્ આધાય રાધાનને સ્વાદુ-સ્મેર-મુખોઽયમ્ અસ્તુ જગદ્-આનન્દાય નન્દાત્મજઃ