ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 3.13

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે દ્વિતીયાંશે ધર્મકાણ્ડે શ્રીકૃષ્ણગરુડસંવાદે બ્રહ્મસ્તુતિવર્ણનં નામ દ્વાદશો ઽદ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 13
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ।
ઇતિ સ્તુતઃ સ ભગવાન્ સ્વપૂત્રેણ દયાનિધિઃ ।
મેધગંભીરયા વાચા પ્રોવાચ મધુસૂદનઃ

સૃજ બ્રહ્મન્નિમાન્દેવાન્મત્પ્રસાદાત્ક્રમેણ ચ ।
યથા વૈ પ્રાક્ક્ષણેતદ્વત્સૃજ સર્વં મહાપ્રભો

નાસ્તિ પ્રયોજનં તેન તવ મત્પ્રીતયે સૃજ ।
એવમુક્તસ્તુ હારિણા બ્રહ્મા સ્તુત્વા હરિં પરમ્

સૃષ્ટિં કર્તું મનો દધ્રે પ્રીણયન્નેવ માધવમ્ ।
મહત્તત્વાત્મકો બ્રહ્મા વાયું જીવભિમાનિનમ્

આદૌ સસર્જ ગરુડ પુરુષાત્મા સ એવ ચ ।
તતો દક્ષિણહસ્તાત્તુ બ્રહ્માણીં ભારન્તી તથા
(13.5)
અસૃજત્તે મહાભાગે અવ્યક્તસ્ય નિયામિકે ।
વામહસ્તાત્સત્યપુત્રો મહત્તત્વાત્મકો ઽનલઃ

બ્રહ્મણો દક્ષિણાદ્ધસ્તાદહઙ્કારાત્મકો હરઃ ।
આદૌ શેષસ્તતો જજ્ઞે ગરુડતદનન્તરમ્

તદનન્તરજો રુદ્રઃ સ એવં સૃષ્ટવાન્પ્રભુઃ ।
સ્વોત્પત્ત્યનન્તરં બ્રહ્મા દશવર્ષાન્મહાપ્રભુઃ

વાયુમુત્ત્પાદ્રયામાસ વત્સરાનન્તરે પ્રભુઃ ।
ગાયત્રીં જનયામાસ વાયોરુત્પત્ત્યનન્તરમ્

સંવત્સરાનન્તરે તુ ભારતીમસૃજત્પ્રભુઃ ।
ભારત્યનન્તરં શેં દિવ્યસાહસ્રવત્સરાત્

અનન્તરં સંબભૂવ ગરુડસ્તુ તતઃ પરમ્ ।
દિવ્યસાહસ્રવર્ષાત્તુ તથા રુદ્રઞ્ચ સૃષ્ટવાન્

શેષસ્યાનન્તરં દેવીં વારુણીં ચ મહાપ્રભુઃ ।
દશવર્ષાનન્તરં તુ હ્યસૃજત્કમલાસનઃ

ગરુડાનન્તરં દેવીં સૌપર્ણીમસૃજત્પ્રભુઃ ।
દશવર્ષાનન્તરં ચ પાર્વતીં ચ તથૈવ સઃ

પાર્વત્યનન્તરં ચન્દ્રં મનસ્તત્ત્વનિયામકમ્ ।
દશવર્ષાનન્તરં તુ વાસવં હ્યસૃજત્તતઃ

અભિમાની દક્ષિણસ્ય બાહોશ્ચ પરમેષ્ઠિનઃ ।
દશવર્ષાનન્તરં તુ શચી તામસૃજત્પ્રભુઃ

ઇન્દ્રસ્યાનન્તરં કામં ત્રિંશદ્વર્ષાદનન્તરમ્ ।
અસૃજદ્વામબાહોશ્ચમનસ્તત્વાભિમાનિનમ્

તદનન્તરજાં દેવીં દશવર્ષાદનન્તરમ્ ।
રતિં સ જનયામાસ કામભાર્યાં મહાપ્રભુઃ

કામસ્યાપ્યભિમાની તુ સ એવ પરિકીર્તિતઃ ।
બ્રહ્માહઙ્કારિકં પ્રાણં કાર્યોત્પત્તેરનન્તરમ્

દશવર્ષાનન્તરં તુ નિર્મમે નાસિક તતઃ ।
તસ્ય ભાર્યાં નાસિકસ્યઃ પઞ્ચવર્ષાદનન્તરમ્

નિર્મમે નાસિકાં વામાં બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ।
અહઙ્કારાદનુ બ્રહ્મા સજ્ઞાનં ચ બૃહસ્પતિમ્

નિર્મમે ચ વર્ષયુગ્મપઞ્ચવર્ષાદનન્તરમ્ ।
પઞ્ચવર્ષાનન્તરં તુ તારાં ભાર્યાં વિનિર્મમે

ગુરોરનન્તરં બ્રહ્મા પઞ્ચવિંશાદનન્તરમ્ ।
સ્વાયંભુવં મનું ચૈવ નિર્મમે મનસા વિભુઃ

પઞ્ચવર્ષાનન્તરં તુ શતરૂપાં વિનિર્મમે ।
શતરૂપાનન્તરં તુ વિંશદ્વર્ષદિનાન્તરમ્

દક્ષઃ શિષ્યાત્મકો જજ્ઞે દક્ષિણાઙ્ગુષ્ઠતઃ પ્રભોઃ ।
પઞ્ચવર્ષાનન્તરં તુ વામાઙ્ગુષ્ઠાચ્ચતુર્મુખઃ

પ્રસૂતિમસૃજદ્બ્રહ્મા સૃષ્ટ્યર્થં પરમાદરાત્ ।
દક્ષસ્યાનન્તરં બ્રહ્મા પઞ્ચવિંશાદનન્તરમ્

નિર્મમે હ્યનિરુદ્ધં ચ મધ્યમાઙ્ગુલિપર્વતઃ ।
પઞ્ચવર્ષાનન્તરં તુ સસર્જ ભગવાનજઃ

વિરાજસંજ્ઞકાં ભાર્યાં મધ્યમાઙ્ગુલિપર્વતઃ ।
અનિરુદ્ધાનન્તર તુ શતવર્ષાદનન્તરમ્

નિર્મમે પ્રવહં વાયું કનિષ્ઠાઙ્ગુલિપર્વતઃ ।
દશવર્ષાનન્તરં તુ પ્રવાહીં નિર્મમે પ્રભુઃ

કનિષ્ઠાઙ્ગુલિપર્વાચ્ચ વામદેવં ન સંશયઃ ।
પ્રવહાનન્તરં તબ્રહ્મા શતવર્ષાદનન્તરમ્

યમં વિનિર્મમે પૃષ્ઠાદષ્ટવર્ષાદનન્તરમ્ ।
તદ્ભાર્યાં શામલાં દેવીં તસ્માદેવ મહાપ્રભુઃ

યમસ્યાનન્તરં ચન્દ્રં ત્રિંશદ્વર્ષાદનન્તરમ્ ।
અસૃજદ્દક્ષિણાચ્છોત્રાચ્છોત્રતત્ત્વનિયામકમ્

નવવર્ષાનન્તરં તુ રોહિણીસમૃજત્પ્રભુઃ ।
વામશ્રોત્રાચ્ચ ગરુડં વામશ્રોત્રાભિમાનિનમ્

ચન્દ્રસ્યાનન્તરં સૂર્યં વિંશદ્વર્ષાદનન્તરમ્ ।
સમ્યગ્વિનિર્મમે બ્રહ્મા દક્ષિણાક્ષ્ણશ્ચ દેવતામ્

વામાક્ષ્ણો નિર્મમે સંજ્ઞાં ષડ્વર્ષાનન્તરં પ્રભુઃ ।
સૂર્યસ્યાનન્તરં બ્રહ્મા શતવર્ષાદનન્તરમ્

રસનેન્દ્રિયાચ્ચ વરુણં નિર્મમે તસ્ય માનિનમ્ ।
વિંશદ્વર્ષાનન્તરં તુ તસ્માદેવેદ્રિયાત્પ્રભુઃ

ગઙ્ગાં વિનિર્મમે બ્રહ્મા રસનેન્દ્રિયદેવતામ્ ।
વરુણસ્યાનન્તરં તુ દશવર્ષાદનન્તરમ્

ઉત્સંગાન્નિર્મમે બ્રહ્મા નારદં ભગવત્પ્રિયમ્ ।
નારદસ્યાનન્તરં તુ ષષ્ટિવર્ષાદનન્તરમ્

અગ્નિં વિનિર્મમે બ્રહ્માત્વગિન્દ્રિયતઃ પ્રભુઃ ।
અતો વાગભિમાની સં પઞ્ચવર્ષાદનન્તરમ્

સ્વાહાં વિનિર્મમે બ્રહ્મા તામાહુર્મન્ત્રદેવતામ્ ।
અગ્નેરનન્તરં વીન્દ્ર ભૃગું બ્રહ્મર્ષિસત્તમમ્

દશવર્ષાનન્તરં તુ ભ્રુવોર્મધ્યાદ્વિનિર્મમે ।
સંવત્સરાનન્તરં તુ ભૃગુભાર્યાં વિનિર્મમે

ભૃગોરનન્તરં બ્રહ્મા શતવર્ષાદનન્તરમ્ ।
કશ્યપઞ્જનયામાસ મનસા ચ સ્વયં પ્રભુઃ

સંવત્સરાનન્તરં તુ અદિતિં નિર્મમે પ્રભુઃ ।
કશ્યપાનન્તરં ચાત્રિં દશવર્ષાદનન્તરમ્

અત્રેરનન્તરં બ્રહ્મા દશવર્ષાદનન્તરમ્ ।
અજીજનદ્ભરદ્વાજં વસિષ્ઠ તદનતરમ્

દશવર્ષાનન્તરં તુ તેષાં ભાર્યાઃ ક્રમેણ તુ ।
સંવત્સરાનન્તરેણ અસૃજત્કમલાસનઃ

વસિષ્ઠસ્યાનન્તરં તુ ગૌતમં હ્યસૃજત્પ્રભુઃ ।
દશવર્ષાનન્તરેણ જમદગ્નિં તતો ઽસૃજત્

દશવર્ષાનન્તરેણ મનુર્વૈવસ્વતો ઽભવત્ ।
મનોરનન્તરં જજ્ઞે શતવર્ષાદનન્તરમ્

વિષ્વક્સેનો મહાભાગો વાયુપુત્રો મહાબલઃ ।
તસ્માચ્ચતુર્દશે વર્ષે ગણપો હ્યભવદ્વિભોઃ

તદનન્તરજો વીન્દ્ર અષ્ટવર્ષાદનન્તરમ્ ।
ધનપો હ્યભવત્તત્ર તદ્ભાર્યા વત્સરે પરે

વિષ્વક્સેનાનન્તરં તુ દશવર્ષાદનન્તરમ્ ।
જયાદીન્ભ ગવદ્ભક્તાન્સૃષ્ટવાન્ કમલાસનઃ

જયાદ્યાનન્તરં બ્રહ્મા વલ્લાદ્યાઃ કર્મદેવતાઃ ।
શતવર્ષાનન્તરં તુ સૃષ્ટવાઞ્છિવવાહનમ્

કર્મદેવાનન્તરં તુ ત્રિંશદ્વર્ષાદનન્તરમ્ ।
પર્જન્યમસૃજ્બ્રહ્મા મન્ત્રયન્ત્રાભિમાનિનમ્

પર્જન્યાનન્તરં બ્રહ્મા દશવર્ષાદનન્તરમ્ ।
પુષ્કરં જનયામાસ કર્મતત્ત્વાભિમાનિનમ્

એવં વિનિર્મમે બ્રહ્મા મત્પ્રસાદાત્ખગેશ્વર ।
એવં જ્ઞાત્વા મોક્ષમેતિ નાન્યથા તુ કથઞ્ચન