ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 2.36

(35.46)
ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે દ્વિતીદૃ ધદૃપ્રેતકલ્પે શ્રીકૃષ્ણગરુડસંવાદે સપિણ્ડનશવવિધ્યોર્નિરૂપણં નામ પઞ્ચત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 36
તાર્ક્ષ્યૌવાચ ।
કસ્માદનશનં પુણ્યમક્ષય્યગતિદાયકમ્ ।
સ્વગૃહન્તુ પરિત્યજ્ય તીર્થે વૈ મ્રિયતે યદિ

અપ્રાપ્ય તીર્થં મ્રિયતે ગૃહે વા મૃત્યુ માગતઃ ।
બૂત્વા કુટીચરો યસ્તુ સ કાં ગતિમવાપ્નુયાત્

સંન્યાસં કુરુતે યસ્તુ તીર્થે વાપિ ગૃહે ઽપિ વા ।
કથં તસ્ય પ્રકર્તવ્યમપ્રાપ્તનિધને ઽપિ વા

નિયમે ચેત્ કૃતે દેવ ચિત્તભઙ્ગો હિ જાયતે ।
કેન તસ્ય ભવેત્ સિદ્ધિઃ કૃતેનાપ્યકૃતેન વા

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ ।
કૃત્વા નિરશનં યો વૈ મૃત્યુમાપ્નોતિ કો ઽપિ ચેત્ ।
માનુપીં તનુમુત્સૃજ્ય મમ તુલ્યો વિરાજતે

યાવન્ત્યહાનિ જીવેત્ વ્રતે નિરશને કૃતે ।
ક્રતુભિસ્તાનિ તુલ્યાનિ સમગ્રવદક્ષિણૈઃ

તીર્થે ગૃહે વા સંન્યાસં નીત્વા ચેન્મ્રિયતે યદિ ।
પ્રત્યહં લભતે સો ઽપિ પૂર્વોક્તં દ્વિગુણં ફલમ્

મહારોગોપપત્તૌ ચ ગૃહીતે ઽનશને કૃતે ।
પુનર્ન જાયતે રોગો દેવવદ્ધિ વિરાજતે

ય આતુરઃ સન્ સન્ન્યાસં ગૃહ્ણાતિ યદિ માનવઃ ।
પુનર્ન જાયતે ભૂમૌ સંસારે દુઃ ખસાગરે

અહન્યહનિ દાતવ્યં બ્રાહ્મણાનાઞ્ચ ભોજનમ્ ।
તિલપાત્રં યથાશક્તિ દીપદાનં સુરાર્ચનમ્

એવં વૃત્તસ્ય દહ્યન્તે પાપાન્યુચ્ચાવચાનિ ચ ।
મૃતો મુક્તિમવાપ્નોતિ યથા સર્વે મહર્ષયઃ

તસ્માદનશનં નૄણાં વૈકુણ્ઠપદદાયકમ્ ।
તસ્માત્ સ્વસ્થે ચોત્તરે વા સાધયેન્મોક્ષલક્ષણમ્

પુત્ત્રદ્રવ્યાદિ સન્ત્યજ્ય તીર્થં વ્રજતિ યો નરઃ ।
બ્રહ્માદ્યા દેવતાસ્તસ્ય ભવેયુસ્તુષ્ટિપુષ્ટિદાઃ

યસ્તીર્થસંમુખો ભૂત્વા વ્રતે હ્યનશને કૃતે ।
ચેન્મ્રિયેતાન્તરાલે ઽપિ ઋષીણાં મણ્ડલે વસેત્

વ્રતં નિરશન કૃત્વા સ્વગૃહે ઽપિ મૃતો યદિ ।
સ્વકુલાનિ પરિત્યજ્ય એકાકી વિચરેદ્દિવિ

અન્નઞ્ચૈવ તથા તોયં પરિત્યજ્ય નરો યદિ ।
પીતમત્પાદતોયશ્ચ ન પુનર્જાયતે ક્ષિતૌ

કૃત્ત્યાસીનન્તત્તીર્થગતં રક્ષન્તિ વનદેવતાઃ ।
યમદૂતા વિશેષેણ ન યામ્યાસ્તસ્ય પાર્શ્વગાઃ

તીર્થસેવી નરો યસ્તુ સર્વકિલ્બિષવર્જિતઃ ।
તત્ર મ્રિયતે દહ્યેત તત્તીર્થફલભાગ્ભવેત્

સેવિતે ઽપિ સદા તથિ હ્યન્યત્ર મ્રિયતે યદિ ।
શુભે દેશે કુલે ધીમાન્ સ ભવેદ્વેદવિદ્દ્વિજઃ

કૃત્વા નિરશનં તાર્ક્ષ્ય પુનર્જીવતિ માનવઃ ।
બ્રાહ્મણાન્ સ સમાહૂય સર્વસ્વં યત્ પરિત્યજેત્

ચાન્દ્રાયણં ચરેત્ કૃત્સ્નમનુજ્ઞાતશ્ચ તૈર્દ્વિજૈઃ ।
અનૃતં ન વદેત્ પશ્ચાદ્ધર્મમેવ સમાચરેત્

તીર્થે ગત્વા ચ યઃ કો ઽપિ પુનરાયાતિ વૈ ગૃહમ્ ।
અનુજ્ઞાતઃ સ વૈ વિપ્રૈઃ પ્રાયશ્ચિત્તમથાચરેત્

દત્ત્વા વા સ્વર્ણદાનાનિ ગો-મહી-ગજ-વાજિનઃ ।
તીર્થં યદિ લભેદ્ યસ્તુ મૃત્યુકાલે સ ભાગ્યવાન્

ગૃહાત્ પ્રચલિતસ્તીર્થં મરણે સમુપસ્થિતે ।
પદેપદે તુ ગોદાનં યદિ હિંસા ન જાયતે

ગૃહે તુ યત્ કૃતં પાપં તીર્થસ્નાનેન શુધ્યતિ ।
કુરુતે તત્ર પાપઞ્ચેદ્વજ્રલેપસમં હિ તત્

ક્લિશ્યેત્ સ નાત્ર સન્દેહો યાવચ્ચન્દ્રાર્કતારકમ્ ।
તત્ર દત્તાનિ દાનાનિ જાયન્તે ચાક્ષયાણિ વૈ

આતુરે સતિ દાતવ્યં નિર્ધનૈરપિ માનવૈઃ ।
ગાવસ્તિલા હિરણ્યઞ્ચ સપ્તધાન્યં વિશેષતઃ

દાનવન્તં નરં દૃષ્ટ્વા હૃષ્ટાઃ સર્વે દિવૌકસઃ ।
ઋષિભિઃ સહ ધર્મણ ચિત્રગુપ્તેન સર્વદા

આત્માયત્તં ધનં યાવત્ તાવદ્વિપ્રે સમર્પયેત્ ।
પરાધીનં મૃતે સર્વં કૃપયા કઃ પ્રદાસ્યતિ

પિત્રુદ્દેશેન યઃ પુત્ત્રૈર્ધનં વિપ્રકરે ઽર્પિતમ્ ।
આત્માનં સધનં તેન ચક્રે પુત્રપ્રપૌત્રકૈઃ

પિતુઃ શતગુણં દત્તં સહસ્રં માતુરુચ્યતે ।
ભગિન્યા શતસાહસ્રં સોદર્યે દત્તમક્ષયમ્

યદિ લોભાન્ન યચ્છન્તિ પ્રમાદાન્મોહતો ઽપિ વા ।
મૃતાઃ શોચન્તિ તે સર્વે કદર્યાઃ પાપિનસ્ત્વિતિ

અતિક્લેશેન લબ્ધસ્ય પ્રકૃત્યા ચઞ્ચલસ્ય ચ ।
ગતિરેકૈવ વિત્તસ્ય દાનમન્યા વિપત્તયઃ

મૃત્યુઃ શરીગોપ્તારં વસુરક્ષં વસુન્ધરા ।
દુશ્ચારિણીવ હસતિ સ્વપતિં પુત્રવત્સલમ્

ઉદાસે ધાર્મિકઃ સૌમ્યઃ પ્રાપ્યાપિ વિપુલં ધનમ્ ।
તૃણવન્મન્યતે તાર્ક્ષ્ય આત્માનં વિત્તમપ્યથ

ન ચૈવોપદ્રવાસ્તસ્ય મોહજાલો ન ચૈવ હિ ।
મૃત્યુકાલે ન ચ ભયં યમદૂતસમુદ્ભવમ્

સમાઃ સહસ્રાણિ ચ સપ્ત વૈ જલે દશૈકમગ્નૌ પવને ચ ષોડશ ।
મહાહવે પષ્ટિરશીતિર્ગોગૃહે અનાશકે કાશ્યપ ચાક્ષયા ગતિઃ