ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.65

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે જ્યોતિઃ શાસ્ત્રે સામુદ્રિકે સ્ત્રીલક્ષણનિરૂપણં નામ ચતુઃ ષષ્ટિતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 65
હરિરુવાચ ।
સમુદ્રોક્તં પ્રવક્ષ્યામિ નરસ્ત્રીલક્ષણં શુભમ્ ।
યેન વિજ્ઞાતમાત્રેણ અતીતાનાગતાપ્રમા

અસ્વેદિનૌ મૃદુતલૌ કમલોદરસન્નિભૌ ।
શ્લેષ્ટાઙ્ગુલી તામ્રનખૌ પાદાવિષ્ણૌ શિરોજ્ઝિતૌ

કૂર્મોન્નતૌ ગૂઢગુલ્ફૌ સુપાર્ષ્ણો નૃપતેઃ સ્મૃતૌ ।
શૂ(સર્) પાકારૌ વિરૂક્ષૌ ચ વક્રૌ પાદૌ શિરાલકૌ

સંશુષ્કૌ પાણ્ડુરનખૌ નિઃ સ્વસ્ય વિરલાઙ્ગુલી ।
માર્ગાયોત્કણ્ટકૌ પાદૌ કષાયસદૃશૌ તથા

વિચ્છિત્તિદૌ ચ વંશસ્ય બ્રહ્મન્ઘૌ શઙ્કુ (પક્ર) સન્નિભૌ ।
અગમ્યાગમને પ્રીતૌ જઙ્ઘા વિરલરોમિકા

મૃદુરોમા સમા જઙ્ઘા તથા કરિકરપ્રભા ।
ઊરવો જાનવસ્તુલ્યા નૃપસ્યોપચિતાઃ સ્મૃતાઃ

નિઃ સ્વસ્ય સૃગાલજઙ્ઘા રૌમૈકૈકં ચકૂપકે ।
નૃપાણાં શ્રોત્રિયાણાં ચ દ્વેદ્વે શ્રિયે ચ ધીમતામ્

ત્ર્યાદ્યૈર્નિઃ સ્વા માનવાઃ સ્યુર્દુઃ સ્વભાજશ્ચ નિન્દિતાઃ ।
કેશાશ્ચ વૈ કુઞ્ચિતાશ્ચ પ્રવાસે મ્રિયતે નરઃ

નિર્માંસજાનુઃ સૌભાગ્યમલ્પૈર્નિમ્નૈ રતિઃ સ્ત્રિયાઃ ।
વિકટૈશ્ચ દરિદ્રાઃ સ્યુઃ સમાંસૈ રાજ્યમેવ ચ

મહદ્ભિરાયુરાખ્યાતં હ્યલ્પલિઙ્ગો ધની નરઃ ।
અપત્યરહિતશ્ચૈવ સ્થૂલલિઙ્ગો ઘનોજ્ઝિતઃ

મેઢે વામનતે ચૈવ સુતાર્થરહિતો ભવેત્ ।
વક્રે ઽન્યથા પુત્રવાન્ત્સ્યાદ્દારિદ્રયં વિનતેત્વધઃ

અલ્પે ત્વતનયો લિઙ્ગેશિરાલે ઽથ સુખી નરઃ ।
સ્થૂલગ્રન્થિયુતે લિઙ્ગે ભવેત્પુત્રાદિસંયુતઃ

કોશગૂઢે દીર્ઘૈર્ભુગ્નૈશ્ચ ધનવર્જિતઃ ।
બલવાન્યુદ્ધશીલશ્ચ લઘુશેક્તઃ સ એવ ચ

દુર્બલસ્ત્વેકવૃષણો વિષમાભ્યાઞ્ચલઃ સ્ત્રિયામ્ ।
સમાભ્યાં ક્ષિતિપઃ પ્રોક્તઃ પ્રલમ્બેન શતાબ્દવાન્

ઉદ્વૃં (દ્ધ) તાભ્યાં ચ બહ્વાયૂ રૂક્ષૈર્મણિભિરીશ્વરઃ ।
પાણ્ડરૈર્મણિભિર્નિઃ સ્વા મલિનૈઃ સુખભાગિનઃ

સશબ્દનિઃ શબ્દમૂત્રાઃ સ્યુદંરિદ્રાશ્ચ માનવાઃ ।
એકદ્વિત્રિચતુઃ પઞ્ચષડ્ભિર્ધારાભિરેવ ચ

દક્ષિણાવર્તચલિતમૂત્રા ભિશ્ચ નૃપાઃ સ્મૃતાઃ ।
વિકીર્ણમૂત્રા નિઃ સ્વાશ્ચ પ્રધાનસુખદાયિકાઃ

એકધારાશ્ચ વનિતાઃ સ્નિગ્ધૈર્મણિભિરુન્નતૈઃ ।
સમૈઃ સ્ત્રીરત્નધનિનો મધ્યે નિમ્નૈશ્ચ કન્યકાઃ

શુષ્કૈર્નિશ્વા વિશુષ્કૈશ્ચ દુર્ભગાઃ પરિકીર્તિતાઃ ।
પુષ્પગન્ધે નૃપાઃ શુક્રે મધુગન્ધે ધનં બહુઃ

પુત્રાઃ શુક્રે મત્સ્યગન્ધે તનુશુક્રે ચ કન્યકાઃ ।
મહાભોગી માંસગન્ધે યજ્વા સ્યાન્મદગન્ધિનિ

દરિદ્રઃ ક્ષારગન્ધે ચ દીર્ઘાયુઃ શીઘ્રમૈથુની ।
અશીઘ્રમૈથુન્યલ્પાયુઃ સ્થૂલસ્ફિક્ સ્યાદ્ધનોજ્ઝિતઃ

માંસલસ્ફિક્ સુખી સ્યાચ્ચ સિંહસ્ફિક્ ભૂપતિઃ સ્મૃતઃ ।
ભવેત્સિંહકટી રાજા નિઃ સ્વઃ કપિકટિર્નરઃ

સર્પોદરા દરિદ્રાઃ સ્યુઃ પિઠરૈશ્ચ ઘટૈઃ સમૈઃ ।
ધનિનો વિપુલૈઃ પાર્શ્વૈર્નિઃ સ્વા રક્તૈશ્ચ નિમ્નગૈઃ

સમકક્ષાશ્ચ ભોગાઢ્યા નિમ્નકક્ષા ધનોજ્ઝિતાઃ ।
નૃપાશ્ચોન્નતકક્ષાઃ સ્યુર્જિહ્ના વિષમકક્ષકાઃ

મત્સ્યોદરા બહુધના નાભિભિઃ સુખિનઃ સ્મૃતાઃ ।
વિસ્તીર્ણાભિર્બહુલાભિર્નિમ્નાભિઃ ક્લેશભાગિનઃ

બલિમધ્યગતા નાભિઃ શૂલબાધાં કરોતિ હિ ।
વામાવર્તશ્ચ સાધ્યં વૈ મેધાં દક્ષિણતસ્તથા

પાર્શ્વાયતા ચિરાયુર્દા તૂપવિષ્ટા ધનેશ્વરમ્ ।
અધો ગવાઢ્યં કુર્યાચ્ચ નૃપત્વં પદ્મકર્ણિકા

એકબલિઃ શતાયુઃ સ્યાચ્છ્રીભોગી દ્વિવલિઃ સ્મૃતઃ ।
ત્રિવલિઃ ક્ષ્માપ આચાર્ય ઋજુભિર્વાલિભિઃ સુખી

અગમ્યાગામી જિહ્મબલિર્ભૂપાઃ પાર્શ્વૈશ્ચ માંસલૈઃ ।
મૃદુભિઃ સુસમૈશ્ચૈવ દક્ષિણાવર્તરોમભિઃ

વિપરીતૈઃ પરપ્રેષ્યા નિર્દ્રવ્યાઃ સુખવર્જિતાઃ ।
અનુદ્ધતૈશ્ચૂચુકૈશ્ચ ભવન્તિ સુભગા નરાઃ

નિર્ધના વિષમૈર્દેર્ઘૈઃ પીતોપચિતકૈર્નૃપાઃ ।
સમોન્નતં ચ હૃદયમકમ્પં માંસલં પૃથુ

નૃપાણામધમાનાં ચ ખરરોમશિરાલકમ્ ।
અર્થવાન્સમવક્ષાઃ સ્યાત્પીનૈર્વક્ષોભિરૂર્જિતઃ

વક્ષોભિર્વિષમૈર્નિઃ સ્વઃ શસ્ત્રેણનિધનાસ્તથા ।
વિષમૈર્જત્રુભિર્નિઃ સ્વા અસ્થિનદ્ધૈશ્ચ માનવાઃ

ઉન્નતૈર્ભોગિનો નિમ્નૈર્નિઃ સ્વાઃ પીનૈર્ધનાન્વિતાઃ ।
નિઃ સ્વશ્ચિપિટકણ્ઠઃ સ્યાચ્છિરાશુષ્કગલઃ સુખી

શૂરઃ સ્યાન્મહિષગ્રીવઃ શાસ્ત્રાત્તો મૃગકણ્ઠકઃ ।
કમ્બુગ્રીવશ્ચ નૃપતિર્લમ્બકણ્ઠો ઽતિભક્ષકઃ

અરોમશા ભુગ્નપૃષ્ઠં શુભં ચાશુભમન્યથા ।
કક્ષાશ્વત્થદલા શ્રેષ્ઠા સુગન્ધિર્મૃગરોમિકા

અન્યથા ત્વર્થહીનાનાં દારિદ્રયસ્ય ચ કારણમ્ ।
સંમાસૌ ચૈવ ભુગ્નાલ્પૌ શ્લિષ્ટૌ ચ વિપુલૌ શુભૌ

આજાનુલમ્બિતૌ બાહૂ વૃત્તૌ પીનૌ નૃપેશ્વરે ।
નિઃ સ્વાનાં રોમશૌ હ્રસ્વૌ શ્રેષ્ઠૌ કરિકર પ્રભૌ

હસ્તાઙ્ગુલય એવ સ્યુવાયુદ્વારયુતાઃ શુભાઃ ।
મેધાવિનાં ચ સૂક્ષ્માઃ સ્યુર્ભૃત્યાનાં ચિપિટાઃ સ્મૃતાઃ

સ્થૂલાઙ્ગુલીભિર્નિઃ સ્વાઃ સ્યુર્નતાઃ સ્યુઃ સુકૃશૈસ્તદા ।
કપિતુલ્યકરાઃ નિઃ સ્વા વ્યાઘ્રતુલ્યકરૈર્બલમ્

પિતૃવિત્તવિનાશશ્ચ નિમ્નાત્કરતલાન્નરાઃ ।
મણિબન્ધૈર્નિગૂઢૈશ્ચ સુશ્લિષ્ટૈઃ શુભગન્ધિભિઃ

નૃપા હીનાઃ કરચ્છૈદૈઃ સશબ્દૈર્ધનવર્જિતાઃ ।
સંવૃતૈશ્ચૈવ નિમ્નૈશ્ચ ધનિનઃ પરિકીર્તિતાઃ

પ્રોત્તાનક રદાતારો વિષમૈર્વિષમા નરાઃ ।
કરૈઃ કરતલૈશ્ચૈવ લાક્ષાભૈરીશ્વરાસ્તલૈઃ

પરદારરતાઃ પીતૈરૂક્ષૈર્નિઃ સ્વા નરા મતાઃ ।
તુષતુલ્યનખાઃ ક્લીબાઃ કુટિલૈઃ સ્ફુટિતૈર્નરાઃ

નિઃ સ્વાશ્ચ કુનખૈસ્તદ્વદ્વિવર્ણૈઃ પરતર્કકાઃ ।
તામ્રૈર્ભૂપા ધનાઢ્યાશ્ચ અઙ્ગુષ્ઠૈઃ સયવૈસ્તથા

અઙ્ગુષ્ઠમૂલજૈઃ પુત્રી સ્યાદ્દીર્ઘાઙ્ગુલિપર્વકઃ ।
દીર્ઘાયુઃ સુભગશ્ચૈવ નિર્ધનો વિરલાઙ્ગુલિઃ

ઘનાઙ્ગુલિશ્ચ સધનસ્તિસ્રો રેખાશ્ચયસ્ય વૈ ।
નૃપતેઃ કરતલગા મણિબન્ધાત્સમુત્થિતાઃ

યુગમીનાઙ્કિતનરો ભવેત્સત્રપ્રદો નરઃ ।
વજ્રાકારાશ્ચ ધનિનાં મત્સ્યપુચ્છનિભા બુધે

શઙ્ખાતપત્રશિવિકાગજપદ્મોપમા નૃપે ।
કુમ્ભાઙ્કુશપતાકાભા મૃણાલાભા નિધીશ્વરે

દામાભાશ્ચ ગવાઢ્યાનાં સ્વસ્તિકાભા નૃપેશ્વરે ।
ચક્રાસિતોમરધનુઃ કુન્તાભા નૃપતેઃ કરે

અલૂખલાભા યજ્ઞાઢ્યા વેદીભા ચાગ્નિહોત્રિણિ ।
વાપીદેવકુલ્યાભાસ્ત્રિકોણાભાશ્ચધાર્મિકે

અઙ્ગુષ્ઠમૂલગા રેખાઃ પુત્રાઃ સૂક્ષ્માશ્ચ દારિકાઃ ।
પ્રદેશિનીગતા રેખા કનિષ્ઠામૂલગામિની

શતાયુષં ચ કુરુતે છિન્નયા તરુતો ભયમ્ ।
નિઃ સ્વાશ્ચ બહુરેખાઃ સ્યુનિર્દ્રવ્યાશ્ચિબુકૈઃ કૃશૈઃ

માંસલૈશ્ચ ધનોપેતા આરક્તૈરધરૈર્નૃપાઃ ।
બિમ્બોપમૈશ્ચ સ્ફુટિતૈરોષ્ઠૈરૂક્ષૈશ્ચકણ્ડિતૈઃ

વિષમૈર્ધનહીનાશ્ચ દન્તાઃ સ્નિગ્ધા ઘનાઃ શુભાઃ ।
તીક્ષ્ણા દન્તાઃ સમાઃ શ્રેષ્ઠા જિહ્વા રક્તા સમા શુભા

શ્લક્ષ્ણા દીર્ઘા ચ વિજ્ઞેયા તાલૂ શ્વેતે ધનક્ષયે ।
કૃષ્ણે ચ પરુષો વક્રં સમં સૌમ્યં ચ સંવૃતમ્

ભૂપાનામમલં શ્લક્ષ્ણં વિપરીતં ચ દુઃ ખિનામ્ ।
મહા દુઃ ખં દુર્ભગાણાં સ્ત્રીમુખં પુત્રમાપ્નુયાત્

આઢ્યાનાં વર્તુલં વક્રં નિર્દ્રવ્યાણાં ચ દીર્ઘકમ્ ।
ભીરુવક્રઃ પાપકર્મા ધૂર્તાનાં ચતુરશ્રકમ્

નિમ્નં વક્રમપુત્રાણાં કૃપણાનાં ચ હ્રસ્વકમ્ ।
સમ્પૂર્ણં ભોગિનાં કાન્તં શ્મશ્રુ સ્નિગ્ધં શુભં મૃદુ

સંહતં ચાસ્ફુટિતાગ્રં રક્તશ્મશ્રુશ્ચ ચૌરકઃ ।
રક્તાલ્પપરુષશ્મશ્રુકર્ણાઃ સ્યુઃ પાપમૃત્યવઃ

નિર્માંસૈશ્ચિપિટૈર્ભોગાઃ કૃપણા હ્રસ્વકર્ણકાઃ ।
શઙ્કુકર્ણાશ્ચ રાજાનો રોમકર્ણા ગતાયુષઃ

બૃહત્કર્ણાશ્ચ ધનિનોરાજાનઃ પરિકીર્તિતાઃ ।
કર્ણૈઃ સ્નિગ્ધાવનદ્ધૈશ્ચ વ્યાલમ્બૈર્માંસલૈર્નૃપાઃ

ભોગી વૈ નિમ્નગણ્ડઃ સ્યાન્મત્રી સમ્પૂર્ણગણ્ડકઃ ।
શુકનાસઃ સુખી સ્યાચ્ચ શુષ્કનાસો ઽતિજીવનઃ

છિન્નાગ્રકૂપનાસઃ સ્યાદગમ્યાગમને રતઃ ।
દીર્ઘનાસે ચ સૌભાગ્યં ચૌરશ્ચાકુઞ્ચિતેન્દ્રિયઃ

મૃત્યુશ્ચિપિટનાસે સ્યાદ્ધીનો ભાગ્યવતાં ભવેત્ ।
સ્વલ્પચ્છિદ્રૌ સુપુટૌ ચ અવક્રૌ ચ નૃપેશ્વરે

ક્રૂરે દક્ષિણવક્રા સ્યાદ્વલિનાં ચ ક્ષુતં સકૃત્ ।
સ્યાદ્વિનિષ્પિણ્ડિતં હ્રાદિ સાનુનાદં ચ જીવકૃત્

વક્રાન્તૈઃ પદ્મપત્રાભૈર્લોચનૈઃ સુખભાગિનઃ ।
માર્જારલોચનૈઃ પાપ્મા દુરાત્મા મધુપિઙ્ગલૈઃ

ક્રૂરાઃ કેકરનેત્રાશ્ચ હરિતાક્ષાઃ સકલ્મષાઃ ।
જિહ્યૈશ્ચ લોચનૈઃ શૂરાઃ સેનાન્યો ગજલોચનાઃ

ગમ્ભીરાક્ષા ઈશ્વરાઃ સ્યુર્મન્ત્રિણઃ સ્થૂલચક્ષુષઃ ।
નીલોત્પ લાક્ષા વિદ્વાંસઃ સૌભાગ્યં શ્યામચક્ષુષામ્

સ્યાત્કૃષ્ણતારકાક્ષાણામક્ષ્ણામુત્પાટનં કિલ ।
મણ્ડલાક્ષાશ્ચ પાપાઃ સ્યુર્નિઃ સ્વાઃ સ્યુર્દેનલોચનાઃ

દૃક્ સ્નિગ્ધા વિપુલા ભોગે અલ્પાયુરધિકોન્નતા ।
વિશાલોન્નતા સુખિની દરિદ્રા વિષમભ્રુવઃ

ઘનદીર્ઘાસુસક્તભ્રૂર્બાલેન્દૂન્નતસુભ્રુવઃ ।
આઢ્યો નિઃ સ્વશ્ચ ખણ્ડભ્રૃર્મધ્યે ચ વિનતભ્રુવઃ

સ્ત્રીષુ ગમ્યાસુ સક્તાઃ સ્યુઃ સુતાર્થે પરિવર્જિતાઃ ।
અન્નતૈર્વિપુલૈઃ શઙ્ખૈર્લલાટૈર્વિષમૈસ્તથા

નિર્ધના ધનવન્તશ્ચ અર્ધેન્દુસદૃશૈર્નરાઃ ।
આચાર્યાઃ શુક્તિવિશાલૈઃ શિરાલૈઃ પાપકારિણઃ

અન્નતાભૈઃ શિરાભિશ્ચ સ્વસ્તિકાભિર્ધનેશ્વરાઃ ।
નિમ્નૈર્લલાટૈર્બન્ધાર્હાઃ ક્રૂરકર્મરતાસ્તથા

સંવૃતૈશ્ચ લલાટૈશ્ચ કૃપણા ઉન્નતૈર્નૃપાઃ ।
અનશ્રુ સ્નિગ્ધરુદિતમદીનં શુભદં નૃણામ્

પ્રચુરાશ્રુદીનં રૂક્ષં ચ રુદિતં ચ સુખાવહમ્ ।
અકમ્પં હસિતં શ્રેષ્ઠં મીલિતાક્ષમઘાવહમ્

અસકૃદ્ધસિતં દુષ્ટં સોન્માદસ્ય હ્યનેકધા ।
લલાટોપસૃતાસ્તિસ્રો રેખાઃ સ્યુઃ શતવર્ષિણામ્

નૃપત્વં સ્યાચ્ચતસૃભિરાયુઃ પઞ્ચનવત્યથ ।
અરેખેણાયુર્નવતિર્વિચ્છિન્નાભિશ્ચ પુંશ્લલાઃ

કેશાન્તોપગતાભિશ્ચ અશીત્યાયુર્નરો ભવેત્ ।
પઞ્ચભિઃ સપ્તભિઃ ષડ્ભિઃ પઞ્ચાશદ્વહુભિસ્તથા

ચત્વારિંશચ્ચ વક્રાભિસ્ત્રિંશદ્ભ્રૂલગ્નગામિભિઃ ।
વિંશતિર્વામવક્રા ભિરાયુઃ ક્ષુદ્રાભિરલ્પકમ્

છત્રાકારૈઃ શિરોભિસ્તુ નૃપા નિમ્નશિરા ધની ।
ચિપિટૈશ્ચ પિતુર્મૃત્યુર્ગવાદ્યાઃ પરિમણ્ડલૈઃ

ઘટમૂર્ધા પાપરુચિર્ધનાદ્યૈઃ પરિવર્જિતઃ ।
કૃષ્ણૈરાકુઞ્ચિતૈઃ કેશૈઃ સ્નિગ્ધૈરેકૈકસમ્ભવૈઃ

અભિન્નાગ્રૈશ્ચ મૃદુભિર્ન ચાતિબહુભિર્નૃપાઃ ।
બહુમૂલૈશ્ચ વિષમૈઃ સ્થૂલાગ્રૈઃ કપિલૈસ્તથા

નિઃ સ્વાશ્ચૈવાતિકુચિલૈર્ઘનૈરસિત (ધિક) મૂર્ધજૈઃ ।
યદ્યદ્ગાત્રં મહારૂક્ષં શિરાલં માંસવર્જિતમ્

તત્તત્સ્યા દશુભં સર્વં તતો ઽન્યથા ।
વિપુલસ્ત્રિષુ ગમ્ભીરો દીર્ઘઃ સૂક્ષ્મશ્ચ પઞ્ચસુ

ષડુન્નતશ્ચતુર્હ્રસ્વો રક્તઃ સપ્તસ્વસૌ નૃપઃ ।
નાભિઃ સ્વરશ્ચ સસત્ત્વં ચ ત્રયં ગમ્ભીરમીરિતમ્

પુંસઃ સ્યાદતિવિસ્તીર્ણં લલાટં વદનં હ્યુરઃ ।
ચક્ષુઃ કક્ષા નાસિકા ચ ષટ્ સ્યુર્ નૃપકૃકાટિકાઃ

ઉન્નતાનિ ચ હ્રસ્વનિ જઙ્ઘા ગ્રીવા ચ લિઙ્ગકમ્ ।
પૃષ્ઠં ચત્વારિ રક્તાનિ કરતાલ્વધરા નખાઃ

નેત્રાન્તપાદજિહ્વૌષ્ઠાઃ પઞ્ચ સૂક્ષ્માણિ સન્તિ વૈ ।
દશનાઙ્ગુલિપર્વાણિ નખકેશત્વચઃ શુભાઃ

દીર્ઘાઃ સ્તનાન્તરં બાહુદન્તલોચનનાસિકાઃ ।
નરાણાં લક્ષણં પ્રોક્તં વદામિ સ્ત્રીષુ લક્ષણમ્

રાજ્ઞ્યાઃ સ્નિગ્ધૌ સમૌ પાદૌ તલૌ તામ્રૌ નખૌ તથા ।
શ્લિષ્ટાઙ્ગુલી ચોન્નતાગ્રૌ તાં પાપ્ય નૃપતિર્ભવેત્

નિગૂઢગુલ્ફોપચિતૌ પદ્મકાન્તિતલૌ શુભૌ ।
અસ્વેદિનૌ મૃદુતલૌ મત્સ્યાઙ્કુશઘ્વજાઞ્ચિતૌ

વજ્રાબ્જહલચિહ્નૌ ચ દાસ્યાઃ પાદૌ તતો ઽન્યથા ।
જઙ્ઘે ચ રોમરહિતે સુવૃત્તે વિશિરે શુભે

અનુલ્બણં સન્ધિદેશં સમં જાનુદ્વયં શુભમ્ ।
ઊરૂ કરિકરાકારાવરોમૌ ચ સમૌ શુભૌ

અશ્વત્થપત્રસદૃશં વિપુલં ગુહ્યમુત્તમમ્ ।
શ્રોણીલલાટકં સ્ત્રીણામૂરુ કૂર્મોન્નતં શુભમ્

ગૂઢો મણિશ્ચ શુભદો નિતમ્બશ્ચ ગુરુઃ શુભઃ ।
વિસ્તીર્ણમાંસોપચિતા ગમ્ભીરા વિપુલા શુભા

નાભિઃ પ્રદક્ષિણાવર્તા મધ્યં ત્રિબલિશોભિતમ્ ।
અરોમશૌ સ્તનૌ પીનૌ ઘનાવવિષમૌ શુભૌ

કઠિનૌ રોમશા શસ્તા મૃદુગ્રીવા ચ કમ્બુભા ।
આરક્તાવધરૌ શ્રેષ્ઠૌ માંસલં વર્તુલં મુખમ્

કુન્દપુષ્પસમા દન્તા ભાષિતં કોકિલાસમમ્ ।
દાક્ષિણ્યયુક્તમશઠં હંસશબ્દસુખાવહમ્

નાસા સમા સમપુટા સ્ત્રીણાં તુ રુચિરા શુભા ।
નીલોત્પલનિભં ચક્ષુર્નાસાલગ્નં ન લમ્બકમ્

ન પૃથૂ બાલેન્દુનિભે ભ્રુવૌ ચાથ લલાટકમ્ ।
શુભમર્ધેન્દુસંસ્થાનમતુઙ્ગં સ્યાદલોમશમ્

સુમાંસલં કર્ણયુગ્મં સમં મૃદુ સમાહિતમ્ ।
સ્નિગ્ધા નીલાશ્ચ મૃદવો મૂર્ધજાઃ કુઞ્ચિતાઃ કચાઃ

સ્ત્રીણાં સમં શિરઃ શ્રેષ્ઠં પાદે પાણિતલે ઽથ વા ।
વાજિકુઞ્જરશ્રીવૃક્ષયૂપેષુયવતોમરૈઃ

ધ્વજચામરમાલાભિઃ શૈલકુણ્ડલવેદિભિઃ ।
શઙ્ખાતપત્રપદ્મૈશ્ચ મત્સ્યસ્વસ્તિકસદ્રથૈઃ

લક્ષણૈરઙ્કુશાદ્યૈશ્ચ સ્ત્રિયઃ સ્યૂ રાજવલ્લભાઃ ।
નિગૂઢમણિબન્ધૌ ચ પદ્મગર્ભોપમૌ કરૌ

ન નિમ્નં નોન્નતં સ્ત્રીણાં ભવેત્કરતલં શુભમ્ ।
રેખાન્વિતં ત્વવિધવાં કુર્યાત્સંભોગિનીં સ્ત્રિયમ્ ।
રેખા યા મણિબન્ધોત્થા ગતા મધ્યાઙ્ગુલિં કરે

ગતા પાણિતલે યા ચ યોર્ધ્વપાદતલે સ્થિતા ।
સ્ત્રીણાં પુંસાં તથા સા સ્યાદ્રાજ્યાય ચ સુખાય ચ

કનિષ્ઠિકામૂલભવા રેખા કુર્યાચ્છતાયુષમ્ ।
પ્રદેશિનીમધ્યમાભ્યામન્તરાલગતા સતી

ઊના ઊનાયુષં કુર્યાદ્રેખાશ્ચાઙ્ગુષ્ઠમૂલગાઃ ।
બૃહત્યઃ પુત્રાસ્તન્વ્યસ્તુ પ્રમદાઃ પરિકીર્તિતાઃ

સ્વલ્પાયુષો બહુ (લઘુ) ચ્છિન્ના દીર્ઘાછિન્ના મહાયુષમ્ ।
શુભં તુ લક્ષણં સ્ત્રીણાં પ્રોક્તં ત્વશુભમન્યથા

કનિષ્ઠિકાનામિકા વા યસ્યા ન સ્પૃશતે મહીમ્ ।
અઙ્ગુષ્ઠં વા ગતાતીત્ય તર્જની કુલટા ચ સા

ઊર્ધ્વં દ્વાભ્યાં પિણ્ડિકાભ્યાં જઙ્ઘે ચાતિશિરાલકે ।
રોમશેચાતિમાંસે ચ કુમ્ભાકારં તથોદરમ્

વામાવર્તં નિમ્નમલ્પં દુઃ ખિતાનાં ચ ગુહ્યકમ્ ।
ગ્રીવયા હ્રસ્વયા નિઃ સ્વા દીર્ઘયા ચ કુલક્ષયઃ

પૃથુલયા પ્રચણ્ડાશ્ચ સ્ત્રિયઃ સ્યુર્નાત્ર સંશયઃ ।
કેકરે પિઙ્ગલે નેત્રે શ્યામે લોલેક્ષણા સતી

સ્મિતે કૂપે ગણ્ડયોશ્ચ સા ધ્રુવં વ્યભિચારિણી ।
પ્રલમ્બિની લલાટે તુ દેવરં હન્તિ ચાઙ્ગના

ઉદરે શ્વશુરં હન્તિ પતિં હન્તિ સ્ફિચોર્દ્વયોઃ ।
યા તુ રોમોત્તરૌષ્ઠી સ્યાન્ન શુભા ભર્તુરેવ હિ

સ્તનૌ સરોમાવશુભૌ કર્ણૌ ચ વિષમૌ તથા ।
કરાલા વિષમા દન્તાઃ ક્લેશાય ચ ભવન્તિ તે

ચૌર્યાય કૃષ્ણમાંસાશ્ચ દીર્ઘા ભુર્તુશ્ચ મૃત્યવે ।
ક્રવ્યાદરૂપૈર્હસ્તૈશ્ચ વૃકકાકાદિસન્નિભૈઃ

શિરાલૈર્વિષમૈઃ શુષ્કૈર્વિત્તહીના ભવન્તિ હિ ।
સમુન્નતોત્તરેષ્ઠી યા કલહે રૂક્ષભાષિણી

સ્ત્રીષુ દોષા વિરૂપાસુ પત્રાકારો ગુણાસ્તતઃ ।
નરસ્ત્રીલક્ષણં પ્રોક્તં વક્ષ્યે તજ્જ્ઞાનદાયકમ્