ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.208

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે છન્દઃ શાસ્ત્રેછન્દઃસંજ્ઞાપરિભાષાનિરૂપણં નામ સપ્તોત્તરદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 208
સૂત ઉવાચ ।
આર્યાલક્ષ્મ ત્વષ્ટ ગણાઃ સદા જો વિષમે ન હિ ।
ષષ્ઠે જો ન્લૌ વાપિ ભવેત્ પદં ષષ્ઠે દ્વિતીયલાત્

આદિતઃ સપ્તમે હ્રસ્વા દ્વિતીયાર્ધે શરે તતઃ ।
ત્રિગણાઙ્ઘ્રિશ્ચ પથ્યા સ્યાદ્વિપુલા વહ્નિલઙ્ઘનાત્

ગ્મધ્યે દ્વિતુર્યૌ જૌ ચપલા મુખપૂર્વાદિચાપલા ।
દ્વિતીયાર્ધે સજઘના આર્યાજાતેશ્ચ લક્ષણમ્

આર્યા પ્રથમાર્ધલક્ષ્મ ગીતિઃ સ્યાચ્ચેદ્દલદ્વયે ।
ઉપગીતિર્દ્વિતીયાર્ધાદુદ્ગીતિર્વ્યત્યયાદ્ભવેત્

આર્યાગીતિશ્ચાન્તગુરુર્ગોતિજાતેશ્ચ લક્ષણમ્ ।
ષટ્ કલા વિષમે ચેત્સ્યુઃ સમે ઽષ્ટૌ ન નિરન્તરાઃ ।
સમા પરાશ્રિતા ન સ્યાદ્વૈતાલીયે રલૌ ગુરુઃ

અન્તેર્ યૌ પૂર્વવદિદમૌપચ્છન્દસિકં મતમ્

ભાદ્ગૌ સ્યાદાપાતલિકા જ્ઞેયાથો દક્ષિણાન્તિકા ।
પરાશ્રિતો દ્વિતીયો લઃ પાદેષુ નિખિલેષ્વપિ

ઉદીચ્યવૃત્તિરસમે પ્રાચ્યવૃત્તિસ્તુ યુગ્મકે ।
સપઞ્ચમશ્ચતુર્થાંશે યુગપત્તૌ પ્રવૃત્તકમ્

ઉદીચ્યાદ્યઙ્ઘ્રિસંયોગાદ્યુગ્મપાદૈકપાદિકા ।
ચારુહાસિન્યયુગ્માઙ્ઘ્રૌ વૈતાલીયસ્ય સંગ્રહઃ

વક્ત્રં નાદ્યાન્નસૌ સ્યાતાં ચતુર્થાદ્યગણો ભવેત્ ।
પથ્યાવક્ત્રં જેન સમે વિપરીતાદિરન્યથા

ઉસમે નશ્ચ ચપલા વિપુલા લઘુસપ્તમા ।
નિખિલે વા સૈતવસ્ય મ્રૌ ન્તૌ ચાબ્ધેસ્તત્પૂર્વકૌ

ષોડશલો ઽચલધૃતિર્માત્રાસમકમુચ્યતે

નવમલસ્તથા ગો ઽન્ત્યઃ જો ન્લૌવાથામ્બુધેર્યથા ।
વિશ્લોકઃ સ્યાત્તચ્ચતુષ્કદ્વિગુણાદ્વાનવાસિકા

બાણાષ્ટનવકેષુ સ્યાલ્લશ્ચિત્રા ષોડશાત્મિકા ।
સમમાત્રાસમાદિષ્ટં પદાકુલકમીરિતમ્

વૃત્તમાત્રા વિના વર્ણૈર્લા વર્ણા ગુરુભિર્વિના ।
ગુરુવો લૈર્દલે નિત્યં પ્રમાણમિતિ નિશ્ચિતમ્

અષ્ટાવિંશાતિલા ગન્તા પ્રથમાર્ધે દ્વિતીયકે ।
ત્રિંશદસ્યાં શિખા ગન્તા ખઞ્જાતદ્વ્યત્યયાદ્ભવેત્

ષોડશાનઙ્ગક્રીડા ગા દ્વાત્રિંશચ્ચરમે ચ લાઃ ।
સપ્તવિંશાતિલા ગન્તા દલયો રુચિરા દ્વયોઃ

માત્રાવૃત્તાનિ ચોક્તાનિ વર્ણવૃત્તાનિ વચ્મિ વૈ