ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.151

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે શ્વાસનિદાના નામ પઞ્ચાશદુત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 151
ધન્વન્તરિરુવાચ ।
હિક્રારોગનિદાનઞ્ચ વક્ષ્યે સુશ્રુત ! તચ્છૃણુ ।
શ્વાસૈકહેતુઃ પ્રાગ્રૂપં સંખ્યા પ્રકૃતિસંશ્રયા

હિક્રા ભક્ષ્યોદ્ભવા ક્ષુદ્રા યમલા મહતીતિ ચ ।
ગમ્ભીરા ચ મરુત્તત્ર ત્વરયાયુક્તિસેવિતૈઃ

રૂક્ષતીક્ષ્ણખરાશાન્તૈરન્નપાનૈઃ પ્રપીડિતઃ ।
કરોતિ હિક્રાં શ્વસનઃ મન્દશબ્દાં ક્ષુધાનુગામ્

સમં સન્ધ્યાન્નપાનેન યા પ્રયાતિ ચ સાન્નજા ।
આયાસાત્પવનઃ ક્રુદ્ધઃ ક્ષુદ્રાં હિક્રાં પ્રવર્તયેત્

જત્રુમૂલાત્પરિસૃતા મન્દવેગવન્તી હિ સા ।
વૃદ્ધિમાયાસતો યાતિ ભુક્તમાત્રે ચ માર્દબમ્

ચિરેણ યમલૈર્વેગૈર્યા હિક્રા સંપ્રવર્તતે ।
પરિણામાન્મુખે વૃદ્ધિં પરિણામે ચ ગચ્છતિ

કમ્પયન્તી શિરો ગ્રીવાં યમલાં તાં વિનિર્દિશેત્ ।
પ્રલાપચ્છર્દ્યતીસારનેત્રવિપ્લુતજૃમ્ભિતા

યમલા વેગિની હિક્રા પરિણામવતી ચ સા ।
ધ્વસ્તભ્રૂશઙ્ખયુગ્મસ્ય શ્રુતિવિપ્લુતચક્ષુષઃ

સ્તમ્ભયન્તી તનું વાચં સ્મૃતિં સંજ્ઞાં ચ મુઞ્ચતી ।
તુદન્તી માર્ગમાણસ્ય કુર્વતી મર્મઘટ્ટનમ્

પૃષ્ઠતો નમનં સાર્ષ્યં મહાહિક્રા પ્રવર્તતે ।
મહાશૂલા મહાશબ્દા મહાવેગા મહાબલા

પક્રાશયાચ્ચ નાભેર્વા પૂર્વવત્સા પ્રવર્તતે

તદ્રૂપા સા મહત્કુર્યાઞ્જૃમ્ભણાં ગપ્રસારણમ્ ।
ગમ્ભીરેણ નિદાનેન ગમ્ભીરા તુ સુસાધયેત્

આદ્યે દ્વે વર્જયેદન્યે સર્વલિઙ્ગાં ચ વેગિનીમ્ ।
સર્વસ્ય સંચિતામસ્ય સ્થવિરસ્ય વ્યવાયિનઃ

વ્યાધિભિઃ ક્ષીણદેહસ્ય ભક્તચ્છેદકૃશસ્ય ચ ।
સર્વે ઽપિ રોગા નાશાય ન ત્વેવં શાઘ્રકારિણઃ

હિક્રાશ્વાસૌ યથા તૌ હિ મૃત્યુકાલે કૃતાલયૌ