ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 7.46

બલરામકૃતં વસન્તમાલતીપુરીકર્ષણમ્
અથ કૃષ્ણે ભગવતિ પુરીં દ્વારાવતીં ગતે ॥
પ્રદ્યુમ્નઃ સૈનિકૈઃ સાર્દ્ધં નદં કામદુઘં યયૌ

શતયોજનવિસ્તીર્ણા ગંધર્વાણાં મનોહરા ॥
વસંતમાલતિ નામ્ના હેમરત્‍નમયી પુરી

લવંગલતિકાજાલૈ-રેલાકાશ્મીરદેશકૈઃ ॥
જાતીફલાદિજાવિત્રી-શ્રીખંડપારિજાતકૈઃ

મત્તાલિનાદિતા ભૃંગૈઃ શબ્દિતા ચિત્રપક્ષિભિઃ ॥
ગંધર્વૈ રાજિતા ભવ્યૈર્નાગૈર્ભોગવતી યથા

પતંગો નામ તત્રૈવ ગંધર્વેશો મહાબલઃ ॥
કરોતિ રાજ્યં સુકૃતી શક્રવદ્‌બલપૌરુષમ્

શ્રુત્વા પ્રદ્યુમ્નમાયાતં દિગ્જયાર્થં વિનિર્ગતમ્ ॥
ગંધર્વૈરુદ્‌ભટૈર્યુક્તો યુદ્ધં કર્તું મનો દધે

રથાશ્વગજવીરૈશ્ચ ગંધર્વૈર્દશકોટિભિઃ ॥
પતંગ આગતો યોદ્ધું પ્રદ્યુમ્નસ્યાપિ સંમુખે

ગંધર્વૈર્યદુભિઃ સાર્દ્ધં ઘોરં યુદ્ધં બભૂવ હ ॥
ભલ્લૈર્ગદાભિઃ પરિઘૈર્મુદ્‌ગરૈસ્તોમરર્ષ્ટિભિઃ

બાણાંધકારે સંજાતે પતંગોઽતિરથો બલી ॥
ધનુષ્ટંકારયન્ પ્રાપ્તો જગર્જ ઘનવદ્‌બલી

ગદો ગદાં સમાદાય બલદેવાનુજો બલી ॥
તદ્‌બલં પોથયામાસ વજ્રેણેંદ્રો યથા ગિરિન્

ગદસ્ય ગદયા કેચિદ્‌ગંધર્વાઃ પતિતા રણે ॥
રથાશ્ચૂર્ણીકૃતાઃ સર્વે માતંગા ભિન્નમસ્તકાઃ

અશ્વારૂઢાઃ કેઽપિ વીરાઃ પતિતા રણમૂર્દ્ધનિ ॥
અધોમુખા ઊર્ધ્વમુખા ગંધર્વાશ્છિન્નબાહવઃ

ક્ષણમાત્રેણ તત્સૈન્યે રુધિરાણાં નદી હ્યભૂત્ ॥
પ્રમથા હરમાલાર્થં શિરાંસિ જગૃહુર્મૃધે

સિંહારૂઢા ભદ્રકાલી ડાકિની શતસંવૃતા ॥
કપાલેનાપિ રુધિરં પિબંતિ દૃશ્યતે મૃધે

એવં યુદ્ધે ગદકૃતે ગન્ધર્વાણાં પલાયતામ્ ॥
ગંધર્વેશસ્તદા પ્રાપ્તો હસ્તિલક્ષબલાન્વિતઃ

ગદં તતાડ ગદયા પતંગો હૃદિ મૈથિલ ॥
ગદોઽપિ તં સ્વગદયા પતંગં હૃદિ ચૌજસા

તયોશ્ચ ગદયા યુદ્ધં બભૂવ ઘટિકાદ્વયમ્ ॥
વિસ્ફુલિંગાન્ ક્ષરંત્યૌ દ્વે ગદે ચૂર્ણીબભૂવતુઃ

લક્ષભારમયીં ગુર્વીં ગદામાદાય સત્વરમ્ ॥
ગદં તતાડ શિરસિ પતંગો રણદુર્મદઃ

ગદાપ્રહારેણ ગદઃ ક્ષણં મૂર્છામવાપ હ ॥
એવં કૃતે ઘોરમૃધે પતંગેન મહાત્મના

તદૈવ દ્વારકાપુર્ય્યાસ્તેજઃ સંઘટ્ટમાગતમ્ ॥
દદૃશુર્યાદવાઃ સર્વે કોટિમાર્તંડસન્નિભમ્

તસ્મિંસ્તેજસિ ગૌરાંગો બલદેવો મહાબલઃ ॥
આવિર્બભૂવ સહસા ભગવાન્ ભક્તવત્સલઃ

ગંધર્વાણાં બલં સર્વં સમાકૃષ્ય હલેન વૈ ॥
તતાડ મુસલં ક્રુદ્ધો બલો નીલાંબરો બલી

રથાન્ ગજાંસ્તુરંગાંશ્ચ વીરાઃ શસ્ત્રભૃતાં વરાઃ ॥
નિપેતુર્યુગપત્સર્વે ચૂર્ણિતાશ્ચોપલા ઇવ

પતંગો વિરથસ્તસ્માદ્‌ભીતભીતઃ પુરીં યયૌ ॥
પુનર્યોદ્ધું યાદવૈશ્ચ સેનાવ્યૂહં ચકાર હ

શતયોજનવિસ્તીર્ણાં ગંધર્વાણાં મહાપુરીમ્ ॥
વસંતમાલતીં સર્વામુદ્વિદાર્ય હલેન વૈ

વિચકર્ષ બલઃ ક્રુદ્ધો નદે કામદુઘે નૃપ ॥
હાહાકારસ્તદૈવાસીન્નગર્યાં પતિત્તૈર્ગૃહે

તિર્યક્પોતમિવાઘૂર્ણાં નગરી વીક્ષ્ય સત્વરમ્ ॥
પતંગઃ સર્વગંધર્વૈર્હષિતઃ સન્કૃતાંજલિઃ

ખચિદ્ધેમસુવર્ણાનાં મુક્તાતોરણશાલિનામ્ ॥
દશયોજનવિસ્તીર્ણીકૃતાનાં વિશ્વકર્મણા

કામગાનાં પતાકાભિર્યુતાનાં કુંભકોટિભિઃ ॥
સહસ્રાર્કપ્રકાશાનાં વિમાનાનાં દ્વિલક્ષકમ્

ચતુર્લક્ષં ગવાં ચૈવ તુરંગાણાં દશાર્બુદમ્ ॥
એલાલવંગકાશ્મીરજાતીફલફલૈઃ સહ

સુધાફલાનાં દિવ્યાનાં કોટિશો ભાજનાનિ ચ ॥
નીત્વા બલિં સમાદાય દત્વા નત્વા પ્રધર્ષિતઃ

કૃતાઞ્જલિઃ પ્રાહ બલં બલભદ્રપ્રસાદવિત્ ॥
પતંગ ઉવાચ -
રામ રામ મહાવીર્ય ન જાને તવ વિક્રમમ્ ॥
યસ્યૈકમૂર્ધ્નિ તિલકં દૃશ્યતે ભૂમિમંડલમ્

દેવાધિદેવ ભગવન્ કામપાલ નમોઽસ્તુ તે ॥
નમોઽનંતાય શેષાય સાક્ષાદ્‌રામાય તે નમઃ

જયજયાચ્યુત દેવ પરાત્પર
સ્વયમનંતદિગંતગતશ્રુતે ॥
સુરમુનીંદ્રફણીંદ્રવરાય તે
મુસલિને બલિનૈ હલિને નમઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવં સ્તુતઃ પતંગેન બલભદ્રો મહાબલઃ ॥
પ્રસન્નચેતા ગંધર્વં મા ભૈષ્ટેત્યભયં દદૌ

સ્થાપયિત્વા બલે કાર્ષ્ણિં પ્રણતં યાદવેશ્વરઃ ॥
યાદવૈઃ પ્રસ્તુતઃ શીઘ્રં પુરીં દ્વારાવતીં યયૌ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીવિશ્વજિત્ખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
વસંતમાલતીકર્ષણં નામ ષટ્‍ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ