ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 7.15

કેકયવિજયમ્
શ્રીનારદ ઉવાચ -
દિગ્જયસ્ય મિષેણાસૌ ભૂભારં હારયન્મુહુઃ ॥
પ્રદ્યુમ્નો ભગવાન્સાક્ષાદંગદેશં તતો યયૌ

અંગેશોઽન્તઃપુરાધીશો ગૃહીતો યાદવૈર્વને ॥
સોઽપિ તસ્મૈ બલિં પ્રાદાત્પ્રદ્યુમ્નાય મહાત્મને

ઉડ્ડીશડામરાધીશો બૃહદ્‌બાહુર્મહાબલઃ ॥
ન દદૌ સ બલિં તસ્મૈ પ્રદ્યુમ્નાય મદોત્કટઃ

પ્રદ્યુમ્નપ્રેષિતો વીરઃ સામ્બો જાંબવતીસુતઃ ॥
એકાકી પ્રયયૌ ધન્વી રથેનાદિત્યવર્ચસા

છાદયામાસ બાણૌઘૈર્ડામરં નગરં નૃપ ॥
ગિરિં તુષારપટલૈર્જીમૂત ઇવ સર્વતઃ

તદા તુ ડામરાધીશો ધર્ષિતઃ સન્કૃતાંજલિઃ ॥
બલિં દદૌ નમસ્કૃત્ય પ્રદ્યુમ્નાય મહાત્મને

વંગદેશાધિપો વીરો વીરધન્વા મદોત્કટઃ ॥
આયયૌ સંમુખે યોદ્ધુમક્ષૌહિણ્યાઽઽવૃતો બલિ

ચંદ્રભાનુર્હરેઃ પુત્રઃ પ્રદ્યુમ્નસ્ય પ્રપશ્યતઃ ॥
બિભેદ તદ્‌બલં બાણૈઃ કુવાક્યૈર્મિત્રતામિવ

કરિણાં બાણભિન્નાનાં શિરસો મૌક્તિકાનિ ચ ॥
પ્રસ્ફુરંતિ નિપેતુઃ કૌ રાત્રૌ તારાગણા ઇવ

નિપેતૂ રથિનોઽનેકા ગજાશ્વાશ્ચ પદાતયઃ ॥
તદ્‌બાણૈશ્છિન્નશિરસઃ કૂષ્માંડશકલા ઇવ

ક્ષણમાત્રેણ તત્સૈન્યક્ષતજાનાં નદી હ્યભૂત્ ॥
મનસ્વિનાં હર્ષકરી ત્રસ્તાનાં ભયકારિણી

મુણ્ડૈઃ કબંધૈર્ધાવદ્‌ભિર્હરિકેયુરકુંડલૈઃ ॥
કિરીટૈઃ કંકણૈઃ શસ્ત્રૈર્મહામારીવ ભૂર્બભૌ

કૂષ્માણ્ડોન્માદવેતાલા ભૈરવા બ્રહ્મરાક્ષસાઃ ॥
શિરાંસિ જગૃહુર્વેગાદ્ધરમાલાર્થહેતવે

ઇત્થં નિપાતિતે સૈન્યે વીરધન્વા સમાગતઃ ॥
ચંદ્રભાનું તતાડાશુ ગદયા વજ્રકલ્પયા

તદ્‌ગદાતિપ્રહારેણ ન ચચાલ હરેઃ સુતઃ ॥
ચંદ્રભાનુર્ગદાં નીત્વા તં તતાડ ભુજાંતરે

ગદાપ્રહારવ્યથિતો મૂર્છિતો ધરણીતલે ॥
પપાત પાદપ ઇવ પ્રોદ્વમન્ રુધિરં મુખાત્

લબ્ધસંજ્ઞો મુહૂર્તેન વંગદેશાધિપો નૃપઃ ॥
પ્રયયૌ શરણં સોઽપિ પ્રદ્યુમ્નસ્ય મહાત્મનઃ

યાતે દત્તબલૌ રાજન્નગરં વીરધન્વનિ ॥
બ્રહ્મપુત્રં સમુત્તીર્ય પ્રદ્યુમ્નોઽમિતવિક્રમઃ

આશીમાધિપતિં બિંબં ગૃહીત્વા યાદવેશ્વરઃ ॥
બલિમાદાય યદુભિઃ કામરૂપં સમાયયૌ

કામરુપેશ્વરઃ પુંડ્ર ઐંદ્રજાલવિશારદઃ ॥
નિર્ગતઃ સેનયા સાર્દ્ધં યોદ્ધું પ્રદ્યુમ્નસંમુખે

આશીમાનાં યદૂનાં ચ ઘોરં યુદ્ધં બભૂવ હ ॥
બાણૈઃ કુઠારૈઃ પરિઘૈઃ શૂલૈઃ ખડ્ગર્ષ્ટિશક્તિભિઃ

પુંડ્રો વિદ્યાશ્ચકારાશુ પૈશાચોરગરાક્ષસીઃ ॥
તતો ગુહ્યકગંધર્વાઃ સર્વતો મૈથિલેશ્વર

પ્રધાવંતો રણે રાજન્પિશાચાઃ પિશિતાશનાઃ ॥
કોટિશઃ કોટિશોંઽગારાન્ ક્ષેપયંતો મુહુર્મુહુઃ

ક્ષણમાત્રેણ તત્સૈન્યં વમંતો ગરલં મુખાત્ ॥
ફૂત્કારમપિ કુર્વંતો દંદશૂકાઃ સમાગતાઃ

ખરારૂઢા દંતવક્રા લલજ્જિહ્વાભયંકરાઃ ॥
ચર્વયંતો નરાન્ યુદ્ધે ધાવંતો રાક્ષસાસ્તતઃ

યક્ષાશ્ચ સિંહવદના તુરંગવદના નૃપ ॥
છિંધિ ભિંધીતિ ગર્જંતઃ શૂલહસ્તા ઇતસ્તતઃ

ક્ષણમાત્રેણ મેઘાનાં સમૂહૈશ્છાદિતં નભઃ ॥
અંધકારો હ્યભૂદ્રાજન્ રજસા વાતવેગતઃ

ભોજવૃષ્ણ્યંધકમધુશૂરસેનદશાર્હકાઃ ॥
ભયં પ્રાપુર્મહાયુદ્ધે ન્યસ્તશસ્ત્રા યદૂત્તમાઃ

કૃષ્ણદત્તં ધનુઃ કાર્ષ્ણિરાદાય પ્રતિકારવિત્ ॥
સત્ત્વાત્મિકાં મહાવિદ્યાં બાણૈઃ પ્રાયુઙ્ક્ત મૈથિલ

બાણૈઃ પિશાચાનુરગાન્ સયક્ષાન્
રક્ષાંસિ ગંધર્વઘનાંધકારાન્ ॥
બિભેદ દિવ્યૈઃ પ્રભવૈર્યથા હિ
નીહારમેઘાન્ કિરણૈર્વિવસ્વાન્

બાણૈશ્ચ પુંડ્રં સરથં સવાહનં
તં ભ્રામયિત્વા ઘટિકાદ્વયં ખે ॥
નિપાતયામાસ રણે સપત્‍નં
પદ્મં પૃથિવ્યામિવ મારુતઃ કિલ ।૩૧॥
બુદ્ધસ્તદા તં શરણં સમેત્ય
પ્રધર્ષિતઃ સદ્ય ઉપાયનાનિ ॥
લક્ષૈર્હયાનામયુતૈર્ગજાનાં
યુતાનિ દત્ત્વા પ્રણનામ કાર્ષ્ણિમ્

વિપાશાં સ તદોત્તીર્ય સૈન્યૈઃ શોણનદં નૃપ ॥
કૈકયાનાયયૌ ધન્વી પ્રદ્યુમ્નો યદુનંદનઃ

કૈકયસ્યાધિપો રાજા ધૃતકેતુર્મહાબલઃ ॥
વસુદેવસ્વસુઃ સાક્ષાચ્છ્રુતકીર્તેઃ પતિર્મહાન્

પ્રદ્યુમ્નમર્હયામાસ ધૃતકેતુઃ સ યાદવમ્ ॥
ભક્ત્યા પરમયા રાજઞ્છ્રીકૃષ્ણસ્ય પ્રભાવવિત્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીવિશ્વજિત્ખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
કૈકયવિજયો નામ પંચદશોઽધ્યાયઃ