ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 7.14

દ્રવિડદેશજયમ્
શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઋષભાદ્રિં તતો દૃષ્ટ્વા શ્રીરઙ્ગાખ્યં હરેઃ સુતઃ ॥
કામઃ કાર્ષ્ણિઃ પુરીં કાંચીં નદીં પ્રાચીં સરિદ્વરામ્ ॥

કાવેરીં ચ તદોત્તીર્ય સહ્યાદ્રિવિષયં યયૌ ॥
યાદવૈઃ સહિતઃ સાક્ષાત્પ્રદ્યુમ્નો ભગવાન્હરિઃ

શિબિરેષુ સમાયાન્તં મુક્તકેશં દિગંબરમ્ ॥
અવધૂતં પ્રધાવન્તં પુષ્ટાંગં રજસાઽઽવૃતમ્

બાલાસ્તમનુધાવન્તસ્તલશબ્દૈરિતસ્તતઃ ॥
કોલાહલં પ્રકુર્વંતો હસંતો મૈથિલેશ્વર

તં દૃષ્ટ્વા ચોદ્ધવં પ્રાહ કર્ષ્ણિર્બુદ્ધિમતાં વરઃ

પ્રદ્યુમ્ન ઉવાચ -
કોઽયં પુષ્ટવપુર્ધાવન્બાલોન્મત્તપિશાચવત્ ॥
તિરસ્કૃતોઽપિ હસતિ જનૈરાનન્દવાન્મહાન્

ઉદ્ધવ ઉવાચ -
અયં પરમહંસાખ્યોઽવધૂતો વા હરેઃ કલા ॥
સદાનંદમયઃ સાક્ષદ્દત્તાત્રેયો મહામુનિઃ

યસ્ય પ્રસાદાત્પરમાં સિદ્ધિં પ્રાપુઃ પરે નૃપાઃ ॥
સહસ્રાર્જુનમુખ્યા યે યદુકાયાધવાદયઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વા શંબરારિર્નત્વા સંપૂજ્ય તં મુનિમ્ ॥
સંસ્થાપ્ય ચાસને દિવ્યે પપ્રચ્છેદં યદૂત્તમઃ

પ્રદ્યુમ્ન ઉવાચ -
ભગવન્મે હૃદિસ્થં વૈ સન્દેહં નાશય પ્રભો ॥
જગતો બ્રહ્મમાર્ગાંશ્ચ હેત્વંતં બ્રૂહિ તત્વતઃ

દત્તાત્રેય ઉવાચ -
દૃશ્યતે ન વસુર્યાવત્તાવદુલ્કાપ્રયોજનમ્ ॥
પ્રાપ્તે વશે મહાનંદેઽથોલ્કાયાઃ કિં પ્રયોજનમ્

તાવદાસ્તે જગત્સાધો યાવત્તત્વં ન વેદ્યતે ॥
પરસ્મિન્બ્રહ્મણિ પ્રાપ્તે જગતઃ કિં પ્રયોજનમ્

આસ્યબિંબો યથાઽઽદર્શે પશ્યતે ન પરં વપુઃ ॥
પ્રધાનાર્થે તથા જીવો જ્ઞાનેનાસૌ પરાત્પરમ્

યથા સૂર્યોદયે સર્વં વસ્તુ નેત્રેણ દૃશ્યતે ॥
તથા જ્ઞાનોદયે બ્રહ્મતત્વં જીવેન સર્વતઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વાથ તં નત્વા પ્રદ્યુમ્નો યાદવેશ્વરઃ ॥
વૈકુણ્ઠાદ્રિં દ્રાવિડેષુ યયૌ સેનાસમન્વિતઃ

સત્યવાગ્ધર્મતત્વજ્ઞો રાજર્ષિર્દ્રાવિડેશ્વરઃ ॥
પ્રદ્યુમ્નં પૂજયામાસ ભક્ત્યા પરમયા યુતઃ

શ્રીશૈલદર્શનં કૃત્વા ગિરિશાલયમદ્‌ભુતમ્ ॥
સ્કંદં વીક્ષ્ય તતો રાજન્ યયૌ પંપાસરોવરે

ગોદાવરીં ભીમરથીં ગતઃ શ્રીદ્વારકેશ્વરઃ ॥
પ્રદર્શયન્હરેસ્તીર્થં મહેંદ્રાદ્રિં તતો યયૌ

મહેન્દ્રાદ્રિસ્થિતં રામં ભાર્ગવં ક્ષત્રિયાંતકમ્ ॥
નત્વા પ્રદક્ષિણીકૃત્ય તત્ર તસ્થૌ હરેઃ સુતઃ

રામસ્તસ્યાશિષં દત્વા યાદવાનાં બલાય વૈ ॥
ચતુરંગાય રાજેંદ્ર યોગેનાર્હણમાચરત્

ભક્તસૂપઃ પ્રલેહશ્ચ રુદિકા દધિશાકજાઃ ॥
શિખરિણ્યવલેહશ્ચ બલકા ચક્ષુખેરિણી

ત્રિકોણશર્કરાયુક્તો બટકો મધુશીર્ષકઃ ॥
ફેણિકા ચોપરિષ્ટશ્ચ શતપત્ર સછિદ્રકઃ

ચક્રાભચિહ્નકાશ્ચેત્થં સુધાકુણ્ડલિકાઃ સ્મૃતાઃ ॥
ઘૃતપૂરો વાયુપૂરસ્તથા ચન્દ્રકલા સ્મૃતાઃ

દધિસ્થલીશ્ચ કર્પૂરનાડીસ્થં ખણ્ડમંડલમ્ ॥
ગોધૂમપરિખાશ્ચૈવ સુફલાઢ્યાસ્તથૈવ ચ

દધિરૂપો મોદકશ્ચ શાકસૌધાન એવ ચ ॥
મંડકાપાયસં યુક્તં દધિ ગોઘૃતમેવ ચ

હૈયંગવીનમંડૂરી કુપિકા પર્પટસ્તથા ॥
શક્તિકા લસિકા ચૈવ સુવૃત્સંધાય એવ હી

સુફલૈશ્ચ સિતાયુક્તૈઃ ફલાનિ વિવિધની ચ ॥
યથા મોહનભોગૈશ્ચ લવણં ચ તથૈવ ચ

કષાયો મધુરસ્તિક્તઃ કટુરમ્લસ્ત્વનેકધા ॥
ષટ્પંચાશત્તમશ્ચૈવ હ્યેતે ભોગાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

એતેષાં ભાર્ગવઃ શૈલાનકાર્ષીદ્યોગમાસ્થિતઃ ॥
સૈન્યે સંભોજિતે તત્ર હસ્તન્યૂના ન તેઽભવન્

વૈભવં ભાર્ગવસ્યાપિ દૃષ્ટ્વા સર્વેઽતિવિસ્મિતાઃ ॥
પ્રદ્યુમ્નસ્તં નમસ્કૃત્ય યાદવૈઃ સહિતસ્તદા

સર્વેષાં શૃણ્વતાં રાજન્ પપ્રચ્છેદં હરેઃ સુતઃ ॥
પ્રદ્યુમ્ન ઉવાચ -
ભગવન્ભવતા દત્તં સર્વેભ્યો ભોજનં પરમ્

સમૃદ્ધયઃ સિદ્ધયશ્ચ ત્વદંઘ્રાવાસ્થિતાઃ પ્રભો ॥
સર્વેષાં હરિભક્તાનાં પ્રિયો ભક્તસ્તુ કો હરેઃ ॥
એતન્મે બ્રૂહિ વિપ્રેંદ્ર ત્વં પરાવરવિત્તમઃ

પરશુરામ ઉવાચ -
ત્વં પ્રભો કિં ન જાનાસિ લોકવત્પૃચ્છસેઽથ મામ્ ॥
લોકસંગ્રહમેવારાત્કુર્વન્ વિચરસિ ક્ષિતૌ

નિષ્કિંચનો હરિપદાબ્જપરાગલુબ્ધઃ
શ્રીમત્કથાશ્રવણકીર્તનતત્પરો યઃ ॥
તદ્‌રૂપસિંધુલહરીવિનિમગ્નચિત્તઃ
શ્રીકૃષ્ણચંદ્રદયિતઃ કથિતઃ સ ભક્તઃ

દાંતો મહાનખિલજંગમવત્સલોઽયં
શાંતસ્તિતિક્ષુરતિકારુણિકઃ સુહૃત્સત્ ॥
લોકં પુનાતિ નિજપાદરજોભિરારા-
ચ્છ્રીકૃષ્ણચંદ્રદયિતઃ કથિતઃ પરેશ

યઃ પારમેષ્ઠ્યમખિલં ન મહેંદ્રધિષ્ણ્યં
નો સાર્વભૌમમનિશં ન રસાધિપત્યમ્ ॥
નો યોગસિદ્ધિમભિતો ન પુનર્ભવં વા
વાંછત્યલં પરમપાદરજઃ સ ભક્તઃ

નિષ્કિંચનાઃ સ્વકૃતકર્મફલૈર્વિરાગા
યત્તત્પદં હરિજના મુનયો મહાંતઃ ॥
ભક્તા જુષંતિ હરિપાદરજઃપ્રસક્તા
અન્યે વિદંતિ ન સુખં કિલ નૈરપેક્ષ્યમ્

ભક્તાત્પ્રિયો ન વિદિતઃ પુરુષોત્તમસ્ય
શંભુર્વિધિર્ન ચ રમા ન ચ રૌહિણેયઃ ॥
ભક્તાનનુવ્રજતિ ભક્તનિબદ્ધચિત્ત-
ચૂડામણિઃ સકલલોકજનસ્ય કૃષ્ણઃ

ગચ્છન્નિજં જનમનુ પ્રપુનાતિ લોકા-
નાવેદયન્હરિજને સ્વરુચિં મહાત્મા ॥
તસ્માદતીવ ભજતાં ભગવાન્મુકુંદો
મુક્તિં દદાતિ ન કદાપિ સુભક્તિયોગમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વા યાદવેંદ્રો નત્વા શ્રીભાર્ગવોત્તમમ્ ॥
પ્રાચ્યાં દિશિ યયૌ રાજન્ ગંગાસાગરસંગમમ્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીવિશ્વજિત્ખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
દ્રાવિડદેશવિજયો નામ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ