ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 5.19

કૃષ્ણસ્ય વ્રજાગમનોત્સવમ્
શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્થં નિશમ્ય ભક્તસ્ય વચનં ભક્તવત્સલઃ ।
સ્મૃત્વા વાક્યં સ્વકથિતં ગંતું ચક્રેઽચ્યુતો મતિમ્

બલદેવં સ્થાપયિત્વા કાર્યભારેષુ સર્વતઃ ।
હેમાઢ્યં કિંકણોજાલં ચંચલાશ્વનિયોજિતમ્

રથમારુહ્ય સૂર્યાભમુદ્ધવેન સમન્વિતઃ ।
ભક્તાનાં દર્શનં દાતું પ્રયયૌ નંદગોકુલમ્

ગોવર્ધનં ગોકુલં ચ પશ્યન્ વૃન્દાવનં વનમ્ ।
પ્રાપ્તોઽભૂત્પુલિને કૃષ્ણઃ કૃષ્ણાતીરે મનોહરે

કોટિશઃ કોટિશો ગાવો દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણં વ્રજાધિપમ્ ।
આધાવન્ત્યઃ સર્વતસ્તં સ્નેહસ્નુતપયોધરાઃ

ઉદાસ્યકર્ણવાલાઁશ્ચ રંભમાણાઃ સવત્સકાઃ ।
મુખે કવલસંયુક્તા અશ્રુમુખ્યો ગતવ્યથાઃ

સરથં સારુણં સાશ્વં શરદર્કં યથા ઘનાઃ ।
રુરુધુસ્તં રથં રાજનુદ્ધવસ્ય પ્રપશ્યતઃ

શ્રીગોપાલો હરિસ્તાસાં વદન્નામ પૃથક્ પૃથક્ ।
શ્રીહસ્તેન તદંગાનિ સ્પૃશન્ હર્ષં જગામ હ

તત્સમીપે ગવાં વૃન્દં ગતં વીક્ષ્ય વ્રજાર્ભકાઃ ।
શ્રીદામાદ્યા વિસ્મિતાશ્ચ દૂરાદૂચુઃ પરસ્પરમ્

ગોપા ઊચુઃ -
રથં સકુમ્ભધ્વજવાયુવેગં
સુકાંસ્યપત્રધ્વનિનિઃસ્વનં તમ્ ।
શતાશ્વયુક્તં શતસૂર્યશોભં
ગાવઃ કથં વા રુરુધુઃ સખાયઃ

અન્યો ન ચાસ્મિન્ હિ ગવાં પ્રહર્ષણૈ-
રાયાતિ કિંતુ વ્રજરાજનંદનઃ ।
સ્ફુરંતિ ચાંગાનિ હિ દક્ષિણાનિ નઃ
શ્રીનીલકંઠઃ પ્રતનોતિ તોરણમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્થં વિચાર્ય મનસા ગોપાઃ સર્વે સમાગતાઃ ।
દદૃશુર્માધવં મિત્રં ગતં વસ્તુ યથા જનાઃ

અવપ્લુત્ય રથાત્કૃષ્ણઃ પરિપૂર્ણતમઃ સ્વયમ્ ।
પુરો નિધાય તાન્સર્વાન્દોર્ભ્યાં તત્પ્રેમવિહ્વલઃ

મુંચન્નેત્રાબ્જવારીણિ પરિરેભે પૃથક્પૃથક્ ।
અહો ભક્તેશ્ચ માહાત્મ્યં વક્તું કોઽસ્તિ મહીતલે

તે સર્વ રુરુદુર્ગોપા મુંચન્તોઽશ્રૂણિ મૈથિલ ।
પ્રવક્તું ન સમર્થાઃ શ્રીકૃષ્ણવિક્ષેપવિહ્વલાઃ

પરિપૂર્ણતમઃ સાક્ષાદ્દેવો મધુરયા ગિરા ।
આશ્વાસયામાસ નતાન્ પ્રેમાનન્દસમાકુલાન્

ઉદ્ધવઃ પ્રેષિતો વક્તું શ્રીકૃષ્ણેનાર્ભકૈઃ સહ ।
આગતં કથયામાસ શ્રીકૃષ્ણં નંદપત્તને

શ્રુત્વાઽઽગતં નંદસૂનું શ્રીકૃષ્ણં ગોપવલ્લભમ્ ।
આનેતું નિર્ગતાઃ સર્વે પરિપૂર્ણમનોરથાઃ

ભેરીમૃદંગૈઃ પટહૈઃ કલસ્વનૈ-
રત્પૂર્ણકુમ્ભૈર્દ્વિજવેદઘોષણૈઃ ।
ગન્ધાક્ષતૈર્મંગલલાજમિશ્રિતૈઃ
શ્રીનંદરાજોઽભિયયૌ યશોદયા

તતઃ પુરસ્કૃત્ય મદોન્નતં ગજં
સિન્દૂરશુણ્ડાધૃતહેમશૃઙ્ખલમ્ ।
સમાયયૌ શ્રીવૃષભાનુમુખ્યો
ભાવાન્ કૃતિસ્તત્ર કલાવતીયુતઃ

નંદોપનન્દા વૃષભાનવશ્ચ
ગોપાશ્ચ વૃદ્ધાસ્તરુણાર્ભકાશ્ચ ।
સ્રગ્વેણુગુઞ્જાપરિપિચ્છયુક્તા
વિનિર્ગતાઃ પૂર્ણમનોરથાસ્તે

ગાયંત આરાન્નૃપનન્દનંદનં
નૃત્યંત આચાલિતપીતવાસસઃ ।
વંશીધરા વેત્રવિષાણપાણયઃ
પ્રહર્ષિતા દર્શનલાલસા ભૃશમ્

સખિમુખેભ્યો હરિમાગતં પરાં
નિશભ્ય રાધા શયનાત્સમુત્થિતા ।
તાભ્યઃ સ્વભૂષાઃ પ્રદદૌ પ્રહર્ષિતા
પ્રીતા સ્વગન્ધિં નવપદ્મિની યથા

દ્વાત્રિંશદષ્ટૌ કિલ ષોડશ દ્વે
યૂથૈર્યુતા મૈથિલ ગોપિકાનામ્ ।
આરુહ્ય રાધા શિબિકાં મનોજ્ઞાં
સમાયયૌ શ્રીધરદર્શનાર્થમ્

તથા હિ ગોપ્યઃ કિલ કોટિશશ્ચ
ત્યક્ત્વાઽથ સર્વં સ્વગૃહસ્ય કૃત્યમ્ ।
વ્યત્યસ્તવસ્ત્રાભરણા નૃપેશ
સમાયયુઃ પ્રેમચલન્મનોઽઙ્ગાઃ

સર્વં વ્રજં પાદપગોમૃગદ્વિજં
પ્રેમાતુરં વીક્ષ્ય સમાગતં કિમુ ।
શ્રીનંદરાજં પિતરં ચ માતરં
નનામ કૃષ્ણઃ કૃતમસ્તકાંજલિઃ

શ્રીનન્દરાજસ્તનયં ચિરાગતં
પ્રગૃહ્ય દોર્ભ્યાં હૃદયે નિધાય તમ્ ।
સંસ્નાપયામાસ સુનેત્રજૈર્જલૈ-
ર્યશોદયા પ્રાપ્તમનોરથશ્ચિરાત્

નન્દોપનન્દાન્વૃષભાનુવૃદ્ધાન્
સર્વાન્નમસ્કૃત્ય ચ તત્કૃતાશીઃ ।
તથા વયસ્યૈશ્ચ પરસ્પરં વા
લઘૂંશ્ચ હસ્તગ્રહણૈઃ સ્થિતોઽભૂત્

તતઃ સમારુહ્ય રથં હરિઃ સ્વયં
નિધાય નંદં ચ ગજે યશોદયા ।
નંદોપનંદૈઃ સહિતો ગવાં ગણૈઃ
શ્રીનંદરાજસ્ય પુરં વિવેશ સઃ

તદૈવ દેવાઃ કિલ પુષ્પવર્ષા-
માચારલાજાન્ પુરગોપિકાશ્ચ ।
પ્રચક્રિરે તત્ર જયેતિ મંગલં
શબ્દં ચ ગોપા ગૃહમાગતે હરૌ

ધન્યઃ સખા તે પરમુદ્ધવોઽય-
મનેન સાક્ષાત્કિલ દર્શિતોઽત્ર ।
ત્વં જીવનં ગોપજનસ્ય ગોપા
ઊચુર્ગિરા ગદ્‌ગદયેદમાર્તાઃ

ઇદં મયા તે કથિતં નૃપેશ
પુનર્વ્રજે હ્યાગમનં હરેશ્ચ ।
કિમિચ્છસિ શ્રોતુમથો સુરાસુરૈઃ
પરં ચરિત્રં શુભદં વિચિત્રમ્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં મથુરાખંડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
શ્રીકૃષ્ણાગમનોત્સવો નામૈકોનવિંશોઽધ્યાયઃ