ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 5.18

ઉદ્ધવસ્ય મથુરા-પ્રત્યાવર્તનમ્ -
બર્હિષ્મતીભવા ઊચુઃ -
અહો લયાબ્ધૌ કૃપયા હરિર્યા-
મુદ્‍ધૃત્ય વારાહતનુર્મહાત્મા ।
તામન્વધાવદ્‍ધૃતશિંજિનીશરો
ભૂત્વા દયાલુઃ પૃથુરાદિરાજઃ

લતાગોપ્ય ઊચુઃ -
સ્વયં સુધાં વા ન વિભજ્ય પૂર્વં
ધન્વન્તરિર્વિશ્વભિષઙ્‍મહાત્મા ।
તદ્‌બદ્ધવૈરેષુ સુરાસુરેષુ
ભૂત્વાઽથ યોષિત્પ્રદદૌ કલિપ્રિયઃ

નાગેંદ્રકન્યા ઊચુઃ -
અથેચ્છતીમેનમહો વરં હરિઃ
સમાગતાં શૂર્પણખાં મહાવને ।
ચકાર સૌમિત્રિસખઃ કુરૂપિણી-
મહો કૃતં તસ્ય તયા કિમપ્રિયમ્

સમુદ્રકન્યા ઊચુઃ -
નિત્યં ગૃહશતં યાંતી દાત્રી દુઃખં સુખં જનાન્ ।
સ્વીયા કથં સુશીલા ચ ચંચલાઽસ્મિન્કથં સ્થિતા

અપ્સરસ ઊચુઃ -
અસ્ય પ્રીત્યા કર્ણનાસે ગતે વૈ રાવણસ્વસુઃ ।
ત્યજંતુ વાર્તાં તેનાપિ ભવતીનાં કૃપા કૃતા

દિવ્યા ઊચુઃ -
સર્વેશ્વરો બલિં નીત્વા બલિં બદ્ધ્વા દયાપરઃ ।
અધઃ ક્ષિપન્મુક્તિનાથશ્ચિત્રં તત્કથયાઽભવત્

આદિવ્યા ઊચુઃ -
શતરૂપાયુતં શાંતં તપસ્યન્તં મનું પુરા ।
દૈત્યૈર્બાધાં ગતં પશ્ચાદ્‌રરક્ષાસૌ દયાનિધિઃ

સત્વવૃત્તય ઊચુઃ -
પૂર્વં કષ્ટગતં ભક્તં ધ્રુવં કાયાધવં ચ વૈ ।
પશ્ચાદ્‌રરક્ષ કૃપયા ન પૂર્વં દીનવત્સલઃ

રજોવૃત્તય ઊચુઃ -
રુક્માંગદહરિશ્ચન્દ્રાંબરીષાણાં સતાં હરિઃ ।
સત્યં પરીક્ષન્ પ્રદદૌ પુનર્ભાગવતીં શ્રિયમ્

તમોવૃત્તય ઊચુઃ -
વૃંદા યેન છલં પ્રાપ્તા છલિના બલિના પુરા ।
છલમય્યા બલિન્યાઽદ્ય કુબ્જયા છલિતો હ્યયમ્

કૃપાણી હ્યેકતો વક્રા ઘાતયંતી જનાન્બહૂન્ ।
કિમુ કુબ્જા ત્રિવક્રા ચ શ્રીકૃષ્ણેન ત્રિભંગિના

પશ્યંતીનાં કૃષ્ણમાર્ગં નેત્રે દુઃખં ગતે ભૃશમ્ ।
અવધિઃ પાદવિક્ષેપં વામનસ્ય કરોતિ હિ

પીતત્વં ત્વગ્ગતા પાદૌ શૈથિલ્યં પ્રગતૌ ચ નઃ ।
મનો વિભ્રમતામુગ્રાં માધવે માધવં વિના

સપત્‍નીહારચિહ્નાઢ્યમાગતં તમુષઃક્ષણે ।
હા દૈવ કસ્મિન્સમયે દ્રક્ષ્યામો નંદનંદનમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ કૃષ્ણં ચિંતયન્ત્યો ગોપિકા પ્રેમવિહ્વલાઃ ।
ઉત્કણ્ઠિતાસ્તા રુરુદુર્મૂર્છિતા ધરણીં ગતાઃ

પૃથક્ પૃથક્ સમાશ્વાસ્ય વચોભિર્નયનૈપુણૈઃ ।
સંબોધ્ય ગોપિકાઃ સર્વાઃ પ્રાહ રાધાં તદોદ્ધવઃ

ઉદ્ધવ ઉવાચ -
પરિપૂર્ણતમે કૃષ્ણે વૃષભાનુવરાત્મજે ।
ગંતુમાજ્ઞા દેહિ મહ્યં નમસ્તુભ્યં વ્રજેશ્વરિ

પ્રતિપત્રં દેહિ શુભે શ્રીકૃષ્ણાય મહાત્મને ।
તેન તં ચ પ્રણમ્યાશુ સમાનેષ્યે તવાંતિકમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ રાધા લેખનીં ચ નીત્વા પાત્રં મષેસ્ત્વરમ્ ।
સમાચારં ચિંતયન્તી તાવદશ્રૂણિ સુસ્રુવુઃ

યદ્યત્પત્રં સમાનીતં રાધયા લેખનીયુતમ્ ।
તત્તદાર્દ્રીકૃતં જાતં નયનામ્બુજવારિભિઃ

અશ્રુપ્રવાહં મુંચન્તીં કૃષ્ણદર્શનલાલસામ્ ।
ઉદ્ધવો વિસ્મયન્પ્રાહ રાધાં કમલલોચનામ્

ઉદ્ધવ ઉવાચ -
કથં લિખસિ રાધે ત્વં કથં દુઃખં કરોષિ હિ ।
સર્વાં તસ્મૈ વદિષ્યામિ વ્યથાં ત્વલ્લેખનં વિના

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય રાધયા ગતબાધયા ।
સર્વાભિર્ગોપિકાભિશ્વ પૂજિતોઽભૂત્તદોદ્ધવઃ

નત્વા પ્રદક્ષિણીકૃત્ય રાધાં રાસેશ્વરીં પરામ્ ।
ગોપીગણમનુજ્ઞાપ્ય નત્વા નત્વા પુનઃ પુનઃ

રથમારુહ્ય દિવ્યાભં રત્‍નભૂષણભૂષિતમ્ ।
ગતભૃત્યાભિમાનોઽસૌ સંધ્યાયાં નંદમાયયૌ

માર્તંડ ઉદયં પ્રાપ્તે નત્વા ગોપીં યશોમતીમ્ ।
નંદરાજમનુજ્ઞાપ્ય નવનંદાંસ્તદોદ્ધવઃ

વૃષભાનૂપનંદાશ્ચ સમનુજ્ઞાપ્ય લોકતઃ ।
તથા કૃષ્ણસખીન્ સર્વાન્ રથમારુહ્ય નિર્ગતઃ

દૂરં તમનુગાઃ સર્વે ગોપા ગોપીગણાસ્તથા ।
સ નિવૃત્યાથ તાન્સ્નેહાદુધવો મથુરાં યયૌ

એકાંતે ચાક્ષયવટે કૃષ્ણાતીરે મનોહરે ।
નત્વા કૃષ્ણં પરિક્રમ્ય પ્રેમગદ્‌ગદયા ગિરા ।
પ્રાહ સ્રવન્નેત્રપદ્મ ઉદ્ધવો બુદ્ધિસત્તમઃ

ઉદ્ધવ ઉવાચ -
કિં દેવ કથનીયં મે ભવતોઽશેષસાક્ષિણઃ ।
વિધત્સ્વ શં રાધિકાયા ગોપીનાં દેહિ દર્શનમ્

શ્રીકૃષ્ણં દેવદેવેશં સમાનેષ્યે તવાન્તિકમ્ ।
ઇત્થં વાક્યં ચ મે ભૂતં રક્ષ રક્ષ કૃપાનિધે

પ્રહ્લાદરુક્માંગદયોઃ પ્રતિજ્ઞાં
બલેશ્ચ ખટ્વાંગનૃપસ્ય સાક્ષાત્ ।
યથાંબરીષધ્રુવયોસ્તથા મે
કૃતા ચ ભક્તેશ્વર રક્ષ રક્ષ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં મથુરાખંડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
ગોપીવાક્યે ઉદ્ધવાગમનં નામાષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ