ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 2.21

રાસક્રીડા વર્ણનમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્થં કુંદવને રમ્યે માલતીનાં વને શુભે ।
આમ્રાણાં નાગરંગાણાં નિંબૂનાં સઘને વને

દાડિમીનાં ચ દ્રાક્ષાણાં બદામાનાં વને નૃપ ।
કદમ્બાનાં શ્રીફલાનાં કુટજાનાં તથૈવ ચ

વટાનાં પનસાનાં ચ પિપ્પલાનાં વને શુભે ।
તુલસીકોવિદારાણાં કેતકીકદલીવને

કરિલ્લકુઞ્જબકુલમન્દારાણાં વને હરિઃ ।
ચરન્કામવનં પ્રાગાદ્‌રાજન્ વ્રજવધૂવૃતઃ

તત્રૈવ પર્વતે કૃષ્ણો નનાદ મુરલી કલમ્ ।
મૂર્ચ્છિતા વિહ્વલા જાતાસ્તન્નાદેન વ્રજાંગનાઃ

મનોજબાણભિન્નાંગાઃ શ્લથન્નીવ્યઃ સુરૈઃ સહ ।
કશ્મલં પ્રયયૂ રાજન્ વિમાનેષ્વમરાંગનાઃ

ચતુર્વિધા જીવસંઘાઃ સ્થાવરૈર્મોહમાસ્થિતાઃ ।
નદ્યો નદાઃ સ્થિરીભૂતાઃ પર્વતા દ્રવતાં ગતાઃ

તત્પાદચિહ્નસંયુક્તો ગિરિઃ કામવનેઽભવત્ ।
તસ્ય દર્શનમાત્રેણ નરો યાતિ કૃતાર્થતામ્

અથ ગોપીગણૈઃ સાકં શ્રીકૃષ્ણો રાધિકાપતિઃ ।
નંદીશ્વરબૃહત્સાનુતટે રાસં ચકાર હ ।
તત્ર ગોપ્યોઽતિમાનિન્યો બભૂવુર્મૈથિલેશ્વર ।
તાસ્ત્યક્ત્વા રાધયા સાર્ધં તત્રૈવાન્તર્દધે હરિઃ

ગોપ્યશ્ચ સર્વા વિરહાતુરા ભૃશં
કૃષ્ણં વિના મૈથિલ નિર્જને વને ।
તા બભ્રમુશ્ચાશ્રુકલાકુલાક્ષ્યો
યથા હરિણ્યશ્ચકિતા ઇતસ્તતઃ

કૃષ્ણં હ્યપશ્યન્ત્ય ઇતિ વ્યથાં ગતા
યથા કરિણ્યઃ કરિણં વને વને ।
યથા કુરર્યઃ કુરરં વ્રજાંગનાઃ
સર્વા રુદન્ત્યો વિરહાતુરા ભૃશમ્

ઉન્મત્તવદ્‌વૃક્ષલતાકદમ્બકં
સર્વા મિલિત્વા ચ પૃથગ્વને વને ।
પપ્રચ્છુરારાન્નૃપ નંદનંદનં
કુત્ર સ્થિતં તં વદતાશુ ભૂરુહાઃ

શ્રીકૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ ગિરા વદન્ત્યઃ
શ્રીકૃષ્ણપાદાંબુજલગ્નમાનસાઃ ।
શ્રીકૃષ્ણરૂપાસ્તુ બભૂવુરંગનાઃ
ચિત્રં ન પેશસ્કૃતમેત્ય કીટવત્

શ્રીપાદુકાધઃસ્થલગોપિગોપ્યઃ
શ્રીપાદુકાબ્જં શરનં પ્રપન્નાઃ

તતસ્તુ તત્પ્રસાદેન તત્પદાર્ચનદર્શનાત્ ।
દદૃશુર્ગાં તદા ગોપ્યો ભગવત્પાદ ચિહ્નિતામ્

શ્રીબહુલાશ્વ ઉવાચ -
રાધેશો રાધયા સાર્ધં સંકેતવટમાવિશત્ ।
પ્રિયાયાઃ કબરીપુષ્પરચનાં સ ચકાર હ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
શ્રીકૃષ્ણો રાધયા સાર્ધં સંકેતવટમાવિશત્ ।
ચિત્રપત્રાવલીઃ કૃષ્ણ પૂર્ણેન્દુમુખમંડલે

એવં કૃષ્ણો ભદ્રવનં ખદિરાણાં વનં મહત્ ।
બિલ્વાનાં ચ વનં પશ્યન્ કોકિલાખ્યં વનં ગતઃ

ગોપ્યઃ કૃષ્ણં વિચિન્વન્ત્યો દદૃશુસ્તત્પદાનિ ચ ।
યવચક્રધ્વજચ્છત્રૈઃ સ્વસ્તિકાઙ્કુશબિન્દુભિઃ

અષ્ટકોણેન વજ્રેણ પદ્મેનાભિયુતાનિ ચ ।
નીલશઙ્ખઘટૈર્મત્સ્યત્રિકોણેષૂર્ધ્વધારકૈઃ

ધનુર્ગોખુરચન્દ્રાર્દ્ધશોભિતાનિ મહાત્મનઃ ।
તત્પદાન્યનુસારેણ વ્રજન્ત્યો ગોપિકાસ્તતઃ

તદ્‌રજઃ સતતં નીત્વા ધૃત્વા મૂર્ધ્નિ વ્રજાંગનાઃ ।
પદાન્યન્યાનિ દદૃશુરન્યચિહ્નાન્વિતાનિ ચ

કેતુપદ્માતપત્રૈશ્ચ યવેનાથોર્ધ્વરેખયા ।
ચક્રચંદ્રાર્ધાંકુશકૈર્બિંદુભિઃ શોભિતાનિ ચ

લવંગલતિકાભિશ્ચ વિચિત્રાણિ વિદેહરાટ્ ।
ગદાપાઠીનશંખૈશ્ચ ગિરિરાજેન શક્તિભિઃ

સિંહાસનરથાભ્યાં ચ બિંદુદ્વયયુતાનિ ચ ।
વીક્ષ્ય પ્રાહૂ રાધિકયા ગતોઽસૌ નંદનંદનઃ

પશ્યત્યસ્તત્પાદપદ્મં કોકિલાખ્યં વનં ગતાઃ ।
ગોપીકોલાહલં શ્રુત્વા રાધિકાં પ્રાહ માધવઃ

કોટિચંદ્રપ્રતીકાશે રાધે સર્પ ત્વરં પ્રિયે ।
આગતા ગોપિકાઃ સર્વાસ્ત્વાં નેષ્યન્તિ હિ સર્વતઃ

તદા માનવતી રાધા ભૂત્વા પ્રાહ રમાપતિમ્ ।
રૂપયૌવનકૌશલ્યશીલગર્વસમન્વિતા

રાધોવાચ -
ચલિતું ન સમર્થાઽહં મન્દિરાન્ના વિનિર્ગતા ।
સુકુમારી સ્વેદયુક્તા કથં માં નયસિ પ્રિય

નારચ ઉવાચ -
ઇતિ વાક્યં તતઃ શ્રુત્વા શ્રીકૃષ્ણો રાધિકેશ્વરઃ ।
પીતાંબરેણ દિવ્યેન વાયું તસ્યૈ ચકાર હ

હસ્તં ગૃહીત્વા તામાહ ગચ્છ રાધે યથાસુખમ્ ।
કૃષ્ણેનાપિ તદા પ્રોક્તા ન યયૌ તેન વૈ પુનઃ

પૃષ્ઠં દત્ત્વાઽથ હરયે તૂષ્ણીંભૂતા સ્થિતા પુનઃ ।
પ્રિયાં માનવતીં રાધાં પ્રાહ કૃષ્ણઃ સતાં પ્રિયઃ

શ્રીભગવાનુવાચ -
વિહાય ગોપીરિહ કામયાના
ભજામ્યહં માનિનિ ચેતસા ત્વામ્ ।
યત્તે પ્રિયં તત્પ્રકરોમિ રાધે
મે સ્કંધમારુહ્ય સુખં વ્રજાશુ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવં પ્રિયાં પ્રિયતમઃ સ્કંધયાનેપ્સિતાં નૃપ ।
વિહાયાન્તર્દધે કૃષ્ણો સ્વચ્છન્દગતિરીશ્વરઃ

ગતમાના કીર્તિસુતા ભગવદ્‌વિરહાતુરા ।
ઉચ્ચૈ રુરોદ રાજેન્દ્ર કોકિલાખ્યે વને પરે

તદૈવ યૂથાઃ સંપ્રાપ્તા ગોપીનાં મૈથિલેશ્વર ।
તદ્ રોદનં દુઃખતરં શ્રુત્વા જગ્મુસ્ત્રપાતુરાઃ

કાશ્ચિત્તાં મકરંદૈશ્ચ સ્નાપયાંચક્રુરીશ્વરીમ્ ।
ચંદનાગુરુ કસ્તૂરી કુઙ્કુમદ્રવસીકરૈઃ

વાયું ચક્રુસ્તદંગેષુ વ્યજનાન્દોલચામરૈઃ ।
આશ્વાસ્ય વાગ્ભિઃ પરમાં નાનાઽનુનયકોવિદૈઃ

તન્મુખાન્માનિનો માનં શ્રુત્વા કૃષ્ણસ્ય ગોપિકાઃ ।
માનવંત્યો મૈથિલેન્દ્ર વિસ્મયં પરમં યયુઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં વૃન્દાવનખણ્ડે
રાસક્રીડાવર્ણનં નામૈકવિંશોઽધ્યાયઃ