ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 2.20

રાસક્રીડા વર્ણનમ્ -
અથ કૃષ્ણો હરિર્વારિ લીલાં કૃત્ત્વા મનોહરઃ ।
સર્વૈર્ગોપીગણૈઃ સાર્ધં ગિરિં ગોવર્ધનં યયૌ

ગોવર્ધને કન્દરાયાં રત્‍નભૂમ્યાં હરિઃ સ્વયમ્ ।
રાસં ચ રાધયા સાર્ધં રાસેશ્વર્યા ચકાર હ

તત્ર સિંહાસને રમ્યે તસ્થતુઃ પુષ્પસંકુલે ।
તડિદ્‌ઘનાવિવ ગિરૌ રાધાકૃષ્ણૌ વિરેજતુઃ

સ્વામિન્યાસ્તત્ર શૃઙ્ગારં ચક્રુઃ સખ્યો મુદાન્વિતાઃ ।
શ્રીખણ્ડકુંકુમાદ્યૈશ્ચ યાવકાગુરુકઞ્જલૈઃ

મકરન્દૈઃ કીર્તિસુતાં સમભ્યર્ચ્ય વિધાનતઃ ।
દદૌ શ્રીયમુના સાક્ષાદ્‌રાધાયૈ નૂપુરાણ્યલમ્

મંજીરભૂષણં દિવ્યં શ્રીગંગા જહ્નુનન્દિની ।
શ્રીરમા કિંકિણીજાલં હારં શ્રીમધુમાધવી

ચંદ્રહારં ચ વિરજા કોટિચંદ્રામલં શુભમ્ ।
લલિતા કંચુકમણિં વિશાખા કણ્ઠભૂષણમ્

અઙ્ગુલીયકરત્‍નાનિ દદૌ ચંદ્રાનના તદા ।
એકાદશી રાધિકાયૈ રત્‍નાઢ્યં કંકણદ્વયમ્

ભુજકંકણરત્‍નાનિ શતચંદ્રાનના દદૌ ।
તસ્યૈ મધુમતી સાક્ષાત્ સ્ફુરદ્રત્‍નાંગદદ્વયમ્

તાટંકયુગલં બન્દી કુંડલે સુખદાયિની ।
આનંદી યા સખી મુખ્યા રાધાયૈ ભાલતોરણમ્

પદ્મા સદ્ભાલતિલકં બિન્દું ચંદ્રકલા દદૌ ।
નાસામૌક્તિકમાલોલં દદૌ પદ્માવતી સતી

બાલાર્કદ્યુતિસંયુક્તં ભાલપુષ્પં મનોહરમ્ ।
શ્રીરાધાયૈ દદૌ રાજન્ ચંદ્રકાંતા સખી શુભા

શિરોમણિં સુંદરી ચ રત્‍નવેણીં પ્રહર્ષિણી ।
ભૂષણે ચન્દ્રસૂર્યાખ્યે વિદ્યુત્કોટિસમપ્રભે

રાધિકાયૈ દદૌ દેવી વૃન્દા વૃન્દાવનેશ્વરી ।
એવં શૃઙ્ગારસંસ્ફૂર્જદ્‌રૂપયા રાધયા હરિઃ

ગિરિરાજે બભૌ રાજન્ યજ્ઞો દક્ષિણયા યથા ।
યત્ર વૈ રાધયા રાસે શૃઙ્ગારોઽકારિ મૈથિલ

તત્ર ગોવર્ધને જાતં સ્થલં શૃઙ્ગારમંડલમ્ ।
અથ કૃષ્ણઃ સ્વપ્રિયાભિર્યયૌ ચન્દ્રસરોવરમ્

ચકાર તજ્જલે ક્રીડાં ગજીભિર્ગજરાડિવ ।
તત્ર ચંદ્રઃ સમાગત્ય ચંદ્રકાન્તૌ મણી શુભૌ

સહસ્રદલપદ્મે દ્વે સ્વામિન્યૈ હરયે દદૌ ।
અથ કૃષ્ણો હરિઃ સાક્ષાત્ પશ્યન્ વૃંદાવનશ્રિયમ્

પ્રયયૌ બાહુલવનં લતાજાલસમન્વિતમ્ ।
તત્ર સ્વેદસમાયુક્તં વીક્ષ્ય સર્વં સખીજનમ્

રાગં તુ મેઘમલ્લારં જગૌ વંશીધરઃ સ્વયમ્ ।
સદ્યસ્તત્રૈવ વવૃષુર્મેધા અંબુકણાંસ્તથા

તદૈવ શીતલો વાયુર્વવૌ ગંધમનોહરઃ ।
તેન ગોપીગણાઃ સર્વે સુખં પ્રાપ્તા વિદેહરાટ્

જગુર્યશઃ શ્રીમુરારેરુચ્ચૈસ્તત્ર સમન્વિતાઃ ।
તસ્માત્તાલવનં પ્રાગાચ્છ્રીકૃષ્ણો રાધિકાપતિઃ

રાસમંડલમારેભે ગાયન્ વ્રજવધૂવૃતઃ ।
તત્ર ગોપીગણાઃ સર્વે સ્વેદયુક્તાસ્તૃષાતુરાઃ

ગોપ્ય ઊચુઃ -
ઊચૂ રાસેશ્વરં રાસે કૃતાંજલિપુટાઃ શનૈઃ ।
દૂરં વૈ યમુના દેવ તૃષા જાતા પરં હિ નઃ

કર્તવ્યં ભવતાઽત્રૈવ રાસે દિવ્યં મનોહરમ્ ।
વારાં વિહારં પાનં ચ કરિષ્યામો હરે વયમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
જગત્કર્તા પાલકસ્ત્વં સંહારસ્યાપિ નાયકઃ ।
તચ્છ્રુત્વા વેત્રદણ્ડેન કૃષ્ણો ભૂમિં તતાડ હ

તદૈવ નિર્ગતઃ સ્રોતો વેત્રગંગેતિ કથ્યતે ।
યજ્જલસ્પર્શમાત્રેણ બ્રહ્મહત્યા પ્રમુચ્યતે

તત્ર સ્નાત્વા નરઃ કોઽપિ ગોલોકં યાતિ મૈથિલ ।
ગોપીભી રાધયા સાર્ધં શ્રીકૃષ્ણો ભગવાન્ હરિઃ

વારાં વિહારં કૃતવાન્ દેવો મદનમોહનઃ ।
તતઃ કુમુદ્વનં પ્રાપ્તો લતાવૃન્દં મનોહરમ્

ભ્રમરધ્વનિસંયુક્તં ચક્રે રાસં સખીજનૈઃ ।
રાધા તત્રૈવ શૃઙ્ગારં શ્રીકૃષ્ણસ્ય ચકાર હ

પુષ્પૈર્નાનાવિધૈર્દ્રવ્યૈઃ પશ્યન્તીનાં વ્રજૌકસામ્ ।
ચમ્પકોદ્યત્પરિકરઃ સ્વર્ણયૂથીભુજાંગદઃ

સહસ્રદલરાજીવ કર્ણિકાવિલસચ્છ્રુતિઃ ।
મોહિનીમાલિનીકુન્દકેતકીહારભૃદ્ધરિઃ

કદમ્બપુષ્પવિલસત્કિરીટકટકોજ્જ્વલઃ ।
મંદારપુષ્પોત્તરીયપદ્મયષ્ટિધરઃ પ્રભુઃ

તુલસીમંજરીયુક્તવનમાલાવિભૂષિતઃ ।
એવં શૃઙ્ગારતાં પ્રાપ્તઃ શ્રીકૃષ્ણઃ પ્રિયયા સ્વયા

બભૌ કુમુદ્વને રાજન્ વસન્તો હર્ષિતો યથા
મૃદંગવીણાવશીભિર્મુરુયષ્ટિસુકાંસ્યકૈઃ

તાલશેષૈસ્તલૈર્યુક્તા જગુર્ગોપ્યો મનોહરમ્ ।
ભૈરવં મેઘમલ્લારં દીપકં માલકોશકમ્

શ્રીરાગં ચાપિ હિન્દોલં રાગમેવં પૃથક્ પૃથક્ ।
અષ્ટતાલૈસ્ત્રિભિર્ગ્રામૈઃ સ્વરૈઃ સપ્તભિરગ્રતઃ

નૃત્યૈર્નાનાવિધૈ રમ્યૈઃ હાવભાવસમન્વિતૈઃ ।
તોષયન્ત્યો હરિં રાહ્દાં કટાક્ષૈર્વ્રજગોપિકાઃ

ગાયન્મધુવનં પ્રાગાત્સુંદરીગણસંવૃતઃ ।
રાસેશ્વર્યા રાસલીલાં ચક્રે રાસેશ્વરઃ સ્વયમ્

વૈશાખચંદ્રકૌમુદ્યા માલતીગંધવાયુના ।
સ્ફુરત્સુગંધકહ્લાર પતદ્‌રેણૂત્કરેણ વૈ

વિકચન્ માધવીવૃંદૈઃ શોભિતે નિર્જને વને ।
રેમે ગોપીગણૈઃ કૃષ્ણો નન્દને વૃત્રહા યથા

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં વૃન્દાવનખણ્ડે
રાસક્રીડાવર્ણનં નામ વિંશોઽધ્યાયઃ