ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 2.22

રાસક્રીડા વર્ણનમ્ -
૨.૨૨(૨.૧૯)
શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ કૃષ્ણગુણાન્ રમ્યાન્ સમેતાઃ સર્વયોષિતઃ ।
જગુસ્તાલસ્વરૈઃ રમ્યૈઃ કૃષ્ણાગમનહેતવે

ગોપ્ય ઊચુઃ -
લોકાભિરામ જનભૂષણ વિશ્વદીપ
કંદર્પમોહન જગદ્‌વૃજિનાર્તિહારિન્ ।
આનંદકંદ યદુનંદન નંદસૂનો
સ્વચ્છન્દપદ્મમકરંદ નમો નમસ્તે

ગોવિપ્રસાધુવિજયધ્વજ દેવવંદ્ય
કંસાદિદૈત્યવધહેતુકૃતાવતાર ।
શ્રીનંદરાજકુલપદ્મદિનેશ દેવ
દેવાદિમુક્તજનદર્પણ તે જયોઽસ્તુ

ગોપાલસિંધુપરમૌક્તિક રૂપધારિન્
ગોપાલવંશગિરિનીલમણે પરાત્મન્ ।
ગોપાલમંડલસરોવરકઞ્જમૂર્તે
ગોપાલચન્દનવને કલહંસમુખ્ય

શ્રીરાધિકાવદનપંકજ ષટ્પદસ્ત્વં
શ્રીરાધિકાવદનચંદ્રચકોરરૂપઃ ।
શ્રીરાધિકાહૃદયસુન્દરચન્દ્રહાર
શ્રીરાધિકામધુલતાકુસુમાકરોઽસિ

યો રાસરંગનિજવૈભવભૂરિલીલા
યો ગોપિકાનયનજીવનમૂલહારઃ ।
માનં ચકાર રહસા કિલ માનવત્યાં
સોઽયં હરિર્ભવતુ નો નયનાગ્રગામી

યો ગોપિકાસકલયૂથમલંચકાર
વૃંદાવનં ચ નિજપાદરજોભિરદ્રિમ્ ।
યઃ સર્વલોકવિભવાય બભૂવ ભૂમૌ
તં ભૂરિલીલમુરગેંદ્રભુજં ભજામઃ

ચંદ્રં પ્રતપ્તકિરણજ્વલનં પ્રસન્નં
સર્વં વનાંતમસિપત્રવનપ્રવેશમ્ ।
બાણં પ્રભંજનમતીવ સુમન્દયાનં
મન્યામહે કિલ ભવન્તમૃતે વ્યથાર્તાઃ

સૌદાસરાજમહિષીવિરહાદતીવ
જાતં સહસ્રગુણિતં નલપટ્ટરાજ્ઞ્યાઃ ।
તસ્માત્તુ કોટિગુણિતં જનકાત્મજાયાઃ
તસ્માદનંતમતિદુઃખમલં હરે નઃ

શ્રીઉદ્ધવઃ સકલભક્તશિરોમણીશઃ
ત્વત્પાદપદ્મવરમુખ્યધિકારકારી ।
તસ્માદ્વયં ચ ચરણૌ શરણં ગતાઃ સ્મઃ
શ્રીમન્ કૃપાં ક્રુ શણ્યપદે શરણ્યે

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્થં રાજ રુદન્તીનાં ગોપીનાં કમલેક્ષણઃ ।
આવિર્બભૂવ સહસા સ્વયમર્થમિવાત્મનઃ

સ્ફુરત્કિરીટકેયૂર કુંડલાંગદભૂષણમ્ ।
સ્નિગ્ધામલસુગન્ધાઢ્યનીલકુંચિતકુંતલમ્

આગતં વીક્ષ્ય યુગપત્ સમુત્તસ્થુર્વ્રજાંગનાઃ ।
તન્માત્રાણિ ચ યં દૃષ્ટ્વા યથા જ્ઞાનેંદ્રિયાણિ ચ

હરિર્નનર્ત તન્મધ્યે વંશીવાદનતત્પરઃ ।
રાધયા સહિતો રાજન્ યથા રત્યા રતીશ્વરઃ

યાવતીર્ગોપિકાઃ સર્વાસ્તાવદ્‌રૂપધરો હરિઃ ।
ગચ્છન્ તાભિર્વ્રજે રેમે સ્વાવસ્થાભિર્મનો યથા

વનોદ્દેશે સ્થિતં કૃષ્ણં ગતદુઃખા વ્રજાંગનાઃ ।
કૃતાંજલિપુટા ઊચુર્ગિરા ગદ્‌ગદયા હરિમ્

ગોપ્ય ઊચુઃ -
ક્વ ગતસ્ત્વં વદ હરે ત્યક્ત્વા ગોપીગણો મહાન્ ।
સર્વં જગત્તૃણીકૃત્ય ત્વત્પાદે પ્રાપ્તમાનસમ્

શ્રીભગવાનુવાચ - હે ગોપ્યઃ પુષ્કરદ્વીપે હંસો નામ મહામુનિઃ ।
સમુદ્રે દધિમંડોદે તતાપાન્તર્ગતસ્તપઃ

ચકારાહૈતુકીં ભક્તિં મમ ધ્યાનપરાયણઃ ।
વ્યતીતં તસ્ય તપતો ગોપ્યો મન્વન્તરદ્વયમ્

તમદ્યૈવાગ્રસન્મત્સ્યો યોજનાર્ધવપુર્ધરઃ ।
તન્નિર્જગાર પૌંડ્રસ્તુ મત્સ્યરૂપધરોઽસુરઃ

એવં સંપ્રાપ્તકષ્ટસ્ય હંસસ્યાપિ મુનેરહમ્ ।
ગત્વાઽથ શીઘ્રેણ તયોઃ શિરશ્છિત્વાઽરિણા મુનિમ્

મોચયિત્વાઽથ ગતવાન્ શ્વેતદ્વીપે વ્રજાંગનાઃ ।
ક્ષીરાબ્ધૌ શેષપર્યંકે શયનં તુ મયા કૃતમ્

દુઃખિતા ભવતીર્જ્ઞાત્વા નિદ્રાં ત્યક્ત્વા તતઃ પ્રિયાઃ ।
સહસા ભક્તવશ્યોઽહં પુનરાગતવાનિહ

જાનન્તિ સન્તઃ સમદર્શોનિ યે
દાન્તા મહાન્તઃ કિલ નૈરપેક્ષ્યાઃ ।
તે નૈરપેક્ષ્યં પરમં સુખં મે
જ્ઞાનેન્દ્રિયાદીનિ યથા રસાદીન્

ગોપ્ય ઊચુઃ -
ક્ષીરાબ્દૌ શેષપર્યંકે યદ્‌રૂપં ચ ત્વયા ધૃતમ્ ।
તદ્‌રૂપદર્શનં દેહિ યદિ પ્રીતોઽસિ માધવ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
તથાઽસ્તુ ચોક્ત્વા ભગવાન્ ગોપીવ્યૂહસ્ય પશ્યતઃ ।
દધારાષ્ટભુજં રૂપં શ્રીરાધારૂપમેવ ચ

તત્ર ક્ષીરસમુદ્રોઽભૂલ્લોલકલ્લોલમણ્ડિતઃ ।
દિવ્યાનિ રત્‍નસૌધાનિ બભૂવુર્મંગલાનિ ચ

તત્ર શેષો બિસશ્વેતઃ કુણ્ડલીભૂતસંસ્થિતઃ ।
બાલાર્કમૌલિસાહસ્રફણાચ્છત્રવિરાજિતઃ

તસ્મિન્ વૈ શેષપર્યઙ્કે સુખં સુષ્વાપ માધવઃ ।
તસ્ય શ્રીરૂપિણી રાધા પાદસેવાં ચકાર હ

તદ્‌રૂપં સુંદરં દૃષ્ટ્વા કોટિમાર્તણ્ડસન્નિભમ્ ।
નત્વા ગોપીગણાઃ સર્વે વિસ્મયં પરમં ગતાઃ

ગોપીભ્યો દર્શનં દત્તં યત્ર કૃષ્ણેન મૈથિલ ।
તત્ર ક્ષેત્રં મહાપુણ્યં જાતં પાપપ્રણાશનમ્

અથ ગોપીગણૈઃ સાર્ધં યમુનામેત્ય માધવઃ ।
કાલિન્દીજલવેગેષુ જલકેલિં ચકાર હ

રાધાકરાલ્લક્ષદલં પદ્મં પીતામ્બરં તથા ।
ધાવન્ જલેષુ ગતવાન્ પ્રહસન્ માધવઃ સ્વયમ્

રાધા હરેઃ પીતપટં વશીવેત્રસ્ફુરત્‌પ્રભમ્ ।
ગૃહીત્વા પ્રસહન્તી સા ગચ્છન્તી યમુનાજલે

વંશીં દેહીતિ વદતઃ શ્રીકૃષ્ણસ્ય મહાત્મનઃ ।
રાધા જગાદ કમલં વાસો દેહીતિ માધવ

કૃષ્ણો દદૌ રાધિકાયૈ પદ્મમંબરમેવ ચ ।
રાધા દદૌ પીતપટં વેત્રં વંશીં મહાત્મને

અથ કૃષ્ણઃ કલં ગાયન્ માલામાજાનુલંબિતામ્ ।
વૈજન્તીમાદધાનઃ શ્રીભાણ્ડીરં ગજામ હ

પ્રિયાયાસ્તત્ર શૃઙ્ગારં ચકાર કુશલેશ્વરઃ ।
પત્રાવલીયાવકાગ્રૈઃ પુષ્પૈઃ કંજલકુંકુમૈઃ

ચંદનાગુરુકસ્તૂરી કેસરાદ્યૈર્હરેર્મુખે ।
પત્રં ચકાર શૃઙ્ગારે મનોજ્ઞં કીર્તિનન્દિની

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં વૃન્દાવનખણ્ડે
રાસક્રીડાવર્ણનં નામ દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ