ગણેશપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.6

॥ અથ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ ॥
સૂત ઉવાચ ॥
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા ચ્યવનો ભૃગુનન્દનઃ ।
ત્વરયાસ્વમુપાદાય કલશં જલસંભૃશમ્

દુઃખિત પરદુઃખેન તૂષ્ણીમેવા ગમદ્ગૃહમ્ ।
તં ભૃગુઃ પરિપપ્રચ્છ વિલંબકારિણં સુતમ્

ભૃગુરુવાચ ॥
કિમપૂર્વં ત્વયા દૃષ્ટં લક્ષ્યસે ચ કિતો યથા ।
વિલમ્બશ્ચ કથં જાતો વદ પુત્ર મમાગ્રતઃ

પુત્ર ઉવાચ ॥
સૌરાષ્ટ્ર દેશે વિખ્યાતે દૈવતે નગરે મુને ।
સોમકાન્ત ઇતિખ્યાતો રાજા રાજીવલોચનઃ

ચક્રે રાજ્યં બહુતિથં ધર્મેણ પાલયન્પ્રજાઃ ।
દુર્ભગત્વં ગતો દૈવાત્ પુત્ર રાજ્યં નિવેશ્યસઃ

પત્ન્યાસુધર્મયાયુક્તો ભર્તુરાજ્ઞા ભૃતાપિતઃ ।
સુબલ જ્ઞાનગમ્યાભ્યાં પ્રકૃતિભ્યામિહાગતઃ

ગલત્કુષ્ઠી કૃમિયુતો વિભ્રમન્દુર્ગમં સરઃ ।
સહસ્રભગતાપ્રાપ્તો યથેન્દ્રો ગૌતમાન્મુનેઃ

ક્વસા સુધર્મા ચાર્વઙ્ગી ક્વ ગલત્કુષ્ઠવાન્પતિઃ ।
ઇતિ મે પૃચ્છતો વૃત્તં તદીયં ગતવાન્ક્ષણઃ

તદીયૈઃ કરુણાવાક્યૈર્મનો મે કલિલં ત્વભૂત્ ।
તતોહં કલશં પૂર્ણં કૃત્વા શીઘ્રમુપાગતઃ

સૂત ઉવાચ ॥
સર્વં ચા કથયત્તસ્મૈ તયાયત્કથિતં વચઃ ।
શ્રુત્વાતચ્ચ પુનઃ પુત્રં ચ્યવનં ભૃગુરબ્રવીત્

ભૃગુરુવાચ ॥
સર્વાનાનયતાન્ શીઘ્રં પુત્ર ગચ્છ મમાજ્ઞયા ।
દ્રક્ષ્યામિ કૌતુકં તેષાં સ્વીયં વા દર્શયામિ તાન્

સૂત ઉવાચ ॥
ઇત્થં સ ચોદિતઃ પિત્રા ચ્યવનઃ કરુણાનિધિઃ ।
જગામ સરસો ભૂમિં સુધર્માં દ્રષ્ટુમુત્સુકઃ

તસ્મિન્નેવ ક્ષણેમાત્યૌ ફલકન્દભરાન્વિતૌ ।
સુબલ જ્ઞાનગમ્યૌ તાવાગતૌ રાજસંનિધિમ્

તતઊચે સ તુ મુનિઃ સુધર્માં ચારુલોચનામ્ ।
પિતા મે સ્વાશ્રમં સર્વાનાકારયતિ સુવ્રતે

ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા સુધર્મા શોકવિહ્વલા ।
તદૈવ સાવધાનાત્તનુઃપ્રાણૈવાગતે

સુશીલા રાજપત્ની સા પીત્વા તદ્વચનામૃતમ્ ।
અગમત્સાસુચાર્વઙ્ગી પ્રકૃતિ દ્વય સંયુતા

સોમકાન્તેન પતિના મુનિ પુત્રસરઃસરા ।
ગણેશસ્કન્દસહિતા શિવેવશિવસંયુતા

શુશુભે માર્ગમધ્યે સા વાચસ્પતિપુરઃસરા ।
મન્ત્રઘોષયુતં પ્રાપ ભૃગોરાશ્રમ મણ્ડલમ્

નાનાપુષ્પલતાકીર્ણં નાનાપક્ષિવિનાદિતમ્ ।
માર્જારાનકુલાઃ શ્યેનાગજાગાવોમયૂરકાઃ

ભુજંગા પક્ષિણઃ સિંહાવ્યાઘ્રાઃ ક્રીડન્તિ યત્ર ચ ।
ન ચ વાયુર્ભૃશં વાતિ ન સૂર્યસ્તપતે ભૃશમ્

ન વર્ષતિ ભૃશં મેઘો વર્ષતે ચ તદિચ્છયા ।
વિવિશુસ્તે હર્ષયુતા મુનિપુત્ર પુરઃસરાઃ

તત્રાદ્ભુતં વ્યાઘ્રમૃગાજિનસ્થં દદર્શ સૂર્યપ્રતિમં ભૃગું તમ્ ।
રાજાથ પત્ની પ્રકૃતિ દ્વયં ચ નનામ બદ્ધાઞ્જલિરબ્રવીચ્ચ

રાજોવાચ ॥
અદ્યાશિષો મે સફલા દ્વિજેન્દ્ર દ્વિજેરિતા ધર્મચયસ્તપોપિ ।
આજન્મતોહં પરિપૂત એષ પિતુર્જનન્યાશ્ચ સુજીવિતં મે

ભવદૃશિઃ સંપ્રતિ હન્ત્યયૈનઃ પૂર્વાર્જિતૈઃ પુણ્યચયૌઃ કૃતાપિ ।
આગામિ કલ્યાણકરી મુનીન્દ્ર કાલત્રયે જન્મ કરોતિ પૂતમ્

સૌરાષ્ટ્રદેશે ખલુ દેવતાખ્યે પુરે કૃતં રાજ્યમમોઘદૃષ્ટે ।
ભીતેન પાપાદ્વિજદેવતાદિ પૂજાકૃતા નીતિમતા મુનીન્દ્રઃ

આકસ્મિકં મે દુરિતં કિમેતત્ પ્રાદુર્બભૂવોગ્રતરં દુરન્તમ્ ।
યેનાહમીદૃક્ કુદશાં પ્રણીતો જાને ન કિંચિત્પ્રતિકારમત્ર

અપાયતાં યાન્તિ કૃતા ઉપાયા યુષ્મત્કૃતોપાયમુપાયમીહે ।
નિર્વૈરતાં યાન્તિ હિ જાતિવૈરાસ્તવાશ્રમેવાં શરણં પ્રપન્નઃ

સૂત ઉવાચ ॥
શ્રુત્વેતિ વચનં તસ્ય ભૃગુસ્તુ કરુણાયુતઃ ।
ઉવાચ સોમકાન્તં તં ધ્યાનેનાલોક્ય સુવ્રતઃ

ભૃગુરુવાચ ॥
ઉપાયં વચ્મિ નૃપતે નચિન્તાં કર્તુમર્હસિ ।
મમાશ્રમગતાદુઃખં નહિર્વિન્દન્તિ જન્મિનઃ

જન્માન્તર કૃતં ચૈવ દુરિતં તે નૃપોત્તમ ।
યેને માં ગમિતોવસ્થાં કથયિષ્યે તદપ્યહમ્

કુર્વન્તુ ભોજનં સર્વે ચિરકાલં બુભુક્ષિતાઃ ।
વનાદ્વનાન્તરાં યાતાઃ શ્રાન્તાઃ ક્લાન્તાનનાભૃશમ્

સૂત ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા સ્નાપયામાસ સુતૈલાભ્યઙ્ગપૂર્વકમ્ ।
ભોજયામાસ ચાન્નાનિ ષડ્રસાનિ ત્વનેકશઃ

બુભુજુસ્તેપિ વિશ્રાન્તા ભૃગોરમિતતેજસઃ ।
આજ્ઞયા મુનિવર્યસ્ય સુસ્નાતાઃ સુષ્ઠ્વલંકૃતાઃ

સુષુપુર્મૃદુશય્યાયાં હિત્વા ચિન્તાં દુરત્યયામ્ ।
મુનિના કલ્પિતાયાંતે સ્વરાજ્યં ગમિતાઇવ

॥ ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ઉપાસનાખણ્ડે ભૃગોરાશ્રમાગમનં નામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ