ગણેશપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.36.40

વ્યાસ ઉવાચ ।
શ્રુતં ગણેશતીર્થસ્ય માહાત્મ્યં કમલાસન ।
રુક્માંગદસ્ય ચરિતં કૌણ્ડિન્ય પુરવાસિનામ્

તથાપિ બ્રૂહિ મે બ્રહ્મન્ મુકુંદાચરિતં શુભં ।
બ્રહ્મોવાચ ।
ગતે રૂક્માંગદે સા તુ જજ્વાલ મદનાગ્નિના

દાવાગ્નિના યથા ગ્રીષ્મે મહાવનસ્થલા સુત ।
મુકુંદા નાલભચ્છર્મ વને શીતલ મારુતે

લતાપુષ્પમયે સ્થાને ચંદ્રચંદનવોઽપિ ચ ।
તસ્યા ન રોચતે હાસ્યં ગીતં નૃત્યં કથાન્તરમ્

અન્નં જલં વિહ્વલાપાસ્સચિત્તાયા મુનીશ્વર ।
ક્ષુત્તૃટ્ શ્રમેણ તસ્યાસ્તુ ક્ષણં નિદ્રા સમાયયૌ

તામિંદ્રો બુબુધે કાંતા પ્રસુપ્તા વિજને વને ।
કામાતુરા વિહ્વલા ચ રૂક્માંગદ કૃતે સુત

ધૃત્વા રૌક્માંગદં રૂપં બુભુજે કામુકાં તુ તામ્ ।
આલિલિંગ મુદા શક્રો મુકુંદા જહૃષે ભૃશમ્

સાઽપિ રુક્માંગદં તં તુ ચુચુમ્બે સુભૃશં સુત ।
સોઽપિ તસ્યાઃ કુચૌ પીનૌ મમર્દ દૃઢમુષ્ટિના

વ્યંશુકાં વ્યંશુકો રેમે નિઃશંકં સ તયા સહ ।
તતઃ સા લજ્જમાનેવ સ્વગૃહં પ્રત્યપદ્યત

ઇંદ્રો રૂક્માંગદો ભૂતસ્તત્રૈવાન્તર્દધે સુત ।
મેને રુક્માંગદો ભુક્તસ્તતો ગર્ભં દધૌ તુ સા ॥ ૧.૩૬..૧૦ ॥
સુષુવે નવમે માસિ સુવેલાયાં સુતં શુભમ્ ।
ચારુસર્વાનવદ્યાંગં રૂપેણ મદનાતિગમ્

તસ્ય શબ્દેન મહતા ધરણ્યા પતિતસ્ય તુ ।
સનાદં દશદિગ્વૃંદમભૂત્ખં ભૂરસાતલમ્

પક્ષિણો બભ્રમુઃ સર્વે ઉડ્ડીયોડ્ડીય સર્વતઃ ।
વાચક્નવિઃ સમાયાતસ્ત્યક્ત્વા સ્વનિત્યકર્મ ચ ॥ ૧૩ । ।
મુકુંદાચરિતં તેન નૈવ બુદ્ધં કદાચન।
જાતકર્માદિકં સર્વં ચકાર ભૃષહર્ષિતઃ

દદૌ દાનં યથાશક્તિ બ્રાહ્મણેભ્યો યથાર્હતઃ ।
દશાહે તુ વ્યતીતે સ નામકર્માકરોન્મુનિઃ

ગૃત્સમેત્યનુજ્ઞાતો જ્યોતિઃશાસ્ત્રપરૈર્દ્વિજૈ ।
તતસ્તુ પંચમેઽબ્દેઽસ્ય વ્રતબન્ધં ચકાર હ ॥ ૧ ૬॥
વેદવ્રતાનિ ચત્વારિ ચકાર બટુકસ્ય સઃ ।
સકૃન્નિગદમાત્રેણ ગૃહ્ણાતિ બ્રહ્મતેજસા

વેદશાસ્ત્રનિધિર્જાતઃ સ્વકર્મ કુશલોઽપિ ચ ।
કદાચિત્ સુમહૂર્તે તુ પિતા વાચક્નવિઃ સુતમ્ ॥ ૧ ૮। ।
ગણાનાં ત્વેતિ ઋઙ્મન્ત્રં મહાંતમુપદિષ્ટવાન્ ।
ઉવાચ ચ મહામન્ત્રો વૈદિકોઽખિલ સિદ્ધિદઃ ॥ ૧ ૯॥
આગમોક્તેષુ મન્ત્રેષુ સર્વેષુ શ્રેષ્ઠ એવ ચ ।
ધ્યાત્વા ગજાનનં દેવં જપૈનં સ્થિરમાનસઃ ॥૧.૩૬.૨ ૦ ॥
પરાં સિદ્ધિં સમાપ્યૈવ ખ્યાતિં લોકે ગમિષ્યસિ ।
તતો ગૃત્સમદો વિપ્રો મન્ત્રં પ્રાપ્ય પિતુર્મુખાત્

અનુષ્ઠાનરતો ભૂત્વા જપધ્યાન પરોઽભવત્ ।
એવં બહુતિથે કાલે ગતે તુ મુનિપુંગવે ।
તસ્મિન્ મગધદેશે યો રાજા મગધસંજ્ઞિતઃ ॥૨૨ । ।
ચારુરૂપા મહામાની દાનશૂરોઽરિમર્દનઃ ।
નાનાલંકાર શોભાઢ્યો મહાર્હાસન સંશ્રિતઃ ॥૨ ૩ । ।
સુધર્માસનગો ધીરઃ પુરુહૂત ઇવાપરઃ ।
ચતુરંબલોપેતો જ્ઞાની પંડિતમાનદઃ

અમાત્યૌ દ્વૌ જ્ઞાનનિધી વાચસ્પત્યધિકૌ ગુણૌઃ।
અમ્બિકા નામ ભાર્યાઽસ્ય ચારુરૂપા ગુણાધિકા

પતિવ્રતા મહાભાગા શાપાનુગ્રહણે ક્ષમા ।
તસ્ય રાજ્ઞઃ પિતુશ્રાદ્ધે સમાજગ્મુર્મહર્ષયઃ ॥૨ ૬॥
રાજ્ઞાહૂતા વસિષ્ઠાત્રિ પ્રમુખાઃ શ્રુતિપારગાઃ ।
આકારિતો ગૃત્સમદસ્તપસ્વી શુચિમાનસઃ

તતઃ શાસ્ત્ર પ્રસંગેન પ્રૌઢિ ગૃત્સમદોઽવદત્ ।
તમત્રિ ધિગ્ધિગિત્યેવમબ્રવીન્ મુનિસંન્નિધૌ

તપસ્વીતિ ભવાન્માન્યો ન મુનિસ્ત્વં યતસ્તવ ।
જન્મ રૂક્માંગદાજ્જાતં રાજપુત્રાદ્વિચારય

નાસ્મત્સમક્ષો પૂજાર્હં ઇતો ગચ્છ સ્વમાશ્રમમ્ ।
ઇત્યત્રિવચનં શ્રુત્વા ક્રોધદીપ્ત ઇવ જ્વલન્ ॥૧.૩૬.૩ ૦ ॥
દહન્નિવ ત્રિલોકીં સ ભક્ષયન્નિવ તાન્મુનીન્ ।
અપેર ત્વપલાયન્ત સિંહં દૃષ્ટ્વા યથા મૃગાઃ

ઉવાચ તત્ર સદસિ વસિષ્ઠાદીન્ મુનીન્પ્રતિ ।
ગૃત્સમદ ઉવાચ ।
યર્હિ રુક્માંગદસ્યાહં ન ભવેયં મુનીશ્વરાઃ ।
તદા શાપાગ્નિના યુષ્માન્કુર્યાં ભસ્માવશેષિતાન્ ॥૩ ૨॥
બ્રહ્મોવાચ ।
ઇત્યુક્ત્વા તાન્મુનીન્ સર્વાન્ પ્રયયૌ માતરં પ્રતિ ।
પપ્રચ્છ તાં ગૃત્સમદો વદ દુષ્ટેઽતિકામુકે ॥૩ ૩ ॥
મુકુંદે વદ મે તાત નો ચેદ્ ભસ્મ ભવિષ્યસિ ।
આકર્ણ્યેવં વચસ્તસ્ય ચકમ્પે ભૃશવિહ્વલા

મુકુંદા મારૂતેનેવ કદલી કુડ્મલાન્વિતા।
ઉવાચ દીનયા વાચા બદ્ધાંજલિપુટા સતી

મુકુંદોવાચ ।
મૃગયાસક્તચિત્તોઽભૂદ્ધૃષ્ટસાર્થો નૃપોત્તમઃ ।
ત્રૈલોક્યસુભગો દૃષ્ટો મયા રૂક્માંગદઃ શુભઃ ॥ ૩ ૬॥
અનુષ્ઠાનરતે વાચક્નવૌ મે ભર્તરિ પ્રિયે ।
અનિવાર્યાઃ સ્ત્રિય ઇતિ સ્મૃત્વા વાક્યં વિધીરિતમ્

તસ્મિન્ નૃપે સક્તમના જાતાઽસ્મિ સ પિતા તવ ।
શ્રુત્વેત્થં વચનં તસ્યા મૌનવાન્સ યયૌ મુનિઃ ॥ ૩૮। ।
લજ્જયાઽધોમુખઃ શાપમભ્યધાજ્જનનીં પ્રતિ ॥
પુત્ર ઉવાચ ।
દુષ્ટે મૂઢે પાપરતે કાનને કંટકી ભવ ॥૩ ૯॥
અસંખ્યેય ફલા સર્વે પ્રાણિભિઃ પરિવર્જિતા ।
સાઽપિ શાપં દદૌ તસ્મૈ ક્રોધાવિષ્ટા સુતાય હિ

જનની ત્વમનાદૃત્ય યતઃ શપ્તા ખલુ ત્વયા ।
અતઃ શપામિ ત્વાં પુત્ર ત્વત્તઃ પુત્રોઽતિ દારુણઃ ॥૪ ૧ । ।
ત્રૈલોક્યભયદો દૈત્યો ભવિષ્યતિ મહાબલઃ ।
એવં શશપતુસ્તૌ તુ માતાપુત્રૌ પરસ્પરમ્

ક ઉવાચ ।
સા તદૈવ શરીરં તત્ ત્યક્ત્વાઽભૂદ્ બદરી વને ।
વર્જિતા પક્ષિસંઘાતૈ જરિજૈરંડજૈરપિ ॥૮ ૩ ॥
તતોઽન્તરિક્ષે વાગાસીદિન્દ્રાદ્ ગૃત્સમદો હ્યભૂત્।
સ તુ ગૃત્સમદો બ્રહ્મન્નનુષ્ઠાનાય જગ્મિવાન્

ઇદં ગૃત્સમદાખ્યાનં યઃ શૃણોતિ નરોત્તમઃ ।
ન સ સંકટમાપ્નોતિ વાંછિતં લભતેઽખિલમ્

ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ઉપાસનાખંડે ગૃત્સમદોપાખ્યાનં નામ ષટ્ત્રિશત્તમોઽધ્યાયઃ ॥૩ ૬ ॥
બ્રહ્મોવાચ।
ભ્રમન્મુનિ દદર્શાગ્રે વનં પુષ્પકસંજ્ઞિતમ્।
નાનાદ્રુમલતાકીર્ણં પુષ્પપ્રાકારશોભિતમ્ ॥ ૧ ।
શોભિતં નિર્ઝરજલૈર્નિર્જરૈર્મુનિસત્તમૈ ।
નનામ તાન્ ગૃત્સમદો ન્યવસચ્ચ તદાજ્ઞયા

તત્ર સ્નાત્વા જપં ચક્રે પાદાંગુષ્ઠાગ્રધિષ્ટિતઃ ।
સ્થિરેણ મનસા ધ્યાયન્દેવં વિઘ્નેશ્વરં વિભુમ્

નાસાગ્ર ન્યસ્તદૃષ્ટિઃ સન્નિરીક્ષન્ન દિશોદિશ ।
જિતેન્દ્રિયો જિતશ્વાસો જિતાત્મા મારુતાશનઃ

દિવ્યવર્ષસહસ્રં સ તપસ્તેપે સુદારુણમ્ ।
ઉન્મીલ્ય નયનં પશ્યદ્યદા ગૃત્સમદો મુનિઃ

તદા નેત્રોદ્ભવો વહ્નીસ્ત્રિદશાન્પર્યતાપયત્ ।
શશંકિરે તદા દેવાઃ કસ્યાયં પદભાગ્ભવેત

અપરં ગલિતં પત્રં ભક્ષયન્નેકમેવ ચ ।
યત્નમાસ્થાય પરમં સ્થાણુભૂતોઽતિ નિશ્ચલઃ

દશપંચસહસ્રાણિ તેપે નિશ્ચલમાનસઃ ।
તતો વિનાયકો દૃષ્ટ્વા તપનં તસ્ય દુર્ઘટમ્

અનુગ્રહાય તસ્યાથ પ્રાદુરાસીત્ સુદીપ્તિમાન્ ।
યથા ધેનુર્વત્સરવં શ્રુત્વા ધાવતિ સત્વરમ્

તથા વિનાયકો દેવઃ શીઘ્રં ગૃત્સમદં યયૌ ।
ભાસયંસ્તેજસા વિશ્વં સહસ્રરવિસન્નિભઃ ॥ ૧.૩૭.૧ ૦॥
ચલત્કર્ણતાલો બૃહદ્દન્તિલીલો મુદા ચારૂખેલો લસચ્ચન્દ્રભાલઃ ।
બૃહત્પદ્મમાલો જગત્કાર્યમૂલઃ કરકંજનાલો નમત્સવિમેલઃ ॥ ૧ ૧॥
સિંહારૂઢો દશભુજો વ્યાલયજ્ઞોપવીતવાન્ ।
કુંકુમાગરુ કસ્તૂરી ચારૂચંદન ચર્ચિતઃ

સિદ્ધિબુદ્ધિ યુતઃ શ્રીમાન્ કોટિસૂર્યાધિક દ્યુતિઃ ।
અનિર્વાચ્ય સ્વરૂપોઽપિ લોલયાઽઽસીત્પુરો મુને ॥ ૧ ૩॥
તત્તેજસા હ્રતં તેજા મુનેસ્તસ્ય મહાત્મનઃ ।
બ્રધ્નસ્ય તેજસા યદ્વન્ નાક્ષત્રં ચંદ્રજં મહઃ

નિમીલ્ય નયને સોઽથ ચકમ્પે ભૃશવિહ્વલઃ ।
પપાત મૂર્છિતો ભૂમૌ વિસ્મૃત ધ્યાનમંગલઃ

પુનશ્ચ મનસા ધ્યાયન્ ગજાનનમનામયમ્ ।
મનસા તર્કયન્ વિઘ્નં નિમિત્તં વ્યાકુલો મુનિઃ

કિમેતત્ ક્ષોભજનનં સહસા સમુપસ્થિતમ્ ।
અદ્યપ્રભૃતિ યત્તપ્તં તત્કથં મે વૃથા ગતમ્

પાહિ દેવેશ સર્વાત્મન્ વિઘ્નાદસ્માદ્ ભયાનકાત્ ।
ત્વામૃતે શરણં યામિ કમન્યં જગદીશ્વરમ્

મહદ્દુઃખં સદા દેવ પ્રાપ્તં કેન ચ હેતુના ।
નાસ્મત્ પંક્તૌ પૂજનીય ઇતિ યદ્વહતે મનઃ

બ્રહ્મોવાચ ।
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા જગાદ સ વિનાયકઃ ।
ગણેશ ઉવાચ ।
અનુગ્રહાય સંપ્રાપ્તં વિદ્ધિ માં ગણનાયકમ્ । ૧.૩૭.૨૦
સનકાદિભિરપ્રાપ્યં ચિરં નિયમમાસ્થિતૈઃ ।
ત્યક્ત્વા ભયં બ્રૂહિ યત્તે વાંછિતં મુનિસત્તમ ॥૨ ૧॥
એકાંગુષ્ઠેન તપસા તોષિતોઽહં ત્વયાઽનિશમ્ ।
બ્રહ્મોવાચ ।
નિશમ્યેત્થં વચસ્તસ્ય દેવદેવસ્ય શોભનમ્

દંડવત્ પ્રણનામૈનં નિજાનંદ પરિપ્લુતઃ ।
ઉવાચ પરમપ્રીતો વરદં તં વિનાયકમ્

ગૃત્સમદ ઉવાચ ।
અદ્ય મે સફલં જન્મ તપસો નિયમસ્ય ચ ।
અખંડાનંદરૂપો યો બ્રહ્મભૂયો નિરાકૃતિઃ । ।૨૪। ।
મુંચન્નશ્રૂણિ નેત્રાભ્યાં માનદેન નનર્ત ચ।
ચિદાનંદઘનો વેદ શાસ્ત્રાણામપ્યગોચરઃ

સદ્યો દૃષ્ટો મયા સાક્ષાદતઃ કિં પ્રાર્થયે વિભો ।
તવાજ્ઞયા તથાઽપ્યેકં પ્રાર્થયે દ્વિરદાનન

ચતુરશીતિ લક્ષાસુ યોનિષુ શ્રેષ્ઠતાસુ ચ ।
મનુષ્યાણાં મહાભાગ વર્ણાસ્તત્ર મહત્તરાઃ

તત્રાપિ બ્રાહ્મણાઃ શ્રેષ્ઠાસ્તત્રાપિ જ્ઞાનિનઃ પરાઃ ।
જ્ઞાનિષ્વનુષ્ઠાનપરાસ્તેષુ ચ બ્રહ્મવેદિનઃ

બ્રહ્મજ્ઞાનં તથા જ્ઞાનં દેહિ મે જગદીશ્વર ।
ત્વયિ ભક્તિં ચ સુદૃઢામવિસ્મરણમેવ ચ ॥૨ ૯॥
તવ ભક્તેષુ સર્વેષુ શ્રેષ્ઠતાં ચ ગજાનન ।
અન્યં ચૈકં વરં યાચે તં ચ મે દેહિ શંકર ॥ ૧.૩૭.૩૦ । ।
તવ ભક્ત્યૈકનિલયં ત્રૈલોક્યાકર્ષણ ક્ષમમ્ ।
વિખ્યાતં ત્રિષુ લોકેષુ નમસ્યં સુરમાનુષૈઃ ॥૩ ૧ ॥
એવં માં કુરુ વિઘ્નેશ યદિ તુષ્ટોઽખિલાર્થકૃત્।
વનં ચ પુષ્પકં નામ્ના ખ્યાતિં યાતુ સુરેશ્વર ॥૩ ૨ ॥*
અસ્મિન્ સ્થિત્વા ચ ભક્તાનાં કામાન્પૂરય નિત્યદા ।
ઇદં ચ પુષ્પકપુરં ચતુર્દિક્ષુ વિશેષતઃ । । ૩૩ ॥
ગણેશપુરમિત્યેવં પ્રથાં યાતુ ગજાનન ।
બ્રહ્મોવાચ ।
ઇતિ તદ્વચન શ્રુત્વા જગાદ દ્વિરદાનનઃ

ગણેશ ઉવાચ ।
સાધુ સાધુ મહાબાહો પ્રસન્ને મયિ દુર્લભમ્ ।
ભક્તાનાં ત્રિષુ લોકેષુ ન કિંચિન્ મુનિપુંગવ ॥ ૩ ૬॥
ત્વયા યત્પ્રાર્થિતં વિપ્ર તત્તે સર્વં ભવિષ્યતિ ।
વિપ્રત્વં દુર્લભતરં પ્રસન્નેન મયાર્પિતમ્ ॥ ૩૬ । ।
ગણાનાં ત્વેતિ મન્ત્રસ્ય વૈદિકસ્ય યતસ્ત્વયા । * (ઋ. ૨.૨૩.૧)
જપઃ કૃતો મુનેસ્તસ્ત્વમૃષિરસ્ય ભવિષ્યસિ ।૩૭॥
બ્રહ્માદિષુ ચ દેવેષુ વસિષ્ઠાદિ મુનિષ્વપિ ।
ખ્યાતિં યાસ્યસિ સર્વત્ર પરં શ્રૈષ્ઠયમુપાગતઃ

સર્વેષ્વારબ્ધ કાર્યેષુ પૂર્વં તે મમ ચાપરમ્ ।
સ્મરણં યે કરિષ્યન્તિ તેષાં સિદ્ધિર્ભવિષ્યતિ ॥ ૩૯। ।
કૃતે જ્ઞાનાદ્દૈવતર્ષિ ચ્છન્દસાં કર્મ નિષ્ફલમ્ ।
પુત્રશ્ચ બલવાન્ સર્વં દેવાનાં સુભયંકરઃ

ભવિષ્યતિ મહાખ્યાતિં ત્રિષુ લોકેષુ યાસ્યતિ ।
અજેયઃ સર્વદેવાનાં વિના રુદ્રં ભવિષ્યતિ ॥૪ ૧ ॥
મદ્ભક્તો મદ્ગતપ્રાણો મન્નિષ્ઠો મત્પરાયણઃ ।
ઇદં ચ નગરં દેવ યુગે પુષ્પક સંજ્ઞિતમ્

ત્રેતાયાં મણિપૂરં ચ ભાનકં દ્વાપરેઽપિ ચ ।
કલૌ તુ ભદ્રકં નામ ખ્યાતં લોકે ભવિષ્યતિ

અત્ર સ્નાનેન દાનેન સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્ ।
બ્રહ્મોવાચ ।
એવં દત્વા વરાંસ્તસ્મૈ તત્રૈવાન્તર્દધે વિભુઃ । ।૪૪॥
તસ્મિન્નંતર્હિતે તત્ર સ્થાપયામાસ વૈ મુનિઃ।
ગણેશમૂર્તિ પ્રાસાદં કારયામાસ સુન્દરમ્

વરદેતિ ચ તન્નામ સ્થાપયામાસ શાશ્વતમ્ ।
સિદ્ધિસ્થાનં ચ તત્રાસીદ્ ગણેશસ્ય પ્રસાદતઃ

કામાન્પુષ્ણાણિ સર્વેષાં પુષ્પકં ક્ષેત્રમિત્યપિ ।
પૂજયામાસ તાં મૂર્તિં ભક્તિભાવસમન્વિતઃ

ઇમાં કથાં યઃ શૃણુયાન્ મુનીન્દ્ર શ્રીવિઘ્નરાજસ્ય વરપ્રકાશામ્।
સભેત કામાનરિપલાન્ ગણેશ ભક્તિં દૃઢાં સંસૃતિમોચનીં ચ । ૪૮ ( ૧૪૧૩)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ઉપાસનાખંડે વરદાખ્યાનં નામ સપ્તત્રિંશત્તમોધ્યાયઃ

(૧.૩૭.૩૨ પુષ્પકે પ્રાસાદે ચતુઃષષ્ટિઃ સ્તમ્ભાઃ ભવન્તિ। કિમેતે ૬૪ સ્તમ્ભાઃ ૬૪ કલાનાં રૂપાઃ સન્તિ, અયં અન્વેષણીયઃ)
વ્યાસ ઉવાચ ।
તતો ગૃત્સમદસ્યાસીત્ કથં વૃત્તિઃ સુરેશ્વર ।
તન્મમાચક્ષ્વ યત્નેન શ્રદ્દધાનસ્ય પદ્મજ

બ્રહ્મોવાચ ।
તતઃ સર્વે મુનિગણા માનયામાસુરાદરાત્ ।
બ્રહ્મન્ મુનિવરશ્રેષ્ઠં નેમુર્ગૃત્સમદં ચ તમ્

વરદાનાદ્ ગણેશસ્ય વવ્રુસ્તં યજ્ઞકર્મણિ ।
સર્વારમ્ભે ગણેશસ્ય પૂજનાદૌ ચ સસ્મરઃ । । ૩ ॥
એવં વિખ્યાતિમગમત્ સ મુનિર્ગણનાયકે ।
ભક્તિં પરમિકાં ચક્રે જપન્મંત્રં સુનિશ્ચલઃ । ।૪॥
કદાચિત્ સ મુનિર્વ્યાસ ચુક્ષુવે બલમુત્તરમ્ ।
દિશો નભશ્ચ પૃથિવીં નાદયન્ ગિરિગહ્વરાન્

અપશ્યત્ પુરતો યાવત્ તાવદ્બાલં ભયંકરમ્ ।
રક્તવર્ણં મહાનાદં જપાકુસુમસન્નિભમ્

તેજોરાશિં ચ મુષ્ણંતં નેત્રાલોકપથં મુહુઃ ।
દૃષ્ટ્વા સ તાદૃશં બાલં ચકમ્પે ભયવિહ્વલઃ

તર્કયામાસ મનસા વિઘ્નઃ કોઽયમિહાગતઃ ॥
ન જાને ગણનાથેન દત્ત પુત્રો મમાદ્ભુતઃ

પશ્યતિ સ્મ પુનઃ સોઽમું ચારુવક્ત્રં સુલોચનમ્ ।
ચારુ રૂક્માંગદં ચારુ મુકુટં ચારુનૂપુરમ્

ચારુણા કટિસૂત્રેણ રાજત્કટિતટં સુતમ્ ।
પપ્રચ્છ તં મુનિઃ કોઽસિ કસ્યાસિ કિં ચિકીર્ષસિ

ક્વ ચ તે પિતરૌ સ્થાનં વદ તેજોનિધેઽર્ભક ।
ક ઉવાચ ।
શ્રુત્વેત્થં વચનં તસ્ય જગાદ બાલકો મુનિમ્

બાલક ઉવાચ ।
ભૂતભાવિભવજ્જ્ઞાની કિં માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તથાઽપ્યાજ્ઞાવશો વચ્મિ ક્ષુતાત્તવ જનિર્મમ

ત્વમેવ જનકો માતા કૃપાં કુરુ મમોપરી ।
પાલયસ્વ પિતર્માં ત્વં દિનાનિ કતિચિન્મુને

ત્રૈલોક્યાક્રમણે શક્તો દેવેન્દ્રં વશવર્તિનમ્ ।
કરિષ્યામિ ન સન્દેહો વીક્ષ્યસે પૌરૂષં મમ

બ્રહ્મોવાચ ।
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય ભયહર્ષં સમન્વિતઃ ।
ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા મુનિર્ગૃત્સમદો વચઃ । । ૧૫ ॥
યદ્યયં જાતમાત્રોઽપિ શક્તસ્ત્રૈલોક્ય કર્ષણે ।
તસ્માદસ્ય પ્રદાસ્યામિ સ્વં મન્ત્રં સ્વાત્મજસ્ય હિ

યેનાસ્ય વાંછિતં દેવઃ પરિતુષ્ટો વિનાયકઃ ।
પ્રદાસ્યતિ જગન્નાથો મમ કીર્તિર્ભવિષ્યતિ

એવં સંચિંત્ય મનસા તસ્મૈ સ્વં મન્ત્રમાદિશત્ ।
ગણાનાં ત્વેતિ તં ચાહ કુર્વનુષ્ઠાનમાદરાત્ ॥ ૧ ૮॥
જપસ્વ વૈદિકં મંત્રં ચિત્તં સ્થાપ્ય ગજાનને ।
સંતુષ્ટસ્તે યદા પુત્ર સર્વાન્ કામાન્ પ્રદાસ્યતિ ॥ ૧ ૯॥
એવં પ્રાપ્ત મહામંત્રો જગામ તપસે વનમ્ ।
એકાંગુષ્ઠેનાવતસ્થે નિરાહારો જિતેન્દ્રિયઃ । ।૧.૩૮.૨ ૦ ॥
ધ્યાયન્ ગજાનનં દેવં મનસા નિશ્ચેલન સઃ ।
જપતસ્તસ્ય વર્ષાણિ સાર્ધાયુતમિતાનિ ચ

ગતાનિ તસ્ય મુખતો બભૂવાગ્નિર્દિશો જ્વલન ।
ભયં બભૂવ દેવાનાં દૈત્યાનાં તલવાસિનામ્

તતસ્તત્ તપસા તુષ્ટ આવિરાસીદ્ ગજાનનઃ ।
દિશો વિતિમિરાઃ કુર્વંશ્છાદયન્ ભાનુમંડલમ્ ॥૨ ૩ ॥
ભ્રામયન્ પુષ્પકરં ચારૂ સુવિષાણં મુદા યુતઃ ।
તદ્બૃંહિત રવં શ્રુત્વા બાલકો વિહ્વલગ્નિવ

ઉન્મીલ્ય નેત્રે સોઽપશ્યદ્દેવં તં પુરતઃ સ્થિતમ્ ।
ચતુર્ભુજં મહાકાયં નાનાભૂષા વિભૂષિતમ્

પરશું કમલં માલા મોદકાન્ બિભ્રતં કરૈઃ ।
તેજસા ધર્ષિતસ્તસ્ય ધૈર્યં કૃત્વા નનામ સઃ ॥૨ ૬ ॥
બદ્ધાંજલિપુટો ભૂત્વા પ્રાર્થયામાસ તં વિભુમ્ ।
બાલક ઉવાચ ।
કિં માં ધર્ષયસે દેવ ભક્તં ત્વાં શરણાગતમ્ । ।૨૭॥
ભવ સૌમ્યતરો દેવ દેહિ મેઽખિલવાંછિતમ્ ।
બ્રહ્મોવાચ ।
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય સંજહાર સ્વકં મહઃ

ઉવાચ પરમપ્રીતો સાવધાન ભવાર્ભક ।
યં ધ્યાયસિ દિવારાત્રો સોઽહં તે વરદોઽધુના

મમેદં પરમં રૂપં સ્વપ્રકાશં જગન્મયમ્ ।
ન વિદુર્બ્રહ્મ રુદ્રાદ્યાઃ કુતો વેત્સ્યન્તિ માનવાઃ ॥૧.૩૮.૩ ૦ ॥
દેવાશ્ચ મુનયઃ સર્વે ન ચ રાજર્ષયોઽપરે ।
નાસુરાઃ સિદ્ધગન્ધર્વા ન નાગા ન ચ દાનવઃ

સોઽહં તવ તપોબદ્ધો વરં દાતુમિહાગતઃ ।
વરયસ્વ વરાન્મત્તો યાન્યાંસ્ત્વં મનસેચ્છસિ

સ ઉવાચ તતો બાલો ધન્યોઽહં તવ દર્શનાત્ ।
પિતા ધન્યતરો મેઽદ્ય સાર્થકં જન્મ મે તપઃ ॥૩ ૩ ॥
સ્તુતિં કર્તું ન જાનામિ બાલભાવાત્સુરેશ્વર ।
યતસ્ત્વં સર્વજગતાં કર્તા પાતાઽપહારકઃ

ત્વદ્ ભાસા ભાસયત્યેવ રવિરગ્નિશ્ચ ચન્દ્રમાઃ ।
ચરાચરં ચેતયસે સ્વમાહાત્મ્યાન્ મહામતે

મહિમાનં મહાન્તં તે કેશા અપિ ન યં વિદુઃ ।
યદિ મે વરદોઽસિ ત્વં તન્મે દેહિ ગજાનન ॥ ૩ ૬॥
ત્રૈલોક્યાકર્ષણે શક્તિં વિશિષ્ટાં દેહિ મે વિભો ।
દેવદાનવગન્ધર્વ મનુષ્યોરગરાક્ષસા

વશ્યા મમ સદા સન્તુ મુનિકિન્નર ચારણાઃ।
મનસા ચિન્તિતં યન્મે તત્તત્ સિધ્યતુ સર્વદા ॥૩ ૮॥
ઇંદ્રાદયો લોકપાલાઃ સેવાં કુર્વન્તુ મે સદા ।
ઇહ ભોગાનનેકાન્મે મુક્તિં ચાન્તે પ્રયચ્છ ચ ॥ ૩ ૯॥
અન્યં ચ તે વરં યાચે પુરમેતત્ તવાજ્ઞયા ।
પ્રથાં યાતુ યતશ્ચાત્ર તપમુગ્રં તપો મયા

ગણેશપુરમિતિ ચ ખ્યાતિં યાતુ જનેષ્ટદમ્ ॥
ગણેશ ઉવાચ ।
ત્રયાણામપિ લોકાનામાક્રમં ત્વં કરિષ્યસિ

સર્વેભ્યો ન ભયં તેઽસ્તિ સર્વે વશ્યાશ્ચ તે સદા ।
આયસં કાંચનં રૌપ્યં મયા દત્તં પુરત્રયમ્

અભેદ્યં સર્વદેવાનાં કામગં શંકર વિના ।
ત્રિપુરેતિ ચ તે નામ ખ્યાતિં લોકે ગમિષ્યતિ ॥

યદૈકેન ચ બાણેન શિવો ભેત્સ્યતિ તે પુરમ્ ।
તદૈવ યાસ્યસે મુક્તિં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

અન્યત્તે વાંછિતં સર્વં મત્પ્રસાદાદ્ ભવિષ્યતિ ।
બ્રહ્મોવાચ ।
દત્ત્વેત્થં સ વરાન્દેવસ્તત્રૈવાન્તર્દધે વિભુઃ।
વિષાદમગમદ્દેવ વિયોગાત્ ત્રિપુરાસુરઃ

હર્ષં ચ વિપુલં લેભે વરાન્પ્રાપ્ય યથેપ્સિતાન્।
ત્રૈલોક્યવિજયં કર્તું યતતે સ્મ તતો બલાત્

( ૧૪૫૯)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ઉપાસનાખંડે વરપ્રદાનં નામાષ્ટત્રિંશત્તમોઽધ્યાય

વ્યાસ ઉવાચ ।
તતઃ કિમકરોદ્ બ્રહ્મસ્ત્રિપુરો વરદર્પિતઃ ।
તત્સર્વં કૌતુકં મહયં વક્તુમર્હસ્યશેષતઃ

બ્રહ્મોવાચ ।
તતઃ કાશ્મીર પાષાણભવાં મૂર્તિં ગજાનનીમ ।
સ્થાપયામાસ વિધિવદ્ બ્રહ્મણૈર્મન્ત્રકોવિદૈઃ

મહાંતં કાંચનં દિવ્યં મણિમુક્તા વિભૂષિતમ્ ।
ગણેશપુરમધ્યે સ પ્રાસાદં કૃતવાન્શુભમ્

ઉપચારૈઃ ષોડશભિઃ પૂજયામાસ તં વિભુમ્ ।
નમસ્કારૈરસંખ્યાતૈઃ સ્તુતિભિઃ પ્રાર્થનૈરપિ

ક્ષમાપ્ય દેવદેવેશમનુજ્ઞોપ્ય યયૌ બહિઃ ।
દદૌ દાનાન્યનેકાનિ બ્રાહ્મણેભ્યો યથાર્હતઃ

તતસ્તદભવત્સ્થાનં બંગાલે ત્રિપુરસ્ય હ ।
ગણેશપુરમિત્યેવં સર્વેષાં સર્વસિદ્ધિદમ્

તતઃ સ ત્રિપુરો દૈત્યો ગજાનન વરોદ્ધતઃ ।
નૃલોકાન્પાલયામાસ દેવાનામાક્રમે રતઃ

પદાતયસ્તુરંગાશ્ચ ગજાશ્ચ રથિનસ્તથા ।
દશદિગ્ભ્યો યયુસ્તં તુ સેવાર્થં બલવત્તરાઃ । ।૮॥
રાજાનઃ સેવકા જાતા આનુકૂલ્યેન તસ્ય હ ।
પ્રતિકૂલા ગતા મૃત્યું યુદ્ધં કર્તું મનીશ્વરાઃ

એવમાક્રમ્ય ભૂખંડ તતોઽગાદમરાવતીમ્ ।
તત ઇંદ્રો દેવગણૈ નૌંનાયુદ્ધ કરે વૃતઃ

ઐરાવત સમારૂઢો યયૌ યુદ્ધાય દંશિતઃ ।
સોઽપિ સેનાં ત્રિધા ચક્રે ચતુરંગાં મહાબલઃ

ભીમકાયં મહાદૈત્યં વજ્રદંષ્ટ્રં ચ દાનવમ્ ।
ધનુર્યુદ્ધે ગદાયુદ્ધે શસ્ત્રયુદ્ધે ચ કોવિદમ્

અસ્ત્રયુદ્ધે મલ્લયુદ્ધે નિષ્ણાતં દૈત્યપુંગવમ્ ।
ભીમકાયમવોચત્સ નૃલોકસ્યાધિપો ભવ

કાલકૂટં વજ્રદંષ્ટ્રં જગાદ ત્રિપુરો બલી ।
ત્રિભાગયાઽનયા યાહિ સેનયા ત્વં રસાતલમ્

શેષમુખ્યાન સર્વનાગાન્ વશાન્કુરુ મમાયજ્ઞા।
અહં ત્રિભાગયા શક્રમાક્રમિષ્યેઽખિલાન્સુરાન્

ભૌમકાયો વજ્રદંષ્ટ્રો યથાજ્ઞપ્તો પ્રતસ્થતુઃ ।
ચતુરંગબલૈર્યુક્તઃ સ્વયં નન્દનમાયયૌ

દિવ્યાન્ વૃક્ષાન્ બભંજુસ્તે વાર્યમાણાસ્તુ સૈનિકાઃ ॥
તત્ર સ્થિત્વા દૈત્યરાજો દૂતાન્ શક્રાય પ્રાહિણોત્ ।
અત્રા નયન્તુ તં શક્રં દર્શનાય ત્વરાન્વિતાઃ
વદન્તુ મમ વાક્યં વા મૃત્યુલોકં વ્રજાધુના

તત્ર ત્વાં પાલયિષ્યામિ સામ્ના દેહ્યમરાવતીમ્
યદિ યુદ્ધે ચ તે બુદ્ધિસ્તદા શીઘ્રં પ્રયાહિ મામ્

તે ગત્વા શક્રમાચખ્યુસ્ત્રિપુરાસુર ચેષ્ટિતમ્ ।
શ્રુત્વેત્થં વચનં તેષાં વજ્રાહત ઇવાચલ

ચકમ્પે ચાચલરિપુર્વાયુનેવ યથા તરુઃ ।
ચિન્તયા વ્યાકુલીભૂતઃ કિમેતદિતિ ચિન્તયન્

ક્રોધાનલેન જજ્બાલ સંરક્તાખિલલોચનઃ ।
કુર્વન્ભસ્મેવ લોકાનાં શોષયન્નિવ વારિધીન્

ઉવાચ દૂતાન્ ગચ્છન્તુ યાન્તુ યુદ્ધાય સત્વરાઃ ।
સ્વયમૈરાવતારૂઢો જગર્જ સુરશત્રુહા

તેન નાદેન મહતા ક્ષોભયન્ભુવનત્રયમ્ ।
શ્રુત્વા તદ્વચનં તે તુ ગતા દૂતઃ યથાગતમ્

વિબુધાશ્ચાપિ સન્નદ્ધા નાનાશસ્રાસિપાણયઃ ।
ભિણ્ડિપાલકરાઃ કેચિત્ કેચિચ્છક્ત્યૃષ્ટિપાણયઃ

મુદ્ગરાસિધરાઃ કેચિદ્ધનુર્બાણકરાઃ પરે ।
ગદાખેટકરાઃ કેચિત્ કેચિત્તુ દંડપાણયઃ

એવં દેવગણૈર્યુક્તો વજ્રભૃન્નિર્યયૌ બહિઃ ।
કૃતસ્વસ્ત્યયનો વિપ્રૈર્નાના વાદિત્ર નિસ્વનૈઃ

ત્રિપુરો દૂતવાક્યેન જ્ઞાત્વા યુદ્ધોદ્યમં તુ તમ્ ।
સન્નદ્ધામકરોત્સેનાં પ્રહૃષ્ટાં ચતુરંગિણીમ્

અસંખ્યાતાં સમાદાય હ્યારૂઢોઽભિ નિર્યયૌ ।
પરસ્પરં દદૃશતુસ્તે સેને વીરભૂષણે

કોલાહલો મહાનાસીદ્ બૃંહિતૈર્હ્રેષિતૈરપિ ।
ક્ષ્વેડિતૈ રથઘોષૈશ્ચ વાદ્યઘોષૈરનેકધા

તતો હુંકારમાત્રેણ નોદિતાસ્ત્રિપુરેણ તે ।
વીરા યુયુધિરે દેવૈઃ સ સંમર્દો મહાનભૂત્

નાભૂત્ સ્વપર બોધોઽપિ જઘ્નુરેવ પરસ્પરમ્ ।
એવં સુતુમુલે જન્યે મૃતાસ્તે દાનવા બહુ

સુમનસોઽપિ પતિતા દૈત્યશસ્ત્ર પ્રપીડિતાઃ।
બભુસ્તે સૈનિકાસ્તત્ર પુષ્પિતા ઇવ કિંશુકાઃ

અશય્યાઃ શયિતાઃ કેચિદંઘ્રિહીનાસ્તથાઽપરે।
ક્રમેલકા ગજાધ્યક્ષા રથાશ્વાશ્ચ પદાતિનઃ

તતઃ પલાયનપરા દૈત્યા યાતા દિશો દશ ।
સિંહં દૃષ્ટ્વૈવ સહસા મૃગા જીવનકાંક્ષિણઃ

તતો નિવાર્ય તત્સૈન્યં વૃન્દારકરિપુઃ સ્વયમ્ ।
ક્રોધાનલ મહાજ્વાલો ગર્જન્મેઘ ઇવાપરઃ

શત્રુસાન્નિધ્યમગમદ્ ભક્ષયન્નિવ રોદસી ।
સ્વખડ્ગેનાહનતીવ્રં હસ્તં વજ્રધરં હરેઃ

વજ્રં પપાત તદ્ધસ્તાત્ તદદ્ભુતમિવાભવત્ ।
તદા દાયા હનદ્દૈત્યસ્તેનૈવૈરાવતં ગજમ્

ઐરાવતઃ પ્રહારેણ પલાયનપરો યયૌ ।
તતો જઘાન સ હરિર્મુષ્ટિના દૈત્યપુંગવમ્

સક્ષણં પતિતો ભૂમૌ તત ઉત્થાય વેગવાન્ ।
જઘાન મુષ્ટિના શક્રં ધરણ્યાં તમપાતયત્

તત ઉત્થાય મઘવા દૈત્યં પ્રાહ રુષાન્વિતઃ ।
ઇદાનીં મલ્લયુદ્ધાય સજ્જીભવાસુરેશ્વર

તતઃ સ વિસ્મયાવિષ્ટ ઉવાચ બલગર્વિતઃ ।
કિમર્થત્વં નિજપ્રાણે નિર્દયોઽસિ સુરેશ્વર

કૃમિકીટપતંગાનાં પ્રાણોઽતીવ પ્રિયો મતઃ ।
ગચ્છ દેવ ધરણ્યાં તે સ્થાનં દત્તં મયા શુભમ્

બ્રહ્મોવાચ ।
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા જગાદ બલવૃત્રહા।
યદ્યહં જીવિતાચ્વાંહિ મોચયામિ ન ચેદ્રિપો

તદાઽહં ધરણીં યામિ ત્વદાજ્ઞા વશગોઽધમ ।
ત્વમેવ હતમૂર્ધાઽદ્ય ધરણીં યાસ્યસે ખલ

વદત્યેવં તુ દેવેન્દ્ર દૈન્યેન્દ્રો નિજઘાન તમ્ ।
મુષ્ટિના હૃદયે દુષ્ટસ્તતો યુદ્ધમભૂત્તયોઃ

ચાણૂરકૃષ્ણયોર્યદ્વત્ પરસ્પર જયૈષિણોઃ ।
હૃદયં હૃદયેનૈવ હસ્તં હસ્તેન જઘ્નતુઃ ।૪૭॥
જાનુભ્યાં જાનુની ચોરૂ તાભ્યાં તૌ ચ નિજઘ્નતુઃ ।
મસ્તકં મસ્તકેનૈવ કૂર્પરં કૂર્પરેણ તુ

પૃષ્ટં પૃષ્ટેન પાદાભ્યાં પાદૌ તાવભિજઘ્નતુઃ ।
પાદૌ ગૃહીત્વા દૈત્યોઽસ્ય ભ્રામયિત્વા મુહુર્મુહુઃ

તત્યાજ દૂરતઃ શક્રં યથા ન જ્ઞાયતે ક્વચિત્ ।
આરુરોહ સ્વયં તં તુ ચતુર્દન્તં ગજેશ્વરમ્

તતો દેવગણાઃ સર્વે હિમવદ્ ગિરિગહ્વરમ્ ।
યયુઃ શક્રં વિચિન્વન્તો દૈત્યસંત્રાસતાપિતાઃ

કુત્ર વા પતિતો દેવો દ્રક્ષ્યામો વા કથં વિભુમ્ ।
એવં સંચિંતયન્તસ્તે ભ્રમંતો દદૃશુશ્ચ તમ્

અધોમુખં સમાયાન્તં દેવેન્દ્રં તં તદૈવ હ ।
પ્રણેમુર્દેવસંઘાસ્તમાલિલિંગસ્તથાઽપરે

પૂજયામાસુરપરે બીજયામાસ કશ્ચન ।
પાદસંવાહનં ચાસ્ય ચક્રુઃ કેચન ભક્તિતઃ

તત્રૈવ ન્યવસન્ સર્વે ગુપ્તરૂપાઃ સુરાસ્તદા ।
દૈત્યસ્ત્વૈરાવતારૂઢો યયૌ તામમરાવતીમ્

દેવસ્થાનાનિ દૈત્યાનામિંદ્રાસન ગતઃ સ્વયમ્ ।
દદૌ વિભજ્ય પ્રત્યેકં માનપૂર્વં સુરદ્વિષામ્ ।

દિવ્ય વાદિત્રનિર્ઘોષૈઃ શૃણ્વન્ ગાંધર્વનિસ્વનાન્ ।
કિન્નરૈઃ સેવ્યમાનસ્તુ રેમે ચાપ્સરસાં ગણૈઃ ૫૭ (૧૫૧૬)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણ ઉપાસનાખંડે ઇન્દ્રપરાજયો નામૈકોન ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ

બ્રહ્મોવાચ ।
આક્રમ્ય દેવધિષ્ણ્યાનિ દૈત્યોઽગાદ્ બ્રહ્મણઃ પદમ્ ।
પરાક્રમં દૈત્યકૃતં શ્રુત્વા દેવમુખાત્પરા

બ્રહ્મા યયૌ નાભિપદ્મં વિષ્ણુઃ ક્ષીરનિધિં યયૌ ।
દૈત્યસ્ય માનસૌ પુત્રૌ પ્રચંડશ્ચંડ એવ ચ

પ્રચંડં સ્થાપયામાસ બ્રહ્મલોકેઽધિનાયકમ્ ।
તતશ્ચંડં ચ વૈકુંઠે ચકાર સ્વામિનં સ્વયમ્

તતઃ કૈલાસમગમત્ તં ચ દૌર્ભ્યામચાલયત્ ।
ભયભીતા ચ ગિરિજા લિલિંગે શંકરં ભૃશમ્

તતઃ કૈલાસમગમદ્યુદ્ધાકાંક્ષી મહાસુરઃ ।
તેન તુષ્ટો મહાદેવો દૈત્યસ્ય પૌરુષેણ ચ

બહિર્યયૌ વરં દાતું નિજભક્તં સુખપ્રદઃ ।
દદર્શ ત્રિપુરં દૈત્યં વરં વૃણ્વિત્યથાબ્રવીત્

સ વવ્રે યદિ તુષ્ટોઽસિ દેહિ કૈલાસમદ્ય મે ।
ગચ્છ મન્દારશિખરં યાવન્મમ મનોરથઃ

શંકરોઽપિ દદૌ તસ્મૈ કૈલાસં સ્વલ્પકાલિને ।
સ્વયં જગામ ગિરિશો મન્દારાદ્રિં ગણૈર્વૃતઃ

કૈલાસશિખરારૂઢો જહર્ષ ત્રિપુરાસુરઃ।
એવં દેવાન્વશે કૃત્વા પુનરાયાદ્રસાતલમ્

ભીમકાયોઽપિ બલવાન્ ભૂમંડલ ગતો બલાત્ ।
વશે ચકાર નૃપતીન્ ઋષીન્ સર્વાન્ બબન્ધ ચ

અગ્નિકુંડાનિ સર્વાણિ દેવતૃપ્તિ કરાણિ ચ ।
આશ્રમાંશ્ચ બભંજાશુ તીર્થાનિ ચ વિશેષતઃ

તાપસાંસ્ત્રાસયામાસ કારાગાર સમાશ્રયાત્ ।
સ્વાહા સ્વધા વષટ્કારાન્ વેદસ્યાભ્યસનાનિ ચ

સદાચારાન્ સદા દ્વેષ્ટિ સર્વગર્વસમન્વિત ।
વજ્રદંષ્ટ્રોથ સપ્તાપિ પાતાલાનિ વશેઽનયત્

શેષં ચ વાસુકિં ચૈવ તક્ષકં સર્વભોગિનઃ।
નિર્વિષાન્ સ વિષાંશ્ચૈવ ચકાર વશવર્તિલઃ ।
વજ્રદંષ્ટ્રો રત્નજાતં બુભુજે પ્રેષયચ્ચ તમ્

નાગાંગનાભિશ્ચ કુતૂહલેન રેમે સદાઽસૌ સમદોઽતિ હર્ષાત્ ।
ભોગાન્ વિમુંજન વિવિધાનિ રત્નાન્યાદાય યાતસ્ત્રિપુરાન્તિકે સઃ

પાતાલવશ્યતાં શંસન્ લેભે માનં તતોધિકમ્

વસ્ત્રાણિ ચ મહાર્હાણિ ગ્રામાન્ દાસાનનેકશઃ ।
એવં ત્રિલોકાન્વશગાન્ કૃત્વા દૈત્યો નનન્દ હ

દેવાઃ સર્વે ગુહાવાસાશ્ચિન્તયામાસુરન્વહમ્ ।
કથમસ્ય વધઃ કસ્મિન્કાલે વાપિ ભવિષ્યતિ

કસ્માદ્વેતિ ન જાનીમો લબ્ધોઽનેન વરં કુતઃ ।
એવં વ્યાકુલચિત્તેષુ સુરેષુ મુનિસત્તમ

આયયૌ નારદસ્તત્ર ત્રૈલોક્યચર ઇચ્છયા ।
દદર્શ દીનાન્દેવાંસ્તા નુત્તતાર નભઃ પથાત્

દૃષ્ટ્વા સર્વે નારદં તમુત્તસ્થુ સહસાઽઽદરાત્ ।
આલિલિંગુશ્ચ નેમુશ્ચ પુપૂજુશ્ચ યથાક્રમમ્

વિશ્રાન્તં પરિપપ્રચ્છુસ્ત્રિપુરસ્ય વરાદિકમ્ ।
દેવા ઊચુઃ ।
ત્રિપુરેણ સમાક્રાન્તં ત્રૈલોક્યં સચરાચરામ્

સ્થાથાનિ નો ગૃહીતાનિ કેશાસ્તેનાપિ નિર્જિતાઃ ।
શરણં કં વ્રજામોઽદ્ય કથં તસ્ય વધો ભવેત્

વરાશ્ચ કેન દત્તા નો વદાસ્ય ત્રિપુરસ્ય ભોઃ ।
નારદ ઉવાચ ।
કથયામિ સમાસેન દૈત્યસ્ય ચેષ્ટિતં મહત્

દિવ્યવર્ષસહસ્રં સ તતાપ પરમં તપઃ ।
પ્રસાદયામાસ વિભું ગણેશં દેવનાયકમ્

તેનાસ્મૈ દુર્ધરા દત્તા વરાઃ સર્વભયંકરાઃ ।
દેવર્ષિ પિતૃભૂતેભ્યો યક્ષરક્ષ પિશાચતઃ

ન નાગેભ્યો ભયં દત્તં વિનૈકં શંકરં વિભુમ્ ।
પ્રસાદયન્તુ દેવેશં દ્વિરદાનનમાદરાત્

આરાધયન્તુ સર્વેઽપિ વિઘ્નેશં સર્વસિદ્ધિદમ્ ।
દેવા ઊચુઃ।
કથમારાધનં તસ્ય દેવદેવસ્ય ધીમતઃ

કર્તવ્યં મુનિશાર્દૂલ કૃપયા તદ્વદસ્વ નઃ ।
નારદ ઉવાચ ।
અહમેકાક્ષરં મન્ત્રં કથયામ્યખિલાન્ પ્રતિ

તેન મન્ત્રેણ તે સર્વે મયા દત્તેન ભક્તિતઃ ।
અનુષ્ઠાનં પ્રકુર્વન્તુ સર્વેઽપિ સ્થિરમાનસાઃ

યાવત્ પ્રત્યક્ષતામેતિ દેવોઽસૌ ગણનાયકઃ ।
સ એવ તદ્વધોપાયં વદિષ્યત્યખિલાન્પ્રતિ

નાન્યોપાયં પ્રપશ્યામિ તસ્માત્ કુર્વન્તુ મે વચઃ ।
બ્રહ્મોવાચ ।
ઇત્યુક્ત્વા નારદઃ સર્વાનુપદિશ્ય મનું ચ તમ્

જગામ તત્ક્ષણાદેવ વીણાગાનરતો મુનિઃ ।
તતઃ સર્વે સુરવરા ગણેશં ધ્યાનતત્પરાઃ

એકપાદસ્થિતાઃ કેચિત્ કેચિત્પદ્માસનસ્થિતાઃ ।
કેચિદ્વીરાસનયુતાઃ કેચિન્મીલિત લોચના।
નિરાહારા જિતશ્વાસા જેપુર્મન્ત્રં મુનીંરિતમ્

તતો બહુગતે કાલે કરણાબ્ધિર્ગજાનનઃ।
અનુષ્ઠાનં નિરીક્ષ્યૈષાં દેવાનાં ચિરકાલજમ

આવિર્બભૂવ ગણપસ્તેષામગ્રે વરપ્રદઃ ।
ઉલ્લસત્ સ્વર્ણમુકુટશ્ચારુ કુંડલમંડિતઃ

દન્તન્યસ્તકરો રાજત્ કટિસૂત્ર વરાંગદ ।
પાશં સૃણિં ચ પરશું કમલં ચ ભુજૈર્દધત્

રક્તચન્દન કસ્તૂરી સિન્દૂર શશિભૂષણઃ॥
વિદ્યુત્તેજો લસત્કાન્તિઃ કોટિસૂર્યસમપ્રભઃ

દૃષ્ટ્વૈવં સહસા દેવં વિનાયકમનામયમ્ ।
તેજસા ધર્ષિતઃ સર્વે ભયમાપુશ્ચ કેચન

પ્રણેમુઃ સહસા કેચિદ્દેવાસ્તં દ્વિરદાનનમ્ ।
પૂજયામાસુરપરે હર્ષગદગદ ભાષિણઃ

સ્વસંકષ્ટ વિનાશાય તુષ્ટુવુ કોઽપિ તં વિભુમ।
પ્રસાદસુમુખં દેવં સુસુખં સંકટાપહમ્

દેવા ઊચુઃ।
નમો નમસ્તે પરમાર્થરૂપ નમો નમસ્તેઽખિલકારણાય ।
નમો નમસ્તેઽખિલ કારણાય સર્વેન્દ્રિયાણામધિવાસિનેઽપિ

નમો નમો ભૂતમયાય તેઽસ્તુ નમો નમો ભૂતકૃતે સુરેશ ।
નમો નમઃ સર્વધિયાં પ્રબોધ નમો નમો વિશ્વલયોદ્ભવાય

નમો નમો વિશ્વભૃતેઽખિલેશ નમો નમઃ કારણ કારણાય ।
નમો નમો વેદવિદામદૃશ્ય નમો નમઃ સર્વવરપ્રદાય

નમો નમો વાગવિચારભૂત નમો નમો વિઘ્નનિવારણાય ।
નમો નમોઽભક્ત મનોરથઘ્ને નમો નમો ભક્ત મનોરથજ્ઞ

નમો નમોઽભક્તમનોરથેશ નમો નમો વિશ્વવિધાનદક્ષ ।
નમો નમો દૈત્યવિનાશહેતો નમો નમઃ સંકટનાશકાય

નમો નમઃ કારુણિકોત્તમાય નમો નમો જ્ઞાનમયાય તેઽસ્તુ ।
નમો નમોઽજ્ઞાનવિનાશનાય નમો નમો ભક્ત વિભૂતિદાય

નમો નમોઽભક્તવિભૂતિ હન્ત્રે નયો નમો ભક્ત વિમોચનાય ।
નમો નમોઽભક્ત વિબન્ધનાય નમો નમસ્તે પ્રવિભક્ત મૂર્તે

નમો નમસ્તત્વ વિબોધકાય નમો નમસ્તત્વ વિદુત્તમાય ।
નમો નમસ્તેઽખિલ કર્મ સાક્ષિણે નમો નમસ્તે ગુણનાયકાય ॥૪૯
બ્રહ્મોવાચ ।
એવં સ્તુતઃ સુરૈર્દેવો દ્વિરદાનન ઈશ્વરઃ ।
ઉવાચ પરમપ્રીતો હર્ષયત્ સુરસત્તમાન્

ગણેશ ઉવાચ ।
સ્તોત્રેણ તપસા ચૈવ સુરાઃ સંતુષ્ટિમાગતઃ ।
દદામિ સકલાભીષ્ટં તદ્ વૃણુધ્વં સુરેશ્વરાઃ

દેવા ઊચુઃ ।
યદિ તુષ્ટોઽસિ દેવેશ ત્રિપુરં જહિ દાનવમ્ ।
સર્વેષામધિકારાન્નો ગૃહીત્વા યસ્તુ તિષ્ઠતિ

ત્વયૈવાસ્યાભયં દત્તં સર્વામરસમૂહતઃ ।
અતઃ સ્મ સંકટં પ્રાપ્તાઃ સંકટાન્મોચયાશુ નઃ

ત્વામેવ શરણં પ્રાપ્તા એષ એવ વરો હિ નઃ ।
ગણેશ ઉવાચ ।
વારયિષ્યે ભયં સર્વં તસ્માદ્ઘોરતરાદ્ધિ વઃ

ભવત્કૃતમિદં સ્તોત્રમતિપ્રીતિકરં મમ્ ।
સંકષ્ટનાશનમિતિ વિખ્યાતં ચ ભવિષ્યતિ

પઠતાં શૃણ્વતાં ચૈવ સર્વકામપ્રદં નૃણામ્ ।
ત્રિસન્ધ્યં યઃ પઠેદેતત્ સંકષ્ટં નાપ્નુયાત્ ક્વચિત્

બ્રહ્મોવાચ ।
ઇતિ દત્ત્વા વરં તેષાં સુરાણાં જગદીશ્વરઃ ।
પશ્યતાં મુનિદેવાનાં તત્રૈવાન્તર્દધે વિભુઃ ૫૭ (૧૫૭૩)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણ ઉપાસનાખંડે સ્તોત્ર નિરૂપણં નામ ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ