ગણેશપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.13

॥ અથ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ ॥
વ્યાસ ઉવાચ ॥
પઞ્ચાસ્ય ચતુરાસ્યશ્ચ સહસ્રમસ્તકોપિ ચ ।
ગજાસ્યં વરદં દેવં કથમેતે પ્રતુષ્ઠુવુઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
પ્રસાદોન્મુખ વિઘ્નેશ કૃપાપાઙ્ગ નિરીક્ષણાત્ ।
પ્રાપ્તબુદ્ધિ પ્રસાદાસ્તે કેશાસ્તંનુનુવુસ્તદા

બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશા ઊચુઃ ॥
અજં નિર્વિકલ્પં નિરાકારમેકં નિરાનન્દમદ્વૈતમાનન્દ પૂર્ણમ્ ।
પરં નિર્ગુણં નિર્વિશેષં નિરીહં પરબ્રહ્મરૂપં ગણેશં ભજેમ

ગુણાતીતમાદ્યં ચિદાનન્દરૂપં ચિદાભાસકં સર્વગં જ્ઞાનગમ્યમમ્ ।
મુનિધ્યેયમાકાશરૂપં પરેશં પરબ્રહ્મરૂપં ગણેશં ભજેમ

જગત્કારણં કારણજ્ઞાનરૂપં સુરાદિં સુખાદિં યુગાદિં ગણેશમ્ ।
જગદ્વ્યાપિનં વિશ્વવન્દ્યં સુરેશં પરબ્રહ્મરૂપં ગણેશં ભજેમ

રજોયોગતો બ્રહ્મરૂપં શ્રુતિજ્ઞં સદાકાર્યસક્તં હૃદાચિન્ત્યરૂપમ્ ।
જગત્કારકં સર્વવિદ્યાનિધાનં પરબ્રહ્મરૂપં ગણેશં નતાસ્મઃ

સદાસત્ત્વયોગં મુદાક્રીડમાનં સુરારીન્હરન્તં જગત્પાલયન્તમ્ ।
અનેકાવતારં નિજાજ્ઞાનહારં સદાવિષ્ણુરૂપં ગણેશં નમામઃ

તમોયોગિનં રુદ્રરૂપં ત્રિનેત્રં જગદ્ધારકં તારકં જ્ઞાનહેતુમ્ ।
અનેકાગમૈઃસ્વં જનં બોધયન્તં સદાશર્વરૂપં ગણેશં નમામઃ

તમસ્તોમહારં જનાજ્ઞાનહારં ત્રયીવેદસારં પરબ્રહ્મપારમ્ ।
મુનિજ્ઞાનકારં વિદૂરેવિકારં સદાબ્રહ્મરૂપં ગણેશં નમામઃ

નિજૈરોષધીસ્તર્પયન્તં કરોઘૈઃ સરૌઘાન્કલાભિઃ સુધાસ્રાવિણીભિઃ ।
દિનેશાંશુ સન્તાપહારં દ્વિજેશં શશાઙ્કસ્વરૂપં ગણેશં નમામઃ

પ્રકાશસ્વરૂપં નભોવાયુરૂપં વિકારાદિહેતું કલાકાલભુતમ્ ।
અનેકક્રિયાનેકશક્તિસ્વરૂપં સદાશક્તિરૂપં ગણેશં નમામઃ

પ્રધાનસ્વરૂપં મહતત્વરૂપં ધરાવારિરૂપં દિગીશાદિરૂપમ્ ।
અસત્સત્સ્વરૂપં જગદ્ધેતુભૂતં સદાવિશ્વરૂપં ગણેશં નતાસ્મઃ

ત્વદીયે મનઃસ્થાપયેદઙ્ઘ્રિયુગ્મે જનોવિઘ્નસઙ્ઘાન્ નપીડાં લભેત ।
લસત્સૂર્યબિમ્બે વિશાલે સ્થિતોયં જનોધ્વાન્ત પીડાં કથં વા લભેત

વયં ભ્રામિતાઃ સર્વથા જ્ઞાનયોગાદલબ્ધાતવાઙ્ઘ્રિ બહૂન્વર્ષપૂગાન્ ।
ઇદાનીમવાપ્તાસ્તવૈવ પ્રસાદાત્ પ્રપન્નાન્ સદા પાહિ વિશ્વંભરાદ્ય

બ્રહ્મોવાચ ॥
એવં સ્તુતો ગણેશસ્તુ સંતુષ્ટોભૂન્મહામુને ।
કૃપયા પરયોપેતોભિધાતું તાન્ પ્રચક્રમે

ગણેશ ઉવાચ ॥
યદર્થં ક્લેશિતા યૂયં યદર્થમિહચાગતાઃ ।
પ્રીતોહમનયાસ્તુત્યા વરંમત્તોવૃણીતતમ્

કૃતં ચ મમ યત્ સ્તોત્રં ભવદ્ભિર્ભાવિતાત્મભિઃ ।
સ્તોત્રરાજમિતિખ્યાતં ભવિષ્યતિ મમાજ્ઞયા

ઇદં યઃ પઠેત્ પ્રાતરુત્થાયધીમાં સ્ત્રિસન્ધ્યં સદા ભક્તિયુક્તો વિશુદ્ધઃ ।
સપુત્રાન્ શ્રિયં સર્વકામાન્ લભેત પરબ્રહ્મરૂપો ભવેદન્તકાલે

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા સન્તુષ્ટાસ્તે તમબ્રુવન્ ।
તદીક્ષયા રજઃસત્ત્વતમોગુણસમુદ્ભવાઃ

ત્રયઊચુઃ ॥
યદિ તુષ્ટોસિ દેવેશ સૃષ્ટિસંહારકારક ।
તવાઙ્ઘ્રિ કમલેનોસ્તુ ભક્તિરવ્યચિભારિણી

કિં ચાસ્માંભિઃ પ્રકર્તવ્યમાજ્ઞાપયતુ નો ભવાન્ ।
અયમેવ વરોસ્માકં વાઞ્છિતોદ્વિરદાનન

ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તેષાં પુનઃ પ્રાહ ગજાનનઃ ।
ભવિષ્યતિ મહાભાગા મયિભક્તિર્દૃઢાહિવઃ

સંકષ્ટાનિ યથા યૂયં તરિષ્યથ મહાન્ત્યપિ ।
ભવત્ ખ્યાત્યૈ પ્રવક્ષ્યામિ કાર્યાણિ ચ પૃથક્ પૃથક્

સૃષ્ટિકર્તા ભવ બ્રહ્મન્ રજોગુણ સમુદ્ભવઃ ।
પાલનં કુરુ વિષ્ણોત્વં વ્યાપકઃ સત્ત્વસંશ્રયઃ

હર સંહર સર્વં ત્વં તમોગુણ સમુદ્ભવઃ ।
બ્રહ્મોવાચ ॥
વેદશાસ્ત્રપુરાણાનિ સૃષ્ટિસામર્થ્યમેવ ચ

દદૌ ગણેશોન્યાં વિદ્યાં બ્રહ્મણે પરમાત્મને ।
વિષ્ણવે ભગવાન્ પ્રાદાત્ યોગાત્સ્વચ્છન્દ રૂપતામ્

એકાક્ષરં ષડર્ણં ચ મન્ત્રં સર્વાગમાંસ્તથા ।
હરાય ભગવાન્પ્રાદાચ્છક્તિં સંહરણેપિ ચ

તતોબ્રહ્માદીનમનાસ્ત્રૈલોક્યેશં જગદ્ગુરુમ્ ।
ઉવાચ પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા વરદં તમિભાનનમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
યથાગૃહીતશક્તિસ્તુ વાચ્યાવાચ્યં વિવક્તિન ।
તથાનેકવિધાં સૃષ્ટિમદૃષ્ટ્વા ક્વાપિ કિઞ્ચન

કર્ત્તું વાપિ વિભોરાજ્ઞા વિભેદં કથમુત્સહે ।
ઇતઃ કૂપ ઇતોવાપીત્યેવં પ્રાપ્તં મયા કથમ્

તતો ગજાનનઃ પ્રાહ દિવ્યં ચક્ષુઃ પ્રદાયતમ્ ।
બ્રહ્માણં વેદશાસ્ત્રજ્ઞં તથા વ્યાકુલિતં પ્રભુઃ

ગજાનન ઉવાચ ॥
બહિરન્તઃ શરીરેમે સંખ્યાતીતાનિ પદ્મજ ।
બ્રહ્માણ્ડાનિ ત્વમદ્યૈવ વિભ્રમન્તિ વિલોકય

બ્રહ્મોવાચ ॥
તતો ગજાનનેના સૌ સ્વોદરે શ્વાસવાયુના ।
નીતો દદર્શ ધાતાપિ બ્રહ્માણ્ડાનિ ત્વનેકશઃ ॥
ઔદુમ્બરાણીવતરૌ તેષુ વા મશકાનિવ

ભેદયામાસ તત્રૈકં પરમેણ સ્વતેજસા ।
તદન્તઃ સકલાં સૃષ્ટિં દદર્શ કમલાસનઃ

બ્રહ્માણં ચા પરં તત્ર વિષ્ણુમિન્દ્રં પ્રજાપતિમ્ ।
શંકરં ભાષ્કરં વાયું વનાનિ સરિતોમ્બુપમ્

સાગરાન્ યક્ષગન્ધર્વાનપ્સરઃ કિન્નરોરગાન્ ।
ઋષીન્પુણ્યજનાન્સાધ્યાન્મનુષ્યાન્પર્વતાન્દ્રુમાન્

ઉદ્ભિજાન્જારજાન્જન્તૂન્ સ્વેદજાનણ્ડજાનપિ ।
પૃથ્વીં ચ સપ્તપાતાલાન્યવ્યયાન્યેકવિંશતિમ્

દદર્શ વિશ્વં ચાહં વૈ ભાવાભાવં ચરાચરમ્

યદ્યદ્બ્રહ્મા ભેદયામાસ ચાણ્ડં તસ્મિંસ્તસ્મિન્ સર્વમેવં દદર્શ ।
દૃષ્ટ્વા ભ્રાન્તિં પૂર્વવત્સંપ્રપેદે તેષામન્તં સર્વથા નાધ્યગચ્છત્

ન સ્થાતું નૈવ વા ગન્તું શશાક કમલાસનઃ ।
ઉપવિશ્ય તતો બ્રહ્મા તુષ્ટાવદ્વિરદાનનમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
વન્દે દેવં દેવદેવં ગણેશં બ્રહ્મણ્ડાનાં નૈવ સંખ્યાયદંગે ।
અભ્રોડુનાં સાગરે વા ઝષાણાં કઃ સંખ્યાતા શર્કરાણાં ચ તીરે

લજ્જા નમેત્રાસ્તિ સુરેન્દ્રવન્દ્ય પાદારવિન્દં તવ યદ્વિલોક્ય ।
ભ્રાન્તો ભવં જ્ઞાનનિધૌ પ્રસન્ને મોક્ષોપિ તુચ્છઃ કિમુતાન્યવાર્ત્તા

દૃષ્ટં ચ નાનાર્થ યુતં સુરેશ બ્રહ્માણ્ડકૂટં જઠરે ત્વદીયે ।
સ્થાતું બહિર્ગન્તુમપીહનેશસ્ત્વદન્યદેવં શરણં નવેદ્મિ

તતઃ પ્રસન્નો ભગવાનનન્તો વૈ ગજાનનઃ ।
બહિર્નિષ્કાસયામાસ બ્રહ્માણં ખિન્નમાનસમ્

નાસિકારન્ધ્ર માર્ગેણ હરિં તદનુયાયિનમ્ ।
તામસં ચ હરં દેવો બ્રહ્મણાસહ સંગતમ્

નિઃસારયામાસ વિભુઃ શ્રુતિરન્ધ્રાદ્ગજાનનઃ ।
શયાતેસ્મતદંગેતા બુભૌહરિહરૌસુખમ્

॥ ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ઉપાસનાખણ્ડે બ્રહ્મસ્તુતિ વર્ણનં નામ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ