ગણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · અધ્યાય 9

30 અવલોકિતેશ્વરઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો વેષ્ઠિલસ્ય ગૃહપતેરનુશાસનીમનુવિચિન્તયન્, તં બોધિસત્ત્વાધિમુક્તિકોશં નિગમયન્, તદ્બોધિસત્ત્વાનુસ્મૃતિબલમનુસ્મરન્, તં બુદ્ધનેત્રપરંપરાબલં સંધારયન્, તં બુદ્ધાનન્તર્યાનુસંધિમનુગચ્છન્, તં બુદ્ધનામશ્રોત્રાનુગમમનુસ્મરન્, તં બુદ્ધધર્મદેશનાનયમનુલોમયન્, તં બુદ્ધધર્મસમુદાગમવ્યૂહમવતરન્, તદ્બુદ્ધાભિસંબોધિવિનર્દિતમધિમુચ્યમાનઃ, તદચિન્ત્યં તથાગતકર્માભિમુખીકુર્વન્ અનુપૂર્વેણ યેન પોતલકઃ પર્વતસ્તેનોપસંક્રમ્ય પોતલકં પર્વતમભિરુહ્ય અવલોકિતેશ્વરં બોધિસત્ત્વં પરિમાર્ગન્ પરિગવેષમાણો ઽદ્રાક્ષીદવલોકિતેશ્વરં બોધિસત્ત્વં પશ્ચિમદિક્પર્વતોત્સઙ્ગે ઉત્સસરઃપ્રસ્રવણોપશોભિતે નીલતરુણકુણ્ડલકજાતમૃદુશાદ્વલતલે મહાવનવિવરે વજ્રરત્નશિલાયાં પર્યઙ્કં બદ્ધ્વા ઉપવિષ્ટં નાનારત્નશિલાતલનિષણ્ણાપરિમાણબોધિસત્ત્વગણપરિવૃતં ધર્મં દેશયમાનં સર્વજગત્સંગ્રહવિષયં મહામૈત્રીમહાકરૂણામુખોદ્યોતં નામ ધર્મપર્યાયં સંપ્રકાશયન્તમ્ । દૃષ્ટ્વા ચ પુનસ્તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતઃ પ્રહર્ષિતવિકસિતાનિમિષનયનઃ કૃતાઞ્જલિપુટઃ કલ્યાણમિત્રપ્રસાદવેગાનુગતાવિક્ષિપ્તચેતાઃ કલ્યાણમિત્રેષુ સકલબુદ્ધદર્શનસંજ્ઞી કલ્યાણમિત્રપ્રભવસર્વધર્મમેઘસંપ્રતીચ્છનસંજ્ઞી કલ્યાણમિત્રાધીનસર્વગુણપ્રતિપત્તિસંજ્ઞી કલ્યાણમિત્રસમવધાનદુર્લભસંજ્ઞી કલ્યાણમિત્રોદ્ભવદશબલજ્ઞાનરત્નપ્રતિલાભસંજ્ઞી કલ્યાણમિત્રસમુદ્ભવાક્ષયજ્ઞાનાલોકસંજ્ઞી કલ્યાણમિત્રાશ્રયસંવર્ધિતપુણ્યપ્રવાલસંજ્ઞી કલ્યાણમિત્રસંપ્રકાશિતસર્વજ્ઞતાદ્વારસંજ્ઞી કલ્યાણમિત્રોદ્દેશિતમહાજ્ઞાનસાગરાવતારસંજ્ઞી કલ્યાણમિત્રસંજનિતસર્વજ્ઞતાસંભારસમુદયસંજ્ઞી યેન અવલોકિતેશ્વરો બોધિસત્ત્વસ્તેનાભિજગામ ॥
અથ ખલુ અવલોકિતેશ્વરો બોધિસત્ત્વઃ સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકં દૂરત એવ આગચ્છન્તમવલોક્ય આમન્ત્રયામાસ - એહિ । સ્વાગતં તે અનુપમોદારાચિન્ત્યમહાયાનસંપ્રસ્થિતા જાતમૂલકવિવિધદુઃખોપદ્રુતાપ્રતિશરણસર્વજગત્પરિત્રાણાશયા સર્વલોકાતિક્રાન્તાનુપમાપ્રમેયા સર્વબુદ્ધધર્માધ્યક્ષતાભિલાષિન્ મહાકરૂણાવેગાવિષ્ટ સર્વજગત્પરિત્રાણમતે સમન્તભદ્રદર્શનચર્યાભિમુખ મહાપ્રણિધાનમણ્ડલપરિશોધનચિત્ત સર્વબુદ્ધધર્મમેઘસંધારણાભિલષિતકુશલમૂલોપચયાતૃપ્તાશયકલ્યાણમિત્રાનુશાસનીસમ્યક્પ્રવૃત્તમઞ્જુશ્રીજ્ઞાનસાગરસંભૂત ગુણકમલાકર બુદ્ધાધિષ્ઠાનપ્રતિલાભાભિમુખઃ સમાધ્યાલોકવેગપ્રતિલબ્ધ સર્વબુદ્ધધર્મમેઘસંધારણાભિલષિતચિત્ત બુદ્ધદર્શનપ્રીતિપ્રસાદવેગપ્રહર્ષિતમાનસ અચિન્ત્યાપ્રમાણસુચરિતવેગાભિષ્યન્દિતચેતઃ ગુણપ્રતિપત્તિવેગવિશુદ્ધપુણ્યજ્ઞાનકોશ સ્વયમભિજ્ઞામુખસર્વજ્ઞજ્ઞાનમાત્રવેગપરસંદર્શાભિપ્રાય મહાકરુણાવેગવિપન્નમૂલતથાગતજ્ઞાનાલોકવેગ સંધારણમતે ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો યેન અવલોકિતેશ્વરો બોધિસત્ત્વસ્તેનોપસંક્રમ્ય અવલોકિતેશ્વર બોધિસત્ત્વસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય અવલોકિતેશ્વરં બોધિસત્ત્વમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ ( ગ્વ્ 160 ) પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્ય, અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યો બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ અવલોકિતેશ્વરો બોધિસત્ત્વો જામ્બૂનદસુવર્ણવર્ણં વિચિત્રાપ્રમેયપ્રભાજાલવાહવ્યૂહમેઘપ્રમુઞ્ચનં દક્ષિણં બાહું પ્રસાર્ય લક્ષણાનુવ્યઞ્જનવિસૃતવિવિધવિમલામિતકાયચિત્તપ્રહ્લાદસંજનનરશ્મિપ્રતાનસંકુસુમિતં પાણિં સુધનસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય મૂર્ધ્નિ પ્રતિષ્ઠાપ્ય એવમાહ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર, યેન તે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । અહં કુલપુત્ર મહાકરુણામુખાવિલમ્બં નામ બોધિસત્ત્વચર્યામુખં પ્રજાનામિ । એતચ્ચ કુલપુત્ર મહાકરુણામુખાવિલમ્બં બોધિસત્ત્વચર્યામુખં સર્વજગદસંભિન્નસત્ત્વપરિપાકવિનયનપ્રવૃત્તં સમન્તમુખસ્રોતવિજ્ઞપ્તિસત્ત્વસંગ્રહવિનયપર્યુપસ્થાનમ્ । સો ઽહં કુલપુત્ર મહાકરુણામુખાવિલમ્બબોધિસત્ત્વચર્યામુખે પ્રતિષ્ઠિતઃ સર્વતથાગતાનાં ચ પાદમુલાન્ન વિચલામિ, સર્વસત્ત્વકાર્યેષુ ચ અભિમુખસ્તિષ્ઠામિ । દાનેનાપિ સત્ત્વાન્ સંગૃહ્ણામિ । પ્રિયવાદિતયા અર્થક્રિયયા સમાનાર્થતયાપિ સત્ત્વાન્ સંગૃહ્ણામિ । રૂપકાયવિદર્શનેનાપિ સત્ત્વાન્ પરિપાચયામિ । અચિન્ત્યવર્ણસંસ્થાનરૂપદર્શનવિશુદ્ધ્યા રશ્મિજાલોત્સર્ગેણાપિ સત્ત્વાન્ પ્રહ્લાદ્ય પરિપાચયામિ । યથાશયઘોષોદાહારેણાપિ યથાભિમતેર્યાપથસંદર્શનેનાપિ વિવિધાધિમુક્તિસભાગધર્મદેશનયાપિ નાનારૂપવિકુર્વિતેનાપિ કુશલધર્મોપચયપ્રવૃત્તસત્ત્વચિત્તસંચોદનયાપિ આશયાનુરૂપવિચિત્રાપરિમાણનિર્માણસંદર્શનેનાપિ નાનાજાત્યુપપન્નસત્ત્વસભાગરૂપસંદર્શનેનાપિ એકાવાસનિવાસેનાપિ સત્ત્વાન્ સંગૃહ્ણામિ પરિપાચયામિ । તેન મયા કુલપુત્ર ઇદં મહાકરુણામુખાવિલમ્બં બોધિસત્ત્વચર્યામુખં પરિશોધયતા સર્વજગત્પ્રતિશરણપ્રણિધિરુત્પાદિતઃ, યદુત સર્વસત્ત્વપ્રપાતભયવિગમાય સર્વસત્ત્વસંત્રાસકભયપ્રશમનાય સર્વસત્ત્વસંમોહભયવિનિવર્તનાય સર્વસત્ત્વબન્ધનભયસમુચ્છેદાય સર્વસત્ત્વજીવિતોપરોધોપક્રમભયવ્યાવર્તનાય સર્વસત્ત્વોપકરણવૈકલ્યભયાપનયનાય સર્વસત્ત્વજીવિકાભયવ્યુપશમનાય । સર્વસત્ત્વાશ્લોકભયસમતિક્રમણાય સર્વસત્ત્વસાંસારિકભયોપશમનાય સર્વસત્ત્વપર્ષચ્છારદ્યભયવિગમાય સર્વસત્ત્વમરણભયવ્યતિક્રમાય સર્વસત્ત્વદુર્ગતિભયવિનિવર્તનાય સર્વસત્ત્વતમોન્ધકારવિષમગત્યપ્રત્યુદાવર્ત્યાવભાસકરણાય સર્વસત્ત્વવિષભાગસમવધાનભયાત્યન્તવિગમાય સર્વસત્ત્વપ્રિયવિપ્રયોગભયનિરોધાય સર્વસત્ત્વાપ્રિયસંવાસભયાપનયનાય સર્વસત્ત્વકાયપરિપીડાભયસંયોગાય સર્વસત્ત્વચિત્તપરિપીડનભયનિર્મોક્ષણાય સર્વસત્ત્વદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસસમતિક્રમાય

સર્વજગત્પ્રતિશરણપ્રણિધ્યભિનિર્હારઃ કૃતઃ । અનુસ્મૃતિમુખં ચ મે સર્વલોકે ઽધિષ્ઠિતં સર્વસત્ત્વભયવ્યુપશમનાય । સ્વનામચક્રં મે સર્વલોકે ઽભિવિજ્ઞપ્તં સર્વસત્ત્વભયવિગમાય । સર્વજગદનન્તાકૃતિભેદશમથો મે કાયે ઽધિષ્ઠિતો યથાકાલજગત્પ્રતિવિજ્ઞપ્તયે । સો ઽહં કુલપુત્ર, અનેનોપાયેન સત્ત્વાન્ સર્વભયેભ્યઃ પરિમોચ્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદ્ય અવિવર્ત્યાન્ કરોમિ બુદ્ધધર્મપ્રતિલાભાય । એતમહં કુલપુત્ર મહાકરુણામુખાવિલમ્બસ્ય ( ગ્વ્ 161 ) બોધિસત્ત્વચર્યામુખસ્ય લાભી । કિં મયા શક્યં સમન્તભદ્રાણાં બોધિસત્ત્વાનાં સર્વબુદ્ધપ્રણિધાનમણ્ડલવિશુદ્ધાનાં સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાગતિંગતાનાં કુશલધર્માભિસંસ્કારાવ્યવચ્છિન્નસ્રોતાનાં સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિશ્રોત્રસદાસમાહિતાનાં સર્વકલ્પસંવાસચર્યાવિવર્ત્યસ્રોતાનાં સર્વત્ર અધ્વનયાનુગતસ્રોતાનાં સર્વલોકધાત્વાવર્તપરિવર્તસ્રોતકુશલાનાં સર્વસત્ત્વાકુશલચિત્તવ્યુપશમકરસ્રોતાનાં સર્વસત્ત્વકુશલચિત્તસંવર્ધનસ્રોતાનાં સર્વસત્ત્વસંસારસ્રોતોવિનિવર્તિકરસ્રોતાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
તત્રેદમુચ્યતે -
કૃત્વા પ્રદક્ષિણુ સ્તવિત્વ ચ ગૌરવેણ પ્રકાન્ત દક્ષિણપથં સુધનઃ સુદાન્તઃ ।
સો પશ્યતે રત્નપર્વતકન્દરસ્થં અવલોકિતેશ્વરમૃષિં કરુણાવિહારિમ્

વજ્રામયે ગિરિતટે મણિરત્નચિત્રે સિંહાસને પદુમગર્ભિ નિષણ્ણ ધીરો ।
દેવાસુરૈર્ભુજગકિન્નરરાક્ષસૈશ્ચ પરિવારિતો જિનસુતૈર્વદિ તેષ ધર્મમ્

દૃષ્ટ્વોપજાત અતુલા સુધનસ્ય પ્રીતિ ઉપગમ્ય વન્દતિ ક્રમૌ ગુણસાગરસ્ય ।
ઓવાચ દેહિ મમ આર્ય કૃપાં જનિત્વા શિક્ષાં તુ અહુ લભે ઇમ ભદ્રચર્યામ્

બાહું પ્રણમ્ય વિમલં શતપુણ્યચિત્રં પ્રભમેઘજાલ વિપુલં શુભ મુઞ્ચમાનઃ ।
મૂર્ધ્નિ સ્થિહિત્વ સુધનસ્ય વિશુદ્ધસત્ત્વો અવલોકિતેશ્વરુ વિદૂ વચનં ભણાતિ

એકં વિમોક્ષમુખ જાનમિ બુદ્ધપુત્ર સર્વજિનાન કરુણાઘનજ્ઞાનગર્ભમ્ ।
સંભૂત સર્વજગત્રાયણસંગ્રહાય સર્વત્ર વર્તતિ મમાપ્યથ આત્મપ્રેમ

ત્રાયામિ સર્વજનતાં વ્યસનૈરનેકૈઃ યે ગાઢબન્ધનગતારિષુ હસ્તપ્રાપ્તાઃ ।
ગાત્રેષુ વિદ્ધ તથ ચારકસંનિરુદ્ધા મુચ્યન્તિ બન્ધનગતા મમ નામ શ્રુત્વા

ઉત્સૃષ્ટઃ વધ્ય નૃપતીન કૃતાપરાધાઃ ક્ષિપ્તા ઇષુ ન ચ ક્રમન્તિ શરીરિ તેષામ્ ।
છિદ્યન્તિ શસ્ત્ર પરિવર્તતિ તીક્ષ્ણ ધારા યે નામધેયુ મમ તત્ર અનુસ્મરન્તિ

રાજાન મધ્યગત યે ચ વિવાદપ્રાપ્તા વિજિનન્તિ સર્વરિપવો ઽથ શુભે લભન્તે ।
વર્ધન્તિ સર્વ યશ મિત્રકુલે ધનાનિ ભોન્તી અધર્ષિય સ્મરિત્વન મહ્ય નામ

ચોરંભયા અરિભયા અટવીપ્રવેશાઃ સિંહઋદ્ધદ્વીપિચમરીમૃગવ્યાલકીર્ણાઃ ।
ગચ્છન્તિ નિર્ભય જિનિત્વન સર્વશત્રૂન્ યે નામધેયુ મમ કેચિદનુસ્મરન્તિ

ક્ષિપ્તા મનાગિરિતટીતુ પ્રદુષ્ટચિત્તૈરઙ્ગારકર્ષુ જ્વલિતા અપિ ચો વધાર્થમ્ ।
પદ્માઙ્કુરા જલનિધિ જ્વલના ભવન્તિ યે નામધેયુ મમ કેચિદનુસ્મરન્તિ

પ્રક્ષિપ્ત સાગરજલે ન મરેન્તિ તત્ર નદ્યાં ન ચોહ્યતિ ન દહ્યતિ ચાગ્નિમધ્યે ।
સર્વે અનર્થ ન ભવન્ત્યપિ ચાર્થસિદ્ધિઃ નામં મમા અનુસ્મરિત્વ મુહૂર્તકં પિ

હડિદણ્ડબન્ધનિગડાશ્ચ તથા કુદણ્ડા અવમાનના તથ વિમાનન ઠમ્ભનાશ્ચ ।
આક્રોશતાડનવિભર્ત્સનતર્જનાશ્ચ મમ નામધેયુ સ્મરમાણ લભન્તિ મોક્ષમ્

યે વૈરિણો વિવરછિદ્રગવેષિણશ્ચ નિત્યપ્રદુષ્ટમન યે ચ અવર્ણવાદી ।
સહદર્શનેન તદ મૈત્રમના ભવન્તિ ભેષ્યન્તિ વર્ણિ શ્રુત મહ્ય સ્મરિત્વ નામ

વેતાલમન્ત્રથ કખોર્દ સદા પ્રયુક્તા ઘાતાર્થ તેષ રિપવઃ સ્તિમિતા ભવન્તિ ।
તેષ શરીરિ ન ક્રમન્તિ વિષા અશેષા યે નામધેષુ મમ કેચિદનુસ્મરન્તિ

નાગેન્દ્રારાક્ષસગણૈર્ગરુડૈઃ પિશાચૈઃ કુમ્ભાણ્ડપૂતનવિહેડકરૌદ્રચિત્તૈઃ ।
ઓજોહરૈર્ભયકરૈઃ સુપિનાન્તરે ઽપિ શામ્યન્તિ સર્વિ મમ નામ અનુસ્મરિત્વા

માતાપિતાસુહૃદજ્ઞાતિકબાન્ધવેહિ નાવિપ્રયોગુ ન પિ ચાપ્રિયસંપ્રયોગઃ ।
ન ધનક્ષયો નાપિ ઉપૈતિ દરિદ્રભાવં નામં મમા અનુસરિત્વ મુહૂર્તકં પિ

ન ચ ગચ્છતિ ચ્યુત ઇતો નરકં અવીચિં ન તિરશ્ચયોનિ ન ચ પ્રેત ન ચાક્ષણાનિ ।
દેવે મનુષ્ય ઉપપદ્યતિ શુદ્ધસત્ત્વો યો નામધેયુ મમ કેચિદનુસ્મરન્તિ

ન ચ અન્ધકાણબધિરા ન પિ ચર્ચિગાત્રા ન ચ રૌદ્ર ખઞ્જા અથ ચાટક પ્રેક્ષણીયા ।
સર્વેન્દ્રિયૈરવિકલા બહુકલ્પકોટ્યો ભોન્તી નરા મમ સ્મરિત્વન નામધેયમ્

અવલોકિતેતિ મમ તે સુગતિં વજ્રન્તિ યો પુષ્પમુષ્ટિ મમ ઓકિરતે શરીરે ।
ધૂપાંશ્ચ ધૂપયતિ યશ્ચ દદાતિ છત્રં વિસ્તારિકૈ પુજ કરોતિ પ્રસન્નચિત્તો
મમ બુદ્ધક્ષેત્રિ સ ચ ભેષ્યતિ દક્ષિણીયઃ

ઉપપદ્યતે ઇતુ ચ્યવિત્વન શુદ્ધસત્ત્વો બુદ્ધાન સંમુખ દશદ્દિશિ લોકધાતૌ ।
બુદ્ધાંશ્ચ પશ્યતિ શૃણોતિ ચ તેષ ધર્મં યે નામધેયુ મમ કેચિદનુસ્મરન્તિ

એતે તથાન્ય ક્ષયિતું નિમિતું ન શક્યા યાવચ્ચુપાયિ અહુ સત્ત્વ વિનેમિ લોકે ।
એકો વિમોક્ષ મમ ભાવિતુ બુદ્ધપુત્ર નાહં ગુણાન્ ગુણધરાણ વિજાનિ સર્વાન્

અષ્ટાપદાકૃતુ દશદ્દિશિ લોકધાતૌ કલ્યાણમિત્ર સમુપાસિત સૂધનેન ।
ન ચ તૃપ્તુ ધર્મ શ્રુણમાણુ જિનૌરસાનાં કસ્માન્ન પ્રીતિ ભવતિ શ્રુણમાન ધર્મમ્

તેન ખલુ પુનઃ સમયેન અનન્યગામી નામ બોધિસત્ત્વઃ પૂર્વસ્યાં દિશિ ગગનતલેનાગત્ય સહાયા લોકધાતોશ્ચક્રવાલશિખરે પ્રત્યષ્ઠાત્ । સમન્તરપ્રતિષ્ઠાપિતૌ ચ અનન્યગામિના બોધિસત્ત્વેન સહાયા લોકધાતોશ્ચક્રવાલશિખરે પાદૌ, તત્ક્ષણાદિયં સહાલોકધાતુઃ ષડ્વિકારં પ્રાકમ્પત, અનેકરત્નમયી ચ સંસ્થિતાભૂત્ । તથારૂપા ચ અનન્યગામિના બોધિસત્ત્વેન કાયાત્ પ્રભા પ્રમુક્તા, યયા પ્રભયા સર્વચન્દ્રસૂર્યપ્રભા પર્યાદત્તાઃ, સર્વદેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગશક્રબ્રહ્મલોકપાલાનામગ્નિમણિજ્યોતિષાં ચ પ્રભા જિહ્મીકૃતાઃ, સર્વમહાનરકાશ્ચાવભાસિતાઃ, સર્વતિર્યગ્યોનિયમલોકગતિગહનં ચાવભાસિતમ્, સર્વાપાયદુઃખાનિ ચ તદનન્તરં પ્રશાન્તાનિ । સર્વસત્ત્વાનાં ચ ક્લેશા ન બાધન્તે । વિવિધશોકશલ્યદુઃખાનિ ચ પ્રસ્રબ્ધાનિ । સર્વં ચેદં બુદ્ધક્ષેત્રં સર્વરત્નમેઘૈરભિપ્રવર્ષન્ સર્વપુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનચૂર્ણચીવરચ્છત્રધ્વજપતાકાવ્યૂહસર્વપૂજામેઘૈરભિપ્રવર્ષન્ ભગવન્તમુપસંક્રાન્તઃ । સ ચાસ્યાશ્રયઃ સર્વસત્ત્વભવનપ્રતિભાસપ્રાપ્તો યથાશયસત્ત્વસંતોષણાભિમુખઃ । તસ્મિંશ્ચ પોતલકે પર્વતે ઽવલોકિતેશ્વરસ્ય બોધિસત્ત્વસ્યાન્તિકમુપસંક્રાન્તઃ સંદૃશ્યતે સ્મ ॥
અથ ખલુ અવલોકિતેશ્વરો બોધિસત્ત્વઃ સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - પશ્યસિ ત્વં કુલપુત્ર અનન્યગામિનં બોધિસત્ત્વમિહ પર્ષન્મણ્ડલે સંપ્રાપ્તમ્? આહ - પશ્યામિ આર્ય । આહ - એતં કુલપુત્ર અનન્યગામિનં બોધિસત્ત્વમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽવલોકિતેશ્વરસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય અવલોકિતેશ્વરં બોધિસત્ત્વમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય અવલોકિતેશ્વરસ્ય બોધિસત્ત્વસ્યાન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

31 અનન્યગામી ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽવલોકિતેશ્વરસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય જ્ઞાનગાથાલબ્ધચિત્તો ઽવલોકિતેશ્વરસ્ય બોધિસત્ત્વસ્યાવિતૃપ્તો દર્શનેન વાણીમપ્રતિવહન્ યેન અનન્યગામી બોધિસત્ત્વસ્તેનોપસંક્રમ્ય અનન્યગામિનો બોધિસત્ત્વસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યો બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
સો ઽવોચત્ - અહં કુલપુત્ર સમન્તમુખનિર્જવનસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભી । આહ - કતમસ્ય ત્વયા આર્ય તથાગતસ્ય પાદમૂલાદેષ સમન્તમુખનિર્જવનો નામ બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ પ્રતિલબ્ધઃ? કિયદ્દૂરે વા સ ઇતો લોકધાતુઃ? કિયચ્ચિરોચ્ચલિતો વાસિ તતો લોકધાતોઃ? આહ - દુર્વિજ્ઞેયમેતત્કુલપુત્ર સ્થાનં સદેવમાનુષાસુરેણ લોકેન સશ્રમણબ્રાહ્મણિકયા પ્રજયા - યદુત બોધિસત્ત્વપરાક્રમી બોધિસત્ત્વવીર્યાનિવર્ત્યતા બોધિસત્ત્વવીર્યસંહાર્યતા । નેદં કુલપુત્ર શક્યં કલ્યાણમિત્રાપરિગૃહીતૈર્બુદ્ધાસમન્વાહૃતૈરનુપચિતકુશલમૂલૈરપરિશુદ્ધાશયૈરપ્રતિલબ્ધબોધિસત્ત્વેન્દ્રિયૈઃ પ્રજ્ઞાચક્ષુવિરહિતૈઃ શ્રોતું વા સંધારયિતું વા અધિમોક્તું વા અવતરિતું વા । આહ - વદતુ મે આર્યઃ । અધિમોક્ષ્યામિ શ્રદ્ધાસ્યામિ બુદ્ધાનુભાવેન કલ્યાણમિત્રપરિગ્રહેણ ચ । સો ઽવોચત્ - અહં કુલપુત્ર પૂર્વસ્યાં દિશિ શ્રીગર્ભવત્યા લોકધાતોરાગચ્છામિ સમન્તશ્રીસંભવસ્ય તથાગતસ્ય બુદ્ધક્ષેત્રાત્ । તસ્ય મે કુલપુત્ર સમન્તશ્રીસંભવસ્ય તથાગતસ્ય પાદમૂલાદેષ સમન્તમુખનિર્જવનો નામ બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ પ્રતિલબ્ધઃ । તતશ્ચ મે કુલપુત્ર શ્રીગર્ભવત્યા લોકધાતોરુચ્ચલિતસ્ય અનભિલાપ્યાનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાઃ કલ્પાઃ ક્ષીણાઃ । એકૈકેન ચ ચિત્તોત્પાદેન અનભિલાપ્યાનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાન્ પદવ્યવહારાન્ વ્યતિક્રમામિ । એકૈકેન ચ પદવ્યવહારેણ અનભિલાપ્યાનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણ્યતિક્રમામિ । સર્વાણિ ચ તાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ અવિરહિતાનિ તથાગતૈઃ । અવતરામિ સર્વાંશ્ચ તાન્ બુદ્ધાન્ ભગવતઃ । અનુત્તરયા મનોમય્યા અનભિસંસ્કારધર્મધાતુમુદ્રામુદ્રિતયા તથાગતાનુજ્ઞાતયા સર્વબોધિસત્ત્વપ્રહર્ષસંજનન્યા તથાગતં પૂજયામિ । યાવતશ્ચ તાસુ લોકધાતુષુ સત્ત્વસમુદ્રાન્ પશ્યામિ, સર્વેષાં ચ તેષાં ચિત્તસાગરાનવતરામિ, સર્વેષાં ચ તેષામિન્દ્રિયચક્રં પરિજ્ઞાય યથાશયાધિમુક્તિતો રૂપકાયં સંદર્શયામિ । ધર્મઘોષમુદીરયામિ । પ્રભામણ્ડલમુત્સૃજામિ । વિવિધોપકરણસંપદમુપસંહરામિ । સ્વકાયં ચૈષામધિતિષ્ઠામિ, યદુત પરિપાકવિનયપ્રયોગાપ્રતિપ્રસ્રબ્ધયે । યથા ચ પૂર્વસ્યા દિશો નિર્યામિ, એવં દક્ષિણાયાઃ પશ્ચિમાયાઃ ઉત્તરાયા ઉત્તરપૂર્વાયાઃ પૂર્વદક્ષિણાયા દક્ષિણપશ્ચિમાયાઃ
પશ્ચિમોત્તરાયા અધ ( ગ્વ્ 166 ) ઊર્ધ્વાયા દિશો નિર્યામિ । એતમહં કુલપુત્ર સમન્તમુખનિર્જવનં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં જાનામિ । કિં મયા શક્યં સર્વત્રાનુગતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સમતાદિગભિમુખાનામસંભિન્નજ્ઞાનવિષયાણાં સર્વધર્મધાતુસુવિભક્તશરીરાણાં યથાશયાધિમુક્તસર્વસત્ત્વાનુવિચારિણાં સર્વક્ષેત્રસ્ફરણકાયાનાં સર્વધર્મયથાનુગતાનાં ત્ર્યધ્વપથસમતાનુપ્રાપ્તાનાં સર્વદિક્પથસમતાનુસરણાનાં સર્વજગત્પથવિરોચનાનાં તથાગતપથાવિકલ્પાનામસઙ્ગસર્વપથાનુગતાનામનાલયપથપ્રતિષ્ઠિતાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇહૈવ દક્ષિણાપથે દ્વારવતી નામ નગરી । તત્ર મહાદેવો દેવઃ પ્રતિવસતિ । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ કથં - બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽનન્યગામિનો બોધિસત્ત્વસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય અનન્યગામિનં બોધિસત્ત્વમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય અનન્યગામિનો બોધિસત્ત્વસ્યાન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ

32 મહાદેવઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો વિપુલબોધિસત્ત્વચર્યાનુગતચિત્તો ઽનન્યગામિનો બોધિસત્ત્વસ્ય જ્ઞાનગોચરં સ્પૃહયમાણરૂપો મહાભિજ્ઞાભિનિર્હારવિષયગુણવિશેષદર્શી દૃઢવીર્યસંનાહપ્રહર્ષપ્રાપ્તો ઽચિન્ત્યવિમોક્ષવિક્રીડિતાનુગતાશયઃ બોધિસત્ત્વગુણભૂમૌ પ્રતિપદ્યમાનઃ સમાધિભૂમિં વિચારયમાણો ધારણીભૂમૌ પ્રતિષ્ઠમાનઃ પ્રણિધાનભૂમિમવતરન્ પ્રતિસંવિદ્ભૂમાવનુશિક્ષમાણોબલભૂમિં નિષ્પાદયમાનો ઽનુપૂર્વેણ યેન દ્વારવતી નગરી તેનોપસંક્રમ્ય મહાદેવં પર્યપૃચ્છત્ । તસ્ય મહાજનકાય આરોચયામાસ - એષ કુલપુત્ર મહાદેવો નગરશૃઙ્ગાટકે દેવાગારે ઔદારિકેણાત્મભાવેન સત્ત્વાનાં ધર્મં દેશયતિ । અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો યેન મહાદેવસ્તેનોપસંક્રમ્ય મહાદેવસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યો બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ મહાદેવો દેવશ્ચતુર્દિશં ચતુરઃ પાણીન્ પ્રસાર્ય ચતુર્ભ્યો મહાસમુદ્રેભ્યઃ પરમશીઘ્રજવેન વાર્યાનીય સ્વમુખં પ્રક્ષાલ્ય સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકં સુવર્ણપુષ્પૈરભ્યવકીર્ય એવમાહ - સુદુર્લભદર્શના હિ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાઃ, પરમદુર્લભશ્રવણા આશ્ચર્યપ્રાદુર્ભાવા લોકે ઽગ્રત્વાત્ પરમપુરુષપુણ્ડરીકા જગત્ર્ત્રાતારઃ, પ્રતિશરણભૂતા લોકસ્ય, પ્રતિષ્ઠાનભૂતા જગતઃ, મહાવભાસકરાઃ સત્ત્વાનામ્, ક્ષેમપથદર્શકાઃ સંમૂઢમાર્ગાણામ્, નાયકભૂતા ધર્મનયાવતરણતાયૈ, પરિણાયકભૂતાઃ સર્વજ્ઞતાપુરોપનયનતાયૈ । તસ્ય મમ કુલપુત્ર એવં ભવતિ - દુર્દૃષ્ટિઘાતનં નામધેયં બોધિસત્ત્વાનાં યેન નિર્મલચિત્તાનાં સ્વકાયપ્રતિભાસં દર્શયતિ । વિશુદ્ધકાયકર્મણામભિમુખા ભવન્તિ । વચનદોષવિવર્જિતાનાં સરસ્વત્યાલોકમવક્રામયન્તિ । વિશુદ્ધાશયાનાં સર્વકાલમભિમુખાસ્તિષ્ઠન્તિ । અહં કુલપુત્ર મેઘજાલસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભી । આહ - ક એતસ્ય આર્ય મેઘજાલસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય વિષયઃ?
અથ ખલુ મહાદેવોઃ દેવઃ સુધનસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય પુરતો મહાપર્વતમાત્રં સુવર્ણરાશિમુપદર્શ્ય રૂપ્યરાશિં વૈડૂર્યરાશિં સ્ફટિકરાશિં મુસારગલ્વરાશિં અશ્મગર્ભરાશિં જ્યોતિરસમણિરત્નરાશિં વિમલગર્ભમણિરત્નરાશિં વૈરોચનમણિરત્નરાશિં સમન્તદિગભિમુખમણિરત્નરાશિં ચૂડામણિરત્નમકુટરાશિં વિચિત્રમણિરત્નરાશિં કેયૂરરાશિં કુણ્ડલવિભૂષણરાશિં વલયરાશિં મેખલરાશિં નૂપૂરરાશિં વિવિધમણિરત્નરાશિં સર્વાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગવિભૂષણરાશિં ચિન્તારાજમણિરત્નરાશિં સર્વપુષ્પાણિ સર્વગન્ધાન્ સર્વધૂપાન્ સર્વમાલ્યાનિ સર્વવિલેપનાનિ સર્વચૂર્ણાનિ સર્વવસ્ત્રાણિ સર્વચ્છત્રાણિ સર્વધ્વજાન્ સર્વપતાકાઃ સર્વતૂર્યાણિ સર્વતાલાવચરાન્ સર્વકામવિષયાન્ । ( ગ્વ્ 168 ) અસંખ્યેયાનિ ચ કન્યાકોટીશતસહસ્રાણ્યુપદર્શ્ય સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - ઇતં કુલપુત્ર ગૃહીત્વા દાનાનિ દેહિ, પુણ્યાનિ કુરુ, તથાગતાન્ પૂજય, સત્ત્વાન્ દાનેન સંગ્રહવસ્તુના સંગૃહ્ય ત્યાગપારમિતાયાં નિયોજય, દાનેન લોકં શિક્ષય । દુષ્કરપરિત્યાગતાં પ્રદર્શય । યથૈવાહં કુલપુત્ર તવોપકરણવિધિમુપસંહરામિ, એવમપરિમાણાનાં સત્ત્વાનાં દાનચેતનાનિરુદ્ધાનાં ત્યાગવાસિતાં સંતતિં કરોમિ । બુદ્ધધર્મસંઘેષુ બોધિસત્ત્વકલ્યાણમિત્રેષુ ચ કુશલમૂલાન્યવરોપયિત્વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપયામિ । અપિ તુ ખલુ પુનરહં કુલપુત્ર કામરતિપ્રમત્તાનાં સત્ત્વાનાં વિષયપરિભોગપરિગૃદ્ધાનાં તાન્ વિષયાનશુભાનધિતિષ્ઠામિ । ક્રોધાવિષ્ટાનાં માનમદદર્પગર્વિતાનાં વિગ્રહવૈનયિકાનાં રૌદ્રરાક્ષસવિકૃતભયાનન્તશરીરાન્ માંસરુધિરભક્ષાનાત્મભાવાનુપદર્શ્ય તં સર્વં સ્તમ્ભસંરમ્ભમુપદર્શયામિ । કુસીદન્યસ્તપ્રયોગાન્ સત્ત્વાનગ્ન્યુદકરાજચૌરોપસર્ગભયસંદર્શનેનોદ્વેજ્ય વીર્યારમ્ભે નિયોજયામિ । એવં તૈસ્તૈરુપાયૈઃ સર્વાકુશલચર્યાભ્યો વિનિવર્ત્ય સર્વકુશલધર્મપ્રતિપત્તૌ સંનિયોજયામિ । સર્વપારમિતાવિપક્ષનિર્ઘાતાય સર્વપારમિતાસંભારોપચયાય સર્વાવરણપર્વતપ્રપાતપથસમતિક્રમણાય અનાવરણધર્માવતારાય ચ । એતમહં કુલપુત્ર મેઘજાલં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં પ્રજાનામિ । કિં મયા શક્યમિન્દ્રકલ્પાનાં
બોધિસત્ત્વાનાં ક્લેશાસુરપ્રમર્દકાનાં વારિકલ્પાનાં સર્વજગદ્દુઃખાગ્નિસ્કન્ધનિર્વાપયિતૄણાં તેજઃસ્કન્ધકલ્પાનાં સર્વજગત્તૃષ્ણાસલિલસંશોષણકરાણાં વાયુકલ્પાનાં સર્વગ્રાહાભિનિવેશપર્વતવિકિરણાનાં વજ્રકલ્પાનાં દૃઢાત્મસંજ્ઞાશૈલનિર્દારણાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇયમિહૈવ જમ્બુદ્વીપે મગધવિષયે બોધિમણ્ડે સ્થાવરા નામ પૃથ્વીદેવતા પ્રતિવસતિ । તામુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મહાદેવસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય મહાદેવં દેવમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય મહાદેવસ્ય દેવસ્યાન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

33 સ્થાવરા ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽનુપૂર્વેણ યેન મગધવિષયે બોધિમણ્ડે સ્થાવરા પૃથ્વીદેવતા તેનોપસંક્રાન્તઃ । દશપૃથિવીદેવતાશતસહસ્રાણિ અન્યોન્યમેવં વાચમુદીરયામાસુઃ - અયં સ આગચ્છતિ, યઃ સર્વસત્ત્વાનાં પ્રતિશરણભૂતો ભવિષ્યતિ । અયં સ તથાગતગર્ભ આગચ્છતિ, યઃ સર્વસત્ત્વાનામવિદ્યાણ્ડકોશં નિર્ભેત્સ્યતિ । અયં સ ધર્મરાજકુલોદિત આગચ્છતિ, યો ઽસઙ્ગવરવિમલધર્મરાજપટ્ટમાબન્ધિષ્યતિ । અયં સ જ્ઞાનનારાયણવજ્રપ્રહરણશૂર આગચ્છતિ, યઃ સર્વપરપ્રવાદિચક્રં પ્રમર્દિષ્યતિ । અથ તાનિ સ્થાવરાપ્રમુખાનિ દશપૃથિવીદેવતાશતસહસ્રાણિ મહાપૃથિવીચાલં કૃત્વા ગમ્ભીરજલધરનિર્નાદં જનયિત્વા સર્વં ત્રિસાહસ્રં લોકધાતુમુદારેણાવભાસેનાવભાસ્ય સર્વરત્નાભરણાલંકારપ્રતિમણ્ડિતશરીરાણિ વિદ્યુલ્લતાકલાપા ઇવ ગગનતલે લમ્બમાનાઃ, પ્રરોહદ્ભિઃ સર્વવૃક્ષાઙ્કુરૈઃ, પ્રફુલ્લદ્ભિઃ સર્વપુષ્પવૃક્ષૈઃ, પ્રવર્ષદ્ભિઃ સર્વનદીસ્રોતોભિઃ, ઉન્નમદ્ભિઃ સર્વોત્સસરોહ્રદતડાગૈઃ, પ્રવર્ષદ્ભિર્મહાગન્ધોદકવર્ષૈઃ, પ્રવાયદ્ભિઃ કુસુમૌઘોત્કરપ્રવાહિભિર્મહાવાતૈઃ, પ્રવાદયદ્ભિઃ તૂર્યકોટીનિયુતશતસહસ્રૈઃ, પ્રસરદ્ભિઃ દિવ્યવિમાનાભરણમકુટૈઃ, પ્રણદદ્ભિઃ ગોવૃષગજવ્યાઘ્રમૃગેન્દ્રૈઃ, પ્રગર્જદ્ભિઃ દેવાસુરોરગભૂતાધિપતિભિઃ, સંઘટ્ટમાનૈર્મહાશૈલેન્દ્રૈઃ ઉત્પ્લવદ્ભિઃ, નિધિચયકોટીશતસહસ્રૈઃ ઉન્નમદ્ભિઃ, ધરણીતલાદભ્યુદ્ગતાનિ ॥
અથ સ્થાવરા પૃથિવીદેવતા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેવમાહ - સ્વાગતં તે કુલપુત્ર । અયં સ પૃથિવીપ્રદેશો યત્ર તે સ્થિત્વા કુશલમૂલાન્યવરોપિતાનિ યત્રાહં પ્રત્યક્ષા । કિમિચ્છસિ તદ્વિપાકફલૈકદેશં દ્રષ્ટુમ્? અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સ્થાવરાયાઃ પૃથિવીદેવતાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય સ્થાવરાં પૃથિવીદેવતામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સ્થાવરાયાઃ પૃથિવીદેવતાયાઃ પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - ઇચ્છામ્યાર્યે ॥
અથ ખલુ સ્થાવરા પૃથિવીદેવતા પાદતલાભ્યાં મહાપૃથિવીં પરાહત્ય અસંખ્યેયમણિરત્નનિધાનકોટીશતસહસ્રપ્રતિમણ્ડિતામુપદર્શ્ય એવમાહ - ઇમાનિ કુલપુત્ર મણિરત્નનિધાનકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ તવાનુગામીનિ, તવ પુરોજવાનિ, તવ યથેચ્છોપભોગ્યાનિ, તવ પુણ્યવિપાકનિર્જાતાનિ, તવ પુણ્યબલરક્ષિતાનિ । તેભ્યસ્ત્વં ગૃહીત્વા યત્કાર્થં તત્કુરુષ્વ । અપિ ત્વહં કુલપુત્ર જ્ઞાનદુર્યોધનગર્ભસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભિની । સા અહમેતેન બોધિસત્ત્વવિમોક્ષેણ સમન્વાગતા દીપંકરતથાગતમુપાદાય બોધિસત્ત્વસ્ય નિત્યાનુબદ્ધા સતતમારક્ષાપ્રતિપન્ના । તતઃ પ્રભૃતિ અહં કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વસ્ય ચિત્તચરિતં વ્યવચારયામિ, જ્ઞાનવિષયમવગાહયામિ, સર્વપ્રણિધાનમણ્ડલમવતરામિ, બોધિસત્ત્વચર્યાવિશુદ્ધિમનુગચ્છામિ, સર્વસમાધિનયમનુસરામિ, સર્વબોધિસત્ત્વાભિજ્ઞાચિત્તવિપુલતાં સ્ફરામિ । સર્વબોધિસત્ત્વબલાધિપતેયતાં સર્વબોધિસત્ત્વાસંહાર્યતાં સર્વક્ષેત્રજાલસ્ફરણતાં સર્વતથાગતવ્યાકરણસંપ્રતીચ્છનતાં સર્વકાલાભિસંબોધિસંદર્શનતાં સર્વધર્મચક્રપ્રવર્તનનયં સર્વસૂત્રાન્તસંપ્રભાષણધર્મમેઘનયં મહાધર્માવલોકાવભાસનયં ( ગ્વ્ 170 ) સર્વસત્ત્વપરિપાચનવિનયજ્ઞાનનયં સર્વબુદ્ધવિકુર્વિતસંદર્શનનયં ચ અનુગચ્છામિ સંધારયામિ સંપ્રતીચ્છામિ ॥
એષ ચ મે કુલપુત્ર જ્ઞાનદુર્યોધનગર્ભો બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ સુમેરુપરમાણુરજઃસમાનાં કલ્પાનાં પરેણ પરતરેણ ચન્દ્રધ્વજાયાં લોકધાતૌ સુનેત્રસ્ય તથાગતસ્યાન્તિકાત્પ્રતિલબ્ધઃ અવભાસવ્યૂહે કલ્પે । સા અહં કુલપુત્ર ઇમં જ્ઞાનદુર્યોધનગર્ભં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષમાયૂહન્તી નિર્યૂહન્તી સંવર્ધયન્તી વિપુલીકુર્વાણા અવિરહિતાભૂવં તથાગતદર્શનેન યાવદ્ ભદ્રકલ્પાત્ । અત્ર ચ મયા અનભિલાપ્યાનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાસ્તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધા આરાગિતાઃ । સર્વેષા ચ મે તેષાં તથાગતાનાં બોધિમણ્ડોપસંક્રમણવિકુર્વિતં દૃષ્ટમ્ । સર્વેષાં ચ અહં તેષાં તથાગતાનાં કુશલમૂલેષુ સાક્ષીભૂતા । એતમહં કુલપુત્ર જ્ઞાનદુર્યોધનગર્ભં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં જાનામિ । કિં મયા શક્યં સર્વતથાગતાનુબદ્ધાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સર્વબુદ્ધકથાનુધારિણાં સર્વતથાગતજ્ઞાનગહનપ્રવિષ્ટાનાં ચિત્તક્ષણધર્મધાતુસ્ફરણાનુજવાનાં તથાગતસમતાશરીરાણાં સર્વબુદ્ધાશયવિમલગર્ભાણાં સદાભિનિર્હૃતસર્વબુદ્ધોત્પાદાનામસંભિન્નસર્વબુદ્ધકાયદૂતાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇદમિહૈવ જમ્બુદ્વીપે મગધવિષયે કપિલવસ્તુ નામ નગરમ્ । તત્ર વાસન્તી નામ રાત્રિદેવતા પ્રતિવસતિ । તામુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સ્થાવરાયાઃ પૃથિવીદેવતાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય સ્થાવરાં પૃથિવીદેવતામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય સ્થાવરાયાઃ પૃથિવીદેવતાયા અન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ