Gaṇḍavyūhasūtra · Chapter 9
30 Avalokiteśvaraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako veṣṭhilasya gṛhapateranuśāsanīmanuvicintayan, taṃ bodhisattvādhimuktikośaṃ nigamayan, tadbodhisattvānusmṛtibalamanusmaran, taṃ buddhanetraparaṃparābalaṃ saṃdhārayan, taṃ buddhānantaryānusaṃdhimanugacchan, taṃ buddhanāmaśrotrānugamamanusmaran, taṃ buddhadharmadeśanānayamanulomayan, taṃ buddhadharmasamudāgamavyūhamavataran, tadbuddhābhisaṃbodhivinarditamadhimucyamānaḥ, tadacintyaṃ tathāgatakarmābhimukhīkurvan anupūrveṇa yena potalakaḥ parvatastenopasaṃkramya potalakaṃ parvatamabhiruhya avalokiteśvaraṃ bodhisattvaṃ parimārgan parigaveṣamāṇo 'drākṣīdavalokiteśvaraṃ bodhisattvaṃ paścimadikparvatotsaṅge utsasaraḥprasravaṇopaśobhite nīlataruṇakuṇḍalakajātamṛduśādvalatale mahāvanavivare vajraratnaśilāyāṃ paryaṅkaṃ baddhvā upaviṣṭaṃ nānāratnaśilātalaniṣaṇṇāparimāṇabodhisattvagaṇaparivṛtaṃ dharmaṃ deśayamānaṃ sarvajagatsaṃgrahaviṣayaṃ mahāmaitrīmahākarūṇāmukhodyotaṃ nāma dharmaparyāyaṃ saṃprakāśayantam / dṛṣṭvā ca punastuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātaḥ praharṣitavikasitānimiṣanayanaḥ kṛtāñjalipuṭaḥ kalyāṇamitraprasādavegānugatāvikṣiptacetāḥ kalyāṇamitreṣu sakalabuddhadarśanasaṃjñī kalyāṇamitraprabhavasarvadharmameghasaṃpratīcchanasaṃjñī kalyāṇamitrādhīnasarvaguṇapratipattisaṃjñī kalyāṇamitrasamavadhānadurlabhasaṃjñī kalyāṇamitrodbhavadaśabalajñānaratnapratilābhasaṃjñī kalyāṇamitrasamudbhavākṣayajñānālokasaṃjñī kalyāṇamitrāśrayasaṃvardhitapuṇyapravālasaṃjñī kalyāṇamitrasaṃprakāśitasarvajñatādvārasaṃjñī kalyāṇamitroddeśitamahājñānasāgarāvatārasaṃjñī kalyāṇamitrasaṃjanitasarvajñatāsaṃbhārasamudayasaṃjñī yena avalokiteśvaro bodhisattvastenābhijagāma //
atha khalu avalokiteśvaro bodhisattvaḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ dūrata eva āgacchantamavalokya āmantrayāmāsa - ehi / svāgataṃ te anupamodārācintyamahāyānasaṃprasthitā jātamūlakavividhaduḥkhopadrutāpratiśaraṇasarvajagatparitrāṇāśayā sarvalokātikrāntānupamāprameyā sarvabuddhadharmādhyakṣatābhilāṣin mahākarūṇāvegāviṣṭa sarvajagatparitrāṇamate samantabhadradarśanacaryābhimukha mahāpraṇidhānamaṇḍalapariśodhanacitta sarvabuddhadharmameghasaṃdhāraṇābhilaṣitakuśalamūlopacayātṛptāśayakalyāṇamitrānuśāsanīsamyakpravṛttamañjuśrījñānasāgarasaṃbhūta guṇakamalākara buddhādhiṣṭhānapratilābhābhimukhaḥ samādhyālokavegapratilabdha sarvabuddhadharmameghasaṃdhāraṇābhilaṣitacitta buddhadarśanaprītiprasādavegapraharṣitamānasa acintyāpramāṇasucaritavegābhiṣyanditacetaḥ guṇapratipattivegaviśuddhapuṇyajñānakośa svayamabhijñāmukhasarvajñajñānamātravegaparasaṃdarśābhiprāya mahākaruṇāvegavipannamūlatathāgatajñānālokavega saṃdhāraṇamate //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena avalokiteśvaro bodhisattvastenopasaṃkramya avalokiteśvara bodhisattvasya pādau śirasābhivandya avalokiteśvaraṃ bodhisattvamanekaśatasahasrakṛtvaḥ ( Gv 160 ) pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya, anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu avalokiteśvaro bodhisattvo jāmbūnadasuvarṇavarṇaṃ vicitrāprameyaprabhājālavāhavyūhameghapramuñcanaṃ dakṣiṇaṃ bāhuṃ prasārya lakṣaṇānuvyañjanavisṛtavividhavimalāmitakāyacittaprahlādasaṃjananaraśmipratānasaṃkusumitaṃ pāṇiṃ sudhanasya śreṣṭhidārakasya mūrdhni pratiṣṭhāpya evamāha - sādhu sādhu kulaputra, yena te anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / ahaṃ kulaputra mahākaruṇāmukhāvilambaṃ nāma bodhisattvacaryāmukhaṃ prajānāmi / etacca kulaputra mahākaruṇāmukhāvilambaṃ bodhisattvacaryāmukhaṃ sarvajagadasaṃbhinnasattvaparipākavinayanapravṛttaṃ samantamukhasrotavijñaptisattvasaṃgrahavinayaparyupasthānam / so 'haṃ kulaputra mahākaruṇāmukhāvilambabodhisattvacaryāmukhe pratiṣṭhitaḥ sarvatathāgatānāṃ ca pādamulānna vicalāmi, sarvasattvakāryeṣu ca abhimukhastiṣṭhāmi / dānenāpi sattvān saṃgṛhṇāmi / priyavāditayā arthakriyayā samānārthatayāpi sattvān saṃgṛhṇāmi / rūpakāyavidarśanenāpi sattvān paripācayāmi / acintyavarṇasaṃsthānarūpadarśanaviśuddhyā raśmijālotsargeṇāpi sattvān prahlādya paripācayāmi / yathāśayaghoṣodāhāreṇāpi yathābhimateryāpathasaṃdarśanenāpi vividhādhimuktisabhāgadharmadeśanayāpi nānārūpavikurvitenāpi kuśaladharmopacayapravṛttasattvacittasaṃcodanayāpi āśayānurūpavicitrāparimāṇanirmāṇasaṃdarśanenāpi nānājātyupapannasattvasabhāgarūpasaṃdarśanenāpi ekāvāsanivāsenāpi sattvān saṃgṛhṇāmi paripācayāmi / tena mayā kulaputra idaṃ mahākaruṇāmukhāvilambaṃ bodhisattvacaryāmukhaṃ pariśodhayatā sarvajagatpratiśaraṇapraṇidhirutpāditaḥ, yaduta sarvasattvaprapātabhayavigamāya sarvasattvasaṃtrāsakabhayapraśamanāya sarvasattvasaṃmohabhayavinivartanāya sarvasattvabandhanabhayasamucchedāya sarvasattvajīvitoparodhopakramabhayavyāvartanāya sarvasattvopakaraṇavaikalyabhayāpanayanāya sarvasattvajīvikābhayavyupaśamanāya / sarvasattvāślokabhayasamatikramaṇāya sarvasattvasāṃsārikabhayopaśamanāya sarvasattvaparṣacchāradyabhayavigamāya sarvasattvamaraṇabhayavyatikramāya sarvasattvadurgatibhayavinivartanāya sarvasattvatamondhakāraviṣamagatyapratyudāvartyāvabhāsakaraṇāya sarvasattvaviṣabhāgasamavadhānabhayātyantavigamāya sarvasattvapriyaviprayogabhayanirodhāya sarvasattvāpriyasaṃvāsabhayāpanayanāya sarvasattvakāyaparipīḍābhayasaṃyogāya sarvasattvacittaparipīḍanabhayanirmokṣaṇāya sarvasattvaduḥkhadaurmanasyopāyāsasamatikramāya
sarvajagatpratiśaraṇapraṇidhyabhinirhāraḥ kṛtaḥ / anusmṛtimukhaṃ ca me sarvaloke 'dhiṣṭhitaṃ sarvasattvabhayavyupaśamanāya / svanāmacakraṃ me sarvaloke 'bhivijñaptaṃ sarvasattvabhayavigamāya / sarvajagadanantākṛtibhedaśamatho me kāye 'dhiṣṭhito yathākālajagatprativijñaptaye / so 'haṃ kulaputra, anenopāyena sattvān sarvabhayebhyaḥ parimocya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya avivartyān karomi buddhadharmapratilābhāya / etamahaṃ kulaputra mahākaruṇāmukhāvilambasya ( Gv 161 ) bodhisattvacaryāmukhasya lābhī / kiṃ mayā śakyaṃ samantabhadrāṇāṃ bodhisattvānāṃ sarvabuddhapraṇidhānamaṇḍalaviśuddhānāṃ samantabhadrabodhisattvacaryāgatiṃgatānāṃ kuśaladharmābhisaṃskārāvyavacchinnasrotānāṃ sarvabodhisattvasamādhiśrotrasadāsamāhitānāṃ sarvakalpasaṃvāsacaryāvivartyasrotānāṃ sarvatra adhvanayānugatasrotānāṃ sarvalokadhātvāvartaparivartasrotakuśalānāṃ sarvasattvākuśalacittavyupaśamakarasrotānāṃ sarvasattvakuśalacittasaṃvardhanasrotānāṃ sarvasattvasaṃsārasrotovinivartikarasrotānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
tatredamucyate -
kṛtvā pradakṣiṇu stavitva ca gauraveṇa prakānta dakṣiṇapathaṃ sudhanaḥ sudāntaḥ /
so paśyate ratnaparvatakandarasthaṃ avalokiteśvaramṛṣiṃ karuṇāvihārim
vajrāmaye giritaṭe maṇiratnacitre siṃhāsane padumagarbhi niṣaṇṇa dhīro /
devāsurairbhujagakinnararākṣasaiśca parivārito jinasutairvadi teṣa dharmam
dṛṣṭvopajāta atulā sudhanasya prīti upagamya vandati kramau guṇasāgarasya /
ovāca dehi mama ārya kṛpāṃ janitvā śikṣāṃ tu ahu labhe ima bhadracaryām
bāhuṃ praṇamya vimalaṃ śatapuṇyacitraṃ prabhameghajāla vipulaṃ śubha muñcamānaḥ /
mūrdhni sthihitva sudhanasya viśuddhasattvo avalokiteśvaru vidū vacanaṃ bhaṇāti
ekaṃ vimokṣamukha jānami buddhaputra sarvajināna karuṇāghanajñānagarbham /
saṃbhūta sarvajagatrāyaṇasaṃgrahāya sarvatra vartati mamāpyatha ātmaprema
trāyāmi sarvajanatāṃ vyasanairanekaiḥ ye gāḍhabandhanagatāriṣu hastaprāptāḥ /
gātreṣu viddha tatha cārakasaṃniruddhā mucyanti bandhanagatā mama nāma śrutvā
utsṛṣṭaḥ vadhya nṛpatīna kṛtāparādhāḥ kṣiptā iṣu na ca kramanti śarīri teṣām /
chidyanti śastra parivartati tīkṣṇa dhārā ye nāmadheyu mama tatra anusmaranti
rājāna madhyagata ye ca vivādaprāptā vijinanti sarvaripavo 'tha śubhe labhante /
vardhanti sarva yaśa mitrakule dhanāni bhontī adharṣiya smaritvana mahya nāma
coraṃbhayā aribhayā aṭavīpraveśāḥ siṃhaṛddhadvīpicamarīmṛgavyālakīrṇāḥ /
gacchanti nirbhaya jinitvana sarvaśatrūn ye nāmadheyu mama kecidanusmaranti
kṣiptā manāgiritaṭītu praduṣṭacittairaṅgārakarṣu jvalitā api co vadhārtham /
padmāṅkurā jalanidhi jvalanā bhavanti ye nāmadheyu mama kecidanusmaranti
prakṣipta sāgarajale na marenti tatra nadyāṃ na cohyati na dahyati cāgnimadhye /
sarve anartha na bhavantyapi cārthasiddhiḥ nāmaṃ mamā anusmaritva muhūrtakaṃ pi
haḍidaṇḍabandhanigaḍāśca tathā kudaṇḍā avamānanā tatha vimānana ṭhambhanāśca /
ākrośatāḍanavibhartsanatarjanāśca mama nāmadheyu smaramāṇa labhanti mokṣam
ye vairiṇo vivarachidragaveṣiṇaśca nityapraduṣṭamana ye ca avarṇavādī /
sahadarśanena tada maitramanā bhavanti bheṣyanti varṇi śruta mahya smaritva nāma
vetālamantratha kakhorda sadā prayuktā ghātārtha teṣa ripavaḥ stimitā bhavanti /
teṣa śarīri na kramanti viṣā aśeṣā ye nāmadheṣu mama kecidanusmaranti
nāgendrārākṣasagaṇairgaruḍaiḥ piśācaiḥ kumbhāṇḍapūtanaviheḍakaraudracittaiḥ /
ojoharairbhayakaraiḥ supināntare 'pi śāmyanti sarvi mama nāma anusmaritvā
mātāpitāsuhṛdajñātikabāndhavehi nāviprayogu na pi cāpriyasaṃprayogaḥ /
na dhanakṣayo nāpi upaiti daridrabhāvaṃ nāmaṃ mamā anusaritva muhūrtakaṃ pi
na ca gacchati cyuta ito narakaṃ avīciṃ na tiraścayoni na ca preta na cākṣaṇāni /
deve manuṣya upapadyati śuddhasattvo yo nāmadheyu mama kecidanusmaranti
na ca andhakāṇabadhirā na pi carcigātrā na ca raudra khañjā atha cāṭaka prekṣaṇīyā /
sarvendriyairavikalā bahukalpakoṭyo bhontī narā mama smaritvana nāmadheyam
avalokiteti mama te sugatiṃ vajranti yo puṣpamuṣṭi mama okirate śarīre /
dhūpāṃśca dhūpayati yaśca dadāti chatraṃ vistārikai puja karoti prasannacitto
mama buddhakṣetri sa ca bheṣyati dakṣiṇīyaḥ
upapadyate itu cyavitvana śuddhasattvo buddhāna saṃmukha daśaddiśi lokadhātau /
buddhāṃśca paśyati śṛṇoti ca teṣa dharmaṃ ye nāmadheyu mama kecidanusmaranti
ete tathānya kṣayituṃ nimituṃ na śakyā yāvaccupāyi ahu sattva vinemi loke /
eko vimokṣa mama bhāvitu buddhaputra nāhaṃ guṇān guṇadharāṇa vijāni sarvān
aṣṭāpadākṛtu daśaddiśi lokadhātau kalyāṇamitra samupāsita sūdhanena /
na ca tṛptu dharma śruṇamāṇu jinaurasānāṃ kasmānna prīti bhavati śruṇamāna dharmam
tena khalu punaḥ samayena ananyagāmī nāma bodhisattvaḥ pūrvasyāṃ diśi gaganatalenāgatya sahāyā lokadhātoścakravālaśikhare pratyaṣṭhāt / samantarapratiṣṭhāpitau ca ananyagāminā bodhisattvena sahāyā lokadhātoścakravālaśikhare pādau, tatkṣaṇādiyaṃ sahālokadhātuḥ ṣaḍvikāraṃ prākampata, anekaratnamayī ca saṃsthitābhūt / tathārūpā ca ananyagāminā bodhisattvena kāyāt prabhā pramuktā, yayā prabhayā sarvacandrasūryaprabhā paryādattāḥ, sarvadevanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaśakrabrahmalokapālānāmagnimaṇijyotiṣāṃ ca prabhā jihmīkṛtāḥ, sarvamahānarakāścāvabhāsitāḥ, sarvatiryagyoniyamalokagatigahanaṃ cāvabhāsitam, sarvāpāyaduḥkhāni ca tadanantaraṃ praśāntāni / sarvasattvānāṃ ca kleśā na bādhante / vividhaśokaśalyaduḥkhāni ca prasrabdhāni / sarvaṃ cedaṃ buddhakṣetraṃ sarvaratnameghairabhipravarṣan sarvapuṣpadhūpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaracchatradhvajapatākāvyūhasarvapūjāmeghairabhipravarṣan bhagavantamupasaṃkrāntaḥ / sa cāsyāśrayaḥ sarvasattvabhavanapratibhāsaprāpto yathāśayasattvasaṃtoṣaṇābhimukhaḥ / tasmiṃśca potalake parvate 'valokiteśvarasya bodhisattvasyāntikamupasaṃkrāntaḥ saṃdṛśyate sma //
atha khalu avalokiteśvaro bodhisattvaḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - paśyasi tvaṃ kulaputra ananyagāminaṃ bodhisattvamiha parṣanmaṇḍale saṃprāptam? āha - paśyāmi ārya / āha - etaṃ kulaputra ananyagāminaṃ bodhisattvamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'valokiteśvarasya bodhisattvasya pādau śirasābhivandya avalokiteśvaraṃ bodhisattvamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya avalokiteśvarasya bodhisattvasyāntikātprakrāntaḥ
31 Ananyagāmī /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'valokiteśvarasya bodhisattvasya jñānagāthālabdhacitto 'valokiteśvarasya bodhisattvasyāvitṛpto darśanena vāṇīmaprativahan yena ananyagāmī bodhisattvastenopasaṃkramya ananyagāmino bodhisattvasya pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
so 'vocat - ahaṃ kulaputra samantamukhanirjavanasya bodhisattvavimokṣasya lābhī / āha - katamasya tvayā ārya tathāgatasya pādamūlādeṣa samantamukhanirjavano nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ? kiyaddūre vā sa ito lokadhātuḥ? kiyacciroccalito vāsi tato lokadhātoḥ? āha - durvijñeyametatkulaputra sthānaṃ sadevamānuṣāsureṇa lokena saśramaṇabrāhmaṇikayā prajayā - yaduta bodhisattvaparākramī bodhisattvavīryānivartyatā bodhisattvavīryasaṃhāryatā / nedaṃ kulaputra śakyaṃ kalyāṇamitrāparigṛhītairbuddhāsamanvāhṛtairanupacitakuśalamūlairapariśuddhāśayairapratilabdhabodhisattvendriyaiḥ prajñācakṣuvirahitaiḥ śrotuṃ vā saṃdhārayituṃ vā adhimoktuṃ vā avatarituṃ vā / āha - vadatu me āryaḥ / adhimokṣyāmi śraddhāsyāmi buddhānubhāvena kalyāṇamitraparigraheṇa ca / so 'vocat - ahaṃ kulaputra pūrvasyāṃ diśi śrīgarbhavatyā lokadhātorāgacchāmi samantaśrīsaṃbhavasya tathāgatasya buddhakṣetrāt / tasya me kulaputra samantaśrīsaṃbhavasya tathāgatasya pādamūlādeṣa samantamukhanirjavano nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ / tataśca me kulaputra śrīgarbhavatyā lokadhātoruccalitasya anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāḥ kalpāḥ kṣīṇāḥ / ekaikena ca cittotpādena anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān padavyavahārān vyatikramāmi / ekaikena ca padavyavahāreṇa anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāni buddhakṣetrāṇyatikramāmi / sarvāṇi ca tāni buddhakṣetrāṇi avirahitāni tathāgataiḥ / avatarāmi sarvāṃśca tān buddhān bhagavataḥ / anuttarayā manomayyā anabhisaṃskāradharmadhātumudrāmudritayā tathāgatānujñātayā sarvabodhisattvapraharṣasaṃjananyā tathāgataṃ pūjayāmi / yāvataśca tāsu lokadhātuṣu sattvasamudrān paśyāmi, sarveṣāṃ ca teṣāṃ cittasāgarānavatarāmi, sarveṣāṃ ca teṣāmindriyacakraṃ parijñāya yathāśayādhimuktito rūpakāyaṃ saṃdarśayāmi / dharmaghoṣamudīrayāmi / prabhāmaṇḍalamutsṛjāmi / vividhopakaraṇasaṃpadamupasaṃharāmi / svakāyaṃ caiṣāmadhitiṣṭhāmi, yaduta paripākavinayaprayogāpratiprasrabdhaye / yathā ca pūrvasyā diśo niryāmi, evaṃ dakṣiṇāyāḥ paścimāyāḥ uttarāyā uttarapūrvāyāḥ pūrvadakṣiṇāyā dakṣiṇapaścimāyāḥ
paścimottarāyā adha ( Gv 166 ) ūrdhvāyā diśo niryāmi / etamahaṃ kulaputra samantamukhanirjavanaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvatrānugatānāṃ bodhisattvānāṃ samatādigabhimukhānāmasaṃbhinnajñānaviṣayāṇāṃ sarvadharmadhātusuvibhaktaśarīrāṇāṃ yathāśayādhimuktasarvasattvānuvicāriṇāṃ sarvakṣetraspharaṇakāyānāṃ sarvadharmayathānugatānāṃ tryadhvapathasamatānuprāptānāṃ sarvadikpathasamatānusaraṇānāṃ sarvajagatpathavirocanānāṃ tathāgatapathāvikalpānāmasaṅgasarvapathānugatānāmanālayapathapratiṣṭhitānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ihaiva dakṣiṇāpathe dvāravatī nāma nagarī / tatra mahādevo devaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha kathaṃ - bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nanyagāmino bodhisattvasya pādau śirasābhivandya ananyagāminaṃ bodhisattvamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya ananyagāmino bodhisattvasyāntikāt prakrāntaḥ
32 Mahādevaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako vipulabodhisattvacaryānugatacitto 'nanyagāmino bodhisattvasya jñānagocaraṃ spṛhayamāṇarūpo mahābhijñābhinirhāraviṣayaguṇaviśeṣadarśī dṛḍhavīryasaṃnāhapraharṣaprāpto 'cintyavimokṣavikrīḍitānugatāśayaḥ bodhisattvaguṇabhūmau pratipadyamānaḥ samādhibhūmiṃ vicārayamāṇo dhāraṇībhūmau pratiṣṭhamānaḥ praṇidhānabhūmimavataran pratisaṃvidbhūmāvanuśikṣamāṇobalabhūmiṃ niṣpādayamāno 'nupūrveṇa yena dvāravatī nagarī tenopasaṃkramya mahādevaṃ paryapṛcchat / tasya mahājanakāya ārocayāmāsa - eṣa kulaputra mahādevo nagaraśṛṅgāṭake devāgāre audārikeṇātmabhāvena sattvānāṃ dharmaṃ deśayati / atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena mahādevastenopasaṃkramya mahādevasya pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu mahādevo devaścaturdiśaṃ caturaḥ pāṇīn prasārya caturbhyo mahāsamudrebhyaḥ paramaśīghrajavena vāryānīya svamukhaṃ prakṣālya sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ suvarṇapuṣpairabhyavakīrya evamāha - sudurlabhadarśanā hi kulaputra bodhisattvāḥ, paramadurlabhaśravaṇā āścaryaprādurbhāvā loke 'gratvāt paramapuruṣapuṇḍarīkā jagatrtrātāraḥ, pratiśaraṇabhūtā lokasya, pratiṣṭhānabhūtā jagataḥ, mahāvabhāsakarāḥ sattvānām, kṣemapathadarśakāḥ saṃmūḍhamārgāṇām, nāyakabhūtā dharmanayāvataraṇatāyai, pariṇāyakabhūtāḥ sarvajñatāpuropanayanatāyai / tasya mama kulaputra evaṃ bhavati - durdṛṣṭighātanaṃ nāmadheyaṃ bodhisattvānāṃ yena nirmalacittānāṃ svakāyapratibhāsaṃ darśayati / viśuddhakāyakarmaṇāmabhimukhā bhavanti / vacanadoṣavivarjitānāṃ sarasvatyālokamavakrāmayanti / viśuddhāśayānāṃ sarvakālamabhimukhāstiṣṭhanti / ahaṃ kulaputra meghajālasya bodhisattvavimokṣasya lābhī / āha - ka etasya ārya meghajālasya bodhisattvavimokṣasya viṣayaḥ?
atha khalu mahādevoḥ devaḥ sudhanasya śreṣṭhidārakasya purato mahāparvatamātraṃ suvarṇarāśimupadarśya rūpyarāśiṃ vaiḍūryarāśiṃ sphaṭikarāśiṃ musāragalvarāśiṃ aśmagarbharāśiṃ jyotirasamaṇiratnarāśiṃ vimalagarbhamaṇiratnarāśiṃ vairocanamaṇiratnarāśiṃ samantadigabhimukhamaṇiratnarāśiṃ cūḍāmaṇiratnamakuṭarāśiṃ vicitramaṇiratnarāśiṃ keyūrarāśiṃ kuṇḍalavibhūṣaṇarāśiṃ valayarāśiṃ mekhalarāśiṃ nūpūrarāśiṃ vividhamaṇiratnarāśiṃ sarvāṅgapratyaṅgavibhūṣaṇarāśiṃ cintārājamaṇiratnarāśiṃ sarvapuṣpāṇi sarvagandhān sarvadhūpān sarvamālyāni sarvavilepanāni sarvacūrṇāni sarvavastrāṇi sarvacchatrāṇi sarvadhvajān sarvapatākāḥ sarvatūryāṇi sarvatālāvacarān sarvakāmaviṣayān / ( Gv 168 ) asaṃkhyeyāni ca kanyākoṭīśatasahasrāṇyupadarśya sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - itaṃ kulaputra gṛhītvā dānāni dehi, puṇyāni kuru, tathāgatān pūjaya, sattvān dānena saṃgrahavastunā saṃgṛhya tyāgapāramitāyāṃ niyojaya, dānena lokaṃ śikṣaya / duṣkaraparityāgatāṃ pradarśaya / yathaivāhaṃ kulaputra tavopakaraṇavidhimupasaṃharāmi, evamaparimāṇānāṃ sattvānāṃ dānacetanāniruddhānāṃ tyāgavāsitāṃ saṃtatiṃ karomi / buddhadharmasaṃgheṣu bodhisattvakalyāṇamitreṣu ca kuśalamūlānyavaropayitvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau samādāpayāmi / api tu khalu punarahaṃ kulaputra kāmaratipramattānāṃ sattvānāṃ viṣayaparibhogaparigṛddhānāṃ tān viṣayānaśubhānadhitiṣṭhāmi / krodhāviṣṭānāṃ mānamadadarpagarvitānāṃ vigrahavainayikānāṃ raudrarākṣasavikṛtabhayānantaśarīrān māṃsarudhirabhakṣānātmabhāvānupadarśya taṃ sarvaṃ stambhasaṃrambhamupadarśayāmi / kusīdanyastaprayogān sattvānagnyudakarājacauropasargabhayasaṃdarśanenodvejya vīryārambhe niyojayāmi / evaṃ taistairupāyaiḥ sarvākuśalacaryābhyo vinivartya sarvakuśaladharmapratipattau saṃniyojayāmi / sarvapāramitāvipakṣanirghātāya sarvapāramitāsaṃbhāropacayāya sarvāvaraṇaparvataprapātapathasamatikramaṇāya anāvaraṇadharmāvatārāya ca / etamahaṃ kulaputra meghajālaṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyamindrakalpānāṃ
bodhisattvānāṃ kleśāsurapramardakānāṃ vārikalpānāṃ sarvajagadduḥkhāgniskandhanirvāpayitṝṇāṃ tejaḥskandhakalpānāṃ sarvajagattṛṣṇāsalilasaṃśoṣaṇakarāṇāṃ vāyukalpānāṃ sarvagrāhābhiniveśaparvatavikiraṇānāṃ vajrakalpānāṃ dṛḍhātmasaṃjñāśailanirdāraṇānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva jambudvīpe magadhaviṣaye bodhimaṇḍe sthāvarā nāma pṛthvīdevatā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako mahādevasya pādau śirasābhivandya mahādevaṃ devamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya mahādevasya devasyāntikātprakrāntaḥ
33 Sthāvarā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa yena magadhaviṣaye bodhimaṇḍe sthāvarā pṛthvīdevatā tenopasaṃkrāntaḥ / daśapṛthivīdevatāśatasahasrāṇi anyonyamevaṃ vācamudīrayāmāsuḥ - ayaṃ sa āgacchati, yaḥ sarvasattvānāṃ pratiśaraṇabhūto bhaviṣyati / ayaṃ sa tathāgatagarbha āgacchati, yaḥ sarvasattvānāmavidyāṇḍakośaṃ nirbhetsyati / ayaṃ sa dharmarājakulodita āgacchati, yo 'saṅgavaravimaladharmarājapaṭṭamābandhiṣyati / ayaṃ sa jñānanārāyaṇavajrapraharaṇaśūra āgacchati, yaḥ sarvaparapravādicakraṃ pramardiṣyati / atha tāni sthāvarāpramukhāni daśapṛthivīdevatāśatasahasrāṇi mahāpṛthivīcālaṃ kṛtvā gambhīrajaladharanirnādaṃ janayitvā sarvaṃ trisāhasraṃ lokadhātumudāreṇāvabhāsenāvabhāsya sarvaratnābharaṇālaṃkārapratimaṇḍitaśarīrāṇi vidyullatākalāpā iva gaganatale lambamānāḥ, prarohadbhiḥ sarvavṛkṣāṅkuraiḥ, praphulladbhiḥ sarvapuṣpavṛkṣaiḥ, pravarṣadbhiḥ sarvanadīsrotobhiḥ, unnamadbhiḥ sarvotsasarohradataḍāgaiḥ, pravarṣadbhirmahāgandhodakavarṣaiḥ, pravāyadbhiḥ kusumaughotkarapravāhibhirmahāvātaiḥ, pravādayadbhiḥ tūryakoṭīniyutaśatasahasraiḥ, prasaradbhiḥ divyavimānābharaṇamakuṭaiḥ, praṇadadbhiḥ govṛṣagajavyāghramṛgendraiḥ, pragarjadbhiḥ devāsuroragabhūtādhipatibhiḥ, saṃghaṭṭamānairmahāśailendraiḥ utplavadbhiḥ, nidhicayakoṭīśatasahasraiḥ unnamadbhiḥ, dharaṇītalādabhyudgatāni //
atha sthāvarā pṛthivīdevatā sudhanaṃ śreṣṭhidārakamevamāha - svāgataṃ te kulaputra / ayaṃ sa pṛthivīpradeśo yatra te sthitvā kuśalamūlānyavaropitāni yatrāhaṃ pratyakṣā / kimicchasi tadvipākaphalaikadeśaṃ draṣṭum? atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sthāvarāyāḥ pṛthivīdevatāyāḥ pādau śirasābhivandya sthāvarāṃ pṛthivīdevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya sthāvarāyāḥ pṛthivīdevatāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - icchāmyārye //
atha khalu sthāvarā pṛthivīdevatā pādatalābhyāṃ mahāpṛthivīṃ parāhatya asaṃkhyeyamaṇiratnanidhānakoṭīśatasahasrapratimaṇḍitāmupadarśya evamāha - imāni kulaputra maṇiratnanidhānakoṭīniyutaśatasahasrāṇi tavānugāmīni, tava purojavāni, tava yathecchopabhogyāni, tava puṇyavipākanirjātāni, tava puṇyabalarakṣitāni / tebhyastvaṃ gṛhītvā yatkārthaṃ tatkuruṣva / api tvahaṃ kulaputra jñānaduryodhanagarbhasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sā ahametena bodhisattvavimokṣeṇa samanvāgatā dīpaṃkaratathāgatamupādāya bodhisattvasya nityānubaddhā satatamārakṣāpratipannā / tataḥ prabhṛti ahaṃ kulaputra bodhisattvasya cittacaritaṃ vyavacārayāmi, jñānaviṣayamavagāhayāmi, sarvapraṇidhānamaṇḍalamavatarāmi, bodhisattvacaryāviśuddhimanugacchāmi, sarvasamādhinayamanusarāmi, sarvabodhisattvābhijñācittavipulatāṃ spharāmi / sarvabodhisattvabalādhipateyatāṃ sarvabodhisattvāsaṃhāryatāṃ sarvakṣetrajālaspharaṇatāṃ sarvatathāgatavyākaraṇasaṃpratīcchanatāṃ sarvakālābhisaṃbodhisaṃdarśanatāṃ sarvadharmacakrapravartananayaṃ sarvasūtrāntasaṃprabhāṣaṇadharmameghanayaṃ mahādharmāvalokāvabhāsanayaṃ ( Gv 170 ) sarvasattvaparipācanavinayajñānanayaṃ sarvabuddhavikurvitasaṃdarśananayaṃ ca anugacchāmi saṃdhārayāmi saṃpratīcchāmi //
eṣa ca me kulaputra jñānaduryodhanagarbho bodhisattvavimokṣaḥ sumeruparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpānāṃ pareṇa paratareṇa candradhvajāyāṃ lokadhātau sunetrasya tathāgatasyāntikātpratilabdhaḥ avabhāsavyūhe kalpe / sā ahaṃ kulaputra imaṃ jñānaduryodhanagarbhaṃ bodhisattvavimokṣamāyūhantī niryūhantī saṃvardhayantī vipulīkurvāṇā avirahitābhūvaṃ tathāgatadarśanena yāvad bhadrakalpāt / atra ca mayā anabhilāpyānabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāstathāgatā arhantaḥ samyaksaṃbuddhā ārāgitāḥ / sarveṣā ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ bodhimaṇḍopasaṃkramaṇavikurvitaṃ dṛṣṭam / sarveṣāṃ ca ahaṃ teṣāṃ tathāgatānāṃ kuśalamūleṣu sākṣībhūtā / etamahaṃ kulaputra jñānaduryodhanagarbhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvatathāgatānubaddhānāṃ bodhisattvānāṃ sarvabuddhakathānudhāriṇāṃ sarvatathāgatajñānagahanapraviṣṭānāṃ cittakṣaṇadharmadhātuspharaṇānujavānāṃ tathāgatasamatāśarīrāṇāṃ sarvabuddhāśayavimalagarbhāṇāṃ sadābhinirhṛtasarvabuddhotpādānāmasaṃbhinnasarvabuddhakāyadūtānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, idamihaiva jambudvīpe magadhaviṣaye kapilavastu nāma nagaram / tatra vāsantī nāma rātridevatā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sthāvarāyāḥ pṛthivīdevatāyāḥ pādau śirasābhivandya sthāvarāṃ pṛthivīdevatāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya sthāvarāyāḥ pṛthivīdevatāyā antikātprakrāntaḥ
Original text: Gaṇḍavyūhasūtra · Edition: P.L. Vaidya. Gaṇḍavyūhasūtram, Darbhanga: The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts No. 5). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0